Elementa geometriae planae ac solidae, quibus accedunt selecta ex Archimede theoremata. Auctore Andrea Tacquet Societatis Jesu, sacerdote, & matheseos professore. In hac nova editione inserta est Trigonometria plana ejusdem auctoris, & sphaerica aliu

발행: 1729년

분량: 425페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

301쪽

xra Theoremata selecta

eam rationem habet, quam in quadrato diameter ad latus: ad superficiem vero coni similis circum scripti, ut latus in quadrato ad diametrum.

'g s. r. Partis demonstratio ex praeedenti est mam nisesta ; est enim portionis cujuscunque , ac pr.' inde & hemisphaerii seperficies EoBD ad Gni- eam inscriptam , ut B D ad D Α. Est autem BADE quadratum, cujus diameter est BD, itus DA. a. Pars. Semissis quadrati circulo cujus ces erum Α eircumscripti esto EBC , qua circ axem Λ B circumacta gignatur conus hemisphη'rio conscriptus. Quoniam quadratum EC dupluo a Patet a est quadrati EB, seis G I, etiam circulus dia et metri E C duplus b est eireuli , eujus diameIty I. 11. Gl, hoc est circuli HGDI . Atqui e superficiti c. I ' hemisphaerii eono EBC inelusi ejusdem circuli A Pla est . Ergo circulus diametri E C seperfici themisphaericae aequalis est. Quare eum superficio a Pest . eontea EBC sit ad detreulum diametri EC, 'i sim nempe suam , ut latus B E ad basis radix'φEA , erit quoque ad superseiem hemisphaeriora sibi inscriptam, ut BE ad EA, hoc est ut di meter in quadrato EBCF ad suum latus . Q qerat demonstrandum.

302쪽

Ex Archimede .

SPhara ad quadratum rhombum conicum fibi tam Fig. ea d. cumscriptum oe soliditate , ct superficie eam Fis proportionem habet , quam in quadrato latus ad fl

diametrum.

ptum ello quadratum EBCF , a quo circa axem BF in orbem acto rhombus conicus gignatur sphaeram ambiens.

Ut EB quadrati latus inspice Fig. 6. lib. . ad diametrum EC, ita fiat S ad R inspice Fig. 33. lib. 3 , quae proportio per quatuor terminos S , R, πιο continuetur. Erit igitur ratio S ad aret deiso triplicata a rationis S ad R , hoe est E B ad si xv.i4EC ; & ratio O ad R exit duplicata rationis oad Q. sive R ad S, hoc est EC ad EB, ac prininde , O est ad R, ut quadratum EC ad quadra- - Pφr . tum EB , unde o est dupla ipsius R . His ita constitutis intelligatur rhombo conico sphaera circumscribi EBCF. Erit igitur sphaera H G DI ad sphaeram EBCF in o ratione triplicata diametri . Peris. GΙ si.e EB ad diametrum EC; hoe est quod ' φ' jam ostendi in erit ut S ad O. Sphaera autem EB CF est ad rhombum conicum sibi inscriptum,s ut 1 ad x, hoc est quod ostendi supra ut o e Per io. d R . Igitur ex aequo sphaera HGD1 est ad G hviv. undem rhombum , qui ei est circumscriptus , ut S est ad R , hoe est , ut in quadrato Iatus EB ad diametrum EC. Quod erat primum. Deinde exsecunda parte praecedentis patet hemisphaerii si perficiem esse ad superficiem coni EBC , ac proinde di totius sphaerae superficiem esse ad superfi

ciem

303쪽

. 4 . Theoremata selectaciem totius rhombi EBCF , ut latus in quadrato a diametrum . Ergo sphaera tam seliditate, quam superncie est ad rhombum quadratum EBCF. ut an quadrato latus ad diametrum . Quod erat de monstrandum . ,

BkD. Quod erat demonstrandum .

PROPOSITIO XXXIX.

o'Per eo Igitur niti a 'αι ςrix Rngulus BΛk d recturu Izij. kΛo β o 'quale est e rectangulo L .. 7 Mo i Jηm quin latus aequilateri trianguli absci' die

304쪽

Ex Archimede. 28 die s quartam axis partem ΛΟ , erit rectangu spereor Ium kΛΟ, hoc est quadratum ΒΛ triplum qua-rol a. Pr. drati i Ao. Quare cum quadratum radii L Ο l ra i. quadruplum sit quadrati ΛΟ, erit quadratum ra- is. dii ZO ad quadratum radii ΒΛ, ut ad 3 . Ergo etiam m circulus ΟBkD est ad circulum QT at ad 3 . Ergo sunt quatuor circuli OBED, --, hoc est nenim tota sphae DG superficies ad ciria 'Pξr a , culum QT , ut 16 ad 3 . Atqui o superficies eoni op ido aequi lateri BkD est ad circulum QT, basim nem-x0i xlxεpe suam, ut a ad I , ac proinde coni BED tota '' Ud superficies , una cum basi scilicet , est ad basim, nempe circulum QT , ut 3 ad 1, sive ut 9 ad a. Ergo cum ostenderim sphaerae superficiem esse ad eundem circulum ut I 6 ad 3 , erit sphaerae D Gsuperficies ad totam aequilateri coni superficiem, ut x6 ad 9. Quod erat demonstrandum.

Aliter . .

OUoniam aequilateri trianguli latus B D abscindit p quartam axis partem ΛΟ, erit yς ς quoque sphaerica superficies BOD q quarta pars, z.1.

ac proinde superficies BGkD tres quartae superficiei totius sphaerae. Quare si superficies tota statuatur esse 16 , BGkD superficies erit Ia . AN qui superficies BGkD r est dupla superficiei co- . pernicae BkD; ac proinde ad eam est, ut Ia ad 6. P c Ergo totae sphaerae stiperficies est ad conicam BED, ut I 6 ad 6. Deinde, quia superficies coni B

kD , utpote aequilateri dupla I est baseos Q IV,I

T, liquet, superficiem conicam BkD nimirum i .huius. absque basi esse ad totam coni superficiem , uta ad 3, hoc est, ut 6 ad 9. Igitur ex aequo tota sphaerae superficies est ad totam aequilateri Coni

305쪽

186 Theoremata selectani inscripti superficiem, ut Ιε ad y. Quod erat

demonstrandum.

mg. αι. c Phara superficier ad aquilateri eoni Abi circumo scripti totam superficiem eam proportionem ha bet , quam 4 aa 9 .

Cireulo sphaerae maximo BPM eireumferiptum sit triangulum aequilaterum D O F , a quo circa axem OAB in orbem ducto productus siti comi aequilaterus sphriae circumscriptus . AEquitatem autem triangulo D O F cireumferistus etiam sit 'circulus N D L O F, quem patet esse concentri' cum priori , & axis ΟΛΗ produeatur in Ν. er ςφ' Quoniam ΒΝ est a quarta pars aκis ΟΝ, pyi, i .' tet ON esse duplam EB . Quare eum circulorum. Per a. ratio sit b duplicata rationis diametrorum , erixeireulus BPΜ ad eireulum ΝDLOF , ut et ad . Atqui ostensum jam est in demonstratione Ipraecedenti, circulum ΝDLOF esse ad eirculuae QT basim eoni aequilateri sphaerae FL mseripti, Per 33. ut 6 ad 3 . Ex e sequo igitur circulus BPΜ est hin' ad circulum Q T, ut et ad 3 . Λtqui tota copi 'perein L OF superficies eirculi QT d tripla est. Err .a ' tota eoni superficies circuli BΡΜ noneupla est Quare eum sphaerae T P superfietes ejusdem est ε Per τε euli BΡΜ e quadrupla sit , erit tota coni aeqvi' μ=μφ' lateri Do F superficies ad silperficiem sphaeiην cui circumscripta est, ut 3 ad 4. Quod erat M'

306쪽

Ex Archimede a rvROPOSITIO XLI. II ' uuilateri coni sphara circumscri i tota f. Fig. a I I , perficies quadrupla est superficiei totius conis cripti eidem sphara .

AEquilateri coni Do F circumscripti tota sinperficies est ad sphaerae superficiem, ut a ' ad 6, a Perct sphaerae superficiet est ad coni inscripti aequila- P ateri SET superficiem, ut b Iε ad 9. Ergo exaequalitate perturbata circumscripti aequilateri eoni tota superficies est ad totam superficiem aequi- Ls. Iateri inscripti, ut i 6 ad 4 , sive ut 6 ad 1 . Quod

erat demonstrandum . . . .

SPhara ad inscriptum sibi conum aquilaterum B Finis

XC eam rationem haber, quam 3a ad s. Sphaera , ct conus BkC secentur plano per amem communem Eo faciente in sphaera circulum maximum OFkΙ, in cono autem triangulum ab . quilaterum BEC. Ducto deinde plano per cem trum A ad Oh recto, abscindatur hemisphaerium FGLI, cui inscriptus intelligatur conus maximus Fh I. Quoniam triangiat aequilateri latus BC abscindit GP d quartam partem axis ok, erit Ph d Per eo.

ad Ah, ut 3 ad a , hoe est, ut 3 ad 6 . Basis ἔψi; vero QT est ad eireulum OFkI, hoe est ad ba in vlim N D, ut 3 ad 4, hoc est ut 6 ad 3, uti pa

307쪽

188 Theoremata selectatione 9 ad 6, & ex ratione basis QT ad ba

sim ND hoc est eκ ratione 6 ad 8, erit conus BKC ad conum FΚΙ, ut s ad 8 . Quare cumsperio. sphaera CG quadrupla f sit coni FKI , erit co-hvjV nus aequilaterus ΒΚC ad sphaeram CG , ut 3 a. Quod erat demonstrandum.

Comi AEquilaterus sphara circumscriptus coni εquilateri eidem sphara inscripti octi plus est

Coni aequilateri sphaerae inseripti , ct circum scripti sunt SKT, & D O F , & axis communi esto ΟΚΕ. Secentur deinde plano per axem ta*COnus uterque , quam sphaera ; eruntque sectior )triangula duo aequilateras, & eireulus BPM M 'Nimus . Circa triangulum quoque I OF intellidi tur descriptus esse circulus NDOF, & axis 0 3 producatur in N . Quoniam vero aequilateri tri '-guli latus DF abscindit axis ΟΝ quartam ap/ 'tem ΝΒ, patet ΝΟ esse duplam BK. Similitςμ quia aequilateri alterius trianguli latus ST abici' dii axeos ΚΒ o quartam partem BC, erit F

Ergo etiam Bo dupla est C Κ . Igitur ob sim/tudinem triangulorum DoF, SKT, etiam cin)& S Γ diametri videlicet basium conicarum inter se in proportione dupla . Quare cum DOE, SKT sint similes, ac proinde eorum py' portio a triplicata sit proportionis diametro φDF, & ST, quae es, a ad I ; erit con ηd sonum SKT , ut 8 ad 1. Quod erat dom strandum . . PRO- sat i

308쪽

Ex Archimede. 28s

PROPOSITIO XLIV.

C Phara ad circumscrinum Abi comum aquilat vi,

proportionem habet, quam 4 ad 9 .

Sphaera TΡ est ad inscriptum d sibi e tim

tem SKT conus aequilaterus est ad conum aequi- laterum circumscriptum DOF, ut si ad 8, hoc j preest ut 9 ad 7a . Igitur ex aequo sphaera TP est Pr v suad conum aequilaterum circumscriptum DO Fut 3a ad 73ihoc est ut ad 9 . Propositione autem qo demonstravimus etiam sphaerae superficiem esse ad totam aequilateri coni eircumserioli superficiem, ut 4 ad 9 Ergo sphaera & solidistate , & superficie est ad aeqvilaterum conum sibi circumscriptum , ut 6 ad 9 . Quod erat demonstrandum.

Hinc vero illam ipsam proportionem, ne ess-alteram, quam existere spharam inter, ac cylin-rum Archimedes tradidit, ab aquilatero cono ridiae cum

309쪽

aso Theoremata selecta ex Archimede . eumscripto, ct soliditate etiam , ac superficie eoo nuari nullo negotio jam demon trabimus, atque ita huic pariter opusculo sinem imponemus .

Conui aquilaterus sphara eircumscriptus 9 lindrus rectus sphare Amiliter circumscript i, or ipsa sphara eandem proportionem continuant, η 'mirum Jesquialteram, tam quoad soliditatem, P quoad superficiem totam . Nam per 3 a. huius cylindrus rectus GK sphas

ram ambiens tam seliditate, quam tota superfici est ad sphaeram, ut 3 ad a, sive ut 6 ad 4. pix praecedentem vero circumscriptus sphaerae conu squilaterus BAD, tam soliditate, quam superficie lest ad sphaeram ut 9 ad 4. Ergo idem conus ζad cylindrum tam soliditate, quam superflete εο 9 ad 6 . Quare haec tria corpora conus , essi drus, sphaera sunt inter se, ut hi numeri 9,ε, Rc proinde continuant proportionem sesquialter. Quod erat demonstrandum is

Ad majorem Dei gloriam.

P. AN.

310쪽

P. ANDREAE

sinuum Definitiones. uuid Sinus , Tangentes , Secantes, O

quomodo inveniantur . -

inus , Tangentes , secantes sunt rectae

quaedam lineae , quarum in analysi tri, angulorum in Geometria practica , in Astronomia, aliisque est usus maximini. , . sinuum Definitiones . . . : Esto quadrans circuli ΑCE , cujus circumse- FIsairentia C E divisa sit in partes so aequales quas Gradus vocant, & singuli gradus in partes aequales εο , quae vocantur Μinuta , sicut totus arcus CE divisus sit in partes aequales , seu minuta oo . Ex eentro Λ ad singulos gradus , ac minuta emittantur rectae , quarum unam designo litteris AF . Constituentur hoc facto anguli s oo, quibus subtendunttir arcus totigem uno sese in vicem minuto excedentes. Ex his unum designo litteris CΛF. Primus angulus erit minuti uniusν - . et T s secun

SEARCH

MENU NAVIGATION