장음표시 사용
101쪽
s. cra viuigeat mortuos, ct vocat μqua non sunt , anqsta ea qua sunt. Nopotuit Abraha falli credulitate sua, quan
doquide fisus est illius promissis, qui nosolum escetis dare potest foecunditatem , veru metiam mortuis vitam reddere, adeo ut postea iussos occidere filium unicun Isaac, in quo uno spes ominnis posteritatis erat cla, nihil tamen addubitarit de fide promissoris, a quo sciebat illum in vitam posse reuocarti
quι umificat mortara, ct ea qua non Dnt Icil. in rerum natura, nee naturaliter
possunt esse, voeat , scit. Deus, id eli, potest vocare in suunt obsequi u. tmet ua qua sunt, vel f Aa nou seunt, idest, mortalium opinione prorsus nihil sunt, perinde quasi sint aliquid .potest ad hae
steticitatem ascissicere Hoc dictum est eo tra Iudaeos tumidos, qui sibi videbantur vivere. N aliquid esse. Gentes vero ceu morti os, di nulla bona re dignos. - abominabatur. At his plus praestat Dei vocatio . quam illis sua cognatio. Vox enim Domini in virtute &masnificen-νω tia, qua potest de quibusq; lapidibus facere silios Rhrahat. 46. QVI contra Lyem n Lye eredidit vis ret pater multarsi gentiῶ Digna prolacio erat fauore, Abrahae senis fides qui pollicente Deci fretus de his rebus certam spem concepit, de quibus iuxta naturae vires,nulla erat spes: agnoscens. ae re testans, promissoris thm fidem. . tum omnipotentiam . Nam cum ipse omni naturae vigore esset ad generanis dum destitutus, Saram quoque contemplatus, quae non Iolum in sua iuuentute sterilis fuerat, verum legitimam iam aetatem elset supergressa, nulla inde spe prolis naturaliter posset concipere, contra hanc c Gem 2 idest contra huiusmodi desperationis naturales causas seredi
has uit, ex qua supernaturali fide peris ductus est cin xyem sobolis, quam ab negabat natura . Historia huius, sic se Gen. ι 1. haset. Dixit Abrahi Domino. Domine Deus, quid dabis mihi λ ego vadam absque liberis, ecce vernaculus meus,
haeres meus erit: quod ob desperat 1
facultatem naturalem generandi dice bat. 9 Cii autem protinus audiuit se mone Domini. non erit hic haeres tuus, sed qui egredietur de utero tuo nihil cunctantius credidit no solum ut unius tantum filii pater futurus esset, sede tiam alioru quam plurium. Vnde dicit. 47. UT pater feret multarxm gentium, secandum quod dictum est ei. Sie erit Romen tuum ,sicur stelis caeli, O arena mainris. quasi dicat, Non dubitauit, cum ipse esset effoetus, & uxorem haberet sterilem, & iam senem, se tamen sore
patrem multarum gentium, ac posteritatis autorem tam numerosae, ut stella rum multitudinem, di arenam posset ae quare. quod Deus educto in agrun ,cirostendiiset coelum innumerabili stella. rum densitate differtum, dixit: num eara stellas si potes, sie erit semen tuu . Ae si diceret,quam hos ignes numerare non potes, tam erit innumerabilis posteritas ex te proditura. 8. VT stella eaeli, est arena maris. Differentia filiorum Abrahae attendiis tur in his verbis, ut per stellas coeli, intelligantur praedestinati, qui fidem Abrahae operibus excolentes, coelestis bus suis sedibus refulgeanr, in ea re fulgenti numerositate,& claritate, qua stellae sulgent in firmamento. Per arm Dan. Ea nam maris intelliguntus peccatores, qui susiceptam Abrahae fidem vel mori. hus deturparunt, atque adeo fluctibus huius mundi, quasi cuiusdam maris. iusto Dei iudicio opprimu tur: vel prorissus abiecerunt ut haeretiei, qui postquase ab ecclesia absciderunt, ita se habent inter sese, veluti arena sine calce,in diis uersas steti opiniones. ut nullus cum
ρ. ET non infirmatus est fide, nee eon
.erauit erepu/ suum em tuum, cum iam δενὶ centum esset annorum, O em tuam
vulaam Sara. emadmodum tem peratus homo, ostenditur non esse inis
firmus, qui magnis coneupiscibilibus non vincitur, ita fidelis vir cognoscitur
102쪽
rion esse infirmus. sed sertis & robustus,
qui a magnis difficultatibus non superatur. Qua fidei sertitudine D. Petrus. Nos praecipit munitos esse aduersus diabolum. eum ait, eui resistite series in fide. Talis erat Abrahae fides, cui cum non probabile, aut simile veri tum videretur ob aetatis imbecillitatem,tame, infirmus licet viribus, Non infirmatus
illam more, circunspicere coepit arguis
menta, quiόuet hoc,aut fieri posset, aue
pus suum emortuum, enm fiam fere Mutu
esset arenarum hoc est, non respexit corporis vireet iam e Getas, & ad generandum inualidas, ut qui iam accederet ad
annum centessimum . et mortuam vul
aeam Sara, idest, non considerauit aetatem uxoris, cui & ipsi iam per aetatem
emarcu erant membra muliebria, ut etiam si ipse gignendi viribus non esset deffectus tamen illa serendo utem,esset innabilis. . mortuum J Praeter suum publicasgnificatum, est etiam idem quod inualidum, ae viribus exhaustum ad aliquid faciendum, id quod de effoetum
appellatur. Dicitur enim foeta mulier, quae scelum edidit, effoeta vero illa cuius naturae vires iam partu lassatae,deffecerunt ad concipiendum. Et hoe modo emortu ε valva idest, matrix Sara a firmatur, non solum propter sterilitate. sed etiam propter seniam eius: desierant enim iam tunc ei fieri muliebria.
G n. ιδ. - habetur in Genesi Horum aute mortificationem, & frigiditatem eleganter να Isaias descripsit dicens Attendire ad Α- ' ' brahim patrem vestrum. dc ad Saram, quae vos peperit, attendite ad petram unde excisi ellis, & ad cauernam laci, seu loci de quo praecisi estis. Nec refert quod post mortem Sarae, Abraham duis
Gen. ae. xerit uxorem Cethuram, quae etiam gesnuit ei silios, ut habetur in Genesi : nam's. is per miraculum fuit ei restituta vis geneb meties. randi: & quantam ad Saram,& quanta Aug. -- ad omnes mulieres . Licet Aug.& Hie- per Gen. ro. die ni.quod licet Abraham destitus II .ls. l. tus cstet virtute generandi ex Sara anti qua, non tamen ex Cethura iuueneula. Solent enim senes ex iuuenculis muli ribus Prolem gignere, non autem ex antiquis quae sunt minus aptae ad concipiendnm. Sed primum est melius, ut rari ait D.Tho. Quod vero Iesitne in Gene. quod A. Gen. ιZ.hraham , audita pollicitatione prolis. eadens in iaciem suam riserit in corde
suo dicens, Putans ne centenario nasce
tur filius λ& Sara nonagenaria parietANon facit contra dictum Apostoli dicetis, quod Abraham non consideraui dec. Nam eum primum Dei vocem au diuit, seeum reputauit naturae imbecil- Iitatem, nihil tamen haesitauit de diuina , omnipotentia, sed iarsitan de verborusensu, an is esset, quem prima fronte ostendebant: quemadmodum beata Viem non dubitauit, sed modum percon tando ait, quomodo fiet istus At veroetina iterum dictum est ei, quod vere Sara esset paritura, adeo firmiter credidit, ac si nuli utri haberet naturae impedi
Porrb his verbis, duo nos latent mysteis
ria memoriae maxime commendandaa
Primum est Redemptoris nastituri ex Virgine, quae nullo suscepto semine. obumbratione Spiritus sancti. ipsum eo cepit, & mirabiliter peperit, quemad
modum Abrahae centenario, & Sarae nonagenariae, supra omnem naturae ordinem,natus suit Isaac. Alterum est Christianorum . qui per fidem Abrahae adoptamur in filios Dei. Non enim latum beneficium propri)s naturae viribus nobis contingit, sed illius gratia & voluntatate qui praeter facultatem naturae, bolem propagauit Abrahae. Cuius ideo fides adeo commendata est, dataque omnibus in exemplum, ut quoties calamitas, ingensq; periculu opprimat nos. curramus ad Dominum, apud quem noest 4mpossibile omne verbum, ut dixie Archangelus Gabriel, nee potest de Ficere cuiqua, qui vero corde fidat in eo.
103쪽
σῶ. re repuratum est illi ad icistitiam. JIn repromissione quam de suae posteri tatis multiplicatione, de potentia. seu exaltatione acceperat Abraham. nou
Dei, coo θνtatas eisside. suitque tam fide robultus, quini corpore inualidus: de sua virtute desperans. depromi Oris virtute certistimari spE obtinuit. Quibus utique verbis Abraham compurgatur ab omni suspicione in fide itatis, &haesitationis. Et sertὸ alludit Apostolus ad illud signum quod Abraham volebat, cum polliceretur illi Deus terram Gen. rs. Chaldaeorum tune signum poposcit di-een . Unde scire possima quod possessu rus sum eam 3 Ait modo Paulu . nil tue Abraham haesita fle, sed potiuῆ fide maxime con atum esse. Si qsidem cum morem Dei amouisset. qui foedera suadi pacta, dato aliquo signo stabilire consueuelit, ut anparet in arcu exhibitor . Noe. in monimentu pacis: S in Athar,nui iussas est signum petere. reprehen fasq: a Deo. quod ius,ionem renuerit. Abraham nihil haesitan . signum eti ines igitauit. quod esset promisitonis stabilimentum. Ad rem igitur venientes, cum Apostolus superitis dixisset, quod
Abraham non infirmatus est fide. maiori hie commendatione id ipsum confirmat dicens, cum fide confortatu in reia promisione Dei quia no semel, aut bina cap. . usque ad 22. Genes. iterata
s et . Dor gloriam Tea. ylenissime sicier, Mia θ acunque promisit Deus, poten3 ester facere ) vide pulchritudinem & puriis talem fidei Abia hae. nulla propria iactantia. aut haesitaticine humana per mixta fuit. ln beneficiis sibi eoncessi . aut promissis iactis, nihil sibi vindieavit, sed totam gloriam, ac laudem uni Deo transcripsit. Dedit insiper gloria Deci. dum sua inconcussa sedulia eum
simul εκ veracem testatus est, qui nolit quemquam fallere. & omnipotentem.
qui praestare ivis it quidquid esset pollicitu . quantulibet illud humanas vires excederet. Qui cata Dis fidem negat,
impientissime detrahit honori.& existimationi ipsius, qui summa ipsaq: per severitas est, . cui ideo subest poste cum voluerit. 8e apud eum nihil est impossibile. Qui vero incunctanter ei fidem praestat, gloriam illi de laudem dignam S p. t. tribuit LM. ι.s 3. Ideo ct reputatηm est illi ad rusti, tuam.) Effectus fidei Abrahae. fuit utiq; vera iustitia. qua apud Deum verE iustus habitus in . Deus enim qui nostris officiis nusquam eget, gloria fidei nostrae potissimum delectatur. ideo fides perfecta imputatur ad iustitiam. quemadmodum Abrahae, qui perseet ε.& firmiter sermonibus Dei fide habuit, in inquit diuina scriptura. Vbi notanis, dum quod ia saepe admonuimus,quod fides quae imputatur ad iustitiam, semper intelligittir de fide viva. quae per
charitatetu operatur. Nam quae sinacharitate est. tanquam mortua non vi.
viscat, nec iustificat. s . Nγον est istem scriptum rentum
tuis. Quidquid de commendatione rudei Abrahae scriptis est.2 id non unius Abrahae gratia scriptum esse arbitra dum est. quia) pro quod, imputatum est.) idest, fides illi imputata ei ad ι
LAtiam,) neque enim hoc tantiun agit diuina scriptura. vi Abrahae eloriae consolatur ed est propter noι, iti est, ut n his Abrahae nepotibus paretur exem plum, quibηι reyutabιtur,m e. qua sit dicat. perspicuum fiat uniuersis ut quem admodum Abraham firmae fidutiae cinmendatione, citra legis patrociniu, aut adminiculum assequutus est, ut apud Deum iustus haberetur, ita nec nobis hoc a legis obseruatione pet edum esse.
Ille iustus dici est quod credidit Deo: nobis non aperitur alius ad iustitiam aditus, nisi ut credamus ipsi in εκm. idest, in eunde Deu qui quod Abrahae pollicitus est in typo Isaac, id nobis praestitit in Christo usu domino nostro. quem fiscitaαιι amor ἔκ declarans no
104쪽
stustra eredidisse Abraha eum esse qui
vitam daret & mortuis, &ea quae non sunt, perinde reuocet, quasi sint. Meminit aute Apostolus mortis Christi, ut veram assignaret causam iustitiaedi salutis nostrae. Haud enim fides. vel Abrahae. vel nostra, pro iustitia haberetur apud Deum. ni si qua eatisfie sub nititur passioni Christi, quoadit Abraham lumine fidei cognouit dum filium pararet ad sacrificium, qui, ariete maiactato, seruatus est. Illud quippe Mici- ritum fuit aeterni patriis, qui unicum laci pro nobis prius tradidit, post vero susis citauit a mortuis. Ideo subdit ν,.
s s. Q I traditus est propter is sis Bra, cirres.rrexit propter i secarsonem nostram. Mors Christi fuit eausa meritoria. efficiens, Ze exemplaris nostrae tuis stificationis. Cu enim humanitas Chri sti esset qucidammodo instrumentum diuinitatiς eius, ut Damastenus dicit. omnes passiones 3 actiones bumani talis Chri Iti, ait D. Tho. suerunt nobis salutiferae, utpote ex virtute diuinitatis prouenientes : sed quia effectua haώbet aliqualiter similitudinem causae, mortem Christi. qua extincta est in eo mortalis vita, disit esse causiam extinis ctionis peccatorum e resurrectionem vero, quae est triumphus Christi glorificati, & nihil habet meriti, sed multum praemii qua ipse rediit ad nouam vitam gloriae dicit esse causam iustificationis nostrae, qua ipsi redimus ad nouitatem iustitiae: atque adeo resurrectio est tantum eausa exemplaris illius. . 'CHRISTO igitur non Moysi iustitiam de innocentiam nostram acceptam seramus opportet, quι tradun es dea traditote Iuda, ex avaritiae N a persi dis Iudaeis, ex inuidia, sicut fuit olim Ioseph a fratribus suis qui eum in puteum miserunt, & inde extrahentra vendiderunt in Egyptum . Traditus est &a patre suo, sed ex ardentissima eharitate: Ze ex eadem a seipso, qui sponte sese tradidit in mortem, cpropter deina missa. 9 idest, ut gratis nostra dirueret cois missa, σresurrexit,) El. idem, hoc est, reuixit excitatus a mortuis. pr pter stificationem nostram,) idest, ut a mortuariis factis abstineremus, neq; post hic peccaremus. ea tarsus committentes, ob quae ille morte oppeti sset. Morintuus est inquam. vi in nobis culpam occiderei,di resurrexit a mortuis vi pri per illum mortui pristinis culpis, mox una cum illo Ee per illum in baptismo rasuscitati in nouam vitam, deinceps iustitiae vivamus, quam illius beneficio accepimus. Traditus est splendor gloriae, ut lumine Horiae illuminaret teneia bras miseriae nostrae. Imago Dei tradita est, ut imaginem hominis, idest, mente nostram reformaret. Vira tradita est, ut homo non amitteret vitam. Resareeinxit propter iustificatione nostram, hoc est, ut per.resbrrectionem credentes euesse Deum, autorem suae, & nostrae suturae risuriectioris, iusti haberemur poliane fidem apud ipsum. Sed heb,magna pars hominum hac iustitia caret,qui sie uiuunt hodiὸ Christiani quasi nihil c ederent. Fatentes enim se nosse Deu,rfactis autem negant. Sie vivunt ingrati. quasi nunquam pro ipsis Christus mortuus esset. Sed vae ingratis, tradentur, iuxta Prophetam,in manus gladii, I gladius irae Det deuorauit eos,& partes vulpium erunt in inferno.
tharitatem qui etiam nos ininai et,p ἔtri reconc iliauit, de morte per Adae pec
catum inuinam,Commutatur multam.
105쪽
v. Iam mi igitur ex fide, pacem ba rbemnat admeam ) Postquam Apostolum
pertractatui causam, quare nemo eo ut
in operib cis iustificatus isit, sed omnea lex fi . quod exemplo Abrahae proba tiuit, euiux .sei filiost esse solas, Iudaei se liactabant; ostendit : ratame quod non genus nec circuntasio, sed fides faeiaci veros Abrahae filios qui per fidem tu Missus est constitutiis apud Deum: qua TR tione conciuia, pacem nunc eos haberRhortatur, quia nemo suo merito, sed omnes aequaliter Dei gratia sunt sal in ii di sumitur hic pax.n solum prinamicitia quae. est apud Deum, verum &pro animi tran9uillitate, quae pariter est fructui fidei. Cum ergo sola peccata simultatem pariant inter Deum αhomines, iustificati inqssit, idest, po-sembam xx impiis.& peccatoribus i ni facti sumus, idq; nec per lege MO'
Dicamι quae occasionaliter magis augebat o sielitas, nec factorum nostrorum merito, sol ad exemplum patris nostri Abrahaec νUis,2 scit . quae peri cliari tatem . peratur, soli enim haec, parit bis veram iustitiam. habeamus ex hortatorium Gest cibum in ei est, reti 'neamus. seruemus, custodiam , Vcem, non quidem mundanam quae crudelis est. ει oamiramica, valde periculose . .
scd Christianam, quae spiritus, di est capad Aram a Christo Proetestamena.
ω relicta; de valde eommendata prope mortem ipsius. Mundana vero pace ab . eodem damnata α reprobata, de qua intelligitur illud Non veni pacem ivit tere sed gladium. Christiana pax in nriclatoruni obse tuatione consistit. Nam, pax niuitia inquit regius Vates diligen- mg.tibus legem eum, S non est illis scandi
bedieris p aeceptis ipsius haec est pro levi Sathanae, illa fidei Christi. Pacem eu ineamus ad Deum P hoe est, Deo humiliter subiiciamurm nostram volutarei diuinae .osdinationi in omnibus lubmineamus, quieti & tranquilli semper exist tes in Deo. Illustre nomen &gloriose in valde filiorum Dei. sortiti sunt paci3 . amatorer, dicente risto, Beati paci fi- --- et, quoniam filii Dei vocabuntur. Hic. eli seum optimus. de quo Propheta, atquiesce Deo, S uabeto pacem, di per hoc habebis fructus optimos. Pax igi- υ 'setur optima rerum . quas homini irat in dedit, ut dixit quidam poeta. a . PER Dominum nostru- λεμ- GH. Ium Non per Moysen, aut per alium purum, hominem, sed per filium Dei nicum. 6 Domin- nostrum ii sum Chri-D-mo Contingit pax, di omne bonum. Ipse enim est pax nostra, est DLVS &homo, media torqi utriusq;. quod nobis magno debet esse solacio,talem scit. habere mediatorem.
3. Pervem accessκm hebemus per μdem .in gratiam istam. Redemptor noster Iesus Christus, existens in terra nis. ctus homo, di noxias nostras suo sanis tui ne diluens, morteq; sua, Deum no is, ante ob comissa nostra infensum. reconcilians, aperuit novis aditum, ut intercedente fidς, citra legis ut circuncisionis adminiculum, ad hanc Euangelii gratiam perduceremur. Vnde dicit. per axem,) idest, quo mediante. aere δε- habemus per fidem, idest. credetes. - Miam sam ) Evangelii ad quam
ι -eati sumus. quae quidem est, gratia
doptionis filiorum Dei. . 6-- -. In persena iusto.
106쪽
ram loquitur, quorum est stare firmi, per fidem vivam. Nam quemadmodum superitis dixit. quod iustus vivit ex fide, ita &rinnc dieit quod per fidem stat:ad quem pertinet illud, Qui stat videat ne cadat. Impii & pcccatores. non stant. I. nisi in via peccatorum miserabili caecitate affecti. Sed quid retribuet homo PDL Domino, pro lato dono fidei, cuius est,
erigere collapsos, firmosq: eos tenere. illuminare eos qui in tenebris.& in umis
bra mortis sedent,& Dirigere pedes e LM. tum in viam pacis. Et gloriamur βρ gloria filiorum Deι. Uxe elotia debetur etiam fideliquae facit pios non solum stare animis alacresct erectos, pacemq: illis esse cum Deo, vertametiam gloriari spem certissimam ostensam, re ut per fidei viciae pers uerantiam , fruantur aliquando floria Dei: quae quidem nunc interim in eis inchoatur per spem, nam spe, inquid Rom. l. Paulus, salui iacti sumus. Sed obserua
ire ple Lector, quam prael antior sit
Chri litanorum gloria, omni alia hominum gloria. Nam Iudaeorum gloria in circuncisione, carnalis est. Gentilium gloria in simulachris, falsia est. Mund norum gloria, teri ena, innutilis &inna nix est . At vero Christianoria gloria ad spiritum pertinet.ecelestis & diuina est, atque adeo valde utilis, utpotequae de bonis coelestibus, & diuinis, & aeternis est.
stolicae . seu persectae spei, opportet hiemaxim E considerare. Nam qui vehemeter aliquid sperat, libenter sustinet grauia Ramara,propter illud, quemadmodum infirmus, si vehementer sperat sonitatem libenter bibit potionem am . ram,ut sanetur per ipsam. Signum ergo vehementis spei. quam habemus propter Christum est, quod non solum gloriamur in spe suturae gloriae, sed etiam in malis quae pro ipsa patimur. Quod
utique ad magnam fidei facit commendationem. Nam in Philo phorum institutis fuit apud gentes, ut utranque sortauam aequo animo ferrent, ne di ultiarum honorum 4: Muresa, aut ararumnarum, laborumq;. & calamitatum incursus mente perturbarent. At,quod
ex pressiaris & mundi procellis volup.
talem etiam.caperemus , inauditum fuerat mortalibus, antequam ab ore audirent diuino,beati pauperes. Beati qui Mat e
lugent,de qui persecutionem patiuntur. Nunquam ergo p itebit persectos Christianos fidei suae, quae fructum adisseri tanto uberiorem neque gloriae suae, cui ut sipe interim sulciuntur, Ecerigun. tur. Quae quidem si nondum appareat. di si ad eam, multa ferendo peruenie dum est, tamen has ipsas aflictiones. interim sibi laudi, gloriae 4; ducut quas& elorioso titulo pati utur, nempe pro pter Dei honorem, Apostolorum instar,
qui flagellis caesi, ibant gaudentes e spiritum concilia, quoniam digni habit sunt pro nomine I E S V contumeliam
pati. Quae etiam ad immortalitatem a periunt nobis aditum a nam per multas taetribulationes opportet nos introire in regnum coelorum . Nam si opportuit Christum dueem nostrum pati. & ita intrare in gloriam suam . nos milites,& serui, qua ingrediemur in floriam non nostram,sed Christi domini nostria certe non per aliam, quam per portam FDI: Atribulationis di doloris. Nam haee porta Domini,iulli intrabunt in eam. Est igitur adeo ineffabilis magnitudo illius
Iraemii, ut sola i eius consideratione, r oratur fides, erigitur spes, flamescit . . Ligne charitas, excitantur virtutes,& cu
cii mundi labores, leues, laetique redduntur. Vnde Iacobus, omne. inquit, Iae. ι saudium existimate statres charissimicum in varias tentationes incideritis
Adhae, est persectae diIectioni et probatio, laeta labor u tolerantia . Nnlla enimaior dilectio, quam ea qua libenter patimur propter amicum: ideo Sap. Vaia Eccl. v sa, inquit, figuli probat fornax, & homi , - - nes iustos teratio tribulationis. Et hine est, quod persectiores in hoc mundo, maioribus sunt destinati laboribus, ut in coelo etiam maiori afficiantur hono . . re. Potasti nos, ait David, Iachrymis inmensura, sic vi maiori Dei amico, comtingat mater mensura, non quidem honorum
107쪽
norum Hillas mundi, sed dolorum, de
Iachrymarum . Constat hoc. exemplo Christi, di beat immar matris eius, qui cu Deo essent chariores, pondus omneralemn doloris. O vos omnes qui tristis per viam, inquit filius Virginis, Uri quens ad euncto mortales, qui Per
hunc mundum, tanquan per quandam laborum. viam sunt:transeuntes. videtes est dolor sedit dolor meus' quasi dicat, non est, nec fuit, nec esse potest. Polt 'filium, matrem proculdubio, do loris gladius pertransiuit, iuxta Vaticinium sancti seni Simeonis. Hos sequurur Apostoli sincti, qui cum primitias spiritus aetepi lsent acrioribus molestiis,
o crudelioribus. tortoribus vitam cUn
sum arum. Et sie de omnibus Christia, nis dici potest . quibus pro gratia,& di- ectione Dei, eontigit dimensura lab .
Gaudeant ergo pauperes,& amicti pro
pter ciristum, 'quoniam in thesauris coelestibus. tquamplures ninstimabiles liabent diuitias reconditas. Timeant divites, quibus omnia pm voto eontingui in hoc mundo, agant spontaneam pCe
nitentiam, ne cum hoc mundo danem
tui. Turpe: enim est, ut ait August.velle Aug. cce Orium' regnum adipisci, absq: lachrymis, Ilexnitentia Caueant peccatorer,
qui in bonis ducentes dies suos, ne in Iob. ponto ad inferna desicendant. Caveant th. quoque perfidi Lutherani, qui meritu operum demoliri contendunt, eum noalia de eau diuinus Apostolus doceat, . , a ploriandum in tribulationibus, in aflictionibus. di hostilibus pugnis, ut si vi-Boriam Deus fauore suo & ope tribuerit, in meritum nobis cedant scelicita tis arte . Causa enim spei in qua diuxit gloriandum, esse non potest, nisi in
λ ratione meriti, ad quod & illud pertia.e . net, Quod in praesenti est mometaneu, S leue, tribulationis nostrae. aeternum gloriae pondus. supra modum in sublux litate. operatur in nobis. Et beatus Amb. Ambro. causam, inquit, cur gloriandu .sit in tribulationibus, hane scribit Pa lus, quod tribulatio augmentum iaciat praemii. Et idem, contemnere praesentia, di in praessura non cedere,magni meriti est apud Deum.
. si ueniam tribulatis, patientiam Neissetur. Hoc nouum exerr plia i hristo sinapsimus, hanc eximiam doctrinam ab eodem accepimus, quod tolerandis
malis, cor boratur relerantiae virtus. Merito ergo gloriandum in tribulati nibus, cqMoxiam tribularis patre ita ope
ratμr, P qua unusquisque erit Dominus sui ipsius, dicente Domino, Ingyatientia vestra posscdcbitis animas vestras. in Non quod tribulatio directe, ut aiunt, operetur,& efficiat patientiam, Deus enim est, qui per suam prariam Opera tur in nobis velle di perficere idest mnem virtutem, sed tanquam materia iuqua versatur. Aflictiones enim ad patiet iam nos exercent, quibus illa vegetam tur, di ut di ctu est, corroboratur, veluti conflictu belli, augetur sortitudo in narlignum palmae, quod contra molem superpositum assii rgit, euius proinde r mus, dari consueuit victoribus triumphantibus. : .
.d. Patieatia pnοιationem. Beatus Iacobus contrario modo posuit haec verba, dum ait, probatio fidei vestiae, patietiam operatur, sed itim dicit uterque. Idem enim apud Iacobum probatio, quod apud Paulum tribulatio siue ten ratio. Plobatio vero apud Paulum,accipitur pro eo quod est, probatum,exploratumq; esse, id quod effectus est patieriaec Nam malorum tolerantia, indiciu& examen est verum, cuiusdam infra cti animi, quique anchora diuinae gratiae Deo firmiter adhaeret. Probe ergo,in quit, patientia probationem. 9 scit. operatur. Nam velut auiu igni, tolerantia
reddimur Deo S hominibus spectati res,& probatiores. Vnde in Psiainio di- atra. citur, Probasti cor meum, x visita si nocte, igne, scit. tribulationis me eximi nalli, di non elt inueta in me iniquitas. Et in Ecclesiallico, In dolore sustine,& Eccl. 2. in humilitate patientiam habe, quoniain igne probatur aurum S argentum, homines vero receptibiles in camino
humilitatis. Item in Prouerb. Doctrina Pro. ιν. viri
108쪽
Viri per patietiam noscitur. Huius pro bationis ratio et , quia mani sest uni est, ut ait S. Tho. quod detrimantum alicuius rei,de Acili sustinemus, propter id suod magis amamus. Unde si aliquis in temporalibus & eorporalibus,patienter sustinet malum propter bona aeterna, su fficienter ex hoc probatur, quod
talis, magis amet aeterna,quam temporalia. Uerus igitur thesaurus Christi ni viri, non auro, aut argento, aut la
pidibus praeciosis, sed laboribus copiosis, de variis tribulationibus pro Christo sumptis, debet esse resertus. s. Probatis vero syem.) Quia quo pluribus malis fuerimus probati, hoe firmior praemii spes, nobis nascitur. Et respicit ad id quod dixerat, Gloriamur spe gloriae filiorum Dei: ut doceat qua . iis debeat effr animus sperantis illam coelestem dignitatem filiorum Dei. Noenim debet esse nudus bonitate, hoc est, sine multis bonis operibus, prout perfidi Lutherani mentiuntur, docentes. sola fide iustificari homines, certins niq; per eam protinus fieri suae tuastitiae. Spes enim absque bonitate, non vere dicitur spes, sed praesumptio, cu ius proinde non est bona gloriatio. ει- rens verae & bonae spei, ut hic docet Paulus. est ρrobatio,ὰ & experimentum Ο-perum fidei, quod utique& reipsi satis compertum est. Unde Aug. Qui vult. inquit, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam, ut autem habeat bonam consistentiam. credat. εἰ operetur.
Et Chrumst. Tribulatio. spem in nobis vigere facit. Ex probatione igitur, massictionibus. constantior spes no straredditur, & securior. I . . spes autem rem eonfundit. J idest, non pudefacit. Pudore enim afficitur, qui quod diu, patienterq; expectauit, tandem non assequitur: quod iis accidere solet, qui vanam in hominibus spe
collocant. Sunt enim mendaces, prop
ter quod scriptu est, Maledictus homo, ut confidit in homine. Sed spes Chri-iana. minimὰ potest fallere, aut destituere,ut apud impios pudeat credidisse. Tum,quia in Deo est qui nee salii, nec fallere potest, cuiq; nec facultas deest,
nee benefaciendi voluntas. Tum,quia amici suis dee sse non potest, prout re gius Vates David, unus ex Dei intimis testatur dicens, in te Domine speraui non confundar in aeternum. Amici Dei, sunt omnes illi obtemperantes. Nam
si quis, inquit filius Dei, diligit me, se
monem meum seruabit. Ideo obeὸientes Deo non confundentur, iuxta illud, Qui audit me,non eonfundetur. Ami Io δε. ci quoque sunt, qui in virtutis operibus assiduὸ se exercent coram Deo. ideo Eccl. a . huiusnodi non confundentur, iuxta illud, Ego Dominus. saper quo non n fundentur,qui expectant eum,idest,qui beneuiuentes confidunt in eo. Pignux v i. 49. ergo certis imum Christianae spei. et verus charitatis amor, quo homines, a
inici Dei constitiiuntur: hune qui ha thuerit, minim E consundi poteli ab eo quod sperat. Unde dicit. r. QVI A charitas Dei, δέ se en incredibin nostris. 9 Chari ras, idem est. quod amicitia Dei, ob id q: todiuidua comes gratiae. Haec est prima nostrae salutis causa, di initium haber in Deo. Non enim quia boni nos primum sumus, ab ipso diligimur, sui mentitur Pelagiusta sed per suam nos ipse dilectio.
nem, efficier ter, de per gratiam M aliter, bonos facit δέ iustos, suosq: constituit dilectores per infusam in nos charitatem. Nam qois prior dedit uti,di r tribuetur ei item, charitate perpetua dilexi te, ideo attraxi te. Et in hoc est charitas, inquit loa. non quasi nos di-
leverimus Deu sed quoniam ipse pri dilexit nox. Item, Non sumus sufficietes cogitare aliquid a nobi ,quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. Et per suam misericordiam saluos nos fecit: & extera id genus quam prurima. Haec autem charitas,qua Deus ipse nos diligit. dicitur in nobis diffundi eo loquendi modo, quo causa per effecta diffunditur, sicut bonitas & sapientia Dei dicuntur diffusa super omnia opera sua, S liberalitas principis, licet in ipis persistat, dicitur per beneficia in ciues dif-i iandi. Diqiligod by c
109쪽
fundi. sed est maxrme obseruandum in eo quod dicit, Diffusa in cordibus nos is, qua si dicat, non sol sim soris, ad opera exteriora recte ageda exhibita el . veru metiam abundantissime impressa cordibus Mostris, quae nos illum redamare compellat. Haec quidem multis vijs pote st donari nobis,maxime tamen datur in sacramentis Ecclesiae, quae sunt veluti quaedam vaca gratiae Dei, seu potius sunt fontes Saluatoris, de quibus mi. cum gaudio haurienda est haee coelestis aqua . Causa vero principalis huius tanti beneficii, non sunt merita nostra, ut
dictum est, sed Spiritus sanctus . ideo
addit. I a. Fre Spirisam snctum, qui datus est nobis. Cuncta Dei dona, comunia quidem sunt totius Trinitatis, sed Spiritui sancto attribuuntur, eo quod sola diui voluntate donentur, per cuius scit. voluntatis modum, Spiritus sanctus a Patre & Filio spiratur, Ac inter caetera, charitas illi peculiari ratione ascribitur, nimirum,quia per eum qui nexus amo xis est Patris & Filia, statuit nos Deus, cte inter nos & secum,amore conglutinais r . re. Unde Saluator noster, suis precibus a Patre hoc postulans dicebat, ut sint unum in nobis, sicut, & nos unum sumus. In lioc autem quod dicit, r Diritum fantiam, auxilium supernaturale designat necessarium ad redamandum Deum, non ut causam primam rerum
naturalium quod generali Dei auxilio,
per vires nostras agere valemus,) sed ta- quam eausam supernaturalem rerum
supernaturalium, quas fides Christiana nos docet. Quod vero ait datvi donum gratuitum significat, mereri enim
naturaliter non potest. Datur autem
Spiritus ancti, non quidem secundum substantiam. vi Magister sententiarum opinatus est: si enim secundum substatiam inesset. nullo effet alio opus habitu charitatis: sed datur in effectu suo.
nimirum in charitate qua in nos effundit. At vero licet humanis meritis, ille nobis non detur, datur tamen Christi meritis, qui morte sua hoc meruit:& sie
datur in sacro baptismo, iuxta illud, Tit. ι. Saluos nos fecit pG lauactu generatio-
nis, S renouationis per spiritu sanctu, quem effudit in nos abunde. Hoc igitur donum, simul potest dici, di gratia.& iustitia, gratia quide ex parte nostra
qui nihil meremur. Iustitia vero,ex parte Christi, qui sanguine suo cuncta no bis meruit, am factus est nobis iustitia, ι .cir. ροῦ sanctificatio,& redemptio. Ardentissimam Dei erga nos charitate opportet hic considerare, qui cum bonorum nostroru non egeat, non sol uricharitatem qua illum reddam emus.
quod fuit fgnu vehementissimi am ris, velle, stilicamari ab amato. sed &ipsum Spiritum sanctum in charitate,
sicuti causam in suo essectu, nobis contulit. Neque solum in eordibus nostris per charitatem sed & ecclesiae suae in Petro de successoribus , tanquam magi strum veritatis, ut non defficeret fides sua, de in omnibus etiam Apostolis,ltim ad remittendum peccata, tum, in die Penthecosthes, ad praedicandum Euangelium omni creaturae per uniuersum . . Orbem e quo censet Ambr. respexisse Hulu, nam inde illustrata est plurimufides nostra, spesq: valde corroborata.
Igitur Spiritus sanctus non est datus in persona,sicuti Christus, quem nobis de- die Pater factum hominem. Hinc quoque potest colligi excellentia Euangelii supra legem veterem, ubi sesegida litera tantum data est, pro qua in Evangelio datus est nobis Spiritus se ctus, velut arra promissi: cuius proi de spes,non potest confundere. I 3. υτ quid enim ChriIIus, eam adhue
infirmi essemus seeundum tempu/ prst im
y3s morium est ρὰ Postquam ostendit firmitatem spei Christianae per donum Spiritus sancti, hic corroborat eandem sententiam argumento mortis Christi. qui tempore quo mundus laborabat imbecillitate de infirmitate. suisq; erat
cupiditatibus obnoxius, quas lex Irritare poterat, coercere non poterat. volete Patre,descendit in terras, & assumpto mortali corpore, pro nobis mortem op
petiuit, non sol sim imbecillibus di innutilibus, verumetiam ci 1s,' idest idolis seruientibus. multisq; alios flagiti)s oppleo
110쪽
pin. J idest . praefinito a Patre tempore. vel in tempore & opportunὸ, eum stil. omnia essent infidelitate conclusa: vel ad tempus, scit. triduum, quo morare tur in morte, die autem tertia exiret de sepulchro, sicut exivit Ionas deventre Ceti. Ad quid ergo totum hocc tigit, Christum sei l .ad tempus pro im piis mori, nisi ut i spem no erigeret firmis imam non enim potest esse tam magnum quid . nisi propter alique ceristum di magnum se uetum. Similis huic
νι est quaestio illa Ptam quae utilitas in
sanguine meo dum deseῆdero.&e.quasi dicat, niilla, si non sequatur humani generis salus, si non per eius mortem vellat Pater vitam consequi. t . UIT enim ννο i o quis meritarrvmm pro bono forsitan vis aAdeat m l. 9Ab exemplis humanis sumit argumen tum quo mirabilem Dei amorem erga homines clarius manifestet. Cum enim virtus versetur eirca disti cile tanto illa erit praeclarior, quanto difficilius id eiecanuod versatur. Virtutis est diligere amicos, magnae virtutis inimicos etiam diligere, sed maiorix virtutis pro amicis vitam ponere, maximae vero pro inimici , at vero inter homines vix ullum reis Perias tam amicuin, ut iussi. promeriistique amici periculum. sua morte velit redimere. Dicit autem vix reperiri, nam pro bono, scit . viro, forsiuau quis inucnietur qui Telci virtutis audeat morti ubi iuxta Hieron. Bonus &iustus pro eodem sumitur. Quod vero ait. forsitan ct audeat. est ad temperanda sententiam,vi scit. ostendat dissieultate
di me um mortis. Nam cumi ita, sumdamentum sit bonorum omnium temporalium. & mors. terribilium omniuItorrendissimum, vix unus est,aut alter, qui pro bono virtutis vitam exponat:
tametsi pro mundi gloria, & pro seipso.
ubi egritudo animum semel occupauerit, plures inueniri possent. imo passim inuenientur. qui Ethnicoru more, eam - despondeant. D. autem Ambro . consti-
tuit differentiam inter bonum&iustu: ut iustuo accipiatur pro viro iam probatae, adultaeque virtutIs, honus pro
innocente puero r pro hoc, facilius se exponet quis,quam pro illo. Nam n ori pro innocente, potest ex compassione misericordiae prouenire: Sed mori pro iusto, prouenit ex zelo virtutis, qui in paucioribus invenitur, quam misericordiae compassio. Orig. autem, in verbo, Org- bono, Christum recognoscit, pro quo sancti martyres, ausi sunt vitam libenister exponere. Vtcunqε tamen se res habeat. sensus Apostoli est. detur inueniri inter homines, qui pro bono amico foetassis mortem non recuset adire, Deus tamen omnia charitatis exempla superauit, qui pro impiis N indignis, unica filium suum, in mortem tradiderit. V de dieit.
quit, idest, nobilem, atque illustrem reddit. di confirmat cibaruatem δε-Jl ex eo quod pro impiis mori uus est. , uando enim indebit aliquid pre-
statur, ut ait Hiero. tum maxime chari- tas commendatur. Quid autem tam indebit E quam ut sine peccato Domi nus, pro seruis impiIs moreretur, di uniri . versitatis conditor dignaretur appar re in homine, & contemni ab homine pro reparatione hominis. ingratissimae suae creaturae. Culmen humanae charitatis in hoc tantum esse potest, quod animam suam ponat quis pro amicis suis, ut inquit Saluator, sed diuinus aismor, infinito modo illud transcendit. Nullam eni in nobis Deus inuenit.seu bonitatem, seu amicitiam quam diligoret, sed moriendo pro nobis indigni nos, nisi per nos ipsos steterit, iustos effecit, dignos, bonos. & amicos suos. Fuit procul dubio infinitus hic diuinus
amor, quo,& Deus in mortem crucis
proiectus est, ct daemones sunt vicit. supefacti angeli, homines filii Deic isit uti. Hinc tanta inuidia diaboli de morte Christi, unde tantum honum emanauit. Hinc rabies ipsus in pers cutione ecclesiae, pro qua Christus motium cst. Ea qua quide parte, idest,qua. 1 a tenus