장음표시 사용
81쪽
soluetur. & deinde, qnod ergo illota
Deo, &soli datur libero arbitrio, tam absque consensu este non potest accipietis, quam absque gratia dantis r& it gratiae operanti salutem, liberum arbitrium dicitur cooperari dum consentit, hoe est, dum saluatur. Proinde irrati natis spiritur, salutem minime capit, eoquod illi, voluntarius consensus de
sit, quo Deo saluanti, placidὸ obtemperet, si ite iubenti acquiescedo, siue pol- Iicenti credendo, siue reddenti gratias agendo. Haec Bernar. s. m omnes ροβρer omnes.) hoe est, Non tratu Iudaeis. naec iustitia & salus Dei contingit, sed omnibus & singulis
credentibus in Christum i quandoquiisdem non merito legis, sed fidei beneficio exhibita est humano generi. Cum ergo inquit in omnes, amplitudinem fidei significat. Super omnex vero,emiis nentiam : quia videlicet facultatem humanam, ac merita excedit.,o. creaunr in eum. De fide vititia siue formata intelligitur, perquam homo iustificatur: quae quidem, non est intelectus ociosus actus; sed actu
sa illa fides de officiosa, quae per charita Is. tem operatur: iuxta illud. In Christo Iesu nec circuncisio aliquid valet, nee praeputium, sed fides quae per charita-ob. tem operatur. Per talem fidem habitat Christus in cordibus nostris, nam teste Iasi 4 Ioanne, Qui manet incliaritate.in Deo manet, & Deus in eo. st . NO's distinctio. Omnes enim peccauerant,ct egent gloria Dei. Gloria Dei, vocat iustificationem peccatoris. Quemadmodum enim sanare infirmos, maxime si id fiat gratis pro virtute,ce dit in gloriam medici: & omne opus virtutis,cedit in gloriam operantis: ita cedit in gloriam Dei, iustificatio peccatoris. Haec enim est nostra salus, quam ex charitate sua nobis contulit Deus,
per sanguinem unigeniti filii sui. Haec est illa magna Christi gloria, propter quam quotidie gratias agimus immissa,
astiduoq; ei agere debemus, qui de tan
tis periculis, nos eruere dignatus est. 'Quid enim mihi proderat natum esse, si reuatus, hoc est, Christianus no esse Melius profecto mihi tuc foret. natum nunquam fuiste, si filius perditionis, inferni, & mortis, seruus diaboli, inimicus Dei tantum essem. Cum igitur Apostolus dixisset, quod iustitia Dei. qua peccatores fiunt iusti apud Deum, peristinet ad omnes in Christum credentes, inquit modo, quod quantum ad hoc, nulla est distinctio inter homines, sue Iudaei illi sint, siue gentiles. Nam sicut gentiles nullam sibi possunt arrogare gloriam a sua naturali lege, ita neque a sua sibi scripta Iudaei r quandoquidem ut utraque suos docuit subditos quid agere, quid vitare in moribus deberent: tamen neutra praestitit auxilium, aut originalem maculam delendi, aut caue di actualia r ob idque citra delectumcemnes, & singuli egent gloria Dei,)hoe est, salute&fauore Dei, quia om
firmi & imbecilles, serui peceati, filii
irae & tenebrarum,miseri di miserabiles.s a. D sti et, gratis, per gratiam 'stur, per redemptionem qua es in Christo 'μ. 'Obserua pie Lector, & attente con sidora magnam gloriam Dei. Ille dedit nobis filium suum, ut emeret nobis rem, sine qua proculdubio eramus perituri: emit quidem iustitiam Dei, seu iustificationem nostram. Eramus enim iniusti omnes,& filis irae, & perditionis . emit
autetra eam non gratis, sed magno pretio sanguinis sui, donauit vero non ali quo praerio, aut ceu debitam mercede obseruatae legis Mosaicae, siue etiam n
turae,sed stratis, per grasiam Jam, idest, per beneficetiam suam. Quid ergo,hoc opere diuinius & gloriosius in Deo pquid in nobis iocundius&charius esse reii Z pro quo san E parum aut nihil
esset vita millies exponere. Porro quid damnabilius illo,qui post tantum beneficium audet committere vel leue cru
3. Fer gratiam 'stas.) Expositio est illius particulae gratis. & relativum, 'insisti refert Christum, per quem Deus sua
82쪽
sua impleuit promin mundo, qui fide
Deo praestiterat . quibus etiam verbi omnium hominum deijcit arrogatiam, maxime Iudaeorum qui nullum propter Iegem habent priuilegium ad assequenda ni veram iustitiam, sed tantum per gratiam Iesu Christi. 3 4. Per redemptionem que e F iv oriis siue --. Mirabilis gratia, est nostra iustitia. Nam si gratia,quomodo iustitia psi tultitia, quomodo gratia λ iustitia eniex debito, gratia vero gratis habetur. Vtrumq; tamen est, & gratia & iustitiai gratia quidem, quia gratis a Christo data. iustitia vero,quia per Christum comparata. & noltra est, quia per gratiam ipsius, eius effecti membra omnia eius . nostra sunt, nam factus est nobis iusti- . r t. tia, Anctificatio, & redein io. . per redemptionem Non dicit per emptionem, ut adnotauit Hierony. sui
enim eramus prius per naturae creationem P sed per redemptionem, alludens bH σδ- ad illud Isai. gratis venundati estis,&sine argento redimemini. Nam peccatis nos gratis ipsi tradimus Sathanae,
nullum inde reportantes emolumentu:
ita sine ullo nostro praetio, praetiosissimo sanguine illius qui nullum fecit peccatum, redempti sumus a tyrannide diaboli r non quod diabolo Christus
persoluerit, insania enim esset hoc dicere, nam iniquo tyranno,quid homo debuisset λ imo vero quid erat Deoxum iniquissimo tyranno, rationem iustitiae ponere 3 Sed satisfecit Patri, cuius era mus inimici, de ipsum nobis per morte suam propitium secit. Hoc enim sonatoris. Pomen redemptio, ut ait Orig. est eni
praetium illud quod hostibus solet, pro captiuorum liberatione, pendi. Sol nitergo Christus pro nobis, non diabolo, sed Deo, a quo delictis nostris eramus alienati & sic Christi beneficio liberati sumus a diabolo. & a peccato, quorum
eramus serui. Nam,ut inquit Saluator. o. a qui facit peccatum seruus est peccati. O IN I . Petrus a quo quis superatus est, huius& seruus est. nullum tamen exinde
ius diabolus acquisiuit in nos, quod ibi
esset reddendum, sed exereebat tyra nidem a
in Angelo, aut in aliquo viro quantumuis sancto, non in Deo tantum, sed in Christo Iesu, homine simul & Deo: quia non est aliud nomen datum dec o, in quo opporteat nos saluos fieri . Ipse enim solus est noster Iesus, idest, verus Saluator mundi. Non poterat homo peccator placare Deum offensum, factus est ipse homo cum esset Deus, qui non suis, sed alienis peccatis morti, S,a ΠΟ-stris nos propriis erueret, atque adeo iustitia eius. nostra efficeretur, iuxta illud Pauli, Eum qui non nouerant pec-- .catum . pro nobis peccatum secit, ut
nos efficeremur iustitia Dei in ip .ET quan uis aliis modix, possct Deus M V. liberare genus humanum, ut ait Aug. nulla tamen esset perfecta redemptio, Tr.& plena satisfactio. ut etiam ait S. Tho. nili ea quae a Christo facta est. Persecta enim satisfactio, est lutio debiti, quae Th. s. nulla ex parte a creditore, sed tota a de- j. bitore proficiscitur. Si enim ego a creditore meo. argentum dono suscipere,uo, debitum illi persoluere, esset quiem satisfactio, sed qua ex dono esset parta creditoris : talisq; esset qua cuq; alia satisfactio per creaturam aliam 'facta, quantumuis sancta & Dei amica esset. Christus vero Dominus, licet sua misericordia factus est homo, tamen quia suppositum eius erat diuinum, aeuale Patri suo, quan uis nulla alia cfletonatus creata gratia, opera ipsius naopera, non naturae sunt, sed supposito- rum2 infiniti essient va loris N praetii: atque adeo de se ad iustu in , & ex aequo satisfecit. Pro quo quidem munere, su mas illi gratias agere debemus. Hoc igitur nos docet Paulus, dicetido in Chri f. 'su,) idest, non in alio cra poterat redemptio . s. persecta & consummata. Non quidem in Angelo, quia tunc non esset hominis satisfactio. Nee in solo Deo, cum ipse sit ereditor noster, & nos illius debitores . Non in homine puro, qui non poterat infinitum debitu sol uere, cum esset ipse finitus. Ergo neces.sarium
83쪽
sarium fuit quod Deus fieret homo, veratione personae suae infinitae, posset homo ex aequo, soluere Deo ornne debi
nam recemptionem significat, cum re demptor sit artemus. Nam Chrillus lesus, Rex immortalis est, qui licet semel mortuu suerit, iam vero non moritur, mors illi vitri non dominabitur. Chrsis
M.; enim lesus. heri di hodie, ipse&in se.' cula. Et erna autem redemptio, de aeternis est : nimirum de aeternis praemii . de aeterna su ute& vita, id qiod nomeredemptoris significat, iesus enim alais Iute & vita dicitur. Vocabis inquit Angelus ad matre .nomen eius Iesum, ipse enim saluum faciet populum suum a
peccatis eorum. Felix ergo culpa, ut ait Greg. Grego. quae tantum ac tale meruit lia' bere redemptorem.
solum pro praeteriti . sed etiam praesentibus, ct futuris delictis: non soliti a septies. sed & septuantes septies comissi , adhuc est, non desiit esse . s. redemptio. sed adhuc est, nee extra seipsum, sed in ipso est: quia non per aliud praetium
externum, sed pcr mortem nos redemit
quam pertulit in seipse: prout quinque vulnera hodie testantur, quae in corpo re eius sacro& glorioso. mirabili fulget claritate. Quotidie cadimus. & quotidie soluimus hoc benedictum pretium in sacramentis. Sed tunc sane, ut ait Hierony. Fructuosa erit redemptio, si pec-Hier. care cessemuS.
3ς. ζ εμ propositit propitiatorem. per fidem in fumue ιρμι.) Triplex est causa salutis nostrae: prima .est gratuita Dei voluntas, quae significatur in eo quod dicit quem proposuit. 9 secunda est aequissima Christi iustitia,quae designatur in eo quod dixit per redemptisuem Mi s in christo Iese. 9 Tertia est viri-DR: ad nos a plicatio, quae significatur
in hoc quod ait ρηr fidem. Nam per fidem efficimur participes gratiae Dei, Miustitiae Christi. 6o. QUEUM trusit DeuI. Excluis
dit opera & merita noli ra. Na haec fuit gratia Dei, & voluntas eius beneplaces, necess)ria prorsus ad mundi remediu, ut redemptorem nobis daret, qui pro omnibus selueret Deo, di satisfaceret iustitiae eiu . & placaret eum nobi ,valde de meritissimo iratum. 0roposuit) inquit, idest. ab aeterno disposuit, secun dum Chrysost. 8e Ambro . vel secundum Hiero. in promptu ante oculos omniuposuit, vel in palam dedit, te in commune proposuit omnibus filium suum propitiatorem ut quicunq; per salvificam fidem eum susciperent eius san gnine reis dempti, Deum haberent propitium. 63. Frvitiatorem. J Alludit ad propiatiatorium veteris te flamenti, quod erat quaedam talmia ex auro mundissimo. haec erat imposita arcae testam eii, unde
responsa dabat Deus per Angelos suo . Fuit hcie Christi figura, qui corpus exmnndissima ae purissima came .mune
re Spiritus sancti indutus, ecclesiae suae erat praeficiendus, & non ut olim per Angelos, aut Prophetas, sed os ad os nobiscum locuturust quod fuit magnudi mirabile beneficium.
6α. PER fidem in sanguine ipsi M.
idest. de morte Christi. Necessaria est fides ad placandum Deum r nam incre datis semper est iratus.eum sint inimici eius manifesti, iam iudicio Dei igni inferni deputari. Nam qui non credit,iam iudicatus est, ideoq: non resurgunt impii in iudicio, scit. discus, ionis. Quem
admodum ergo inter homi uex, lati,factio unius alteri non valeret,nisi eam ratam haberet. sati saetoriq; acceptum ferret. ipsiq; se debitorem agnosceret rsic etiam cum Christus, suo nos beneficio liberauerit, non ante. suu sanguinis praetium nobis imputabitur, quam per fidem tanti mysterii. eum credamus liberatorem fuisse nostrum. cui vicisi i in nos ipsos gratias agetes addicamus se
O . in sanguine ipsius. J Sanquinis e suis sone designauit mortem Christi, ut alis luderet ad singuinem agni,quo deliniti sunt
84쪽
sunt Iudaeorum postes, in exitu de agis Leu. ι . gypto. Vel ad sanguinem hostiarum. quem pro peccatis olim aspergebat Potifex contra propitiatorium, quod, ut dictum est, suit umbra & typus Christi. Nam sola tunc fide huius effundendi in cruce cruoris, propitiabatur Deus: sicut di nunc iam effusi, propitiatur nobis.. ε . Ad onensionem ianitia sua. Ηorrendum est incidere in manus Dei vium tis. Ad ostendendam seueritatem iustutiae su ae, Pater tradidit filum suum in
mortem,pro peccatis omnium populorum. Caveat ergo a peccatis miserabis
lis homo. Si enim proprio filio non pepercit Deus pro peccatis alienis. quomodo parcet tibi pro tuis, si post tantu. beneficium peccare non cessas p & si innocens talia passus est pro peccatore . tormenta. quid accipiet ipse peccator pro suis flagitiiq p Uae ingratis ab ira Dei. Magnus irae thesaurus repositus est illis, quem reddet illis in illo die i nus iudex Christus.. Propere remisonem precedentium Alictorum. 9 In mysterio mortis Christi.
non solum est considerare tremendum iudicium Dei contra peccatum, verum- etiam inestimabilem eius misericordia erga peccatotem : ut si timeas eum iustum, ames etiam eum tanquam pium, di beneuolum, & amicum tuum. Sic enite dilexit, vi filium suum unigenitum tibi daret propitiatorem, quo prius tuis c5missis inuisus, nunc recocilieris Deo, non quidem per sanguinem pecudum velut apud Iudaeos, sed per ipsius Christi sacrosanctu sanguinem, omnia Omnium crimina diluentem, hoc pacto declarans hominibus suam iustitiam & misericordiam dum contra peccatu,& pro peccatore,cruci affigi voluit filium suu . Non enim alio modo conuenientiori, integra eius iustitia&misericordia seruari poterat quam in morte filia eius pro nobis crucifixi. Non ergo solum ut appareat iustus, sed etia ut appareat
misericors, pater tradidit filiu suum ia
66. Praecedentiam de Drum.ὰ praecedentia delicta vocat,errata prioris vita . quae omnia condonantur per mortem
Christi. dum in sacro haptismo induimus illum, & commorimur cum illo, dein nouitate vitae ita restargimus cum illo, ut nolit nos posthac in vitia recidere. Aut praeeiuniiκm defictorum2 idest,eo
rum oui praecesserunt Christi passione. quae licet per Christi venturi fidem iam essene dimissa, quantum ad culpam Motamen quantum ad omnem inmam
Detinebantur enim in limbo, non quidem patientes poenam sensibilem, sed expectantes introire in gloriam, pet Christi passionem. Vnde dicit.
ε . IN susentatione Dei. J hoe est, inpatientia Patrum qua Dcum per tot secula is stinuerunt, expectantes suam
redemptionem et iuxta illud, Expecta; νι
Dominum viriliter age, consortetur cor tuum,&sustine Dominum. Quare aut FDeus per tot temporum curricuIa, voluerit ianuam regni coelorum omnibus
esse clausam, patresq; in limbo tandiu detineri. fuit,ut hoc praefinito tempore.
palam faceret iustitiam suam. & ideo di
68. -D ostensionem iustisia sis, si hostremore. Percontari quis potest in hoe
Ioco, qua de causa, cum Deus sit diues in misericordia, non citius, ac breuius Operatus est mundi redemptionem,quo mundus a tantis periculis,&malis eriis peretur λ hoc sane fuit,tum, propter superbiam hominum prius edomandam. Τum etiam,propter dignitatem Christi venturi. Vt superbus aute edomaretur, opus erat ut per duas leges transiret, 'naturalem . s. & scriptam, quibus couinceretur de ignorantia di imbecillitate. iDe ignorantia quidem,per legem natu-rar, dum per id temporis in errores,&turpia peccata incidit. De imbecillitacte vero, per legem scriptam,qua sub am' pliori luee eonstituto,cognitionem qui M. de peceati ipsa faciebat, auxiliu vero nofercbat, cum peccatnm cognitum, per legem vitare non poterati atque adeo
tam legi,quam naturae diffisus , ad Deu verum
85쪽
verum confugerer, qui eum Opit L. Iare tur cuius diu expectatum auxilium, pluris idcirco aestimaret. Dignitas vero veturi adeo est magna, ut mundus tunci fantior ac rudior esset,quam qui posset tantum beneficium agnoscere. qito ad usq; venit plenitudo temporis. De nique voluntaς Dei fuit, ut in illo & norari. alio tempore, salutem nostram opera reis Aut in tur in medio terre. Nam vi scriptu est,bb. de tradit August. non est volentis, neque
prese. sorrentis, sed miserentis est Dei.
dem colligit Paulus, ex his quae dicta sunt. ne.nn E. Deum proposui sie propitiatorem fili Lim suum, ad ostensionem iistitiae suae . de hoe fecit Deus ut sit, idest, ut appareat ciue uestiu) non iustiscatus, ut nos per susceptam iustitiain, sed ex sese a natura vere iustus appa reat. dum vindictam sumens de peccato. integram seruauit iustitiam accipies
a filio integram pro nobis sati,sactione. o. ET iustificam exm qui ex fid. 63 s. christi unicus iustitiae nostrae auis
thor .eli Deus noster omnipotens e &hoc quidem designat beatus Apost Ius clim ait, c fit austificans eum qui ex Ide ea tis christi. in quo etiam appa ret ipse iustus, dum seruauit promissa in fidem iustificandi, non quidem promist
Cue, ac remere uniuersos, sed eos prorsus qui sunt sex fide I sa Christi. ὶ idest,
qui fidem habuerint Euangelio Iesu Christi. Apparet etiam in hoc ardentissima omnipotentis Dei erga homines charitas, qui sola sua bonitate voluit eos participes fieri iustitiae filii sui, ad promerendam immarcescibilem gloriae coronam,quam in illo die ex condigno, reddet illis Dominus iustus iudex. r. Vbi est ego risiatio tiωφJ Ad Itiadaeum loquitur qui contra gentiles se nimiu iactabar eo quod sub Moysi lege
viveret . quasi peream, te non aliter ve
ra posset haberi iustitia. Sed A po stolus ex his quae supradicta sunt, concludit hanc eius gloriationem Ismanem esser
qnoniam non ex lege, sed ex fide Ietlichrilli habetur iustitia vera. Dicit ergo ubi est Iseriatio ιMaὰ o Iudaee, qua scit. in lege gloriaris. Be per hoc vis te gentibus praeserre Respondet. 72. Exclusι est 3 idest, adempta tibi
eli, posteaquam diuina volutas omnes orbis nationes a quat in negotio euangelii. Deffertur 5 Gentibus salus ac iustitia. Neq; vero dixit, ut notauit Chri- G .sest. Peribi gloriatio tua quam scit .alege aucuparis: aut cessauit, ant quid simile . sed significantissin, E, exclusa est, idest, adempta, vel repulsa per ostensionem iustitiae fidei: ut videatur alludere ad eiectionem Agar ancillae Abrahae. Huc quoque spectat, quod ait Ioan. Lex per Moysem data est, gratia de veritas per Iesum c hristum s cta est et Da. r. nempe gratia iustificationis A figurarii veritas. vel gratia di iustitia. Deus enim
per Moysen legem dumtaxat dedit qua doceret populum i at quidquid gratiae ac ivllitiae ab orbe condito largitus est post peccatum, id per Christum factu
sona ludaoriam haec duplex interroga tio facta est. Vocat autem legem DA rum, legem Mosaicam,q ita multa iube har facere, de non prasiabat auxilium ad faciendum, atque adeo iugum duri L sinuam, atque ad portandum grauissimum fuit, prout D. Petrus in persona Iudaeorum fideli ii testatur dicens quod neque nos, neque patres nosti i portare potuimus. Primam in tetrogationem ponit quoniam, ut dictum est, Iudaeorum gloriatio erat in lege, ideo opportere vidcbatur, quod per aliquid eiusdem generis, eorum gloriatio excludcretur,
idest , pcr legem, ideo dicit, s per 3μam seg md scit est nostra gloriatio exclusa
Seclidam vero interrosationem ponit. quoniam posser aliquis credcre, quod eorum gloriationem exclusam A po sto- Ius dicerer, per aliqua praecepta legalia, quibus quaedam maiora opera manda.
rentur : ideo interrogando dicit, coctorum P quasi dicat,nu quid per aliqua legem
86쪽
legem factorum, gloria nostra exclusa esl8 Respondet. 7 . si ON, sed per legem Dei. J Fides
vocatur lex propter vim quam habet directiva. Est enim lex, norma,& vis operum, & quidquid talem vim habet. potest per metaph. dici lex. Et sic lex mentis, dicitur vis mentis ad optima tendens. Lex membrorum, est earnis illecebra & cupido. Fides ergo nos. O straq; officia rectificans, lex probὸ nuncupatur. lex fidei vivae, est omnis lex quae habet charitatem. Haec autem est magistra timoris Domini. tapientiae. &humilitatis. Omnem fiduciam suam collocat in Domino, propter quem mudum & gloriam eius contemnit. Non quaerit quae sua sunt, sed quae I E S Us hristi, & tande omnia in gloriam Dei facit. Est radix honorum omnium,cau sa iustitiae, nee tamen est sine factis .non quidem praecedentibus diuinum subsidium eum hoc semper praecedat illa. sed concomitantibus illud, ut patet in eonversione Latronis. N Magdalenae,
nos de improuiso sua fides saluos id- est, iustos fecit: non quidem fide sola,
ut volunt Lutherant: nam verba Latmnis, Memento mei, spem. ac poenitentiam N charitatem praeseserunt, quibus fuit .na eum motu fidei a Deo tractiis. Et in Maedalena appertius id indicauit, tum fletus, tum de Christi testim nium dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Habet prae terea fides alia opera, primam iustitii conseqtientia, quae ad cultum,increme tuinque illius,sunt necessaria. S. rbitramin en, iastificari h MLηem per fidem sine operibM legis. J Nos Apostolἰ a Spiritu sancto instructi, ar- existimamu id quod res est, posthac chominem, J scit . quem-eiannue siue Iudaeum, siue Gentilem, rustifc ri, 2 idest, iustitiam consequi osse, ο/rfim scit .vivam. sine operaisus Mis) siue naturalis, siue scriptae, sita Emoralibus , siue eeremonialibus: sine operibus inquam, mercubus iustitiam.
J Dixerat superiu , quod iustitia fidei, generaliter se haberet ad omnes mundi nationes,& singulo homines, & ad hoc manifestandum, sum pserat, argumentum causa materiali. ex eo. scit . quod omnes peccauertant.& egebant gloria Dei,idest, iustificati ne Christi. At vero, probatio quae solum est ex eausa materiali, non sufficit quia materia non mouetur per se ad
formam sine causa a gente. & ideo ex
illa peccatorum indigentia, non tam extruitur argumentum quod essent semuandi quam ex benignitate causae ageno iis, ad quam pertinebat reducere ad viam salutis quos condiderat. Argum εtum itaque Apostoli, se se habet. Deo proprium est eos iustificare, quorum est Deus, non tantum est Deus Iudaeo rum, sed etiam Gentium: iustificat ergo cum Iudaeis pariter & Gentes. Nam secundum haec Apostoli verba, videtur quod Iudaei vellent, propter susteptam legem, Deus veriis, Deus Hebraeorum Eae. proprie diceretur, & Deus Abraham.& 'Deus Isaac, & Deus Iacob: & quod propter eos tantum aduenisset Chrus. Sed de hoe errore illos desicit hae sciastitatione. Nam & fi ob peculiarem tultum Deo exhibitum, esset tantum I Morum Deus.& inter caeteras nati nes notus in Iudaea Deus diceretur, e
rat tamen Deus omnium per creationem, & commune regimen uniuersoru,
iuxta illud Psal. Rex omnis terrae Deus. γλAit igitur nunc diuinus Apostolus: Anfudaeorum Dem tantum P quasi dieat. lex illa Mosaica, peculiaris erat genti Iudaee, verum hoc beneficium iustificationis .ab ipso Deo proficiscitur. An v ro Deus, Iudaeorum tantum est Deus Nonne idem aeque S Gentium Deus est nunquid Iudaeos solos Deus cre uit aut de illis lolis curam geritὸ Nam& gentes peccauerunt. de vost de si vos merico enim ini, Et illi: si vobis venit Chrus ex lege promissus,&illis. Nam S see. quenter Prophetae, de gentium vocatione dixerui. Respondet quaestioni dices.
7. M. est creta. pulchr ait Hiero. m. a modum Dissiliet eo by Coos le
87쪽
modum seruauit in verbis r cimo9 di
xit . ut ostenderet magis gentes, quavis pon erant circuntist. & Abraham ante circundisionem iustus. Est itaque gentium Deus, qua et gubernat & regit secu
Lire. ιθ. dum Hierem. Quis no timebit te o rex
gentium p . . 8. cuaniam quidem unus est Devi, qui iumfluat eiusncisionem ex fide, Opraputium per fidem. Reddit rationem quare Iudaeorum Deus, sit etiam Gen tium,dicens, s Quoniam qνidem unur est D ui: Ae si diceret , non est, nec estgpotest, nisi unus Deu in quo etiam lagit gentium errorem, circa multiplicitionem deorum ergo idem omni uest Deus.& donum illius, par est omniuelle comune. Posthac ergo Iudaee, ne, vento superbiae tum dux, creatore Om nium. Deum tuum peculiarem facias,
aut propter te solam aduenisse filium ei is dicas, i istiriaq: illius ad te solum,
propter tuae legiΝ ob cruationem pertia Dere. Non enim ita est,ut cogitasti. Au.
di quid dicat magister gentium: s caiscit. Deus uistisitat, quosna Iudaeos
tantum p Gentes tantum Θ omnes utiq;
quantum ad se sitientiam , licet non quantum ad efficatiam . Sed quonam inodo contingit haec iusti ficatio p numn erito legis obseruata: λ Absit . sed per fidem Iesu Christi, pro mundi redemptione in mortem traditi. Vnde dicit. i q. cistentisionem ex fide, re praeputium mep. p r se m.) DFiero. inquit, idem esse. ex fide, B per fidem. Et quod vos scripturarum est, ut iisdem de causis aia
lant mutare, quam repetere sermone.
Dan. Sicut in Daniele scriptum est, Propter Abrahada seruum ruum, & Isaac dile. ictum tuum & Israel sanctum tu hm. I Potest tamen secundum D Tho. aliqua differentia dari, haec praepositio. e. ex, designat aliqua pdo aliquam causan remotam. Haec vero praepositio, per.
propinquam * ludati ergo iustificari dicuntur ex fide, quia fides fuit prima
causa ex qua processit circucilio,& cx,
tera legalia sacramenta, di ita fides iu- ctificit Iudaeos sicut quaedam causa erimaria, per quasdam medias causas. sed Gentiles per ipsam fidem immediat Eiustificantur. Et sicut a fide legis ad fidem euangelii traduxit Deus ludaeos, ita a culta simulachrorum,ad epndem communem fidem vocavit incircunctis
So Legem ergo destruimus per fidem
Qui non essent bene a Uecti erga Paulum, nec multum intelligentes. potc rant grauiter perturbari. animi q; con sternari, eoquod adeo fidem videretueattollere, legemq; adeo suppeditare, ac si fides contraria esset legi eanq: Pro sus ociosam & innutile faceret ludatis. Apostolus autem lenit, sedatq; eorum animos, petens ab illis primo quod poterat eos grauiter molestare, dicens. Legem ergo de murmvi per fidem P Vo..t, is dico qui grauiter fertis, proptet ea Quod alseram, on nia nunc per fidem Christi praestari. An creditis quod per hoc legem destruimus, hoc est, abroga mus, euacuamus, di proi cimus respo4
8 . e Ut.9 Negantis εἰ abhorrentis est vox t quali dicat, bona verba quaeso.
82. Sed letem satMimur. quasi dicat.
imo adeo non abolemias legem, aut i befactamus. aut reprobamus, ut eam
etiam confirmemus, stabiliam usq; .&honoremus: id praedicantes factu quod lex futurum promiserat: eumq; nuntiites, in quem ceu scopum summa legis spectabat. Neq; enim id aboletur, quod, in meliorem reparatur statun non magis qui, si defluentibus arborum fi ribus, tuc d hi fructus, aut umbrae sues cedat corpus. Non ergo destruitur lex per fidem, sed potius, vi die iam est cois. fortatur, roboraturin honorarnr. Quia enim unquam potuit aut valuit lex sine:
fide λ Lex grata esse Deo non potui absque fide. Lexostendebat peccatum sed auxilium non praestabat ad virtutem sine fide. Lex, manuducebat ad Chrum tanquam pedagogus, non quidem peto, sed per fidem. Ucritas legis in Luis vaticini,s, & oraculis, di figuris, nunc per fidem cognoscitur. Multum qui
chm valuit lex, sed per fidem. Iam ami
88쪽
plῖuq non est necessaria, venit finis eius, idest, Christus, per quem cessauit, sicut ipse testitur dicenq, Non veni soluere legem. sed adimplere. Illa enim non fuit eu ira, nisi usque ad Christum , per quem iam impletum est tempus illius,
ergo non est amplius necessaria. Conuenit itaque inter verus &nouum
testimentum, quod utrique fides est necessiria,sine qua impossibile est placere Deo. Nulla est gratia, nec iustitia
vera. sine fide. Disserunt vero penes hoc, quod fides in novo, explicatiot est, qua D in veteri testamenro. Que enim olim credebant venturum, venisse iam, nunc credimus. Ad haec, Iex vetus non fuit adeo uniuersuis, sicut est lex nonia, illa enim ad solos pertinebat I; idaeos, & poterant gentes extra illam saluari, haec vero ad omisnes in uniuersum pertinet, sine cuius pro Rione nemo saluabitur. Denique mustertim salutis quod in veteri spera batur, in noua lege est lim exhibitum, curae proinde lex dicitur gratiae, cum saliis & redemptio mundi iam sit Geta. ct imis a regni coeloru aperta per Christum, cuius septem sacramenta, veluti instrumenta passionis eiu ς, gratiam co- ferunt, quod utique Paul is antiquis denegat, tanquam in firmis,& egenis elem esuis. hac facultate iustificandi carentibus. Tametsi in circi incisione tan
quam sub signo professae fidei Chrilli,
gratia praestabatur, iuxta omnium sententiam, ad diluendam culpam originalem, copiosior tamen Se ab udantior da
hamo, &circucisione tollit. quado euostendit,
gis obseruatione iust sicatum, sed fide.
Nam ante circuncisionem acceptam,
S iustificatum fuisse constat.& promi iasionem accepisse. Et huius exemplo docet omnes per Christi fidem iustificari. de filios esse Abrahae secundum spiritu.
stificatus est, habet glutiam, sed non apud Deum. Quid enim ditit scriptuνa ρ o iussit Abraham Deo, c reputatam est risi ad iussiti φm.
se braham Patrem nostrum fecundum carnem. 9 Resumit quaestionem si pra positam T. quae utilitas circuncisionisλ Et quia Abraham princeps fuit circuncisionis, nam de ea primus accepit mandatum a Domino) quo stirpis authore, praecipue gloriatur,& iactat sese gens uniuersa Iudaeorum, ideo proponit illis, non quemvis Iudaeum, sed ipsum Abraham, licens, si ita est quod Deus iustificat Gentes S Iudaeos, S quod ad hoc nihil confert legis obseruatio, nec ipsa circuncisio. QAEMGgo dicemus inuenisse utilitatis9 Abraham patrem nostrum, seeundum carnem. 9 idest, secundum circuncisionem carna It m, & alias obse uantias carnales p videtur ess inconueniens si dicatur quod nihil utilitatis inuenerit, cum dicat Dominus per Pro- IGL 3 phetam, Ego Dominus docens te utilia. Quae quidem verba ad omnes honii nesmaxime ad iustos pertinere videntur.
scd ad hanc quaestionem non statim
89쪽
respondet Apostoliis. quo prius ostendat Abraham nec ex circuncisione .nec
ex legis operibus iustificatum et se.
I. SI Abraham ex veribas Igis iunificatas ea .habet gloria. sed non apud Deu .
Sm. Manifestum est ex diuinis literis quod iustitiati laus patri nostro contigit Α-brahae T dispiciendam est unde illi contigit, nam si ex operibvi legiti 2 idest,
ex circuncisione, caeterisq; huiusnodi,
quae postea Moysi lex, praescripsit obseruanda, habet quidem gloriam , sed non apud DEUM) idest. habet quod
Plorietur, verum apud homines, non
item apud D E V M . . Quare apud homines λ Nimirum quod ex rebus corporeis, de quibus homines iudicant: & quos inueniunt studiosos, honore afficiunt, humanis legibus decreto. Quare non apud Deum 3 quia non excommendatione fidei, quae nos Dei commendat oculis. Nam per opera sine fide, non remittitur peccatum, nec fit reconciliatio cum Deo: atque adeo nec re, nec nomine sunt absolutae virtutes, sunt tamen suo modo virtute ,
hoc est, ciuiles,& morales. & honore dipnae apud homineet, qualia fuerunt opera multorum philosophorum gentitium.
Habet gloriam, sed non apud Deum. Si dicatis 5 Iudaei. quod Abraham pa'
ter noster. per oper1 legis tantum,con
secutus est iustitiam, ille non est ver Ebeatus, nam iustitia quae non proficiscitur a fide. non est verae beatitudinis causar vera suelicitas est in Deo non in ho-nibus, hanc parit nobis iustitia fidei. Foelicitas autem quae tantum est apud homines, innanis est prorsus, di falsa, qualis est talicitas magnorum Phil sophorum,& Regum infidelium, quiculaudentur in terris ab ho minibus,eoru animae cremantur in infernis a diabolo. Quis audeat dicere quod Abraham fuerit sicut unus ex istis. di quod non fuerit verὰ sanctus & iustus& amiens Dei, di quod nunc non fruatur Deo, tanqnavere beatus in patria ρ At vero,certilist
me tenendum est, quod iustitiae laude
apud Deum est consecutus. non ergo ex obseruatione praescriptor u legis co secutus ell. sed ex eadem fide, perquam omnibus Iudaeis simul & Gentibus, est laus eadem ambienda, videlicet, verὰ
filiis Abrahae. Nam & si quoad carnalem attinet cognationem, Iudaeoru in
Pater est δ non minus tamen pater est omnium quicunque illum fidei similitudine,hoc est, animi imagine reserunt. non corporis. Nam circuncisio quae primum in Abraham prodita est, totius Mosaicae legis pignus est, ac signaculu.& ut ita dicam, peculiare symbolum, quo Iudaei, Iudaei sunt.
stimonio scripturae probar, quod non explicite dia erat, videlicet, quod Abraham habet gloriam apud Deum. & id quidem, non per opera, sed per fidem. s. credidit Abraham Deo. ct reputatum es illi ad iustitiam. 9 Ex libro Genescos. Gςu
desumpta est haec authoritas, ubi de seis minis multiplicatione Abrahae S benedictione gentium agitur . Promiserat Deus benedictionem gentium in semine eius, posteritatem l . , stellaru numero, parem, ei, cui & uxor esset sterilis,&nullus adhuc haeres extitisset. Sed Abraham nihil cunctatus, fidem habuit pollicenti, non cosiderans,quale e set q uod promittebatur, sed quis esci promissi autor, ideoq; hoc ipsum credere, creputatum illi, P c. it. a Deo ad iustitiam, Jidest, probatum a Deo est, veluti officium iustitiae : non quidem ex circuncisione, quam nondum acceperat. sed ex
fide r & sic patet quod non apud homines sbium, sed apud Deum, quo uno teste, hoc negotii tune agebatur. N a quo illi impuratum est ad iustitia quod credidit θ gloriam habet. cum legis Mosaicae iustitias non praestirisset. Ante legem enim,sicut & ante circuncisionem. Abraham per iustitiae virtutem consecu
tus est gloriam apud Deum. c. Credidit Abraham PFO. Iustitia,
inquit D. Th.quam Deus reputati scri- Tho. Pram expressit, non in aliquo exteriori opere,
90쪽
onere. sed in interiori fide cordis,quam solus Deus intuetur. 5c ideo posuit propriam actum fidei, eius speciem dem strantem, qui est, credere DEO Nam credere in Deum, demonstrat ordinem fidei ad finem. qui est per charitatem credendo in Deum ire, quod charitas facit: & sie sequitur speciem fidei. Cr dere autem Deum, demostrat fidei materiam, secundum quod est virtus theo - loetiea. habens Deum pro obiecto : &ideo hic actus,nondum attingit ad speciem fidei. quia si quis credat Deum
esse per aliquas humanas rationes,&na
turalia signa nondum dicitur habere fi dem, de qua loquimur. sed solum quando ex hae ratione credit,quod est dictua D:ν. quod designatur per hoc quod dicitur,credere Deo: N ex hoc fides specificat ut, sicut Squilibet habitus cognosti tinuq speciem habet ex ratione perquam assentit in aliquid. Alia enim ratione inclinatur ad assentiendum habes habitu scientiae. scit. per demonstrati nem . Et alia ratione habent habitum
opinionis. scit. per syllogisnum dialectiodum. Haec D. Tho. . ET reputarum en illi ad latritiam.'Non suit per hune fidei actu, Abraharunc primό iustificatus, idest, ex iniusto iustus constitutus. a prima en in ae late, iam iustus erat apud Deu, At iam ante, multa eius ossicia. ceu viri iusti, Deo fuerant grata & probata . Nimirucum iussu Dei, iam obediens vocanti. 'fide exierat de terra sua,& de cognatio.
Gen 13. ne patris sui, & apud convallem Mam bre aedificauerat a Itare Domino, & benedictione Melchisedech, comprobatus erat iustus apud Dominum cuius mpnificatione panem si obtulit &uinu. 'Et alia huiusmodi officia .quibus potuita γlurimis annis fidei exereere iustitia. Sed hic credendi actus suit actus mititiae &Obedientiae, di idcirco Deo valde gratus & acceptus a quem d modum siquis nunc iustus, prosarer,sitsciperetq; aliquem fidei articulum, quem antE , se ignotum, ecclesia promeret ex Euanis
gelio . Et sicut legitur de Apostolis, quod post resurrectionem crediderunt sermonem quem praedixerat IESUS de excitatione templi, sensum habuisse de ipsius corpore. Non enim per illa fidem fuerunt primum iustificati, sed fuit illis virtus iustitiae. Pari modo in
Abraham, ipsum tum credere, probata
est a Deo veluti officium iustitiae. Per quod quidem officium, .s credendi, quo sub fistura suae prolis, fidelis Abraham credidit donandum nobis rede
ptorem. commostrare vult diuinus Aiapostolus, remissionem peccatorum,non
nisi per eandem fidem, factam unquam fui sse. Et super hoc fundamentum, super aedificati sunt, quicunque vel in lege naturae, vel scripta. opera i usta secerunt, quae Deo essent grata & accepta, ut ad Hebreos docet Paulus de Abelclui fide, Db. ιδ. plurimam hostiam quam Cain.obtulit Deo. Et fide,qui vocatur Abraham. obediuit in locum exire, quem accepturus erat in haereditate. N plurima alia quae
ibi affert huiusmodi exempla.8. E Iaatem qui operatur. merces non
imputatur sttundum gratiam, sed secunda
ti autem in eum qui rustificat impinm, reputatur fides euia ad iustitiam,stexudum
propositum gratia Dei. 9 Exponit praedictam authoritatem, quantum ad hoc quod dicit, reputatnm est illi ad iustitiam, quid nam, & quomodo reputatu
fides sane reputata est i quona modopex operibus legis, an ex gratia λ non ex operibus. nam opera, sunt merita prae .mioru quae debentur operantibus, siue Iaborantibus, ergo ex gratia, reputata
est fides Abrahae ad iustitiam. Nam imia putari siue acceptum ferri propriὰ dicitur, quod re persolutum non est, sed tamen ex imputantis benignitate prosisluto habetur: de hoe est quod dicit. Ei autem qua operatur,9 idest, Iudaeo legis ceremoniis obnoxio, si quid praemii rependitur obseruanti Iegem , non
est, ex conserentis Quore, γέ ste unda
debitum P idest, ex pacto rependitur.
Rursum, si quid poenae insigitur non . obseruanti . ipsius merito infligitur, si quidem vi ac ph dunensum suum ser-