장음표시 사용
131쪽
N dominiis vitae,& mortis, qui mortificat,& vivificat, occidit, &, iuere faciti tamen propter homines se subiecit morti, ut morte sua, eos liberaret a morte, cuius dominatum iam resurgendo reislacitis et . QVOD enim mortuinis est, vel moreuus est. 9 Vminq; legitur, & non variat sensum. Primum refertur ad corpus, melius autem legitur moreuus, ac si dice ret, hoc ipsum quod mortuus est , non ob suam ipsius nece itatem illi contigit, sed propter delicta nostra mortuus est, ut aiunt Petrus. S. Paulus. unde diis
cita l2 3. Peccato mortaas est . Idem quod de nobis, asserit de Christo, ut eius esea mentiam ostendat, qui per omnia umluit fratribus assimilari. Sed est discrimen, quod ipse mortuus est in cruce. morte iustificante 4 peccato Nos vero in baptismo, morte qua iustificamur a peccato. Deinde nos morimur peremto, idest, in pinnam peccati propria Chrus vero in poena alieni. Fuit itaq;
mors elementissimi filii Dei, & poena, di praerium t poena, culpae alienae: prastium, etiam debiti alieni.
di 4. SemeI mortuus est Non debuit Chrsis mori nisi semel, una enim morate, persoluit debitu naturae assumptae, tib ρ. tui statutum erat semel mori, Ze praelia quoque redemptionis mundi. Cum eniillud esset infinitum, una oblatione comb. . . summauit in sempitemum sanctificatos. Et per proprium sanguine introiis Heb. a. hit semel in sancta, aeterna redempti ne inuenta, hoc est, redemptione quae non esset iteranda.& integranda, seduae uniuersis peccatis abolendis susceret, tam praeteritis, quam futuris: nde manifestὸ colligitur, sacramentubaptismi, eum sit imago crucifixionis Christi non posse iterari. nec innoce tia baptisnalis semel amissa, posse recuperari: sed currendum est ad poeniten- tiam, quae est post naufragium secunda rabula, qua ad littora Melestia venire nece ise est. Consule circa hoc, Ioannet a Gi. maeum. o ἐas. ITA στει existimate. J Non niscuqet cogitandum mysterium hoc, sed vehementi animi attet i ne as,idue m ditandum : nempe, quid fuimus ante
baptismum, quid post baptismu, di poequem, di quomodo. Eramus enim vivetes peccato, & filii irae, di perditionis inunc autem mortui pristinis vitiis, via uentes Deo, filii Dei nominamur di suismus, per filium Dei unigenitu qui in si huius rei, factus est obedieris usque
ad moriem crucis. α 6. HON ergo regno Vmerum. murasro moriati corpore. 9 Ex proximὰ nucdictis, colliuit hanc moralem exhortationem. videlicet, Non regnet peccatum in vestro mortali inmore. 9 Cuius est senissus et quemadmodum Chrus caput nostrum, semel excitatus a morte, non pa titur rursum ullam mortis tyrannide,
ira vobis enitendum est, ne spe in m semel profligatum in baptismo. cregnesis vestra mortati ramore, hoc est, tyram nidem amissam in vobis recuperet, Detisq; ius iteret. Deformitas peccati, istis consta t ex di Finitioue A ng. qui ait, a fag.
esse dictum, vel facttim, vel concupitu contra legem Dei. Nullum est monstrudeformius. Nullus tyrannus crudelior. Seductor manifestior. Promittit magna,in quibus nunqua apparet nisi rid cuius mus, aut quaedam bulla. Nam omnia peceati bona, mometanea sunt, propterea, hortatur nos Paulus, ut non regnet in nostro mortali corpore. Nam omnia eius hona,cum mortali corpore pereunt, quantum ad actum et manent tamen quantum ad reatum poenae. N1
in aeternum punientur, nisi prius bic puniantur per poenitentiam. Vult ergo diuinus Apostolus, ut in corpore mortali. vivamus quasi immortales, nolimus peccatum habere regem, sed potius euperdere tanquam inimicum manifestu. cuius virtus in cruce adeo per Chium fuit debilitata, ut nobis dominari non possit, si velimus. a . in obediatis ramavissent,s esin. Primos regnadi n odus peccati, est per Tintularem animi consensum: hunc exis
132쪽
Hlidit mulus dum ait, s is inedia is e eupissensijs eius. scit. impiis & scedis, non obediatis, quibus vos diabolus in pristina seruitutem illectat. Me enim . ι . obedire, lege illa Dei est prohibitum.
post concupiscentias tuas non eas. N Sin hoc videtur esse initium regni pec rati. Consummatio vero in operis executione unde diciti, 28. SED neque exhibeatu membra veis stra, arma iniquitatis pereato. idest, n . comittatis ut membra vestra, scii:co .
' ' tarii oestri iam Christo eosecrata,post- hae sin r. carma, idest. instrumenta sper ra. idest, in obsequium peccati, velὸ militeiit cub peccato, aut diaboli'arbia trio 2'Chrillo deuicti. Arma inquam mvisitatis. idest, ad patrandam iniqui
talem. Discrimen inter animam 8 coe pas, viderur e sse illud, quod inter artrax.. S armatum e membra corporis sunt aris Ina, qoibus armatur animus, ad ben Suet hiat ε. agendum tunde si membrum corporis nostri in malos v sau exhibeamus, arma iniquitatis illud efficitur ad iustitiam expugnandam, Ae introducen dum peccatum. Penes quod, at totius scelus qda n explicari valeat. comhti
1 videtur. Nam si esuis qui hoste patriae vel annis instruit, vel intra moenia reci.et pit proditor Rei nub. iure pron sitiatur: eum qui in seipsiun hostem Dei admi tit, ut Deum inde propellat, quo nomine digne censendum putamusλ Videae ergo deinceps quid agat homo, oculis, manibus, lingua, & eaeteris sui eorporis membris. Nam si mal ε egerit. eertὸ iniseidet in illud horrendum iudicium Eia a. Zechielis Prophetae dicentis, Cum armis suis ac in seros descenderunt. Si autem benὸ, oculus non vidit, nec auris audiis uir, quae praeparauit Deus diligentibus a. Ad hoc autem secundum exhorta tur statim dicens, p. sED exhibere ου τεο.9 Hoeest honestum, utile, di delectabile. Deus eis nim est omnium persectio, gaudium,S laetitia r exhibete vos Deo: 2 creaturae, creatori: serui, Dominor impersecti, eructioni. exhibete, praestate suo DN,
Idest, summae honitati. summae laetitiae. summae exultationi. Exhibete uas Pilli, non in parte sed in totu, tam interim,
quam exterius, tota anima Attata meis ei icto tis viribus, nos illi exestiere de
ri Tamaeam exs-mmis visenti. Sic nos Deo exhibere debemus, videlicet,
eli emim,ut qui vicit, iam n6 sibi uiuat, sed et qui pro omnibus mortuus eriri omnes illi viverent: illiusqi sa, praquem di vitam obtinuit, dc sine quo M. mo potest viae re. Fuimus aliquando mortui, miseri, & mita abilesiis pesChrum vitam nossrami suscitat sumes
ad vitam descelieitatem tantam, Ac ecce . sumus viurem tamquam ex mistara, hidest tamquam reducti ad vitam gratia . de morte culpae: ergo. iure lex exhibeamus nos ei, per quem in spiritu facti su
, T. E T --ha'vestra, arma. iae stiria Dia. 9 Non stilum potentias animas nostrae, sed etiamOmnia corporis membra debemus exhibere Deo, idest, ad obsequium Deilcarima iustitiaiὰ idest, i instrumenta quaedam ad ex itendam iustitiam, quibus scit. pugnemus contra inimicos Dei, ut oeulus qui ante videbat ad eoncupistendum, nune videae nudum ad vestiendum. Labia iniqua,&lingua dolosa, nesciant loqui, ni fi laudes Dei. & consessionem steterum sum rum, Ze sie de reliquis membris. Mili
ternus ergo nos deinceps, non viti)s ad
serotendum diabolo, sed iustitiae adseria utendum Deo. Equum enim est, non totos ei militare, cui semel nomina de
dimus, neque quidquam haber4 comelleii eum eo, a q tio iam descivimus. Libertatem arbitrii nostri,oTortet hiel obiter adnotare, contra perfidos haereticos eam prorsus abolentes, eum ho- Hier
i mo membra sua; cui vult parti per eam iexhibeat, siue in bonum siue in malu . Et secundum orig. inter concupiscenis Orig. tiam peceati,quae est in came, de eoneu piscentiam spiritus quae est in menteo inedia est anima, qua per vQluntatis4 L allen
133쪽
assensim et regnum constituit precati.
ut obediamus concupiscentiis eius et vel xegmaria Dei. ut pareamus ipsius manρ datis. Vt enim sine di inna ope nihil poclumus ita nisi illi amniam praebeamus. non erit eius auxiliu in nobis essicaa. 3 2. Pereataem enim viaio non dismina μω. Hoc facie contra ignavos.& mali. pnitate praeditos, qui per excusatione nolunt euitare mala, & eorum quae cin serunt, primorum hominum instar. non omnino istentur culpam: sed seu stra excusantur in peccatis, cu non de snt vires ad fugandum malum, & secta dum bonum. Reeerrimus hostis est dia lus,qui tamquam leo rugiens circuit - Guaerens quem deuoret t sed resilitedia, Io ait Iacobus, di fugiet A vobis sublimis est Deus qui in altis habitat. o lueem habitat inaccessibileni. sed apropinquate Deo inquit idem. & aproe . pinquabit vobis. Forti, est caro, quae pugnat pro peccato contra spirit uni,sed
s ipsi volunt. Vere enim liberi sun ussi lux Dei eos libera ut in cruce. ubi peccatu . simul crucifixu est. Co figuraiamur autem Christo per baptismum,&sic libertate ab ipso data gaudemu1.
gratia 49 Ac si diceret, nullum iam peririculum est, ne peccatum,vos nolentes,
in pristinam retrahat seruitutem, quan doquidem iam non estis obnoxii legi. quae cupiditates irritabar, potiusquam coercebat: sed gratiae Dei, quae sicuti praestare potuit, ut a peccati tyrannideliberaremur, ita praestare potest ne re-r oluamur in peccati Urannidem. PER Legem intelligitur in hoc loco status antiquorum, ut orii lex siue naiaturalis, siue scripta, dici no poterat lex gratiae. Praelium enim reciemptionis 'nondum erat datum, ianua coeli erat clauia. fides obscura, sacramenta grauiati infirma. de sacramentis in genere loquor. deq; eorum vi & energia ) quoniam non ignoro, fidem per circunctis sonem, id circuncisis contulisse, quod
nobis baptist nusi per istamentia non erant vllius gratiaei auxilῆve, aut tauoris, ad legis iussa facienda. P E R gr tiam vero intelligitur status Christianorum, quorum lex, dicitur lex gratiae, tum quia a latore gratiae prola- ta. di eiusdem sanguine rubricata est: tum etiam, quia fides manifestis, ima, praecepta rarissima, auxilia quampluriama ad ea implenda : tum denique,qui ianua regni coeloru olim omnibus clausa, iam his temporibus. omnibus Cliti. stianis per Christum est apperta ut me rito dicat Ioannes, Lex per Moyse mdata est, gratia & veritas per I E S v M IM MChristum facta est: in cuius signum.ὲ
dum Christus baptizaretur, coeli apperoti sunt. Exhortatur igitur nunc Paulus omnem Christianum ad perseueranduin gratia accepta contra peccatum . &si ceciderit, aci resurgendum per poeni tentiam t pro omnibus enim est remedium copiosius, quam olim in lege na- - .
turali & scripta. Vnde Chrysiost. Ante Christi aduentum, inquit, quando lexerat tantummodo praecipiens, facillimuerat corpus nostrum mancipatu in sediuitutem peccati: nunc autem per gratiam quae & priora dimittit, & ad sutura quoque cauenda nos munit, facilius . .
illi resistere possumus. Et D. Aug. uratum dominatur sub lege. non quia ' i . lex mala est sed quia tabilia sunt,quos , ' . reos facit iubendo, & non adiuuando. 3 . si 'D ergo ' pereabimas quoniam non sumus sab lege, st. sub gratia' Quoniam poterat verbum praemissum male T. . inteligi ab aliquibus ut scit . fideles Christi non sint sub lege quantum ad debitum obseruandi praecepta moralia, ex
quo sequeretur quod fidelibus Christi
licitum esset peccare, scit. contra praecepta moralia faciendor ideo sub hoc scilla quaestione mouet dicens, cqκid ergo scit. dicemus 3 nunquid c peccabimus Icontra praecepta moralia legis faciedo qu. iam) dictum est, quod non δε- mus sub lege, sed μα, gratia 2 id est.quoniam a me dictum est. nos esse a lege liberos, existimatis Drsan teste sublata, impune Peccandum esse,aut Dei gratia. quae pristina comita condonauit. pariter
134쪽
ter & in posterum delinquendi indulsi ste impunitatem 3 Respondet, talem
mentibus, ut ocea sione gratiae Dei, licentiores fiant ad precandum . Neque enim ita intelexerat liberos esse ab illa prisca lege, ut nulla deinceps obligarentur noua : quin potius pariter per ean dem baptistii professionem, ubi vetere hominem exuimus in nouam vita . legi quoque addicimur nouae. Vnde dicit. 3 6. N nestis ii quoniam exi exhib
mus nos hrilliani sine lege. quia per obedieri tu fidei Iacti sumuς serui Christi.qui leae ignea gubernat suos fideles. M itata est itaque seruitus . non prorD adempta ita desiuimus esse serui legis antiquae. Vt coeperi nos esse serui Christi, e ii seruire, scelicitatis est summa. Non debemus peccare. quia peccando,
amitteremus verum Dominum efficem: rq; serui tyranni erudesis,imi. nepereecati. cui per obedientiam nos subii.
etilius: cuius merces est mors culpae in via & mors poenae aeternae in gehenna. Merces vero fidelium sanctor v. est proculdubio ma ana nimis. Nam est ipse.
mei Chrsi;, qui est pulcher viso,de aspe- ct i desiderabilis. In ipsum enim desiderant Angeli prospicere. Est videntili
is e. a. Vita aetern I,& credentibus vita iustitiae. Nam iustus . ex fide viiiit. Hoc est ergo
orod dicit P. ut us, Absit. 9 a vobis fratres. vi libertatem Christianam in oceasionem peccandi habeatis. εγεν nescitis. ides , pro certo habere debetis. Vel res est manifestior, qυIm ut ean ignorare debeatis,uidclicet, quoniam, pro qHod, ius ves) propria voluntate exhibetisse Mas ad ιberiendum) spontanee. cferis αι estis et u tui obedistisci quia eum ali-otii; obedit alicui, se seruum eius profitetur obediendo. Diuerso tamen m- pendio, ut dictum est. diuersis dominis obeditur. Stipendium peccati. mors r
tionis diuinorum praeceptorum est iu stitia, quae est omnium virtutu chorus, de concentust ideo dicit, saee ιbeditia
nis ad iustitiam, accipiendam in viam, per quam peruenitur ad gloriam sempiternam in patria . Rectὰ oppos iit obeditionem peccato. ut ait D. Tho. Nam . obeditio in hoc loco, est obseruantia dia
uinarum praeceptionum t peccatum umro, ut ait Ain bro. est transgressio legis diuinae de coetellium inobedientia mandatorum. Videat igitur unusquisq; cui Domino se subi cit per obedientiarn, Illius enim est seruus. Videat cuius fuit ante baotisnum, te cuius est baptita tu , audiatq; Apostolum haec nos docerem, dum atti
stis serui peeeari, obedi tu autem excorde, in eam formam dos ranae, in quam traditιeni : tiberati autem a tereata, ferui fatu
Ulii iustitia Tria diat. 8e quid seria ne
an rebaptismum.&qnid iam erant ha-ptirari, de qua via ad hoc perueneriant.
Ante baptismum, fuerunt quidem serui peccatismiserrima seruitu ) servientes Simulachris, S scedis cupiditatibnx adisdicti. Post ver b & per baptismum, facta
sunt serui iustiti F, ut ei seruirent, ct illius imperata facerent, iuxta nouam Euangelicae doctrinae sermam. Ad baptismum autem venerunt, non vi coacti,
sed per obedientiam voluntariam. Pro his omnibus beatus Paulus, non selum pratiax agit Deo, sed etii laetus animo, videtur gratulari eis, dicendor Gratias ago Deo. idest, gratulor vobis, & hoc
nomine gratias ago Deo quod J olim, aistis ster i pereatio nam qui facit diee
earum, seruus est peccati, ae etiam diaboli, qui est autor de inventor peccati, nunc ab huius tyrannide desciscentes obedistis ex eoiae 2 idest. vltro, & ex
animo vox dedistis . . Christi imperio. λὰ pro ad, eam formam doctrina) Euangelisae accipiendam, in qηam trακι ει estis. idest, mi vos totaliter subdidi
ita traducti, ut prorsus in aliud ius tria I. a stetis
135쪽
sieritis. Nam bberati a necato, idest, a dominio peccati manuuiisii, Gerussa et, sis i uiae Chri itianae, quae eliomnis virtus, ut ei seruiatis. Nam seris uire virtuti, est seruire Deo, cuius est fructus magnus. Seruire autem vitiis. est seruire diabolo. Proinde nemo de strat virtutem cuius factus est seruus.
gaudendi re gratulandi modus, laudan- dici; virtutem & bona proximorum, est
per diuinarum gratiarum actione, per quam tamquam omnium autori refla-renda sunt Deo opt. max. ideo praecipit Paulus in omnibus gratias agere, non hominibus. sed Deci. Sic enim m Iius cauetur noctua ad alatio, εἰ periculam innanis gloriae, veriusq; laudatur Proximus, & curjux in Deo quam in
seipso. Propterea, inquit, qui gloriatur in Dornino glorietur. Nam ut in ipso eli firmis ima.& magni ponderis, ita extra insum eli nullius,& innanis omnis gloriatio. Gratias agit Paulus, non pro diuitiis aut honoribus secularibus, sed rosalute animarunt. Sic secit in initio uius epistolae, pro fide accepta Roma
Dorum quae annuntiabatur in uni terscimundo. Gaudium enim sanctorum tueest ni aliis,quado elide virtutibus,quata de aliis rebus proximorum. instar beatorum Angelorum qui laetantur in coelo super uno peccatore poenitentiam a δε gente. Vnde Ioannes, Non habeo, inquit, maiorem horum gratiam, quam it audiatii filios meos ambulare in veritate.
fidei debet esse libera. non coaeta, nec armorum metu introducenda. ideo eis nim Dominus, primos illos praedicatores,misit nudos di inermes & tamquam agnos in medio luporum, ut praedicarent Euangelium per uniuersum mundum.
4O. eam formam doctνina. J Forma haee doctrinae, est Christi Euangelium, quod amplectitur omnes fidei articulos, septem Ecclesiae sacramenta, di deiscem praecepta decalogi . di quidquid ab
his pendet. Huic doctrinae tradimur. dc subiicimur,cum in baptismo damus --
mina Christo.' I. Liberari a pereato, frui Dcti sis, uia. Datiuus est casus, Iustitit,quaissi a dominio peccati manumisii, ut seris utamus iustitiae. In cuius obsequio in id sanctitatis culnaen potest quis proinuehi, ut nullam renittentiam sensualit iis praesentiat: ubi iam charitas soras miserit timorem, omniaq; ex amore filiali suaviter fiant, ut de ipso dici possit,qcod de viro iusto dicitur, quod non sit
ei posita lex: nam metu legis non indiget ad seruiendum virtuti. At vero
quod aliqui, ves ipsi confirmati opostoli. ita sint exempti a vinculo legis, ut liacet illam transgraderentur non peccarent, haeresis est manifesta. Ita patria μtique faciet nos illa beata vitio pro sus impeccabiles, gratia vero huius viistae, non item, ut ait quidam Doctor. Nam seruus iustitiae, obnoxius est legi Euangelieae, iuxta illud, Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos,& doc tes facere omnia quae mandavi vobis. Et unicuiq; quantumvis iusto pertinet illud, Si vis ad vitam ingredi, serua madata. Adam primus parens, in illo foeticitatis culmine fuit legi obnoxius, de potuit cadere,& cecidit. qa. Humanum dico propter is fi muatem
rarias vestre,sicut enim exhibusu mem bra vestra Ieruire immunditia,'inluc
membra veLtra Ieruire iamsi in snctia scationem. Exhortatur adhuc Romanos ad virtutem, ratione sumpta expristina vita e excusatq; se de comparati ne virtutis ad vitium, eo quod rem exitigat facilem qui maiora posset exigere, ut scit. tantum iustitiae praestarent,quatum iniustitiae praestiterunt: quod ducit se sacere, propter eorum imbecillitatem, & iinpersectionem. Unde ait humanam duo, 9 idest, exigo, poteram Exigere diuinu aliquid, N. snpra humanu. tamen non eligo a vobis nisi humanu.
136쪽
propteγ --ἰtate sternis vesta, idest. propter vestram imbecillitatem, cui me attempero cam in vobis nondum ad Ieaerit spiritus,& ad bac repullulare meditentur affectus - Illud modo requira, ut paren habeat apud vos tultitia eo ditionem cum peccato. Itaque sicut,
spiirciti s & vitiis a d iniquisalem alia. S aliam perpetrandam. sic ut libidinuarbitrio, a tu itudine, ad turpitudine
prolaberemini, semper inquinatiore et sua nune exhibete. idest, par eit ut iti-ὰem exhibeatis membra vestra seruire
idest . ad seruiendum cis titia' Christianae, in cuiuet ius ultro vos a libruistis, 3e hoc in sanctificationem id est, semctitatem maiorem obtinendam, ut scit . a vi tute in virtute, usque proficiente . semper puriores, emendatioresq; reddamini. Vehementer enim iniquum vide. tur, non hoc siItem ius apod nos obtinere Chri ilum, quod pride obtinebat dialmius, & non idem obsequium praeis stiri dominae iustitia . quod tyranno peccato praestitistis. Dicit autem hoe esse h imanam, quia secundum rectam τώ, iudicium, ut ait D. Tho. exigeretur vilicinio plus seruiret iustitiae, quam ante Mimae.. ser, ierit pecc3r . Unde per Propheta dicitur, sicut fuit sensus vester. ut erra.
retis a Deo, decies tantum iterum uertentes requiretis eum.
43. mmanum dies. Sumitur aliquIdo homo. pro re fragili, & vulgo frequenter dicitur illud Comici. homo m. humani a me nihil alienum puto Huie consonat de illud Sap. Homo infirmus. N exigui temporis, & minor ad intelectum iudicii & legum. Et Apost. cum
inter vos zelus di colentio, none carnales elli , & secundum hominem amisbulatis. Et ita sumitur in hoc loco huis manum dico, ideli, congruens infirmitati vestrae.
persectiora sunt tradenda praecepta infrimis vero leuiora sunt danda: iuxta illud ApostoIi, SapientIam Ionnimur ν. C. arinter perfectos. Et illud, Persectorum Heb. 1. est solidus cibus. Et illud Tamqua par- I . c. s. utilis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam. Et illud, Facti estis, quibus Heb.I. Iae opuS e It.
s. semis vestra. Infirmitas huma.
na, non ex spiritu, sed ex carne procedit : quia corpus quod corrumpitur agis G s
grauat animam , ait Sapiensi & ip - met Sapientia Dei, Christus dixit,quod Mare. ae spiritus quidem promptus eli, caro autem infirma. 6. y--disia, est iniquitati. Immu ditia refertur ad peccata carnalia. ini quitas vero ad spiritualia, maximὰ quibus laeditur proximus, ut ait S.Tho. I ών.
47. a d iniquitatem. Hic sumitur Iniquitas. pro omni peccato, quia omne peccatum est iniquitas, quatenus discordat ab aequitate diuinae legis.
43. Se ire iastitia. scit . in lege diui
nem.& augmetum sanctitatis designar, ut ait D. Tho. dc apud Theologos idem serE valet quod iustificatio, vi accipia- Tia tur pro emundatione a priori peccato, At pro confirmatione in hono, ει pro augmento ipsiust qua de ea usa ambo simul componuritur in Apocaly. ubi diis eitur, Qui iustus est. fultiscetur adhuer S sanctus, sanctificetur adhue. Apo ac Ad hanc sanctitate nos inuitat Pater, dum ait, Sancti estote, quoniam ego sanctus sum. Et pro eadem orat Filiu , Le .p. dicens, sanctifica eos in veritate. Et de consecratione per sanguinem suum ait, Et pro eis ego sanctifico meipsum. vi sint At ipsi sancti ficati in Oeritate. Pro hae sanctitate Spiritus sanctus facit nos
clamare, Abba, pater. Ad hane denique tamquam ad finem ultimatum praesenis Rom. 1.tis vitaeu, ali sumus omnes Christia
ni. Unde Apost. Elegit, inquit, nos, ut essemus sancti,& immaculati. Et iteru, Eph. ν
Deus vocabit nos, non ad immundi δ. . a.
tiam. sed ad sanctificationem. Sed heu,
137쪽
i quam longὸ, & quantos cernimus dista- . . . re ab hoc proposito fine.
o. Cum enim strui egetis precari, siberi
Distis in titia. Quem eroo fuseam haba sit tune in illis, in quibus nune erubesciatis ' Nam finis uisrum mors est. vero aberata a peceato, serui autem facti
Deo, habetis fructum vestrum in Dini
.. curionem , finem vero vitam aternam.
Persistit in exhortatione ad virtutem, ratione sumpta ex qualitate utriusque latus, pristini, scit . quando erant sub Paganis no: Nnouissii ni, cum iam sunt
conuersi ad fidem. De primo. inquit, dico quod debetis seruire ius itiae, sicut
olim seruiebatis peceator effectus enim utriusque,longe inter sese dilhant: esse , ctos tultitiae faciunt pro nobis, peccati
vero contra nos, videamus utrunque.
Cum enim seraei e senis pereati. dum in paganismo versantes ei seruiebatis liaberi fuistis iamria. 3 idest,liberi ab ea, nihil ei seruiebatis. Dicite ergo qui votrunque seruitutis genus estis experri,
fructum obsequii longe diuersis, imum expendite, di dicite, c quem fructum hin
istis tunc in illis, in quibω3 nune erube tritis. qua si dicat. redeat vobis in m moriam cum vitiis seruiretis, Nobscenis cupiditatibus ceu mancipia obsecudareris, quod tandem praemii repo
labaris Fructus est pudor & ignominia, nam illis nunc vos erubesicitis. Nopotest esse quidquam boni in illis quae
pereunt, di faciunt perire. peccata sunt.= huiusmodi, nam Inis illorum mors est, di sui ipsorum, & animarum. Uoluptas enim peccati velocius transit quam is . gitta,transiensq: pereulit. & occidit suo veneno animam, non quidem quoad vitam naturae, in qua est immortalis, sed quoad vitam gratiae, & damnat adge . henam ignis, quae est mors secunda. Periit anima cum consensit peccato, sed propter voluptatem, quae est venenum' peccati, consensit. Talis est merces, i lia sunt stipendia seruientium peccato. Superest ut videamus de seruientibus iustitiae,quid boni illis accrescat. Audi Α- . postolum loquentem, cΝune vero liberais a peccato, ecce vera libertas serat autem facti μοὶ ecce verum & magnum imperium, nam seruire Deo regis mare est, s haberis furum vestrkm in Ianstificationem ecce vera vita. Solus enim ille verὸ vivit, qui sancte & innocenter vivit quod significat habere fructum c in sanct 'ationem, ideli, sanctificationem pro fructu, vel fructum, quae est sanctificatio. finem vero τι tam .aremam 2 idest, immortalem, & gloriosam, quae est summum, verumq; sanctitatis praesentis stipendium. 3 r. Cum strui essetis peceati, liberi fui- lis institia. P Sentelia est Prosperi quod ut nemo potest duobus dominis seruire, ita neque esse potest absq; domino: nee dari potest seruitus respectu unius, absque libertate respectu alterius e Zeὸconuerso. non datur libertas respectu unius, absque seruitute respectu alterius. Qui autem inicuos, primum v cauit seruos peceati, fuit Chriis Domi- Da. s. nus. Vnde Apostoli id praedicatione sua celebrar ut aduersus gentes, qui pro libertate ducebant vivere prout libituesset. Dicit hoc etiam ut pudore eos confundat, detestariq; faciat talem se uitutem. Nam si opprobriosum est inseruire homini vili & iniquo, quato uulgis ipsi vilitati & iniquitati. sa. Liberi fuistis iustitia. Qui reiecto
iustitiae iugo, libere seruiunt peccato, dicuntur Iiberi iustitiae, in dativo casu, in quos, ut dictum est, regnat peccatur
quia nec poenae metus, nec pudor de
licti eos retrahit a male agendo. Qui ideo merito dicentur iustitiae legibus exempti.& liberi: non quod haec sit vera libertas, sed durissima & niiserrima
seruitus. Cum enim homo sit rationale, secundum pmpriam naturam, tunc erit ei vera libertas, quando vivat iuxta sus . naturam, scit. rationalem. Est aute duplex pars hominis, nimirum sensualis &rationalis, siue animalis carnalisque de spiritualis intelectualisque . media est voluntas, quae si a rationis lege S ordiis ne semota, partes corporis seq uatur, verε captiua tenetur, quoniam in hoc nata est, vz rationem sempex sequatur
138쪽
non carnem. At quandiu rationi subdita est, tunc utique sua fruitur genuina, naturalici; libertate, quae illi conuenieratione specificae formae. Unde fit, ut quo quis est magis in bono confirmatus, qualis suit Uirgo beatissima, & Apostoli sancti, eo est ma is liber: qua causa beati in patria, citui no amore firmati, vera, secura, & integra libertate
fruuntur: maxima autem omnium li-
herinet inuenitur in Deo, cui peccare est impossibile. Nain peccare, non est po
g. caem fructum habuistis itine in il-
ιιι, in quιbus nunc erubesisv89 Insequi dem vitia Ae peccata, secum adferre videntur suplicium suum, dum statim homine ra conspurcant & contaminant. &talitias probris ae dedecoribus deformant, ut postea quan resipuerit, veluta vitiorum temulentia. pudeat eum sui
ipsius & animus a cogitatione quoque
pristinarum voluptatum aborreat. Ideo Inquit. quem fructum habuistis.&c. ut supra expositum est.
34. Lib rati a pecerto , strui autem facti Deo. 2 Q:ιος dixerat seruos tultitiae, dicit nune seruos Deo, idem enim est. Ac proinde summa libertas. Nam seruire Deci . rean re est. E contra, seruire Peccato, est seruire diabolo. ae proinde simiari inscelicita et de miserrima seruitus. Soli igitur iusti & boni, sunt verὸ liberi, iniqui autem de peccatores, serui in elices. s. Habetis fructum vestrum, id est,
prosectum, vel persectionem vobis conis gruentem, m sanctificationem. 9 Animarum vestrarum e iuxta phrastm striditurae, dicit in sanctificationem, secundum , r. illud. Ego ero illi in patrem, pro Pater, di ipse erit mihi in filium . pro filius rse, habere fructum in sancti scationem. pro sanctificationem, ita quod fructus vester sit sancti fieatio vestra, seu puritas animae. Fructus haud dubiὸ praetiosus,spectabilis,& amabilis valde,quo spiritualiter I sancte delectantur iusti. 6. Finem vero vitam asernmm. raristremus arboris finis, videtur esse Ductus illius, hominis vero non quidem fructus sed se uictio, est summus fini ,
hoc est, fructuum perceptio . Atque a- 'deo hie distinxit inter fructum volun
talis nostrae, quae est arbor bona, vel '' mala serensq; proinde bonos,malosq;
fructus, & finem ipsus hominis qui est
aeterna vel mors, vel vita. Et Sapienter quidem dicit vitam aeternam esse fine sanctificationis. Nam cum ratio videis di Deum. in qua vita aeterna consiliit. iuxta illud. Haec est vita aeterna, ut cois
no stant te, &que misisti Iesim Christum, sit puritas, & mundities cordis, iuxta illud, Beati mundo corde, quoniaipsi Deum videbunt, puritas autem &mundities cordis est sanctificatio per opera iustitiae,quae ex charitate fiunt, unde quo mundius S purius est cor in via, eo erit in patria viso ciarior,ac per spicatior, bene ergo vita aeterna respondet sancti fieationi, tanquam finis, proportionatus suo medio.
EST autem stultio, ipsam et Dei visio, rquae quidem utriusq; potentiae, scit . intelectus,& voluntatis est actus voluntatis quidem mouentis, intelectus vero velicientis: ut sie componatur iis theologorum dissidentium de actu, in quo beatitudo consistit. Quid est aliud, inquit Aug. id quod dicimus frui, nisi O V. is praesto habere quod diligis. Non dixit, de mori. diligere quod habes, sed habere quod et eis. 2diligis. Habetur autem Deus praesens, pe intelectualem conspectu, quocirca, inquit D. Tho. visio in quantum est vi- Th. t. a. sio, actus est intelectus, in quantum ve q. δι.ro est bonum & finis, est volutatis obiectam. & hoc modo est eius fruitio. Vnde finem, inquit, hunc, intelectus
consequitur tanquam potentia agens, voluntas autem tanquam potentia in
uens ad fine, &sruens fine iam adepto, scit. per intelectum, quemadmodu per gustum, fruitur pomo : Et per visum. pulchro et & per odoratum, odore, &c.
tanquam per actiones a se ipsa non quidem elicitas, sed imperatas. Est igitur utriusq; potentiae actus fruitio, & est idem quod visio : quae quidem iuxta Aug. λ
139쪽
i COMMENT. IN EPI ST. D. P AVI I
tur diligentibus Deum. Nam siquis diligit me, ait Saluator, eF diligam eu,&'Itendam meipsum illi: de alibi, viso, inquit, sola, est sumntu bonum. Item, in tr. Deum videre, summa talicitas est, sue inde ma iocunditas, vita aeterna. vita beata.
Ba aba Vnde appertὸ constat quod licet chari-ς.Ip. tas in hac vita praestantior sit fide perquam tamquam in aenigmate, cernutue
etiam futura & inui sibilia.& poteli quis
tantam habere fidem, ut etiam mon te rran,serat, moti uos suscitet, & alia ingetia miracula faciat, tamen sine charitate nihil prursus erit ille. At vero,in patria longe praestantior est visio charitate, sicuti in relectus praestantior est voesub T. linatate, ut docet Ariit. Nam per inte. lectum Deum videmus sicuti e t. ct illuhabemus, quem voluntate amamus,
perq; cundem intelectum eoncupitis in coelo potimur. Nam per appetiti uain potentiam serimur in obiectam, quod apprehendimus per apprehensivam tbeatitudo in comprehensione. N pos-I.αν. se .ione Dei consistit. iuxta illud. Siecor ite, ut comprehendati . Et D. Au AM 3. giast. Beatus inquit est qui habet quid aσιν. quid vult, ct nihil mali vult: non ergo beatitudo est amare quod habes, sed habere quod amas. & sic in vitione, posita est ipsa. S.; perest nune vel obiter tangere quo clam dubium, circa ea quae paulo lup τών. ritis di iri sunt. Cur scit . cum homo natura si liberi arbitrii, propter rationem S voluntatem quae cogi non potest, diiscitur ab Apostolo teruus iustitiae, aut peccari: quoniam seruus libertatem no
bet, sed quidquid est domini sui est
Dicendum ad hoc, quod homo quan 'tum ad arbitrium rationis attinet, seminper est liber i coactione, non tamen ab Inclinatione r inclinatur autem arbitriunostrum aliquando ad bonum per habitum gratiae vel iustitiae, & tunc homo dieitur seruus iustitia, & est liber a precetro : aliquando vero inclinatur ad malum per habitum peccati, & tunc dicitur peccati scruus, quia trahitur ad c&sentiendum peccato. contra iudiciu retis. m. tionis, Ic liber a iustitia cui obtemperare contemnit. Hac D. Tho. T. D'endia enim peccati, mera gratia autem Der, vita aeterna . Manisellat
quod dixerat, de finibus malorum. &bonorum. Dictum est enim. quod finis peccatorum est mors: mpressia enim peccat ι,mres. θ idest. stipendium diaboli, quod ipse pro misero, turpiq; seruitio rependit suis, est mors. econita de fine bonoru qui pro sua virili Deo serui uti
inquit, cratia aiatem Dei υιιa aterna.
idest, immortalitas . s. reposita est illis, beneficio summi. ac pia humi Dei. t Stipendia, iuxta D. Tho. dἰcuntur προ- Thril cedes militum, stipe pendenda, idest,
ponderanda. quia pecunia distribitenda militibus ponderabatur. Quia ergo peccatores, sub vexillis peccati militant. membra sua exhibentes arma peccato. mors dicitur stipendium peccati, idest. retributio qua diabolus retribuit sibi seruientibus: vnde fit,quod finis peccatorum est mors, non quem ipsi peccatores quaerunt, sed qui eis rependitur
iuxta illud ptaim. Ignis, sulphur, spistus procellarum. pars calicis eorum. PFL
8. Gratia autem Dei visa aterna. J si considerentur opera nostra in sui ipsorum natura. & secundum quod proce dunt ex libero nostro arbitrio, n6 me. rentur quidem cx condigno vitam aeterinnam, quia non sunt condignae pasti nes huius temporis ad suturam glori 'quae reuia abitur in nobis, sed solun secundum quod procedunt ex gratia SH-La. . ritus sancti. qui est fons aquae salienti
in vitam aeternam. Hinc iustis cum per
gratiam Dei sint iustitiae milites, suis
sircnuis operibus, fidem di servantibu', R evrhum consumn antibus, tamquam merces dcbita, reposita est a propitio patre corona iustitiae in vita aeterna. Ut autem non sibi, aut suis operibus, proeli sq: viribus, tantum pram tum p striis ant, sed gratia Dei, loquitur in hunc modii dicens, Gratia Dei vita attina: a Nam pergratiam Dei in talem rei litia asciti sumus, in eius ei: acie dirigimur, atque de ipso Deo bene meremur. Uita
autem aeterna, est propter merita: haec,
propter gratiam et gratia autem. gratis. datur: Di ilige
140쪽
datur: ergo gratia Dei vita aeterna,quia propter gratiam meremur illam. Luth. Abeant ergo detestabiles haeretici Lu- therani qui hine sibi ansam arripiunt negandi meritum iustorum operum, contra veritatem euringeticam doeentem multis in loci et, virum iustum mereri sibi vitam aete nam . Hoc ipsum Augurpi. d et Migus h. ubi ait: quod merita tuis ad Sist. Drtim sunt, quia iusti sunt et sed ut iusti fierent merita non flerunt. Et ide. depra ipsa vita aeterni quE iri fine. sine fine σι arb. habebitur. & ideo meritis praecedentis. 7. bus redditur, tam h quia eadem merita quibus redditur, n0n in nobis parata sone per nostram sitfficientiam sed in nobis facta per gratiam, etiam ipsa, sicil . vita aeterna in gratia nuncupatur,
neque ideo quia meritis nore datur sed quia dita sunt de ipsa merita quibus datur. Et idem, cuin divi siet scit. Piu lus stipendium peccati: mors: quis no congrueritissime & connenienter addetare iudicaret, SApendiu autem iustriae . vita a tona λ Et verum est, inquit quod .scut merito peccati, tamquam stipendium redditur mors, ita merito rusti itae tamquam stipenditiar vita aeterna rVnde eri m di merces apellatur, plurimi; sancti ru seri tutarum locis. Hate Aug. quibus manifestum relinquitur, vitam aeremam esse qnoque militantiustipendium . Ad amputandam tamen inrinem innanem gloriationem , utitur
tali modo dicendi, Gratia Pravita a- νοπε in gratia nanq: Dei innituntur merita, quibus ipsa datur immortali.tas. -
o nosZra ) idest, ipsa immortalitas &vita aeterna, datur non quide per Moy-
Dominum nostrum. gratiae auth rem, cui proinde voluit acceptum ferri Pater quidquid nobis largiri placuit, potius qtiam per ullam legem,
s. QOandiu enim vivit vir, obnoxiaeli legi illius millier, mortuo autem Vi ro, impune alteri nubit : ita ante Chrilium vivente lege, populus Iudaeorum. quem veluti uxorem legis ficit, ad illiu ς praeseriptum obnoxius erat vivere: mortua vero per c h Mili mortem lege. alteri viro. idest, Christo D vhere debet. Docet praeterea.quod licet lex vetus in se bona,& spiritualis esset occasione tamen sumpta, peceatum auxit, dum iuberet Deere, di non iuuaret ad saciendum: demonstraret peccata.& non pre
beret vires ad cauendum illa, quemadmodum lex Euangelica, quae in omnibus iuuat per gratiam Christi. D mum vim, energiamque habitantis in unoquoque peccati manifestat.
I. semen ratis fratres, scientibus enim legem loquar quia hae in homino