장음표시 사용
161쪽
cuiusque riuitatis: cui facinori obten debant iuuentutis exercitium, ad desidiam, S torporem excutiendum, bellimi gerendis se adaptandum. In his denique principiis, omnis virtus
humana habet radices suas. Et quem admodum natura ignis seeudum suam formam, est sursum tendere, di natura grauis, secundum suam est centrum p tere, ita natura hominis secundum animam rationalem, quae est forma illius, est secundum rationem vivere, Penes quod omnis consiliit uirtus. Vnde M. Tul. Virtus, inquit, est animae habitus, , naturae modo, consentaneus rationi, Ma.delu. idem, magis secundum naturam est virtus. puta, comitas, iustitia, liberalitas, quam voluptas, quam vita, quam diuitiae. Denique, iuxta eundem, nullo significantius pacto. de Finiri potest vim
tus, quam quod sit persecta, di ad suis
s-a A D bis autem principiis assentiendam, inclinamur per syndere sim et sicuti per
habitum intelectus, inclinamur ad ansentiendum principiis speculatiuis: syndere sit vero, non eth lex, sed virtus asesentiendi legi naturali, seu dictamini praetico de rebus agendis r unde,& ipsa dicitur, instigare ad bonum, di murm
E X lege artema, prodiit quoque lex
humana, mediante naturali. Concessit enim homini facultatem, ut pro temporum, locorum,ac negotiorum qualitate.
gr eandem legem naturalem, leges aris, quas expiat re iudicaret, ratiociis nando serret: & sie, iuxta diuersas reruci reunstantias, humana ratio, diuersas excogitauit leges. Nam post naturam corruptam, ius gentium, secit rerum diuisiones,& unaquaeque Respub. pro suae gentis ae loci qualitate, suas instituit leges, nempe, venditionis, praestriaptionis. & aliorum contractu u, ad quae natura integra primum no inclinabat. Huiusmodi leges, a suo autore, huma
LEX autem humana, differt a naturalἱ, zmum quia haec ubique eandem vim et, illa vero, non nisi in illa Repub., Pro qua suerit constituta. Deinde, lex naturaIis, est impressio facta .in ipsia erecatione naturae, lex vero humana est reis
gula ab homine posita, per facultatem sibi diuinires collatam. Conuenit tamen cum artema, quia sicut naturalis,
est etiam participatio illius, nimirum. elux de luce: pmpterea Paulus, Omnis, με. ἐδε inquit, anima, potestatibus sublimiorubus subdita sit. DE aeterea etiam proficiscitur alia quae diuina dicitur, diuiditurque in nouam
di veterem, & est lumen quodam supere naturale homini insusum. quam idcireo Hiere. vocat legem scriptam in cordibus. Differt ab artema, quae etiam divina est, quod illa ab aeterno in Deo existit. haec vero in nobis, non nisi ex tempore. Α naturali vero de humana, differt penes hoe, quod illae reseruntur ad finem tantum naturalem, qui est quietus ac pacifieus Reipub. statust haec vero, aci supernaturalem scelicitam rem. ad quam diuina lex nos instruitidi manuducit. Hier. δε
ΕsT etiam lex semitis, quae est in m&bris nostris, & nihil aliud videtur esse quam sensualitatis pondus in bonum
utile di delectabile, de est lex iurnent rem propria insipientium, quibus h mo eum in honore esset, per iustitiam originalem cohibentem & refrenantem appetitum sensitiuum, comparatus est,& similis factus est illis. Ae proinde dilex quoque peccari dicitur. ex eo quod per illud, & amissum est tantum donii, di homo a Deo derelictus, di ad pecca.
tum procliuis. Lex autem haec in quan tum a ratione deuiatur, & ei non submiicitur, non derivatur quidem a lege mi a r in quantsi vero in bonum quom dam sensuale inclinat, dicendum est, quod ab illa procedit, ea maxime ra tione, qua est poena peccati enam int tio Dei suit, per illam desertionem libera nostri arbitridi, punire peccatum
similiter dicendum, de legibus aliis iniquis, quae quide quatenus iniquae sunt, a lege aeterna non procedunt, nee leges cis.ὐκ sunt appellandae. M vero,quatenus n
162쪽
nihil similitudinis legis habent, in eo
scit . quod potestatem imperandi designant, quodammodo influxus sunt dis
uinae poteritis, nam,ut ait Paulus,om.
3 nis potestas,i Domino Deo est. Tantundem direndum de lege humana permissiua malorum, permissiua,i quam, non aprobando quidem mala.
sed permittendo impunὲ, utpotὶ quae
non potest omnia mercere flagitia, de
propter maius malum euitandum, pr
dens quidem lex,& a lege aeterna pro cedere, dicenda est.
AD loeum igitur unde digressi sumus,
regredientes: verba Apostoli, diuino fauore explanemus. Viae , inquit, legem in membris meis,9 iὸest, inelinationem naturale, potentiis sensitivis inditam, per membraq; diffusam, quae in sua obiecta, secundum vim suam tota, prosiliunt. Nam oculi, pedes. manus gustus, tactus,&e. naturali lege quaeruthonum utile & delectabile, neut ignia
sursum ascendere, & graue ad centrum eruenire. Huius legis contraria, est ex mentis, qua quod bonum & hon stum est quaeritur, propterea dicit. r pugnantem legi mentis mea,9 quae est in is pressio quaedam in mente illius summae rationis Dei, quae lex aeterea dieitur. Hae procliues sumus ad bonum spiritus, nemp/, ad virtutes δε illa vero ad bonum carnis, hoc est . ad voluptates &delietas sensuales t & non solum hoc,
verumetiam mentem eaptiuare, & huisiusmodi voluptatibus quasi ferreis catenis, in obsequium peccati ligare conatur. Unde dicit, coe estιuamem m in lege petrarii. quae non videtur esse aliud. quam sensualitatis impetus, volsitatem a ratione deuians, quoniam in tali linea, seu norma, seu potius obliquitate, peccati ratio consistit. Et haee quidem lex, est in m ebris nostris,& est
eadem prorsus cum lege membrorum.
Quatenus enim inclinat ad bonum earnis, utile, & deIectabile, dicitur lex m Morum : sed quatenus auertit voluntatem ratione, dicitur lex peccati.
Vel dicitur lex peccati, ut iam dictum est, ex eo quod in poenam pereati Adae, posita est illi & suis posteris, dum per
illius praeuarieationem, dissoluta est coeupiscentia fieno originalis iustitiae. quo in officiis iustitiae tenebatur: non quod Deus qui hoc fuit, intentus su rit ad malum. sed tamquam iustus iudex in poenam peccati, expoliauit eum
di nos, dono illo iustitiae praeelatissumo, ut se nudi agnoscentes inopiam.& miseriam nostram, leuaremus oculos moin montes unde veniret nobis contra carnem auxilium, pro quo est assiduEClamandum ad dominum, vi statim facturus est Paulus. Nimia enis carnis molestia, vexabatur, ut caperetur 1 peccato, propterea dicit, & earis memme in lege,) idest, sub lege, pecc- ,3 sub cuius iugo, non selum censetur ille, qui peccato seruit, sed etiam ille qui molestiis camis afficitur, quas lex peccati idest, semes, nobis facessit. Sed est discrimen, quod qui peceato seruit.
est eius captiuus, eer eonsensum δέ Ope rationem, & inimicus Dei nominatur. Qui vero molestiis ramis asscitur, est eius raptiuus quantum ad aliquid, n
pe,quantum ad concupiscetiae motum, quem mens nostra non valet extingue re,& abolere, pro quo sancti, nomen Mmicorum Dei, non amittunt, moerore tamen conficiuntur, & contra hane ea
nis tyrannidem gementes clamant in coelum, ut diuinus Apostolus facit iahoe loco i dicen1. ε . yn ita ego homo, quo me liberas
ctis mortalibus, quasi necessitate preselas heatus Paulus, altissimum edit sucis
O me hominem inscelicem, tam mole stae seruituti obstrictum, is me si, rabit, P non quidem de morte eo o rati, hane enim libenter amplecterer, ut essem cum Christot nee de corpo re, quatenus sedes est, & organum antismae meae, sie enim & corpus meu amo, & nollem expoliari, sed supervestiri. Nemo enim carnem suam ocito habuit. Sed i de est re minia hau ,9 idest, de consuetudine ista morti sera corporali. .
163쪽
de ista lege membrorum, di peccati, ab hae came tot affectibu , tot vitias, tot Pugnis obnoxia, semperque ad mortem pertrahente. Quemadmodum enim verba Christi. verba vitae attemae dicta sunt a beato Petro, eo quod ad vitam
aeternam pertrahunt r sic caro nostra, corpus mortis dicitur, tum quia inclinat ad mortem culpae, tum etiam,qui exponit periculis aeternae mortiS.
Quapropter, agnos at peccator suaministicitatem de miseriam, illa enim stata, & vere lamentabilis calamitas dici Porest, quae a peccato proficiscitur. Aquodam erudito viro comparatur cum
nube peccatum , iuxta illud prophetae. Posuisti nube ne transeat oratio. Nam ut nubes, inquit ille, fumus est eleuatus, a terra egressus, sic peccatum fumus est . a nobit qui terra sumus conis
surgens: & ut nube splendor Solis impeditur, sic peccati ealigine R densitate, diuinae gratiae splendida lux, qua servi Dei collustrantur, etiam impeditur. Quo fit, ut anima peccatoris flagutio mortifero cooperti, iaceat in obscum quasi sepulta diuino hoc lumine priuata.& a Deo non exaudita. Ingens peccati pondus. Propter peccatum reis
pudiat Deus sacrificia, quibus antea
placabatur, non exaudit praeces, non vult videre manus ad eum leuatas,quin potius oculos auertit: sic enim ait, cum . extetideritis nianus vestra , auertam
oculos meos a vobis. Sed si Deus nos non videt, si nos oculorum suorum fauore non fuerit prosecutus, quid faci mus p peribimus certe. Id ita inteligens. claris imus ille vates Dauid, canebat,
Auertisti iaciem tuam a me, & factus
sum conturbatus. Et idem,pro hoc praeces fundens,ait. Ne avertas siciem tuam a me: &. respice in me & miserere mei.
Item, beatus Iob, Cur, inquit, faciem tuam abscondis, & arbitraris me inimicum tuum λ Et propheta Hierem . . Intuere . inquit , Domine , & respiceo probrium nostrum. uti & omnes serui Dei. medicinam suarum calamitatum in Dei Visu collocabant. Vidit Deus Petrum qui eum negauerat, & in se ..
reuersu hexi ait Arra, α vim lachri marum profudit. Visus a Domino Maisthaeus, reliquit telonium , ct caducas
opes, eumque secutus est. Qn id opus eli plura ut Magnes ad se serrum trahit admirabili vi, se Dei visus, eos quos vult, ad se mirabiliter rapit. Derelinquat igitur impius viam suam, de vir iniquus cogitationes suas, & praua
pera sua , conuertatur ad Deum , ut Deus ad eum se conuertat, acceptet
sacrificia, praeces exaudiat, respiciat, dimisereatur. Nemo peccatis suis quantumuis multis de in normibus d pe- rationem adhibeat cum Cain, sed potius animo poenitenti & contrito, clamet, Deumque ardenter obsecret cun hearo lonna propheta: qui cum Deum μ. a.' offendi siet, di proiectus esset in inare. N a pisce magno deuorat M. tamen ani-rrum erexit, & ad Deum leuauit,p rationes fudit, N liberatus est. Intueamur .iri admirabilem fiduciam.Tume. hat mare, fluctus ab imis sedibus, ad
coelum replebantur: saeuientibus venistis procella terribilis, interitum miserabilem, ac triste naufragium minabatur. Proiicitur Ionas in mare, ruit preceps in pelagi prosunditatem, degluti-uit eum piscis, dc scendit ad ima maris, nulla spes salutis apparebat. di tamen ipse ubi omnia desperata videtanis
tur, sperauit, Deum vehemeuter obsecrauit eumque toto anin o quaesiuit.&fuit a periculo ingenti mirabiliter er plus. imo id quod eius necis causa via debatur . eum eripuit, piscis qui eum dealuti uit,eum seruauit.Talis est enim . aflictio humana, quae cum videatur tranquillitatem eripere, est ipsus animi tranquillitatis de quietis conteru trix. Calamitas qua flagitiosi homines
viro iusto perniciem moliuntur . eum mirabiliter a vera pernicie custodit. . Considera nunc precor, quid peccatum secum afferat ponderis & dctrimenti: nec mare immensum, nee piscis ingens, nec profundissimae abyssi ouemae, im pedirierunt Ioianae praecationes,& pec catum eas impedit ut dicti im est. M rito ergo Paulus tanti mali periculo. quasi perterritus ingemiscens ait. qa me liberaba de conpora mortis hm
164쪽
quasi dieat, heu me miserum, quis me
Iiberabit a tanto aduersario, ut non vlistri in me dominetur, quis mihi talem hostem subiugabit , aut infirmabit pQuis extinguet ignem in corpore meo Iatentena & ardentem,& comburentem omnia ossa mea λ Nunquid lex vetus
Moysi, in qua gloriatur Iudaeus Nun quid cireuneisio Abrahae Nunquid le- pales obseruantiae omnes Nihil horum san E. Sed .
scopus unicus epistolae huius : quo pertinet illud, lasti ficati gratis per gra- R. rum iosius:& iIliad. Gratia estis saluatit per fidem. atque etiam illud. Si filius Db 1. vos liberauerit. verὸ liberi eritis. Non enim potest homo liberari vel a sem a. ipso. nisi Christus eum auxiliatus De rit. Sola iditur gratia Dei quae spiritiam
contra carnis corruptionem corro in irat, concupiscentiae virtutem infregit,
impetumque minuit,& spiritui carnem obedire facit. Gratia,inquam, Dei, pra I E SUM CHRISTUM Dominum nos m. y per quem sunt nobis omniarquia gratia Se veritas per Iesum Christum facta est. huc pertinet etiam illud, Sufficit tibi gratia mea,&c. ερ. Igitur 'si mente seruio legi Dei, ea ne autem legi peceati. 9 Recapitulatio &νι conclusio dictorum. Lex Dei est. Decii ' na a malo. & fac bonum. Lex peccati, contraria huius, Declina a bono, S tae malum : obsequimur huic, carne superante illi vero seruimus ictrice mente. Vel sic ego idemque secundum spiritus honam electionem,quae legis Dei sunt,
Deoque grata, qtraero perficere : secuniadum carnem autem ,quae eoncupiscentia
suadet,& ad quae tames peccati insti-Rat. concupisco : & hoc est pretium inter spiritum & carnem. Vnde etiam apinperte constat legem mentis esse bonam, legem veto carnis non bonam: nam ut
illa legi Dei. ita hare peccati consormis cst. At vero, quamuis lex mentis di Dei,
est sancta, aequa,& bona, parum tamen possumus sine gratia Dei . Est igitur gratia Dei per Iesum Christum nobis collata, super omnem legem , & super
per Christuro a impe mortis, idest, pe cati occidetis, quq Pprie est lex membrorum, fle carnis,ideli, sensuais lis noster appetitus corruptus, fomesq; concupiscentiae in eame nostra inhaiahitans, per quam sena per nitimur in ν ritum. cupimusque negata. Qui ideo dicitur & peccatum, quia omnis pecca ti est initium . & veluti seminarium , semper ad malum solicitangi & lex carianis, ex eo quod carnem solicitat, incitat & modo quodam impellit ad ea que vult ipse etiam contra nitente spiritu, peragenda: S spiritus legi nolens stibiliaci semper rebellionem parat, etiam iaspiritualibus viris S quodammcido iam persectis, ita ut spiritu bona volente per scere, earnis ista lex obstrepet,& impediat frequenter, seni per autem cum uita ficultate aliqua,faciat operari bonum. Deinde prudentiam carnis, a prudentia spiritus distinguens Apostolus , adserendas eum Christo afluctiones, ob spem resurrectioni . quam omninmoraturaru expectatione a me uerat, horiatatur. Demum gratiam Dei erga praedestinatos enumerat, quibus nihil sit adiutore Christo verendum.
165쪽
iM COMMENT. IN EPIST. D. P AVLI
IHIL eriag. nune darationis est
spiritui sera in C H R I ST O ' E SMerarit me a lege peccatho mortar.
sucinula & gratis ima responsione aduersus tyrannidem earnis datam, emispei gratia Dei liberabit me de corpore mortis ii a ius, colligit nue hanc etiagratissimam paritero: verisiiniam sententiam dicens, nihil ergo nise rimo
natianis est js. qaι sunt in raro. y se. quid enim damni evenire potest ei. qui adhaeret virtuti Dei. quae Christus est nocere huiusmodi tenebrae non
poterunt, quia lux est: nec mors, quia vita est: nee malum aliquod quia suismum bonum eli Christus cui adhaeret. Adhaerere ergo Christo bonum eii quia nihil damnationis est us qua sunt in Grais
s. y 6. In ipso autem sumus nergratiam ipsius,quam habemus per fidedi sacramentum . 8e quan uis nonnullae
etiam reliquiae pristinae seruitutis, resident adhuc in nobis Christianis, tam εe1ς pio studio superabimus, neque pertrahemur nolentes. ad straue crimen ullum, ob quod damnari mereamur,
qui semel lesu Christo per fidem, ac baptismum stimus insti. Non enimali, nisi Christianis contingit tantum beneficiu . qui in ipso sumus sicut palmites in vite. in qua qui non manserit, non poterit ferre fructum charitatis.
a. NI NC. lae particula Insinnae
eminentem disserentiam inter utrumq; tempus, scit. antiquae de nouae legis. Tepore enim veteris legis. ubi tantum erat fides Christi venturi, eademq: tueexilis, passiones peccatorum, occasione legis iubentis,&non adiuuantis,exa debant, peccatumq; per mandatu ,reos
plurimos faciebat, atque adeo indies acriori damnationi obnoxios reddebatia Mine) vero tempore Euangelii, neri spiritum sanctum in nos abunddes a scuti. Ad si praelium inter carnem & men..tem nostram adhue perduret, nihil tamen damnationis quantum ad ipsent Euangelis gratiam attinet 2 euenire potest Christianis, ipsis inuitis. Est enim ill is Christus Dominus a dextris ne co- να
moueantur. Robustiores itaque & potentiores sunt homines sub Evangelio, quam e ni olim sub antiqua lege, utinpote qui potentiorem, de copiosiorem
ratiam per plura sacramenta accipi ue, quam illi acceperunt. atque adeo maiori condemnatione digni erimus Christiani. si post tot auxilia diuinitus
nobis concessa superari a carne nos ne miserimus. Licet non negamus quain plures antiquorum patrii eximia tunc in mundo floruisse sanctitate, hoc tamen non proueniebat illis virtute sacra mentorum,quia non conferebant gratiam, sed ex singulari priuilegio Dei,
per eximiam eorum fidem. Nec erant propterea omnino liberi a damnatione, cum esset illis adhuc clausa, regni e lorum ianua, interimq; relegarentur it limbum, ubi cum flentio praestolarentur salutare Dei, idest, christum, qui peribluens debiti pretium,omnibus renni aditum panderet. Quamobrem liberatio a damnatione. his Christi temporibus omnino consummata est. 3 . In secundis e me ambulant. Exhortatur hoe verbo segnes ac desu las Christianos. ne tantum nominia Christiano glorientur r paru enim Pro dest Christianum nomine tenus esse nisi res nomini respondeat. Non satis est incorporatum esse Christo per fide. nisi fidei sit formata charitate quae dieitur fides viva. quoniam ille qui fide mortua adhaeret Christo membrum est. mortuum , quod tanquam putridum
166쪽
sepelietur. onus igitur est, qui semes
Christo per fidem & sacramentum m putati sunt, non fleundum carnem --.x bubere, hoc est, non exhibere membra sua. arma iniquitatis ad iniquitatem, nee secundum carnis concupiscentiam .e . carnaliter vivere, sed potius carne sui
erucifigere eum vitiis & concupiscetiIs, gratiae Dei acquiescere, conuersariq; imter homines,secundum spiritum Dei ub
occasionem hine errandi sumpseruix uidam. ut ait S. Tho. existimates omnem concupiscentia motum etiam ra--tionem praeuenientem, in infidelibus esse mortale crimen,ex eo quod n5 sunt in Christo Iesu. & secundum carnem
ambulant. quod est seruire legi peccati, atque adeo obnoxii sunt damnationi.
Hi tamen omnino falluntur. quia natu rates motus ut nullam habent rati nem voluntarii, ita neque ullam habe. re possunt rationem peccati, adeo annexum innatumque precato est, ut sit
voluntarium. Deinde, si in infidelibushniusmodi motus coeupiscentiae essent Peccata, multo magis in Christianis qui praesidiis coelestibus multis sunt praediri. ad deprimendum Ae praescindendueos. sed hoe est falsum, eum Apostolus dicat. nihil damnatimis esse j3,qua fatu mchristo Iesu ) Tertio. ambulare secun
dum carnem, non est seruire legi me- . eati per carneos naturae insultus citra voluntarium assensum, quia hoc non est
damnabile: sed voluntariὰ obsequi ea ni, idest, concupiscentiis eius, di lie ea duce progredi in hoc mundo, est secudum carnem ambulare, de hoe est damnabile: quia prudentia earnis, inimicaeli Deo. Quarto,opera infidelium quae genere suo sunt bona, & earent iniquo
fine Drauaq; circunstantia , eo tantum
quod fiant extra fidem. non sunt peccata, veluti parentes colere, amicis se
uare fidem Se. Animus igitur Pauli inhoe loco, in id solum videtur tendere, ut doceat nos, eos qui per fidem uiuam non sunt in Christo Iesu, liberos non esse a damnatione. Tum,quia facile viniscuntur a caraia concupiscenti a. tum c. tiam, quia pro eis damnabuntur artem
Aduersus hane doctrinam. insurghophrenetici Lutherani, contendenter. vfltradit quidam egregius docto motus concupiscentiet adeo indelebilia esse me eata in nobis, ut neque per baptismuὶ neque per aliud quod uis sacramenti remittantur.. sed hoc potitis effici prefidem, ut non imputentur. Quam quia . . . dem amentiam confundit.Apodotus. . . , dum ait, nihil iamnaraonis est his. qui
sint in christo Iesi, sed econtra instane haeretici dicentes, Apostollim non dixisse, nihil peccati est, sed hisit --
οπιισην r. 2 Quasi actus toneopiscentiae,
peceatum sit damnatione dignum. sed
in Wiro iusto non damnatur, quia per fidem non imputatur. Cavillus est hae reticorum proprius, stultitia et malitia plenus, aequitati'Dei valde eontrariu ς Nam qui fieri potest, manere in homune peccarum damnatione dignum, ε quod ab Nuissimo Deo non damnetur, eum odio sit Deo simul impius & impietas Facit omnino contra veritatem
Christianam, hac stulta & impia sente-tia. Uera enim, per sacrum baptisma, fieremissio peccatorum,vera c6tingit sanctitas, vera libertas, vera spiri ros renouatio. Ait enim Christus Dei filii S pa- Da. υἰter, sanctifica eos in veritate, sermo 'tuus veritas est. Et iterum, Si Filius vos Da . . . liberauerit,vere liberi eritis. Et ad Eph. Paulus, Renouamini. inquit, in iustitia, D . di sanctitate veritatis. Sed si peccatum in nobis vere relinqueretur, prosccto, non vera sed ficta esset sanctificatio. liberatio. & spiritus renouatio. Ahcant
ergo perfidi S stulti haeretici, qui non
pro veritate, sed pro suo paIatomeriu . .
tur sibi omnia. . LEV en sertim vita ἐκ ΓHRISTO
IESU, liberauu me a lege peccat , mor
tis. Ostendit quonammodo Christiais ni sint liberi ab omni danatione di incommodo, quod ex peccato contingit, dicens, sex enim synis- mia, est e.) haec est lex Euangelica, per quam est vCra bi
167쪽
diuitiae 1 scientia, honor di sapientia, Beomnium virtutum consummatio. Dici tur per excellentiam Jiritur,2 quia
Bon inllim, uti lis Moysi, a Spiritas sancto data est, unde S illa qnoque spiritualis dicitur, verumetiam quia omniquus eam suscipientibus, Spiritum sanctum abunde impertitur. Deinde,quia non in tabulis lapideis sevi lex Moysi,um atramento aliquo. sed in tabulis a. e. . cordis camalibus, spiritu Dei viviseri, mer.3ι peta est. iuxta illud, Dabo legem mea in visceribus eorum, di in corde eorum Eribam eam. Praeteret,non per homi nem. purum sieut lex vetus per Mo sem. magnae sanctitatis virum di Prophetam data est, sed per Iesum Christum Deum verum & hominem. de Spiritu. sincto conceptum, Rex Virgine pura atque lanctissima natum. Hie docuit Bedocet Iegem suam quam tulit. Unus est enim magister noster Christus, a mimore pendebant auditore . & miraba tar eo quod doceret. non siem scribae. di pharilai, sed sicut potestatem habes, spiritumqt suum fundebat in cordibus
credentium, ut faterentur credetes, ver ba eius esse vitae aetemae. Hane eandε
Spiritus sancti potestatem concessit A postolis suis, quibus ideo sedere in ciuitate iussit, donee induerentur virtute . - ε . ex alto, ne humana saeuitate crederenisfoa. 6.et Lur praedicare. Et alibi. Sieut misit me ora.' vivens Pater, & ego mitto vos. idest, eueadem authoritate & potentia. Aceipite .c ' Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata, remissa erunt. Item, quia fa Dore Spiritus sancti. qui in lege noua conceditur, implet illa intentionem leo gulatoris, melius quam lex vetus, Ecquam omnis lex humanat intentio auistem legislatoris. iuxta Philosophu est. ciues facere bonos, & hoc lex vetus Behumana faciunt tantum notificando quid fieri debeat, nam per legem cogis nitio peccati: sed Spiritus tantius Christianam mentem inhabitans non solum docet quid opporteat fieri, intelectum illuminando deaetendis sed etiam a se ctum inelinat ad rectὸ agendum t de M. ι . utroque enim eis illud. Paraclitus autε
spiritus sanctus quem minet pater in
nomine meo, ille vos docebit DNnIst. ct sugeret obi, omnia quaecunque diis vero vobis. Ad hae. fides quae per charitatem operatur, dontin q; Spiritus san .ncti dicitur,est nobis c hristianis pro ve. ra lege. dum interius docet de agendis. iuxta illud, Unctio docebit vos decim sanibus i S inclinat affectum ad agendu, iuxta illud Pauli, haritas Christi urget nos. Denique in lese noua multa sunt sacramenta per Spiritum sanctum ordinata, per quae sicut per quosdam aquae. ductus, gratia Dei, merito passionis Christi, derivatur ad nos. Quod is nὸ non suit olim tempore legis veteris, quae in ceremoniis non vivificanti. hus, sere tota erat posita. Nee refert quod circuneisio Abrahae, ante Iegem. tradita; eulpam originale deleret eam suscipienti r quia hoc non erat virtute ipsius cireuntisionis sed fidei ad circu-cisonem aplicatae. Nullum enim lao mentum veteris lagis, iuxta D. Tho. ex inopere operato gratiam conserebat, sicut nostra conferunt sacramenta. Nee fuit aliquod saeramentum, per quod gratia habita augeretur. aut amissa re. cuperaretur. aut contra eam e insesta tem spiritum, preberetur. Non nega mus tamen quod eadem fidei aplicatio. etiam nune est necessaria ad sacramen. ta nouae lagiis, sicut suit olim ad vetera. ut illius merito conseratur nobis gratia, sicut conserebatur antiquis: nam
sne fide, ait Paulus,impossibile est pla mb.ιr
cere Deo. Verum est hoc. At vero,prae. ter gratiam,quae fidei merito consertur.
est S gratia quae virtute sacramenti impenditur, quae proinde sacramentalia merito dici potest. Sacramenta autem vetera, erat protestationes fidei christi venturi, ideo non ex se, sed ex fide qu1 protestabantur, gratiam conserebant. Sed sacramenta nouae legis.& sunt pro
testationes fidei Christi iam passi, resunt instrumenta passionis eius,& veluti canales per quos sanguis Christi peris means, spiritualem nobis gratiam is h. ministrat. Suscipienti enim Eucharistia spiritualiter simul sacramentaliter. plus gratiae contingit, quam ei quispi ritualiter tantum commist. Et cotrita
168쪽
8e eonfesso, plusquam eontrito solum, Propter gratiam quae ex vi sacramenti
Hi igitur de causis, lex Euangelica, nosolum spiritualis, sed lex spiritus per excellentiam quoque dicitur. Et addit silao quia sicut spiritus naturalis facit vitam naturae, ita spiritus diuinus facit vitam gratiae, hoc est, vitam cce Iestem & diuina, qualis fuit vita ipsi u Da. 6. met Pauli. Nam eum spiritus sit qui Viuificat. ipse vivificauit Paulum, qui dicebat, Vivo ego, iam non ego. Nam ex Saulo turbulento, fecit Paulum gratiati mansuetum, humilem & quietum sapientem valde atque diuinum, vas electu dulcissimi sui nominis, quod utiq:
per uniuersum portauit orbem, ostendens illud gentibus & Regibus, & filijs
Istael. Raptusq; cum esset,in principio suae conuersionis, usque ad tertium coeia Ium de paradisum. audissetq; ibi arcana verba quae non licet homini loqui iam deinceps coepit mundum contemnere. quem propter amorem Christi, reputabat ut crucifixum, & bona illius tamquam stercora, & in hac peregrinatione solo corpore constitutus,cogitatione &auiditate in illa aeterna patria conuerissatus est, ut ipse fatebatur dicens, conis uersatio nostra in coelis est.
addit, quia Spiritus sanctus non datur, nisi his qui sunt in Christo Iesu. Nam quemadmodu spiritus naturalis, ut ait No. s. o. non peruenit ad membrum, quod non habet conexione ad caput, lita Spiritus sanctus no peruenit ad hominem qui non est capiti Christo con luctus: procedit enim Spiritus sanissus Ioa. a Christo, sicut a Patre: est etia Chri P L stus vita. Se sons vitae. Ergo qui manet
in Christo. Vivit in iplo, & per ipsum, habet spiritum Christi in seipso. Cognoscebat hoe beatus Paulu , cum ad GH. verba proximὸ dicta addidit, Uiuit vero in me Christus. fit idem, an experimentum quaeritis, eius qui in me loquitur Christus. Et beatus Euangelista Ioεnes, In hoc scimus, inquit, quod ipse manet in nobis, quia de spiritu suo dedit nobis. Vides pie Lector quomodo
tantorum Apostolorum testimonio, vita Christiana & spiritualis, sit signum certu habitationis & man sionis Chri sti in nobis, quinimo &ab ipso Domino,
idem habemus testimonium,dum ami eis suis promittit amorem Patris, visitationem virium: , atque eandem man
sionem, dicens, Si quis diligit me, Pater meus diliget eum, & ad eum veniemus, & mansionem apud eum facie
6. Liberauis me a lege pereati,ct mortis. IΑgnosee o Christiane. a quo iugo, de onere, & a quo periculo, lex Christi sanctissima, de potentissima te liberauerit, nimirum a lege peccati & mortis. Ante professionem Euangelii, id est, ante baptismum, per quem hane legem spiritus profitemur. eramus natura filii irae, oh noxii seruituti peccati & mortis, horumq; Iegibus in omnimodam perditionem ducebamur tamquam excaecati.
Accedente aute lege spiritus quae ignea est, peccatum Smors perierunt a facie eius, & sicut eaera fluit a faeie ignis, sedecesserunt a nobis amentiae nostrae Christianis factis. Homo vero in fideis lis, suum camis appetitum habet pro lege huic subiicitur & obtemperat praeis . cipienti adulteria, surta, homicidia,medacia, falsa testimonia, periuria, & alia huiusimodi flagitia. Comes legis peccati, est Iex mortis. Nam ciui talia agunt digni sunt morte, non sol um temporali, - - sed etiam aeterna, quae est mors secun
da, nee solum qui ea faciunt, sed Ae qui δε - - tonsentiunt facientibus. Has tamen leges destruxit lex spiritus vitae, hauriens aquas de fontibus Saltiatoris,hoe est, remedia salutifera multisormis gratiae Dei ex septem Ecclesiae sacramen iis, quae sontes dicuntur Saluatoris, dii per illa, aduersus camis de peccati tyrannidem,& contra legem mortis, re
media salutis aecipimus. In banti moenim liberati sumus ab his Iesibus aiseerbis, ut iam non pectemus, si volumus, neque moriamur in aetems .mor
te seil. secunda. Nam priori morti temporali, omnes sumus obnoxii, cum sipac tam ea
169쪽
tamen certa resargendi ad immortalitatem. Per quam legem Per legem spiritus quae hoc eromittit omnibus in Christo morientibus. Lex et aur spiritus uri a , libeνι-ι me a lue peccatι, σmortiι me qui per sacrum baptisma, membrum Christi sum factus, me qui Christianὸ uiuo . de innocentiam vitae coseruo. Nam ad vomitum scut canis rein uertor, hoc est, ad vitam pri Ilinam ge tilitatis, si me iterum sub legibus peccati de mortis eciniti tuo . Sed nec ad hoc tamen remedium deesse potest in in sanctis,ima lege spiritus. Quoniam est poenitentia. medicina relapsis aptissima. est Christus benignus Dominus. ad ostium mentis nostrae pulsans, cui. si quis apperuerit ianuam cordis sui, intrabit ad eum, & cenabit cum illo. cenam nimirum admirabilis iocudit
Ritendant e incti fideles ad lege quam seviet prosessi sunt. & secundum eam
gant, metientes per eam officia.& cuis ea opera sua. Non est lex corporis .no carnis, non mundi. sed spiritus est lex. a vita igitur Christiani, non mundana, nec carnali , nee corporalis debet esse.
sed tota spiritualis. Nam oueadmoduqui amoris legi subiicitur, semper ama re debet: sic, qui legem spiritus profitetur, debet nemper spiritualiter vivere. ad spiritum,& aὸ bona spiritualia de coelestia, cogitationes, verba, di opera cuincta reserendo. Non enim contemplari
debent Christiani quae videntur, sed
. quae non videntur, quae enim videntur, temporalia sunt: quae non videntur aeterna, inquit Paulus. Abeant ergo mitis
dus , eius comites, animae nostrae ho- sex acerrimi,abeant eum suis falsis promissis, di foedis voluptatibus. Christia. nus enim homo, regnum Dei habet intra seipsunt. coelestium utique gaudio rum vera iocunditate de laetitia plenu., poc. Habet manna absconditum, quod ne
MO nouit, nisi qui accipit. . quod imposlibile erat legi, i.
earne, ut iustificario legis impleretis is
nobis, qui non secuntam earnem ambula.
mri, sed secundum nyiritum. Assignat cautas unde lex spiritus, siue Euangelica obtinuit facultatem liberandi a lege peccati Ae mortis: hae nimirum sunt. christi incarnatio de passio, cuius in Dirumenta vitae sunt septem Ecclesiae sacramenta, per quae, veluti per quo sida in aquaeductus, ut dictum est, profluit sanguis Christi hoe est, virtus eius, di im- sertitur nobis auxilia coelestia ad uerous omne peccatum & legem eius. Hoc autem tanto bono carebat lex vetus &eius sacranaenia, quia Christus nonduerat natus, nec passus: effectus enim non possiant praecedere suam causam efficientem. Unde ait. Nam quod imis
p ibile erat lego scriptae in quo,ὼ idest. ea parte qua cinfirmabatur per carnem , idest, per carnis incursiones S pugnas insellata, infirma & imbecillis reddebatur, Ze impediebatur ne praestare homo posset quod volebat, sed id quod n Iebat saceret. Hane vero letis imponsbilitatem, Sexs9 Ria infinita bonitate Se prouidentia. impleuit mittens Ilium suum P verum de consubstantiale. ει licet ab omni prorsus peccati contagio alienum. tamen sin similitudinem carnis peccati, idest, eadetn indutu tricarne,qua caeteri peccatores induti sui. Communem enim hominum naturam assumpsit, de inter peccatores,ceu peein cator vertatus est, imo inter facinor sos, ut facinorosus cruei fixus est. Atqrita per filium suum, ne inra velut hO- Iliam pro peccato, damnaMil peccatum
de peccato, idest, ex virtute passionis Christi de mortis, quae peccatum dicitur, tum propter similitudinem, tum quia hostia pro peceato, in Scriptura peccatum dicitur de peccato, inquam, stidest,per passionem de mortem Christi, - damnaxit, idest, destruxit, expiauitqr quoad culpam. pereatum quod erat ira carne nostra, quasi vivens, vel dam naau,ὶ idest, debilitauit spectatam, id- est, similem peccati in carne nostra. ut . iustificatio letis, idest. iustitia qua lex promittebat, de quam ex lege aliqui sperabant, de quam lex per se conserinnon
170쪽
non poterat. impleretur,) idest, perficeretur cin nobis, existentibus in Chri .sto Iesu. 5e a gentibus sub eius sanctis sima spiritus lege ur non secundum cc
mem ambulamus,) id est, qui non secundum earnis desideria, concupistentiae adhaerente , neque in carnalibus vereis ris legis obseruanths vivimus, sed δε- eundum ambulamus id est, in veritate, Ze libertate spiritus, spiritu. aliter conuersamur non sequentes conaeu piscentia et carnis, sed instinctum Spiritus sancti, quod proptio est secunduspiritum ambulare.
t. Quod impos ibila erat legi.) Non inquit legem suisse malam. sed imbecilis lam, infirmamq: Ae inefficacem, S ad
saluandum inualidam, de hoc, non ratione ipsius legis, quae de se bona se aequa erat Ze saneta, sed ratione carnis ei contradicentis. Unde dicit.
s. IV qua νfirmabatur per earnem. Conuenit eum ex sententia, quam alili dilit, Cum essemus in ea me .pasito. Nes peccatorum quae per legem erant, operabantur in membris nostris. Itaq; lex per camem, inualidior: caro per Iegem. occasionaliter sortior reddebaώtur. Hinc nimirum proueniebat, quod lex non opem ferebat ad operandum
quod praecipiebat, non solum quoad iustitiam apud Deum, ad quam nec in
statu naturae integrae, viribus naturae
sufficiebat homo. eum iustificationis
natura exuperet omnem sensum,& omnem virtutem creaturarum. unde nisi
per stratiam, hoc est, per singulare Dei auxilium, nemo potent iustificari apud Deum , sed etiam q uoad substantiam operum, ad quae per donum illud o mginalis iustitiae .stifficiebat quidem homo in statu innocentiae, tamen in statu peccati, minime potest etiam quoad
substantiam operis totam legem implere, ratione carnis contradicemis,& imis
pedientis. Io. DEUS 'tam suum mittens, in m
tiam, auiditatem,& charitatem Delici ea hominum salutem considera. Ite en IDeus dilexit mundum, ut filium suum
snigenitum daret: de non quidem v ennque dedit, sed c in simititudinem ear πιι peceati,) idest, indutum carne eiusdem secundum veritatem naturae cum carne nostra peccato subdita . quan uis esset eius caro benedicta, peceatoq; minim E subdita, &ipse esset innocentiae
I r. Filium suum. 9 Non adoptiuum. sed naturalem. unigenitum, eiusdemqt secum substantiae significat, idcirco non ereavit aut condidit, sed misit. ideo inquit, mitten3 ) nam qui secu erat coe- , ternus, eundem ad nos delegauit, non ut esset . ubi non fuerat, cum ipse impleret omnia, & sit super omnia, & in omnibus & ubique. In mundo enim m. r.erat. & mundus: per ipsum factus est.
Sed ut mani seste appareret, ubi inuitabili erat modo. ix. Mistem. J Duo signi sicae, misi is, primo quidem processionem, S hac ra tione soli patri conuenit Fili si mittere, a quo de tenitus est i sicuti Patri &Filio Spiritum sanctum, qui ab vir rspiratur,& procedit. Deinde, signifieae opuI extra in termino, quod quidem effectus est D Et ea ratione sua est in trinitate uniis Vbi 'ergo dicit, quod Deus misit filium suum. nominatione Dei, Patrem inteligit, ad quem filius
Hebraismus est, caro peccati, pro caro peccatrix. vel caro peccato obnoxia, si cuti vas electionis, vas electum: filius
perditionis, filius perditus : filii irae, filii obnoxii irae. Nee ait praecio, m
stitudinem emis, 2 nam verbum,non
per similitudinem, sed vere caro factu est, in qua diverὸ resurrexit, prout ipse etiam testatur dicens, Palpate & videte, spiritus carnem di osse non habet sicut '' me videtis habere. Adversus quam ve ritatem, exorta postmodum fuit, Ma