장음표시 사용
171쪽
dinem earnis preeari, quod neque contraxit, nec secit, nec nouit, nec in uetus est dolus in ore eius, veluti de Spirita sancto conceptus , de sic in innocentia sua ingressus est mundum . A isumpsiet autem ultro carnem peccatrici similem. in eo quod erat passibilis sicut caro peccator v. Nam vere infirmitates nostras Porta uix, langoresq: tulisi quos nos iapcenam peccati necelsario patimur. Nacaro hominis ante peccatum, passioni subiecta non erat. Ad infinitam vero eius misericordiam pertinebat huiusmodi carnem,&non aliam assumere, quia, ut inquit Paulus, debuit per omnia se tribus assimilari, ut misericors fieret. . Quin & summani eius iustitiam una cum misericordia, debemus in Christo considerare. Cum enim potui sset incinprehensibilem misericordiae suae largitatem ostendere, dando veniam generi humano absque ullo actui persectae satisfactionis, hoc tamen non secit, quia: non decebat Deum sic facere, idcirco assumpsit creatam n tyram, ut ad tu si im satisfaceret.
a Dici tamen non debet, vi qii lda v Iunt, quod Chrillus uenit sub specie
Carnis peccato obnoxiae, nam in sacramento Altaris venit utique sub specie panis, licet naturam panis ipse non a se sumat: at vero in mundum venit in sumilitudinem carnis. peccati, quod qui dem signi scat. veram eandemq: natu
ram assumpsisse, quae in nobis cst pe
catrix. 4. ET A pereato damnauis p eeatum. Coniunctio, et, redundare videtur inhoe loco, astata enim illa, cogruentius iunguntur haec verba cum praecedenti participio. mittenν, caeterum sententianare, emphasim habet, di repetitur ab Apostolo saepius aliis in locis, licet ali sverbis, ut ibi, Eum qui non nouerat peccatum, pro nobis Deus fecit peccatum. Et ibi, Chrillus nos redemit den aledicto legis factus pro nobis maledictum. Sumitur autem hie peccatum priori loco, iuxta meliorem Aug. expositionem, pro ipsa Christi humanitate.
& est expositio illius quod dixerat, cri
s si ludivem eareis peceati, ut de pe σαιο,9 ident sit quod de eadem hum nitate, peccatrici, simili damna Ast per eaιAm. eo quod rerum similitudine nominibus earundem rerum nuncupa
ri solent, quarum sunt sim ilitudines: Gcuti Caesaris imago, Caesar nominatur. de peccaro) igitur, idest, de ea ine, seu per carnem q uam induerat, speciem g remem peccati. Est autem Apostoli animus, mirabilem Dei potentiam, atque inelabilcm sapisntiam ubique magnificare, prout
facit in hoc loco, ostendens ordinem pulcherrimum, quem in 'undi reparatione Deus seruauerit, utens ren edit quae essent,quantum posii bilitas ferreti morbis similima. Filius enim Dei camne ni stra indutus, recepit in se vel Lii peccati personam, ut peceatum, peccati specie conuinceret, destrueret, S aboleret. factus hostia pro nostris ccmi sine atque ita moriens secundum carnem assim piam, in ortem subegit quae L bis per carnis asse ctus, ct legem carnais Iem dominabatur. Mirus prosecto re demptionis ordo. Homo homincni demit, carne saluauit camem n Ottim moriendo destruxit, di vitam resurge do reparauit. I. Damnauis pereat νm. Rectum Dei iudicium aduersus peccatum conside remus, pulchrum quidem visu.&dignuauditu. Non enim sol una robore S poo et 'tentia deleuit Deus peccatum, sed a quissima iustitiae ratione ipsim inua. dens exterminauit. Inobedientia nimiis tum Adae, in quo tota eius posteritas Ieccauir, cum caeteris.culpis. quae e
ae radice pullularunt, in iudiciu Dei quasi adiicta, comparataq; ad obedietiam christi, per quam Patri beneco
placuit, scut ille displicuit per illam,
quasi lata sententia, Deus peccat Lm damnauit, & cum eo princeps mundi huius eicctus est seras, ut iam nullum principatum habeat in cibe. Christus vero, merito crucis si ae, cinnia traxit ad seipsum, ut e sient sua, Iicet iure na turali iam erant sua, utpote ser quem
iacta sunt cinnia. Ita ιι oc quide iure
172쪽
merItoris sumendum est illud, quod poli resurrectionem suam dixit, Datam. est mihi omnis potestas in coelo & in terra. Et illud, Postula a me, scit . meri s ει to passionis tuae. & dabo tibi gentes
haereditatem tuam, &c. de iure natura. Ii,eli illud. Tui sunt coeli, & tua est ter ra, &c. Itaque Deus ad quem suin mapertinet authoritas,& quatenus unus est in trinitate. nam opera trinitatis inodiuisa sunt extra, licet Patri atribuatur omnipotentia, s damnauit peccatum, stper Christi meritum qui secundu quod
Nomo, mortalis erat, ac proinde competit illi meritum. Nam Deus nisi in natura creata, mereri non potest, sicut nec pati. Vtrumque ergo inuenitur in hoc pulcherrimo iudicio, S summa avia thoritas in Deo. iv summima meritum in homine. At vero . nomine causae, Pariter accipitur effectu . Nam sicut da
et alio in reo, est eausa suspendiit ita eu' inquit Paulus, damnauit J-esim quod
damnatum interemit peccatum, exter
minauitq; illud quoad culpam, sed de-hilitauit quoad fomitem carnis, quem non prorsus extinxit, sed parti in reliquit ad exercitationem virtutis, nam virtus, ait Dominus,in infirmitate perficitur.
6. IN eame. 2 Expositio est illius quod dixit C de peccato ) ut si quaeras.
uoti 1tnmodo .6 dioine Apostole, Deus e peccato dan nauit peccatum, quid tibi vis dicere, de peccaro Et ipse resepondeat. de pere-ro, 3 idest, in earne, quam propter similitudinem quam habet ad earnem no stram peccatricem, peccatum dico. Q ldrat cum expositione Aug. qui propter eandem rationem, Christi humanitate vocavit peccatum. Apostolus vero sumit partem pro toto, scit. carnem pro humanitate.
In Christi igitur carne benedicta, eatratum est hoe horribile iudicitim . ibi Derens sim &occisum est peccatum, ibi intersectae sunt inimicitiae, quae sciliceterant inter Deu & hominem, ut inquit Eph. t. ad Ephes. Paulus. Vel cis cameὰ scilic. nostra. de hi litauit &e. ut supra expolitum eli. Ante mortem enim Christi, validissimus erat somes ad perpetrandum mala, nunc vero imbecillis est .alde,& nobis inuitis nihil omnino potest. t . tulisitatio tegis impi retur in no in bis .st Sicuti nux sib cortice nucleum, continebat lex Moysi iustificationem. quae est bonitas hominis apud Deum. ει puritas quaedam animi absque peccato. Hanc autem, repugnante carnalieonsuetudine, praestare ricin potuit lex.
euius contrarium falso sibi persuaserant Iudaei Christu vero. omne absistulit impedimentum, ut facilὸ qui veliti gratia sua possit iustificari, dum peccatum danauit de peccato, hoc est, posita quam homo & pro hominibus mortuus et . Fructu enim incarnationis S papsonit Christi, est nostra iustificatio,quet per nouam legem impenditur nobis. Et signanter dicit, si, erit ινὰ ut exineellentiam Euan Eelia supra legem oste-deret. Nam in Epistola ad Hebraos ducit. quod nihil ad persectum adduxit lex: de Euangelio aure iam dixit, quod lex spiritus vitae, liberauit me a lege peccati & mortis. s. cU I 11ερε seMndum earnem, sed fecundum stortam ambulimus P Non satis est ad .eram iustitiam obtinendam, legem spiritus profiteri, nisi spiritualiter vivas. Non satis eli ad salute Christianiim modo dici, nisi Christianam vitam agas. Ille verὸ est iustus, qui non iuxta legis literam, Iudaeorum in re, sed iuxta spiritum legis vivit, velut in Christo renatus. Ille denique saluus fit, qui exemplo cohristi, carnem suam crucifixerit & mortificauerit cum vitiis S concupiscent sq. Ecce vides quani Iope distent inter se lex vetus ct noua Iu daei & Christiani: illa per occasionem gignebat iram, haec iustitiam veram: in illis vn bra quaedam ius itiae deliniata fuit, in his vera persee ac a pietas abs lora est, per Iesum Christunt dominum
173쪽
stodia humana declarant manifeste qualis unusquisqet homo sit. Nani ho-Hier . mo. .t ait Hiero . ex spiritu & carne cO' structu et est : quando carnalia agit, to rus caro dicitur: quando spiritualia r tus spiritus appellatur. Unaquaeq; enim substantia cum eadem alteram in se aditionem erigit, & vim quodammodo propriam . di nomen amittit, nam simulae cognata sibi.& vicina desiderant,aec Hiero. Cum igitur Paulus dixi siet Iustificationem legis pertinere ad Christi nos qui ambulant secundumi spiritum 6t non secundum carnem, ponte nunc ligna utriusq: vitae, carnalis scit. S spiritualis, dicens. qMi enim stemn dum earnem sunt. 9 idest, carnales homune . qua carnis Aunt sapιum. ideli, carinnalia sunt illis cordi. & se elantur, qua ies sunt qui in veteri ludaisDo adhue perseuerant. qui υπὸ secun Amtum idest. spirituale sunt quae sone. . ipiritui cst misero idest, amant. neel cti que his quae ad earnem pertinent, ad ea quae sunt spiritus, affectu raptu
tur : nam talia cuique curae sunt. qu
iis est ipse. Huiusnodi sunt qui Christo
per bapti sinum insiti seruant fidem &wh, chariratem ipsius Apud D Tho. sapere quae sunt carnis, est a prohare & iudicare bona e sse quae sunt secundum carnem, in quo sensu accipitur illud. Non sapi quae Dei sunt, sed utrae hominu . Et illud, Sapientes sunt.vt facerent ma la. Sentire autem quae sunt spiritus,est habere rectum sensiun in spiritualibus, unde qui Spiritum sanctum habent ducem, rectὸ quidem sentiunt de veris bonis spiritualibus ectiostibus S aeternis. Nam iuxta Philosophum, qualis unus quisque est, talis finis videtur ei. Ergo, ille, cuius animus indutus est habitu malitiae, vel bonitatis existimat de fine, secundum exigentiam illius habitus. Io. NAM p ilentia eamis, mors eshprudent autem stiritus, vita o pax. θQuod dixerat sapere secundum carne. dicit nunc prudentiam carnis: & quod dixerat sentire ea quae sunt spiritus,v eat nunc prudentiam spiritus. Hae longe inter se distant, diuersorum enim es
earnu remors en,) idest, eausa mortis. prudentia autem Lyiritus, vita pax.
idest, causa vitae it pacis, ubi nomen e D sectus tribuitur causae, eo loquendi m do. quo dicimus linguam Latinam,non ut membrum oris, sed orationem eius: & TI. 3 eoneu piscentiam dicimus peccatum, &peccatum mortem, sic prudentia carnis dicitur mors. quia est causa mortis.
Et cum sentire secundum spiritum, sit operari opera vitae, & hoc sit prudentia spiritus, fit ut prudentia spiritus, sit vita & pax. idest, causa vitae de pacis. Noautem dicit, caro, mors: sed pruden tia eam is, idest, astutia,vel versutia,qua alibi paulus .oeat stultitia apud Deu,
qualis est, ut ait Hiero. malo vicem re serre r talis ergo prudentia mortem γ' rit, scit . aetemam. transerediendo praeoceptum. Prudentia vero spiritus,in praesenti pacem habet non reddendo vice. di vitam in futuro. prudentia, ut ait Hiero. a prouiden- -. do dicta est, & est, iuxta Philosophum, Tecta ratio rerum agibili ii, quod ideo 'nomen, proprie competit prudentiae spiritus: sed per tranuationem, etiam Astutia vel versutia dicitur prudentia.
Est autem verae prudentiae triplex mu nu Si nempe v t supposita recta intentione finis, qui eli sicut principium in agedis: quod necessario supponit prudelia. se ut & ratio speculativa praeseponit principia ex quibus demonstrat: Su posito itaque fine. rectὸ & solerter eo sultat de agendi r deinde, rectὰ iudicat
de consultis, eligens quod melius es rquo electo, cito S constanter praecipit quae agenda sunt. Unde Proverbium eis lagantissimum Fessana lente. Lerite qui
dem in consilio, festina in imperio.
Qua sententia uti deberent cucti mor tales, illi maxime qui curam gerunt ad ministrandae Reipub. Rectam autem finis intentionem, irtutes aliae mora les. quae sunt in affectu, faciunt. Tem peratus enim proponit temperat ἡ viis uere, & sortis strenue agere, & iustus iustE. Prudentia vero circa media versa
tu vade colligit Arist. veram prudent Philagrium Di j lig
174쪽
llam habere conexionem cum omni bus virtutibus. Nam qui non est bene affectus circa fiues omnium virtutum, nequit de illis rectum seire iudicium. atque adeo neque prudentia vigere. Prudentia tamen carnis supposito pro fine, carnis delectabile, consiliatur. iuindicat, & praecipit ea quae ad hunc fine pertinet: unde talis radentia est mors, idest, causa mortis aeremae, nam qdi si mari. minat in earne, inquit Paulus de carne di metet corruptionem . Prudentia vero spiritus supposito sne spirituali, pa ri modo consiliatur,ri dicat ec praecipit, quae ad talem finem spectant, unde ipsa est eausa vitae gratiae & gloriae. Nam qui iseminat in spiritu. ait idem Apostolus, lde spiritu de metet vitam aetern m. Mest eausa pacis, contra homines sensua res, qui arbitrantur suis expletis de si deriis, pace frui, iustos autem calamia ratibus huius mundi a tritos, & pers eiitionibus oppressbs, illa carere. cum tamen contra se res habeat. Est quidepax vera, fructus optimus spiritu duxiseias. ta illud. Fructus autem spiritus, esiari- ltas, Raudium, pax et quo fructu omnes
S soli amici Dei sitiuntur, iuxta illud Ru Psal. Paet multa diligetibus legem tua.
Et quan uis pax sit opus etiam iuilitiae, tamquam remouentit impedimenta pacis, & sit quoque effectus prudentiae. tamquam dirigentis affectus nostros in viam paci . est tamen proprius eis ctus Eliaritatis. ut ex authoritate prae alegata constat. et t. Θιoniam sapientia Demis, Mimi ea Seo: Legi enim Dei nam est subiecta,vee enim Ptest. Ostendit quod pr dentia carnis est mors, tali ratione: πραε. quod Deo inimicum est. ortis est ca α sa, eo quod Deus sit vita nostra, cquo pertinet illa Euangely sententia, veru tamen inimicos illos, qui noluer ut me regnare supra se, adducite huc, di inter ficite ante me. Sed cprudentsa ea inimica est Deo, i eo quod Lτι Dei nom
τώρ. Sapiens IImpliciter, ut ait D. o. di
eitur ille qui cognoscit altὶisImam ea uasam, ex qua dependent omnia e causa autem omnium suprema est Deus, minde sapientia simpliciter, est cognitio diuinarum rerum .ut docet August. de in ii. δra Apostolus in priori ad Corinthios ise .chrpistola, Sapientiam, inquit, loquimur inter perfectos. sapiens autem in uno- i. c.s. quoque genere dicitur, qui cognosciealtissimam causam illius generis: sicut in arte aedificatoria dicitur sapiens, no ille qui scit dolare ligna S lapides. sed ille qui eoncipit & disponit conuenien
tem se am domu i quoniam ex hoc pendet totum aedificium. Vnde Apostolus de rebus fidei loquens ut sapieuinquit, architectus fundamentum posui. Sapiens igitur in rebus humanis diaeitur, qui bonam aestimationem habes de fine humanas vitae, secundum hoc ordinat totam humanam vitam. quod
pertinet ad prudentiam. idem: & prudentia. quaedam est practica sapientia, Piuxta illud Prouerbii. Sapientia est viis prou.i ro prudentia. Et pari ratione prudentia carnis, & sapientia carnis, id e sunt: quae quidem Deo inimica illa dicit ueati Apostolo, propterea quod contra legem Dei inclinat, & agit: iuxta illud Beati lob, Currit aduersus Deu ere- Iob. ι s.'cto collo. Vnde, & a beato ApostoIo Iacobo, terrena, animalis, diabolica, mea IM.Atito appellatur talis Sapientia. 2. LEGI enim DEI non eΠ sbisaa. γNemo potest Deum odio habere,cuna se ipse summium bonum, & ipsa essenatia bonitatis : in eo autem odio habe tur Deus a peccatore, quod aduersatur suae voluntati, nimirum per praecepta diuinae legis: sicut adulter, odit Deir. ln quantum Odit hoc praeceptum, non moechaberis, S sic omnes peccatores
in quantum nolunt subiaci legi DEI. sunt inimici Dei t ex quo manifestum relinquitur, quod pr Gntia, .ct sepientia earnis, sit inimica Deo , quia non est
subiecta Legi Dei. J Et hoc,quia ea quae cotra legem Dei sunt quaerit. siue quia per carnales obseruantias, i libertate legis Euangelicae avocat. & impedini ca
175쪽
igi COMMENT. IN EPI ST. D. P AULI
non est subiem, sed nee ei subiici po-
carnis, ut ex supradictis constat, vitiuest quodam r qua nuis autem homo qui subiectus est vitio, positi liberari a vitio. S subitet Deo: tamen ipsum vitiuDeo subiici non potest, eum ipsum vitium sit aversio a Deo, vel a lege Dei. Vel vii ille qui niger est. potest fieri albus, sed ipsa nigredo nunquam potest fieri alba. Et ille qui frigescit, potest
calefieri. ipsam tamen fiigus non P test in calorem mutari r ad quem sensum est illud Euangelii, Non potest
arbor mais, fructus bono facere. Vn de constat, quod non faciunt haec verba pro Manichaeis. asserentibus natura Carnis non esse a Deo. cum sit inimica Deo, nec possit Deo subiici. Non enim agit Apostolus in hoc loco, de carne Tho. illa quae creatura Dei est, sed de pru- . et dentia carni , quae est vitium hominis, ut dictum est. Nec faciunt pro Lutheranis contendentibus omnem concupiscentiae motu etiam naturalem, peciscatum esse. Non enim per prudentiam ramis. nudum concupi sicentiae motum.&indelit,eratum,& absque voluntate,
sed rem deliberatam, volitam di assentitam siqnificat Apostolus, prout ipsum prudentiae nomen satis praesesert. lnqao qui lem motu, non potest deelse culpa, vel mortali , si adsit consensus voluntatis: vel veniali , si fuerit negligentii, vel mora in illum reprimendo. Atque hoc modo non potest subiici legi Dei prudentia carnis, nam est vitiu& peccarum legi Dei contrari uin.ut diis est. Neque vero si pro puro cone i piscentiae motu sumeretur, esset se lecti testi Dei, dam in hac vita insurgieti praeliatur ad tersas spiritum. qui suapte natura conformis est in omnibus legi Dei. Et notandum, quod propri Einimicitia eirnis prudentiae, non steritur eum lege Dei, sed cum Deo per legem Dei, ompterea, inquit, immica est Deo, qaia kea D i non ess GLeuar nam qui cum Deo non est. contra Deum eli, 2 4. Q U I autem in eame sunt, Des piarere non possunt. Quod dixerat in abntracto de prudentia carnis, quae Dco est inimica, dicit nune in concreto de prudentibus carnalibus, oui Deo placere non possunt. Et quid peius, & in Delicius quam Deo non placere Quid refert placere hominibus & tibi. si Deo vero & optimo non placeas λ Et quid prodest homini si totum mundum luis creetur, animae vero suae detrimentum patiatur Qui igitur sin eme sunt, Jidest. prudentes carnales. qui in carne conuersentur, earnalia sectantes desideria Tm nequeunt placere. donec siecarni adhaeserint. Ilassunt quoque ver ba haec dirigi ad Iudaeos obstinatos nolentes credere Euangelio Dei. quibus ostendit quantum incommodi N peri culi ex tali obstinatione proueniat illis. Nam qui literae legis adhuc nituntur, qui Mosaicam legem iuxta earnalem
inteligentiam mordicus renent carna
libus adhue fidendo obseruantiis, seqr platant Deo, neque placere possvnr, nisi contempta carne, ad spiritum d - , ciscant. Urgeant quantum libri Iudaei Neomenias ex Sabbata . non assequetur quod sibi promittunt. nisi Deum habeant propitium, per Euangelicae legis puram obseruationem. 2 s. vos autem in earne noη estis. sed in s ratu, si tamen Viritus Deι habitat
in vobM. 9 Sermonem vertit ad c hristianos, quorum est carnis curam non
facere in des; deriis, sed pro spiritus salute alsidue laborare : & quemadmo dum non sibi contieniunt, neque in una sede morantur munditia di immuditia, se Spiritus sanctus non potest simul habitare cum peceatore. Hic enim immudus est & impurus. ille vero sens est totius puritatis. Vnde ait, vos)o Christiani, sin earne non estu, idest,earnala' non estis, habentes comercium cavitiis & concupiscentiis, qlia si secun dum carnem viventes. Vol in eaνne, stidest, cu lege carnali. seruantes adhuc ceremonias ad carnem spectantes, c sid
i stiritu,2 idest, spirituales estis, sit
176쪽
mis Viritus Dei habitat in vobis, J idest, si ita viuitis, ut spiritus Dei dignetur habitator esse pectoris vestri. Domus absque habitatore, deserta dicitur,non
tamen desunt in ea mures,araneae,mul
taeq; aliae immunditiae, citiusq; ita co ruit & perditur: sie Ze Christianus h mo sine spiritu Dei, habitaculum dae moniorum est, quousque in profunduser illo & eum illis demergatur abissi. ἰam licet in baptismo Spiritum sancta
recipiat Christianus, potest tamen conis tingere, ut receptum amittat, scit. pmpter aliquod commissum, nam de ipso dicitur, quod corripitur a superueniente iniquitate. Qui igitur nihil aliud Sap. ι. quain bapti atus est, adhuc ad carnem pertinet, nisi spiritu combibat Christi,& spiritu illiu ς assatur. Habitat autem Rom.f. hie spiritus diuinus in nobis non qui dem per sic. sed per charitatem,quae est proprius effectus illius. Vnde per charitatem constituitur veru et Ze perfectus Christianus, quem regiam & diuinam domum. palatiumq; eoeleste propter talem in eo habitatorem, appellare op portet. Sic enim vocat Paulus veros ae
persectos Christianos. dicens, Templur. c.s. Dei estis, de spiritus Dei habitat in vobis. a s. sI quis V risum Christi non habet hie non est eius. 9 Necessarium est habere spiritum Christi, ad hoc ut veram di persectam, spiritualem atque coeles rem vitam habeamus. Nam spiritus in quit Saluator, est qui vivificat. Et spiritu, non ceremonias copulamur Chris. to, qui est vita nostra. Idcirco qui spiritu Christi vacat, a Christo, idest, a vita est alienus. Unde dicit, cSiquis Lyurusi Christi non habet, bis non est eiur,) nimia ore. rum ut vividum membrii. Est quidem
eius creatura. veluti serae sylvarum, tu mentaq; in montibus & boues, non ta
men spiritualiter, Deus est in illo: iux-Da. ι . ta illud Saluatoris, Si quis diligit me, diligetur a Patre meo, & ego diligameum, & ad eum veniemus, di mansione
apud eum faciemus. Sed si Christi non est qui eius spiritu caret, cuius erso est ille Proculdubio mortis, perditionis,
& inferni est. Vae igitur illi qui spIritum
Christi non habet. Manifestat etiam diis uinitatem Christi his verbis Apostolus. Quod enim dixerat spiritum Dei, re petit dicens spiritum Christit ut inteligamus quod Christus est verus Deus, ct quod spiritus Dei, est unum Patri ea silio, utpote qui aequaliter procedit, &ab utroque mittitur. Vtrumque enim ait Christus. Ae quem Pater mittet in nomine meo, & quem ego mittam vo bis Patre. In qua tamen verborum varietare,prioritas quaedam originis di gnoscitur, san E quod a Patre, ut prius origine procedit filius, a quo & recepit ut & ab ipso una procedat Spiritus sanis eius. Mittitur autem Spiritus sanctus a Christo, non soldm quatenus Deus est, sed etiam quatenus homo, redem pior, ae sanctificator noster est. Non ea quidem ratione qua missio proces,sionem dicit, nam Spiritus sanctus non procedit a Christo in quantu hominersed ea ratione minus proprie, quae res. picit terminum in quo Spiritus sanctus illud operatur, quod nobis tribuitur per beneficium redemptionis. Nam licet propriE mitti non copetat nisi petasonae, aqua, missa procedit, tame largo modo concedit Aug. quod tota Trini- e tas misit filium, quia incarnatio sui testfectus totius Trinitatis, & sic Spirituasanctus misit filium. Pari ergo modo diei permittitur, quod Christus in quantum redemptor, cui secundum potesta tem illi datam eonvenit dare Spiritum sanctu, iuxta illud, Data est mihi omnis potestas, accipite Spiritum sancta
dic. mittat eum. Propterea inter alios illius sententiae sensus, nempὸ, si non abiero Paraclitus non veniet ad vos, hic non est contemnendus, nimirum, quod erat valde congrues ut iret prius ipse Saluator in coelum, unde quatenus redemptor, missurus erat Spiritum saniactum, idcirco ait, Pater mittet in nomine meo, de ego mittam a Patre.
test, an Spiritus sanctus sit alicuius humani pectoris habitator, sunt virtutes, di opera pietatis. Nam quemadmodum per
177쪽
per terrae fructus cognoscitur quaelibet arbor, sie quilibet Christianus per ipsus opera. A fructibus enim eorum. inquit Saluator, cognoscetis eos. & SH- ritus sanctus per virtutes, quoniam vi
tus est fructus bonus Spiritus sancti. Vnde Paulus, Fructus, inquit, spiritus sunt, charitas, gaudium, pax, paclantia. Ionganiinitas,&c. 27. sI autem christus in vobis est ora
ut quidem mortuum est propter peccatu. Uisima vero vivit propter austificatione. Perinde est, quantum ad salutem nostram attinet, Spiritum Dei in nobis habitare. & spiritum Christi habere denos Christi esse,& Christum esse in no bis, qui habet unum, habet & reliqua, non potest virum sine alhq esser utitudautem Apostolus tot loquendi modis, pro maiori explicatione fidei,&effectuueius. Ostendit itaque imprimis his veris his Apostolus, quid faciat in nobis Christi sancta societas. Quemad inodu lenim ille semel pro peccatis mortuus lest, spiritus autem in eo semper fuit viis luax, cuius vita non fuit per mortem interrupta : sic ille qni in se Christum habet, semel ad Christi exemplar moritu rus est prepter pereatum,) idest in pα- nam peccati: spiritus vero. 2 idest,ani. ma rationalis, cuiatit, vita spirituali. propter iustificationem J quae eis animae vita, quam ex gratia Spiritus sancti, di Christi merito consequitur. Et hoc est quod dicit. ovai quidem mortuu est, idest, necessitati mortis addictum, &obnoxium c propter necatum9 quod icit. quantum ad poenam adhuc manet in carne nostra Iirisus vero visi vitam scit. spiritualein & immortalem,quia noabrumpitur per mortem temporalem, sed permanet in aeternum. Vel est sensus, quemadmodum opportuit Christum pati, & ita intrare ingloriam suam, ita qui secum Christum haher, Opportet, ut cum eo simul patiaturiri carne sua, sectando vestigia eius. Nasi compatimur, ut cito dicturus est,&conglorificabimur. Igitur qui Christuin se habet, corpua qMidem J non solum moritur, sed mori m est, non vita
naturali, sed vita pereati, & mali ope ris, unde ait propter peceatum. 2 sicil .eui. tandum. Nam caro quae cupiditatum lenociniis ad mortifera solicitabat, iam
Christi fauore serὰ omni pereati libidi. ne caret, σ o ritur, P idest Elior pars nostri s vivis propter iμItificatisn/m,Pid est, solicitat,& impetu suo rapit ad ea quae sunt honesta, di excelsa iustitiae
tavit Iesum a mort is habιtat in vobis,
vivificabit O mortalia corpora vestra, propter inhabitantem *isitum eius in vo
bis. 9 Qtiim bonum est, & quam iucu- dum adhaerere tibi Domine lesu, S in re uno omnem spem nostram collocare. Attende iterum pie Lector,quid es-ficiat in nobis, habitare Christum per fidem in cordibus nostris. Miram profecto consormitatem, quantum ad animam & corpus eius, parit nobis diui. na Christi societas. Viator enim eum Christo, non videbit mortem in aeternuuantum ad animam, semel tamen vi-ebit illam quantum ad corpus, sicut Christus. Spiritum sanctum secum et i habent amatores Chri lii,a quo ut Deo, ipse procedit, estq; verus hominum ci nos, non solum hominum, sed Sositu. N eapillorum suorum, quoru nec unus modo peribit cum omnes illos numeratos habeat, ut suo tempori, gloriam animae impartiatur illi .exultentq; DO' Pssa
mino ossa humiliata, olim frigida.& putrida, foeda, a Uue deformia, nimioque
labore dum viverent fatigatar iam vero per Christum pro quo laborauerue, di obierunt, resormata. in meliorem sanitatem, pulchrioremque conspectunt restituta, configurata nimirum corpo- .ri claritatis ipsius Domini, fulgentiaq; proinde sicut Sol. in regno Patris tuis storum. Quae quidem ad Christum co- formitas, videtur finis ultimatus Dei omnipotentis circa suos praedestinatos. Nain quos praescribit, inquit Paulus,&predestinauit consorines fieri imastinis
filii sui. 5η Potiquam igitur Apostolus docuit spiri
178쪽
spiHtum Christi in vero Christiano viis
uere; etiam dum hic eius corpus moriatur: sapienter protinus ratiocinatur alis terum effectum eiusdem spiritus respectu corporis, videlicet, quod si stiritus Dei quι suscitavit iesum a mortuis, habi- eat in vobis,) idem ipse. scit. Deus, qui
suscitauit Iesum Christum a mintuu Usus feabit est mortalia eorpora vestra, propters habitantem syrritu eius in vobis,) idest,
propter dignitatem quam habent nostra corpora, eo quod fuerunt receptacula Spiritus sancti. Ratio haec procedit, ut ait quidam D Soto. ctor, a positione eiusdem causae ad p sitionem eiusdem effectus et qua argu metandi serma in priori ad Corinthios Epistola etiam usus est, dum ex resurrectione Christi, resurrectionem nostram ostedere conatur. Similiter faeie in hoe Ioeo, nani si spiritus Dei. Christu quatenus hominem suscisauit a mortuis ea nimirum ratione, quia semper vixit in
illo, etiam dum mortale corpus gere hat, atque adeo effecit, ut per eiusdem morte, ri stra delerentur peccata. Igitur eum idem spiritus comunicetur nobis per gratiam tamquam membris eisi iisdem Christi, eundem in nobis habebit effectum e sunt enim corpora, me
. hraq: nostra, templum Spiritus sancti. I. c. . ut docer ApostoIus. Quare ut sibi ea dignum faciat aeternum habitaculum, ea vita donabit illa, quae nunquam sit amplius interitura. as Ulaificabit. J omnes quidem resuris gent homines, per Christum iudicem uniuersalem bonorum & malorum, ad euius tribunal opportet stare omnest sed non omnes immutabuntur, scit . de morte ad vitam, sed illi tantum,quispiritus ti mortis Christi participes fuertit: hos quidem solos .iuificabit spiritu Christi, caeteris in infernum relegatis. Insernus enim, mortis est perpetuatio. Idcirco impii non uiuificabuntur, sed potius aeterna morte damnabuntur. Unde & ipse mei iudex, proceis dent, inquit,alia in resurrectionem vitae,
alii vero in resurrectionem iudich.
3 o. e uortalia erepora. Non mortua. sed mortalia dicit corpora. Quoniam non solum ab actuali morte seruabuntur, sed etiam a mortalitate, ne ullas scit. deinceps mortis reliquias, puta, passiones vel molestias sentiant. Hoeenim est liberari, non tantum a morte, sed a lege mortis, quae propter pecca tum aduersus omnes fuit lata e nimirum, ut omnis homo moriatur seniet. Nam per peccatum , ut dictum est, mors in hunc mundum intrauit. Vnde. eo modo , quo homo ante peccatum poterat non peccare, poterat & non mori. At vero post resurrectionem. eorpora nostra erunt penitus immoris talia, quoniam beati in patria, penitus peccare non poterunt. et I stra ter inhabitaηtem. in OmnImo 'dam & continuam in bonis mansione
Spiritus ancti dicit, iuxta Chrysost. I.
quorum corpora tanquam templum
eiusdem Spiritus sancti. non patitur Deus interire, sed suo tempori restaurabit illa, eo modo quo Iesum suscita uit a mortuis. Potest, & non ineptὸ aplieari sentDtia haec, etiam ad mores vitae humanae,
dicendo, i spiritus Dei, qui Iesum .
mortuis excitauit, in vobis manet non erit ociosus, vivida quaedam & efficax res est spiritus, idem efficiet in vobis. iuxta captum vestrum, quod effecit in Christo. Pater suscitauit filium, nec sinit eum denuo mori r vos item avi liis, quae vera mors est, reuoeabit iavitam,extinctis peruersis cupiditatibus. , idq: per spiritum eius, vitae autorem, iam inhabitantem in vobis, a quo ani mae procedit vita spiritualis, veluti eo pori ab anima, vita procedit naturalis. 32. ERGO debitores sumus, non earn
colligit ex dictis sententiam hane. Cuenim dixisset quod per spiritum sancta .
multa hona nobis contingunt, & quod ex prudentia carnis sequitur mors,col ligit nune dicens, Eua debitares se
Hest. secundam desideria carnis Uxa
179쪽
mus,) sed spiritui sancto cui obnoxii
sumus,& viuere & parere debemus,non carni,cui iam mortui sumus. Desiimus
enim debere carni, posteaquim idem et sete coepimus eum Christo. Absit igitur ut posthae fecundum eaererem) ideit, ex libidine carnis vivamus quae seruire potius debet spiritui. Exhortatur his verbis ad bonum usum beneficio rum Dei, & ad gratitudinem pro eisdeerga ipsum: Vt fecit in priori quam . scripsit ad Corinthios dicens. Empti' enim estis pretio magno, glorificate di
portate Deum in corpore velim.
Potest quidem accipi sentetia haec, tum
in particulari aduersus Romanos ex tuis dat sino conuetios, contendentes legem Moysi una eum Euangelio seruari deis herer & tunc nomen carnis, pro literalagis earnaliter intelecta, usurpatur: &nomen spititus pro Euangelio,cui tantum debitores sumus. Tum S in gene rati, aduersus omnes homines, peribus earnis deditos, di sic nomen camis,pro affectibus.& cupiditatibus carnis fiunt Itur, ut expositum est. 3 3. Leodum ea mem.) Moderameneli verbi praecedentis. Debitores enim
sumus carni in necessitate naturae,alen
do eam cibo di potu, vesteq; induendo,
aegrotantiq; medicando: at vero, non
debemus ei obsequi cseundum eam, quod est, suis legibus vivere, desidiri ; sectari. Hoe vetat hic Apostolus.& ubi dixit, carnis curam ne feceritis in desideriis, hoc enim magnum crimeest, di magnam poena habet. Vnde ait.
34. SI enim secundam eamem vixerioris, mortemιnι. De morte eulpae in praesenti,&de morte damnationis in futuis m. inteligitur. Vtraque enim mors camnalibus eotingit hominibus, propterea quod Spiritus sanctus qui eos vivificabat, recessit ab eis. Sriptum est enim, Non permansurum spiritum Domini in aeternum in homine, quia caro est. Exhortaturq; simul his verbis Paulus. ad cauendam quandam periculosam se
curitatem eorum scit . qui tantum contenti nomine Christiano, de salute animae mrsus obliuiscuntur. Toti In deliacijs, toti in diuitias, toti in condendis
suorum stemmatum memoriis, cupientes suffra omne nomen, celebrare no
men tiuii: porro de seculo sutum. deq; iudicio Dei, nullum verbum. Hi proculdubio ad mortem properant, di ni si
cito conuertantur, & erubesicant valde mi. velociter, gladium suum vibravit, Deus, arcum suum tetendit & parauit illum,& in eo parauit sagittas mortis contram S. Quapmpter. Rerseuerantia in vi tute, & assidua Spiritus exercitatione opus est . Hoc enim cessante, langue cit charitas, & animus in mortis periculo constituitur. r. SI axtem stiritu, fame carnis moristificaueritis, visetu. 9 Mortificando ea nem, vivit spiritus, & econuerso, unde
Paulus. cum infirmor, inquit, fortiorsum. Omnino autem illam extinguere in hac vita, scit . quantum ad eius concupiscentiam, non est possibile. Quoniari inquit August. earnis concupiscentiis non consentire, magna laus est : omnino non habere, summa persectio est. Haec autem persectio in altera vita sutura est. Mortificatio vero huius vitae, subirti non contingit, sed paulatim, veait Orig. primo enim languescit caro in incipietibus. Deinde,tabescit in proficientibus t postremo, mortificatur inperfectis. Hoc autem fit mirariis ope ribus. Nam per charitatem, mortificatur odium. Tristitia seculi, per gaudiucoeli. Discordia, per pacem. Et Οιnne denique vitium, per virtutem contra riam. Opera tamen praua mortificari nequeunt, nisi mortificentur membra,
quae sunt arma iniquitatis, unde Paulus, Mortificate, inquit, membra vestra quae sunt super terram. Et idem, Qui Christi sunt, carnem suam crucifixerue cum vitiis & concupiscentiis. Et ne hoc Romani suis viribus ascriberent, non
ait simpliciter, fi mortificaueritis sedo spiritu9 vobis diuinitus collato operem C rnu, P quae vobis natiua sunt de
propria, miniscaneritis. 36. uicunque enim viritu Dei κα-
180쪽
mortalitas. & gloria virorum spiritua- Iium. Si enim patet est immortalis de gloriosus, filii quoque erunt similiter immortales N gloriosi. Nam qualis est Pater, talis est & Filius, sed Deus est immortalis de gloriosus, ergo & Filii eius. qui autem spiritu Dei aguntur, idest viri spirituales, qui reguntur, &manuducuntur a Spiritu sancto Funt sui Dei, P ergo viri spirituales sunt animo immortales di gloriosi, vita scit. gratiae Dei. Nam de vita naturali non fit nune sermo, mantinum est, animam rationalem eme immortalem sed de vita vere Christiana , quae est illa testimonii eonscientiae beati Pauli gloria, di illa beatae Mariae Magdalenae optima pars, quae non auseretur ab ea. ille enim diraritatis amor, qui sanctarum est vita animarum . per mortem quide corporalem non fuit ablatus ab eis,
sed tune inne flameseit magis in patria, videntes S tenentes que clitigit anima eorum, cuius pulchritudinem, Sol & Lu
37. Spiritu D/i aguntur. Christianorum dux bonus, spiritus Dei est,qui
fideliter nos dueit in terram rectam,
it in terram seucti seram de spatiosam,fluetein lae 8e mel, in terram inclitam, cuius eampi undio ue pleni sunt odore &amenitate praeclara, quorum floribus, nee rosae nec tilia desunt. In urbem ece testem, cuius ciues miro sunt amore conglutinati, inter quos nullus est paupertatis π.etus, nulla aegritudinis' imis
Decillitas. Nulla laesio, nulla ira. nulla Q. prorsus inuidia. Cupiditas nulla, nullum cibi desiderium, honoris aut pol statis ambitio nulla. Nullus ibi diaboli
metus, insidia daemonum nullae, terror gehennae procul. Mors ibi, neque corporis,neque animae erit, sed immortalitati munere vita iucunda. Tranquilla
sunt ibi omnia & quieta, iugis splendor,
tanto clarior solis splendore, quanto scelicior. Quia ciuitas illa. ut legitur, hoc . non egebie lximine Solis, sed Dominus f omnipotens illuminabit eam, S luce
na eius est agnus: ubi sancti fulgebutut stellae ad perpetuas aetemItates, dilicue tiplendor firmamenti, qui ad iustitiam erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae. concur sus nubium nullus, nec frigoris ardo
risq; asperitas ulla: sed talis erit quaeridam retum temperies, quam nec Oculus vidit, nec auris audiuit, nec in eor
minis ascendit, nisi illorum qui ea persevi digni inueniuntur, quorum no- midia scripta sentis libro vitae. N5 est senectus ibi, nee senectutis miseria, duomnes occurrunt in virum persectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Super haec omnia est, consociari An gelorum & Archangelorum emtibus. Thronis etiam Ac Dominationibus, Prineipatibus de Potestatibus, omniumqte estium summarum virtutum con
tuberniis perfrui. Inter quos est iucundissim uin intueri paradisi Praepositum Michaelem, animarum suauissimu supceptorem, populi Dei fidissimum ad-
Iut rem, Draconisq, insernalis robustissimum expugnatorem,splendidius λderibus micantem. Ad haec sunt agmina Sanctorum praeclarissima, Patria
eliarum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem iudieantia, mar-
tyrum purpureis victoriae coronis luc tia. Virginum quoque choros candentia serta gestantes, gratissimu erit inspicere. De Regina autem huius beati Lumae ciuitatis, quae super choros Angelorum exaltata re sidct, amicta nimirum Sole, S: Luna sub pedibus eius diacere vox nulla sufficit. Effugit enim
omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus il-Iud, illa pulchritudo illa virtus,illa gloria, illaq: maiestas. Sed ultra hane tamedi omnem Sanctorum gloriam, est Regis, huius Reginae filijsacratissimi, inaestimabilem aspicere conspectum , & splendore maiestatis eius irradiari. Si enim quotidie, ut inquit beatus Aug. . opporteret nos tormenta perserte, si1 ipsam gehennam paruo tempore tole rare, ut Christum videre digni possemus in gloria venientem, & Sanctorum ei numero sociari et nonne erat dignum