장음표시 사용
181쪽
pati omne quod triste est, vi tanti bo. ni, tantaeq; gloriae participes habete. ' mur Hattenus Aug. cuius sere fune omnia verba haec. Ad tantam itaque Delicitatem manuducit nos, ut diximus spirisus Christi, non quidem macte, ut Zmb. Lutherani fingunt contra libertatem adibitrii nostri: sic enim interpretantur verbum hoc, aguntur, P idest, cosun'tur, & compelluntur, ut fanatici agitanatur surore, & pecudes stimulo, quod est dictum ipsorum proprium di sed liber E, modo nostro humano . Attingit enim a fine usque ad finem sertiter, &disponit omnia suauiter, nimirum,iuX-ta uniuseuiusque naturam, bruta qui dem animalia, naturaliter, hoc est, impolita necessitate mouet illa Deus: homines vero qui liberi sunt. libere.& b nignE, dum primo pulsat ad ostiu pe toris nostri,ut ei aperire consentiamus: deinde. vocat & veluti precaturivi secu, ct ad se veniamus, & tandem allicit, o se uel gallinae instar congregatis pul-Ios suos sub alas. Nee sunt tame huiesententiae contraria verba illa Prophetae dicentis, Cum venerit quasi fluuius violentus, quem spiritus Dei cogit. Et Saluator etiam, Nemo,inquit, venit ad m, me, nisi Pater meus traxerit eum. Haec enim & similia, vim amoris, & praeuentionem Spiritus sancti designant, absq; detrimento humanae libertatis.
modum filii carnales per semen carnais te, a patre carnali procedens generanis
tur, se & filii spiri uales per semen spirituale a Patre procedens generantur.
semen autem spirituale, quod a Patre eonesti procedit est Spiritus sanctus. Tho. ut ait D. Thom. Per hoc igitur semen benedictum, aliqui homines in filios Dei generantur. Ad quod pertinet ilia Dan. l. lud, Dedit eis potestatem filios Dei fie ri, usque ibi, sed ex Deo nati sunt. Ite& illud: omnis qui natus est ex Deo,
peccatum non facit, quoniam semen Dei, manet in eo. 39. enim σccepistis spiritam fem intutis veram tu. timere, sed ampistu
otritum adoptionis filiorum. Ex distinctione donorum Spiritus sancti, os cndit, eos qui eundem habent ducem , esse filios Dei. Pro cuius intelectu, est valde notandum t quod triplex est timor, nempe mundanus seruilis,& slia alis. Timor mundanus est, quo quis timet aliquid mali ab aliquo homine icis porali, qui utique timor humanus, vel mundarus, non est a Spiritu sancto, cusit turpis: vituperabilis, & prohibitus, iuxta illud, NoIite timere eos qui occidunt corpus,&c. quasi dicat. nolite pauore mortis momentaneae, in aeternam
mortem obtrudi. Hoc timore ocu panis tur qui metu temporalis incommodi, recedunt a Deo, dissimulantes peccata, veritatem iniuste detinentes, mendacio fauentes, adulatione gaudentes, bonudicentes malum, & malum, b nu, propter aliquam propriam utilitatem: tu
pes prosecto sunt huiusmodi homines, di infames, & damnatione aeterna dignissimi. Timor autem seruilis est, quo timentur mala pCenarum de manu Dei, qui utique laudabilis est, & a Spiritu sancto, quantum ad hoc quod timet Deum, non autem quantum ad malit poenae, qua solum timet: sicut fides in-λrmis, donum quidem cst Dei, non tamen eius in se itas r unde licet per Tn'. hunc timorem aliquis bonum faciat, non tamen bene facit, quia non facit sponte, sed coactus metu poenae,quod proprie est seruorum, ideoq; iure dicitur seruilis timor, quia seruiliter facit
operari. Cum enim servi Domino, n tura coniuncti non sunt, metu continentur, maloq; adacti. funguntur officio. Tertius timor, est filialis, quo tu - metur malum culpae, ea scilicet ratione rqua est Dei ostensa,& talis timor, ge men est diuini amoris, unde & filialis dicitur. Nam filii reuerentia est,ut ea tris, potius timeat offensionem, quam proprium supticium, cuius contraria est conditio serui, respectu heri. Hic autem filialis timor, est duplexm pe, initialis & perfectus: initialis est, qui simul cum metu laturae culpae, timet etiam poenam praeteritae, S dicitur innitialis, quia solet esse in homin bus
182쪽
bus In Initio suae eonuersionis, de quo pDI. cst illud P l. Initium Sapientiae, timor
Domini, licet haec autoritas de timore
seruili, possit quoque inteligi, sed di-
ver fimo de . Seruilis enim timor initiupotest esse sapientiae, veluti dispositio
quaedam antecedens gratiam, quatenus timore poenae abominatur non unqua Ecel. r. adueraturq; peccatum, iuxta illud ,Timor Domini, expellit peccatum. Quapropter huiusimodi timor videtur non
displicere Deo cum ipse dicat, Quis det
D)at eos talςm habere mentem ut timeant ni e et quae verba de illis qni sunt perdutis mori bias inteligenda sunt. Initialis vero timor est initiu Sapienti veluti primus effectus gratiae, qui cum charitate adolestit,perficiturq;: Quare, nominatio illic Sapientiae, non sistun
coetnitioncm Dei, sed de directionem affectus comprehendit, quae fit per gra
Persectus vero timor est, qui nihil aliud. timet quain a Deo separari, & diciturrat heroicus, castus, & sanctus qui permanet in seculum seculi. Dicitur etiam Gel. ι reuerentialis, di plenitudo Sapientiae, bas. 7. Quo etiam timore, Christus Dominus fuit plenus, ut inquit Isaias Propheta. Vterque autem timor, persectus scit. NTho. initialis, ut ait D. Tho. non distinguntur contra amorem esuritatis, quae est causa utriusque, sed sulum timor poenaei quia sicut hie tim6r facit seruitute, ut dictum est, ita amor charitatis filiorum libertatem, quoniam facit voluntari E ad honorem Dei hominem oporari, quod est proprie filiorum.
Ad Apostolum igitur venientes,dic dum,quod lex vetus dono Spititus sancti data est, hoc est, speciali reuelatione & motione Dei in Atratu P tamen servitutis,) idest, per donum timoris seruilis, inducens ad mandata Dei seruuanda, id quod perstrepentia illa tonitrua, micantia fulgura, ignisq; fumans,&densissima nubes designabant,& ita, ut inquit Apostolus, erat terribile quod M. ἐδ videbatur : quibus perculsus populus veluti seruili metu se legem impleturupollicitabatur. Lex autem Euangelica,
assatu diuini amoris nobIs donata est, scriptaq; in mentibus : propterea, cum
dixisset quod illi sui spiritu Dei aguntur sunt filii Dei, quod dicit propter Christianos qui pie vivunt in Christo,
reddit nunc huius rei causam dicens. Non enim iterum in noua lege, sicut in veteri fuit, saeevictis fisiritum feralis tutis in timore ) poenarum,quem tim
rem Spiritus sanctus faciebat sed a cepissitis spiritum J scit. charitatis, qui est adoptionis filiorum , idest, per quem adoptamur in filios Dei. Non quod sit alius & alius spiritus, idem enim qui
alijs confert timorem seruilem q ua si impersectum, aliis prebet amore, quasi quodam persectum. Qnamobrem beat tus Apostolus in Epistola ad Gal. primum testamentum presignatum in filio ancilIae, ait in monte Sinai populum illum in seruitutem generasse,quae est Agar: sed nouu datum esse in Hisrusalem, quae libera est mater nostra.
Qui idcirco spiritus donatus est Chri l stianae familiae, veluti ingenuis iam,&l Iiberis,ut casto amore flagrarent, veluti
l iqne illo Spiritus sancti in Pentecoste significatum est, post vehementem illa
de coelo senitum, non quidem de te rentem, uti antiquus olim, sed excitatem Apostolorum mentes & corda.
Dies non potest quod mundus aliis
quando prorsus caruerit filias Dei, nu- quam enim in aliqua lege tam naturae, quam scripturae, siue implicita, siue exisplicita defuit in mundo fides vitia, qua sola, iusti, amici; fili q: Dei constituuniatur homines. Abel, Enoch, Noe, Mel chisedech , Iob, Abraham , & omnes eius posteri secundam spiritum, qui fuerunt, nisi ii si inter servos hoc est, filis Dei inter mundanos,vel filios h minum . Sic enim. videtur discemere scriptura, inter spirituales, & carnales viros, Videntes, inquit, filii Dei, filias hominum quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas et gerant. Et illud Saluatoris, Quem dicunt homines esse filium hominis p D. Hiero. qui de filio hominis loquntitur, homines sunt. Hoc est, mundani, o P a nate
183쪽
nales, & sine fide. Qui vero diuinitatem eius inteligunt, scit. per sdem,no homines, sed dii appellantur, quales erant Apostol i, ideo inquit, vos autem, scit . qui dii eliis, ut exponit Hiero. que me esse existimatis 3 Similitet dicendii est quod etiam inter Christianos,nunc
sub lege spiritus vitae agentes, non Pau ei serui inueniuntur, quales sunt Om.
nes illi qui fidem habent mortui, hoc est, sine charitate per quam illa operatur. In omni igitur tempore inuenti sunt in mundo, strui & liberi, siue filii: peccatores de i uitii grati Deo,& ingrati r mortui. & viventes: coelestes di te teni homine .
AT vero Apostoli animus in hoc loco,
est. duo nobis inter utraque legem patefacere discrimina. Alterum quod lain est sepius repetitu . videlicet, quod lex
veriis iubebat. 6e non iuuabat: ostendebat peccatum. & non conserebat gratiam ad euitandum illud. Nisi ea tantuque in circuneisione per fidem dona. batur et itaque excusationem peccati prorsus auserebar. licet per se nihil auxilii ad opera charitatis praeitaret idcirco tanquam seruos deterrebat illo . Noua autem lex, per vividam Christi mortem, Ze vivam ipsius vocem, perq;s cramentorum gratiam, reu filios nosa more conelli auit. Alterum diserimen
est, quod quan uis per fidem Christi in veteri lege. filii costituebantur mulisti, erant tamen illi ut paruuli,quemad- 4. modum ad Galat. docet Paulus, nihil differentes a seruis, sub elementis mu-di. sub tutoribus de actoribus, haeressetatis possessione cohibiti r non sie in
Evangelio aperiente nobis regnum ut
filiit sim adultis : qui ut amici iam
e noscimus multa coeli secreta, di ut
filii audacter ad Patre loquimur,quod utique virtute legis, patres olim habe.
re non potuerunt.. 4o. Spiritum adoptisnu.9 Non quale. Cumq; libertatem aecipiunt Christiani dono Spiritus sancti, sed illam quae e simia est, & sublimis, nempe filiorum Dei. O verὸ beata metamorphosis, o ingens vis amoris sauciae Iegis Euan. gelicae, per quam serui mutantur In sinlios, terreni in coelestes, homines iaDeos. Est autem filii adoptio apud Latinos, idem quod apud Graecos iiiij positio, seu filii substitutio, quae est quando id e qui non erat filius, instituiturdi creatur filius, sicut ille qui non erat episcopus, assumitur in episcopunit est
etiam secundum iurisconsultos, nepO
tum adoptio, illi videlicet qni legitimo filio succedunt. Adoptio itaque filio rum, est idem quod adoptio filialis.
Haec est duplex humana scit. S diuina: haec dicitur, quando per gratiam di bonitatem Dei, admittuntur homines ad aeternae beatitudinis haereditatem : illa vero, quando voluntate humana admittitur aliquis ad aliquam terrae haerediis talem. Primum discrimen inter hos duos adoptionis modos est, quod homo adoptat extraneum, quia probum
illum studiosumq; novit: Deus no sic. sed adoptando, bonos iustos, probosqε eostituit. iuxta illud, Praedestinauit nos PHLν in adoptionem filiorum Dei, nimirum, absque ullis nostris praecedentibus meis ritis. Deinde, homo alienum sibi si
stituit in filium, ad suam ipsius septenis
dana, reficiendamq; orbitatem : Deus vero ut suam exuberantissimam abundantiam, quin & diuinitatem. ratione quadam nobis comunicet.
Christus dominus, non est adoptiuus, vel adoptatus, sed potius adoptator, cum sit naturalis ipse Dei filius, genitus quidem a Patre, sed non per spiri- tuni sanetiim, imo Spiritus sanctus spiisl ratur ab illo, prius origine genito a si
lo patre : neque quatenus homo est.
con eiusq; de Spiritu sancto, est filius
adoptiuus: per gratiam enim unionis factum est, ut homo Christus sit filius, non participatiuὰ , sed vere naturalis, atque adeo non factus est de non filio. filius et te quantas humanitas a vorbo sit assumpta, non tamen proprie dicitur adoptata, cu adoptari, sit propriusuppositi, & filiatio. proprietas personalis. Caeteros vero adoptari in filios
Dei est illos quidem ad similitudinem di participationem naturalis filii Dei
184쪽
aeeersiri. iuxta illud inserius dicendu,
Praedestinauit nos consermes fieri ima
4 I. cumamαι obba patre. Videte inquit beatus Euangelista Ioannes, qualem charitatem dedit nobis Patcr, ut filij Dei nominemur & simus. Qualis autem Pater, taIis est & Filius erga nos ipsos, eodem prorsus amore ardenter nos diligit . Non se filii hominum non sic, nam si filius alicuius regis terreni, videret patrem sirum, unum quemlibet etiam cie infima plebe, in proprium sibi assumere filium,&in i iis regni, societatemq; vocare, non pollet sane, id aequo animo ferre. nimioq; dolore tactris ut alter Esau. &fiatres, sersitan & patrem suum, odio haberet. Sed unigenitus tamen Dei filius, non solum non inuidit nobis, sed etiam ipsemet fuit magni consilii A gelus qui venit vocare, non quidem iu-itos, sed peccatores ad poenitentiam. Et
ne tama ipsius matellas terreret nos. factus est sicut unus ex nobis. ut nos faceret sibi similes. Texit sicut Moyses faciein suam, hoc est, lucem suam inaccestibilem abscondit sub velo nostrae mortalitatis, quo posset in terris, videri, & cu hominibus conuersari, ipsosq; dulcedine capientiae sua atrahere. Itaq; triginta tribus annis in negotio salutis nostrae consumptis, post multos labores, post immensa diuinae largitatis suae beneficia mundo exhibita, tandem pr
prio sanguine emit nobis hoc sublime nomen stiorum Dei. Vnde post eonis sumatum opus redemptionis indier surrectionis dixit Mariae Magdalenae.
Vade ad statres meos, & dic eis, ase δε do ad Patrem meum, S patrem vestru . Quo etiam nomine suauissimo in fundε dis praecibus ut uteremur, nos docuit dicens, Cum oratis, dicite Pater noster qui es in coelis &e. cuius rei gratia spiritum suum nobis impertiuit: non e nim auderemus hanc illi vocem opplo
rare, nisi confideremus, nos illi per ipsius gratiam esse filios, & illum nobis patrem propitium, dum non coactised
spont E. ex Spiritu. sancti nutu viuim .
Sapienter ereo sancta mater Ecclesia, in illa praefatiuncula, Praeceptis inquit, salutaribus moniti. di diuina instituti ne se ati, audemus dicere. Pater noster qui es in coelis,&c. Vatieinauit olim Hieremias Propheta de hoe dulci loquendi modo, dicε ,
Patrem vocabis me : quod utique de Christiano populo sumendum videtur, euius non est timere cu seruis Iudaeis.
sed amare eum filijs Dei, Deum parrε
suum, contemnereq; omnino exteriora
temporalia , pro interioribus bonis, in quibus praecipuἡ, vera & perfecta est animi virtus . Nam iuxta sententiam Domini, regnum Dei intra nos est. μαν. Et eum spiritus sit Deus, eos qui adorant eum, in spiritu, & veritate oppo tet adorare. Et,Beati m udo corde,&e. ad haee, nihil nobis pollicitus, aut coismit alus est Christus temporalium sed omnia aetema, quo mentem nostram ad coelestia raperet,ne metu, ut Hero, seruiremus ei, sed amore coleremus ut patrem. Montra Iudaicus populus, totus erat in exterioribus positus, seruies quidem Deo, non tamen ex eorde, filialiq- constantia, sed ad oculum tan- quana seruus, idq; flagellorum vi eoacti. Vnd. Propheta, Quoties exacer
bauerunt Deum in deserto, & in iram
concitauerunt. Et eum occideret eos. quaerebant eum,& reuertebantur,& diluculo veniebant ad eum. Et dilexerite eum in ore suo, di lingua sua mentiti
laut ei, cor autem eorum non erat reis
etiam cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento suo. Denique. bonis vi
sibilibus, temporalibusq; promissis at Iecti, poenimi praesentibus conterriti, tamquam serui vix in officio, legisq; custodia continebantur. Sed in lege Euangelica, omnia sunt spiritualia, ut dictum est.
Haec tamen quae dicta sunt, in comuis ni inteligi debent: quoniam in parti culari,ut dictum est, Sub omni lege inuenti sunt non pauci. tam ex seruis, quam ex liberis. Ante Christi enim legem, fuerunt plures filii Dei, qui semiuebant Domino in laetitia,ultroq; f - Πλι
185쪽
ICOMMENT IN E R IS T. D. PAVLI
ciebant quidquid Deo gratum esse sen-cis . liebant, licet illi,st adnotauit Chrysosto
nunquam iussi sum Deum plenu Ore uti nos, appellare Patrem: nec etiam
libertas haec filiorum, proueniebat illisa lege Moysi, nec a lege naturae, sed a. fide Christi venturh Econuerin,it, somputo Christiano inueniuntur conas serui, qui metu se abstinent a vitiis di quati coacti funguntur officiua nee M veru prouenit ex Euangelio, quod. I ignea est, filiusq; multos generans
vir te sacramentorum suorum: sed ex praua carnis affectione, quae suapte natura inducit ad seruitutem peccati. Vtiscunq; se res habeat omnis illa.qui ip ' trem, Deum vocat,i filium eius se esse. -- pr fit tur, debetq; , ut ait Hiero. patri
mori us similis inueniri, ne noeaune quoque in vacuu usurpato, maiori psi i
Quis expli- , care valeat magnitudinem clamoris,.quemi spiritus sanctus edit in filiis. Dei. non q0idem voce, antlim exteriori, sed intimo cordis affectu, altissimoq; pectoris spiritu, ut clamauit Moyses pro fili s Israel cui semel, licet ore ta nil
dictum est a Domino, Quid clamas ad
me λ Et ut David in suis calamitatibus elamauit Ad Dominum cum tribularetur, laborans in gemitu suo, la--n. uans per singulas nocteS lectum suum, , γει stratumq: suum rigan et lachrimis suis. Ita clamoribus laborauit, ut ipse fateatur, fauces eius raucas factas, propter nimiam clamandi assiduitatem. Et be
ta Maria Magdalena, dum lachrimis suis tacens lauit dominicos pedes,&capillis suis tersit, quibus clamoribus eius animam benedictam et ama sse existimas p Audi sententiam Domini dicentis, Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Ex ingenti amore, proculdubio ingens clamor pro 't. ficiscitur. Unde Sponsa in Canticis,huiusmodi clamoribus utebatur, dum filias Hierusalem adiuraret, ut inuentum Sponsum certiorem facerent suae imbecillitatis N infirmitatis, nam ut ipsa fa- . . , tetur, amore languςbat, Propter abse
tiam, scit. dilecti sui sponsi. Huiusmodi
clamor est Deo valde gratus, penetraxcoelos, libenterq; offert nr a sanctis Angelis Diio, a quo etia benigne suscipi dati . de exauditur. Vnde David, Ad D mrium, inquit, cum tribularer clam
ma ierunt ad Dominum sum tribula exaudiuit eos.
tbia, Haec duo nomi na. etiam inueniuntur in Graxos 4Abba,9 Hebraeis,& Syris e Grarcis vero fi Tmι Piatinis, Pater dicitur. His dbus nominibus, admonet Paulus, rubos populo , quibus scribebat, Iudaeorum scit. & gentium, per unum an gularem lapidem Iesum Christum,conis glutinatos esse in unam Ecclesiam, atq;
adeo inbeandem filiationem susceptos; ut pari iure compellare possent unum D m Patrem. Duplici autem iure dicitur Deus pater hominum, ereationis scit & redemptionis. Per creationem dicitur pater omnium, tam fido sum quam infidelium, iuxta illud, Nuin Den. sa.
quus non ipse pater tuus, qui fruitia creauit te λ Cuius creationis heneficio. omnis creatura fit particeps diutinae bonitatis. Per redemptionem vero,
est pater Chri itianorum tant hin, cuius iratia homines fiunt compotes diuinaeliationis: iuxta illud, Dedit eis pote-
statem filios Dei fieri, his qui credunt
in nomine eius. : Quae quidem pate nitas ad totam pertinet Trinitatem, utpote cui conuenit, nos in filios ad ptare: unde, tam hic, quam in orationet dominica cum dicimus, Pater, Deus denotatur prout est communis tribus ζrsonis. At vero, per quandam attria .utionem, de prima quoque persona. potest accipi, cum dicimus Deum Pa trem. Illi enim est proprium generare filium suum naturale, cuius nos sumu&fratres adoptitia . Et quemadmodum Christus, per naturam est gloriae splendor, S figura substantiae patris sui. Ita suo ordine di gradu fith quoque adoptiui sunt tales per lumen gratia . Teneritudinem autem diuini amoris considera, qui puerorum innoccntium insta
186쪽
Instar, vult 1 nobis compellari, Pater,
Pater. pueri enim Hebraeorum balbu- tientes, sic vocitabant patres suos dice
go' charitatis amore,nos Deus pinsequi
x . tur, vult ut eum prosequamur ripse tenere nos diligit, dum non sollim filios, scis etiam filiolos, frequenter nos v eat iri Euangelior quo nomine etiam
mε vocabat filiolos nos quoque sininiret amatorem ostrum tenενδ dilitari us . Hac enim de causa impat itur nobis, ut dictum est ,, Spiritum stium, quo elim rediremisy f e bba Patre,
qnod est infantium pure diligentium
parentes suos. Unc in Episto au'ca-
l. . Iatas, Quia estis, inquit, filii Deli mi sit Deus spiritum filii sui, in corda vestra.
Expolitio est seotentiae proxime dictae. cuila s sensus est, non fallitur homo casti spiritu sancto, clamat Abba Pater, , -- έ ipse olim spiritus, testimonium reddit non quidem exteriori voce, ad aures hominum. sicut pater protestatus est
de filio suo circa Iordanem, de Bap ' litat aquis ascendente, spiritu de coelo misso, dicens clara voce, Hic est filius meus dilectus. Sed testimonium reddit, per affectum amoris filialis, quem in nobis sicit, unde dicit, Quod testimo
nium reddit, non auribus, sed Iiritui nostro, quod sumus sit, Dei, de eum sieipse, spiritus veritatis, imo ipse veritas, salti, aut fallere non potest. Vel sic, i νῖmet 'iritus 9 qui in baptismo caeterisq; Ecclesiae sacramentis,est veluti pignus, ac syinbolum paternae charitatis,fidem
facit cssi risui nostro,P quod eius sumus si ij. qui pignus hoc dedit. Vel ut ait
mero. Hiero . testimoniu adoptionis est,quod habemus spiritum per que ita oramus,
scit . clamantes, Abba Pater: tantam e
nim arram, ut ipse ait, accipere non poterant nisi filii.
FCauendus est chra error asserenitu,
Idem eunque iustam certum fieri suae in Deo reconciliationis & gratiae, atq; ea quidem certitudine, vel ei simili quae esti fidei catholieae. puta, quae omnem
proritas auferat dubitationem. Damnavis est hie eitor in sancta Synodo Tri- Ses .ε. Ridentina, tanquana'veritati & fidei no- νstrae eontrarius. Primus enim sapiens dicit, Nemo scit. an odio vel amore di-
gnus sit. Quod inteligi poto'. tima,de
praedestinatione, quae occultissima est,nethb enim lege communi. scire po- peest, quo destinatus sit an in vitam, an ero in mortem. Tum etiam, de gratia fraesenti, cuius obiectum est Deus ipso. eausa' vero, sua gratuita voluntas, quae eum sit occulta; Mon potest,nisi per re- .elarione, tanta tertitudine nobis innore ere. Peccarum autem, bene a nobἰς cognosci potest et nam obiectum eius est honum commutabile, quod est no- his notisiimum i principium ver b, esse stra sola voluntas i itaque cum homo peccat, cognoscit manifeste, quod
sit dignus odio indignusq: amore Dei. Cum autem tectE. sancte : vivit. neia est, certitudine fidei an sit dignus amo. re; vel odio Dei: Tamen per coniectuiaras, cognoscere utcunque potest, se esse in gratia Dei. Deinde beatus Iob, Si venerit,inquit, ad me, non videbo eum, si abierit, non inteligam i & etiam si simplex fuero, hoe ipsum ignorabit anima mea. Et Q. idem, Verebar, inquit, Omnia opera
mea, sciens, quod non parceres delin. quencl. Haee omnia faciunt contra ceristitii ditiem gratiae. Super quibus elegato beatus Gregorias, Saepe, inquit, mes
dum de virtutis suae securitate tesolis ' 'uitur, insidiante aduersario, inopinatae eulpe telo perforatur. Vnde, ignorante homine, recedit Dominus ab eo. Et sua per hoe verbo, etiam si simplex fuero, . . lec. dicit idem Gregorius, sunt noninnulla, quae sciri a nobis facile neque ut. Nam saepe recto studio, contra delinia
quentium culpas accendimur, δἰ cum ultra aequitatis metas per iram rapi mur, hoc relum iustae districtionis aestimamus. Et cum praedicantis mens
utiliter placere studea d amorem lau-
187쪽
dis propriae turpiter defluit, atque ita
horreocio modo, unum idemq; opus, ' culpa peragit, quod virtus inchoauit. Et identi Humanus,inquit, anin us, immensa cogitatione ealiginosus, semetipsum, etiam discutiendo, non penetrat. Et idem, Iustorum .inquit, corda. ad persectum se examinare nequeunt. Me
rito ergo, beatus Io Verebatur omnia opera sua. e.C. 4. Tertio beatus Paulus, in priori ad Corinthios Epistola, ita dicit, Mihi autem pro minimo est ut a vobis iudicer, aut ab humano die, sed neq: meipsum iudicor nihil enim mihi conscius sum, sed nee in hoc iustificatus sum. Iudicium humanum, quod humamim vocat die. fallax est, non solum quod alter de altero prosert. sed etiam de se ipso: vnde pro minimo ducis, quantum ad salutis certitudinem attinet, iudicium humanum, siue sit proprium siue ali
num : nec valet argumentum ex nega
tione ad affirmationim, nihil mihi coprius sum, ergo sum iustus. Propterea dicit, nihil mihi conscius sum, sed non in hoc iustificatus sum. Sicut enim unus de alio non poteti infallibilem serre
sententiam, ita neq: de se ipso. Solum iudicium Dei, est iudicium verum &a infallibile, utpote cuius oculis omnia sunt nuda de apperta. Vnde alibi, idein s. αι. Apostolus, Nolite, inquit, ante tempus iudieare, donec veniat Dominus. Et Π ιδ. regius Vates David, Ab oceultis, ia-quit, meis, munda me. Et filius eius Pro. ao. Salomon, Quis potest dicere munduest cor meum, purus sum a peccato paeces.s. Et, Beatus homo qui semper est pauidus. Et de propitiatio peccato. noli
esse sine metu . Peccatorum etiam misrum quae sunt per poenit etiam remissa, Lyra. ut ait, Lyra . san E quam nescias. fueritne sufficiens. Ex his & aliis quamplurimis scripturae locis, facile constat in
praesenti vita, nisi Deo reuelante, non posse haberi diuinae gratiae testimoniu. Omni ex parte certi simum, quale est tellimonium sacrae scripturae. Haec au tem ambiguitas & incertitudo ideo
permittitur, ut dia homin dubi j sunt
de salute, fortius agant poenitentiam.& magis ad inisericordiam prouocent Deum, ut ait Hiero. Unde beatus Au, mero. Quantalibet, inquit, iustitia praxiit si homo. timere debet ne aliquid occultum lateat. re f. si Benὶ tam ε sum utur arguinenta proinhabilia diuinae gratita, quae faciunt hominem datum, de iucundum . Qualia sunt, rectum conscientiae testimonium, duxta illud. Gloria nolira haec est, testibmonium conscientiae nostrae. Et meri. i do id quidem: nam, vi Prouerbio diciisl tur, c onscientia, mille testes. In suin i omne opus bonum aequo animo patra. t tum e nam, ut doctissime Alexander ij de Ales docet, cognitione speculativa, non est pratia Dei cognoscibilis. sed tantum ei et tua S experimentali scit., per effectus. Vt quando homo nocii habet propostum male agendi; qnan do frequenti meditatione Dei. dulcedinem sentit, ct suavitatem. Sed est, i quit, iuxta dictum Hi cratis, experiamentum fallax nam ladem essectus esse
possunt in eo qui est in peccato, saltem ubi est vincibilis ignorantia, ut in haeretico. Alexandrum secutus est D. . m. ra. cum omnibus scholasticis. D. Beri aris I .dus, super illud Ioannis, Tres sunt qui testimonium dant in terra, spiritus, a. Ser. l. σqua, Se sanguis e testimonia.inquit, grais a. - ocr. tiae Dei sunt, aut nullam habere conis
scientiam peccati post baptisimum. aut lachrimaru sonte eorum sordes ablum re, mox iugibus poenitentiae fructibus. eorpus afligere, & veluti sanguinolento mandrio prauas affectiones perimere, ac denique in operibus spiritualibus exerceri. Α uiditas quoq; audiendi verbum Dei, est congruum argumentum diuinae gratiae, iuxta illud Saluatori , m. e. Qui ex Deo est, verba Dei audit. Metis quoque dulcedo, non parum tacit ad hoe, de qua in Apocalyp. Vincenti, A r. a inquit Dominus, dabo manna absco- ditum, quod nemo nouit, nisi qui a cipit. Haee. Be id genus alia, possunt quidem sedare conscientias, de confirmare spem, non tamen pertingunt usq;
ad certitudinem fidei. Et si obiicias
188쪽
quod martinum est tertum argumenatum diuinae gratiae, ex eo quod iuxta sanctorum doctrinam, omnia per illud
condonantur crimina : dicendum,quod quanuis martyr magnam habet fiduatiam salutis suae, non habet tamen fide Catholicam nullum ei inesse impedimentum, placereq; Deo suum sacrifi-eium, nisi per specialem reuelationemeertior fiat. Quam quidem reuelati nem,& multis legimus,& omnibus credimus factam : quae utique non fuisset necessaria. si actus ipse esset infallibile testimonium t nam naee omnia etiam inhaeretim videri possunt, dum magno animi robore, & ardore sui putat c inritatis sese offert incendio & flamis, senti verus Christianus. Omnis enim
actus habens speciem charitatis, quan eum ad substantiam attinet, commu
nis est illis etiam qui sunt in peccato,
maxime dum aliqua tenentur ignorantia . Sed coniecturae verae iustorum a salsis haereticorum, diserunt penes hoc. quod illae proueniunt iusto ex parte obiecti. Hae vero haeretico ex parte subiecti. Et se illorum est certitudo o
lecti, illorum vero subiecti: ut ait quia iam Doctor. AD deflensionem autem sui errotis. usurpabat ille iniquus Luther, fidem, non pro alia quam pro fide viva. Et
' quemadmodum scire possumus . nos habere fide, putabat scire etiam posse, nos habere charitate quod est salsum. quia . vi dictum est, assensus intelectus, ex nulla diuina acceptatione dependet.
N ideo notissimum est unicuique fide habere de Euangelio. Gratia vero&amicitia Dei, in diuina beneuolentia consistir, quae nobis est ignota . minade, gratiarum dona quae per Christum donantur & promittuntur iustis, idest, illis, qui ei sunt charitate coniuncti.
aiebat, per eandem fidem notum essesnguli , talia dona verὸ reeepisse . Sed neque hoe dici debet, eum omnis proamissio Dei, iacta sit sub eonditione, dicendo, Qui erediderit & baptigatus fuerit, siluus erit. Et, si quis diligieme, diligetur a Patre meo, &c. Et, si Impius egerit poenitentiam, &e. Per si
dem ergo credimus quod Deus haee faciat promissa, paratusq; sit illa adimplere omnibus obtemperantibus sibi: sed de hoe certitudinem fidei non hahemus, sicut habemua de promissis Dei. Tertio, fidem & fiduciam pro e dem sumit ille, eum fides sine fiducia possit frequenter inueniri r nam fides
est mentis assensio, qua veras esse crea εdimus reuelationes Dei, atque adebpromissiones ipsas. Fiducia autem, ut
ait D. Tho. est robur spei pertinens ad is
magnanimitatem.& licet a fide origine q. rast. habeat, non firmatur tamen nisi ex charitate, & rebus iustis. quibus Deus nobis praerepit iustitiam eolere. Non enldicie scriptura, quod fides soras mittit timorem, sed charitas. & ideo quantalibet quis polleat fide de diuina veritate, si non adhibeat opera, fide qui dem habebit eatholicam , non tame fiduciam : quae quidem per vigilantem conscientiae distustionem, & poenite tiam perficitur. Nullius enim culpae conscius, considere possum ti debeo, in misericordia Dei, qui no permittet me errare, nee dispiciet cor contritum &humiliatum. Et de tali fiducia prameeptum habemus a Christo, dum ait, Nolite timere, pusillus grex. Non ta- LM. Lmen iubemur habere fidem, idest, firmam persuasionem salutis nostrae. Quantacunque enim fiducia fuerit nuisquam perueniet ad certitudinem fidei. in partieulari assistentis gratiae. Est autem fiducia, unicum solatium miseris peceatoribus. In quo, inquit Apost lus. habemus fiduciam, & accessum per fidem eius. Et beatus Euangelista Ioianes, Charissimi, inquit, si mr nostru
non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum. Si cor, inquit, nose trum, non reprehenderit nos. Ex quoemanifeste patet, quod fiducia non inuenitur eum conscientia peccati moris talis r nam cum spe veniae peccare, prε-
sumptio potius, quam fiducia dieitur. Postremo, omne testimonium spiritus sancti, inquit, sacere nobis certitudine fidei, ut scit . ei constringamur firmum
assensu praebere, sicut fidei Catholicar
189쪽
cum res Ionetὸ aliter se habeat, ut iam dictum est, nimirum, quod faciat cognitionem coniecturalem, quae quanuis sufficiat tranquillas reddere conneientias eorum, qui omni studio per gratiam Dei curant mundare corda, non tamen pertingit talis cognitio usq;
ad certitudine fidei, ut securi esse pose lsim sq, huiusmodi coniecti ras & indi- l' cia a spiritu sancto proficisci: scientes quod etiam Satiranas reansfigurat se frequenter in angelum lucis. Qua pro 'ν sis ν pter beatus Bernardus in quodam ser-
εδεν. mone. eleganter nos docuit, dicens, ι, orandus est tantum Deus, ut custodiat corda nostra, & inreligentias no- jstras ne sortὸ cum non aderit, a deise Putemus et nostrumq; pro ipsio sequamur sensum, deuiantes. Venit namque de vadit prout vult t& nemo facile scit unde venit. aut quo vadat. Et quannis addat, quod perieulosisiime ignoratur, quado veniat, aut vadat, & ideo inuigilandum nobis este, ut sensum aliis quem habeamus eius accessus, Si reces.sus: non laven in religit, quod illum vel aduentantem. vel abeuntem, certa valeamus ratione deprehendere. Et in Ser. 7 . alio sermone, super eisdem Cant. ubi in lseipso graphice depingens sensus intri
. t ti , Se exeuntis, tandena concludit haec
verba, ex renouatione, ac ressirmatione
spiritu mentis meae, idest . interioris hominis mei, percepi utcunque speciem decori eius. Non dicit, cert8, & eui denter, sed utcunque. Et in quadam l . . . ePistola ad Archiep. Senonensem, pra- . uum, inquit, est cor hominis di insperceri tabile: ita ut nemo sciat quae sunt in homine nisi spiritus hominis,qui in ' eo est: sed nec ipse plenὸ. Nam cum lΑpostolus diceret, Mihi pro minimo est lvi a vobis iudicer, aut ab humano die, adiecit, sed nee ego me ipsi,m iudico.
Quare Quoniam non possiim, ait,r tam . vel ipse de me, proferre sententis.
Ego enim nihil mihi conscius sun ,notamen in hoc iustificatus sum . Non ex toto credo me, vel ipsi conscientiae ineae e quippe cu ne ipsa quidem queat
me comprehendere totum, nec potest
iudicare de toto, qui totum non audit,
qui autem iudicat me. Domin ut est. Dominus, inquit, cuius utique icientia non effugit, cuius sentetiam non sub terfugit, etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis. quod non audit vel ipse quieogitat. Et in alio Serm. contra inccr-titudinem perseuerantiae, inquit, quod licet nunquam sine testimonio olectos suos deserat Deus. nouit tamen Dominus, qui sunt eius, & stilus ipse Litquos elegerit a principio. Et addit, Quis vero scit hominum an sit lignus amore, ves odio 3 Quod si ut certis est,
certitudo nobis onauino negatur, uia
quid non tantum delectabiliora erutsi qua nobis electionis huius signa ponsimus inuenire quam enim requient habere potest spiritus noster dum pro de itinationis no lirae. nullam adluac te. liimonium tenetλ Haec autem testimonia, siue indicia, e siue coniecturae spiritus sancti, non a
qualiter omnibus contingunt: maiora
enim ves minora sunt pro sanctitatis cuiusq; gradu. & persectione. Quanto quisque in fide quae per charitatem
Peratur, auidius se exercuerit.tanto maius testimonium a Spiritu sancto accipier, quod filius Des sit. Hoc est uitiae quod in hoc loco dicit Paulus, quod scit. ipse spiritus diuinus,spiritui humano in quo inhabitat, occulta suggesti ne testimonium perhibet, quod verisimus filii Dei. De cuius testimonio
nihil est dubitandum, cum sit ipse, spiritus veritatis. s. SI aatem flij. edi haredes r haredes quidem Dei, Obaredes avitem Christi : si
Magna Christianorum dignitas, quia filii Dei sunt: magnae diuitiae.& gloria, quia haeredes Dei, & cohaeredes Christi sunt: magnum praetium, quo haec adipiscuntur omnia, nimirum, 'sit Christi. & nostra r utraque enim est necessaria, propterea, inquit, si c. 4rimur,s e. sed nostra tamen per se nihil valet, pasiloni vero Christi ad lucta.
omnia udet. Est enim Christi passio.
190쪽
in initi valoris. Cum igitur diuinus A postolus, sententia proxime dicta asseruisset, quod Spiritus sanctus testimo- . nium nobis Christianis perhibet quod sumus filii Dei, mox recte colligens,
dicit. γ autem flij P sumus, non serui,
nimirum sumus ct heredes, P nam filiis debetur haereditas, heredes quidem Dei,) a quo velut autore proficiscuntur omnia, scohaeredes vero Christi, P cuius corpori per baptismum insiti, patrem
cum eo coepimus habere comunem, &per hune in ius communis haeredita tis peruenimus. Sι tamen eopaismκr, ut congloripemur, ae si diceret, huiushrreditatis possessio, non aliter continisget, quam si eadem via ad illam tenda mus, qua Christus ipse peruenit. Ille serendis malis, peruenit ad bonorum possessionem et per obedientiam, venit ad regnum : per ignominiam, venit ad gloriam : morte, peruenit ad immoris talitatem. Patiendum igitur nobis cum illo, ut cum eo bonoru contingat frui tio robediendum,ut eum eo regnemus: serenda probra mundi, ut eum illo simus gloriosi: moriendum ad tempus cum illo, ut cum illo semper vivamus.
. SI autem fili , est heredes. J Ilaee
illatio, secundum leges humanas,neces.saria est, si accipiantur filii pro adoptivis r quoniam in hoc adoptantur, ut in bonis succedant adoptantium. Secus
de legitimis & naturalibus, quorsi primogenito solet quis pluries conting re haereditas integra, ut lesitur de Abrassen. I s. ham, qui soli Isaae reliquit haereditate, caeteris autem filiis, elargitus est quaeiadam munera. In hoc igitur, Aposto-Iuq Paulus, illationem sundat, quod de Fili)s adoptiuis sermonem facit impraeis sentiarum. Extollit etiam simul dignitatem filiorum Dei , charitatemque &magnificentiam omnipotentis Dei qui non Qtum primogenitum suum, sed omnes etiam filios in ius recipiat aetero.P. r. nae haereditatis, iuxta illud Petri, Re- generauit nos in spem vivam, in haereditatem r & hoe, non desctu natura
lis iiiij, eum illum habeat,& sibi eoaequalem et nec cauti suae propriae utilitatis,cum bonorum nostrorum non indigeat, existens ipsemet bonorum omnium in desiiciens thesaurus e neque vero in diuersam, vel in aliquam particulam tantum huius han editatis accersivit nos, sed in eandem ipsam quae fialio suo unigenito, & naturali debetur. Haereditas autem haee nostra, non est 'aurum, vel argentum, nec quidquam bonorum visibilium , sed est ipsemet Deus, summa nostra sci licitas, summa veraq; haereditas, qui non per partes
communicatur suis, nec dum commuis
micatur, aliquid amittit, aut minus in se habet: sed veluti Sol, ut Iatissime Mando profunditur, ita est eius gloria consummatissima. Propterea Dominus ira haereditatis meae, aiebat David. V. ι sct ipse Dominus ad Abraham, Noli ti Gen.
mere Abraham, ego merces tua magna nimis. Non est cur timeas malum,
tanti honi expectatione. Haeredes ergo Dii sumus, quia sua ipsius diuinita te, eius faciem conspicientes, participa bimus. Vnde Saluator noster, Haec est, inquit,vita aeterna, ut cognoscant te, di
quem misisti Iesum Christum. Maereditas his scelicissima, non huma
no more per mortem praedecessoris tatingit: eoquod hominum haereditas, cum sit teporalis N exigua, non potest utriqtie, videlicet, success ori,& praecessori su fficere: sed per consortium Dei viventis in secula seculorum . Quanuis etiam in ea, non defficiat id, quod in humana haereditate est persectionis:
nimirum, ut testamentum morte test
toris confirmetur, quoniam iuxta Α-postolum, testamentum, in mortuis confirmatur: alioquin nondum valet, dum vivit qui testatus est . Quapro ter, sicut vetus in sanguine hircorum di vitulorum dedicatum est, ita de nouum praetiosissimo sanguine Christit per quem aditus ad haereditatem patefactus est, quem sanguis hircorum reserare nequiuerat. Vnde status antiquorum, etiam electorum qui in filios erant recepti, non suit omnino liber,