장음표시 사용
191쪽
Quanqua enim essent electi, in filiosqi recepti erant tamen. ut supra dictum est. tamquam paruuli, nihil differentes a seritis. viventex sine libertate propriae voluntatis,& sub timore atque culiotadia ei qi nimium differebatur haereditas . unde quidam illorum nimio do Iore assectus, conquerebatur de mora νι accipiendae haereditatis dic Eq, Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est. Nobis autem Christianis non sc: quia, nisi per nos steteri r ab hac vita, absq;n ora etiolatur ad aeternam. Vnde re
cte colligit dicens, Si si ij,& haeredes. T. Coharodes autem Ch-is i. Dicta
est, quod diuino numine a flati, Deum vocamus c. bba Foer,2 cuiuς idcir-- sumus filij & haeredes, chrilli vero
cohaeredes. quia frater noster est. primogenitus tamen & naturali'. constitutusq; proinde haeres uniuersorum, &ut si eaput nostrum, di Dominus -- Der, nos vero famuli, & membra eius: sumus tamen haereden cum illo bono rum Dei. Primo. quia eodem conspe-
ct i Dei fruituri sumus quo ille, qui summo gradu stultur illo. Deinde a latum ad corpus, quod per illum
reformabitur, ut maneat configuratucorpori claritatis suae . Ad haec. locus habitationis Horiae. erit idem Domi-- no & seruis suis, dicente ipse volo Pa. Ist ter, is ubi sum ego illiei &meus. Praeterea ipse Rex regum, & Dominus dominantium : sacerdosq; in viternum . Serui esus Reges & sacerd tes . Ipse Plinceps Regum terrae r se ui quoque Princepes super omnem te ram constituti. Ipse iudex uniuersoru et serui etiam eiu cum illo sedebunt, iudicantes cunctav nationes. Beati ergo servi tui qui audiunt sapientiain tuam, di as,iltimi coram te omni tempore: nam cum apparueris Domine, similes tibi erunt in gloria: in hoc eos elegioni ante ni indi conititutionem, ut consormes fierent imagini pulchritudinis tuae. Gaudeat c.hristianus spe tantae piciriae filiorum Dei. laetetur ob liberint tem tantam.& nobilitate sibi Christi sanguine concetam. Christo Doui O
8. SI tamen eompatimur, v eorg rificemur. 9 Hoc facit contra haereticos Lutherinos, negantes operum merita,
dum sic arguur, dicentes: si nulla sunt merita reconciliatricis gratiae. per qua filii constituimur, minime vita sunt ritae aeternae: nam si filii, inquit Paula . di haeredes. Respon fio contra litos est facilis r imprimis, Apostoli mens per
haec verba, non est auferendi merita vitae aeternae. nam si talis esset non flatina adderet, si tamen compatimur, c a Deinde quan uis per adoptionis gratiam, filii constituamur, non motinu sequitur quod si gratiam nulla praecedunt merita. nulla quoque esse merita virae aeternae: nam praeterqui, a quod
officia iusti quae a gratia proficistuntur merita sunt auctioris gloriae: ipsae quoque dissipositiones gratiae,quae .ur ait quidam doctor egregius, non sunt ipsius gratiae merita, sunt nihilominus merita gloriae, quatenus eadem gratia, eodem temporis instanti vestiuntur. hoc est, quarenus sunt opera grati hominis. Et D. Augult. exponens illud, Gratia Dei, vita aeterna et quia, inquir, gratia, perquam opera nostra haebent, in sint merita. gratis nobis donatur, vita aeterna dicitur te est gratia. Perhaee igitur Apostoli verba, excitantur
cordes & ignaui ad studium honorii
operum, commonenturm omnes, ne
in vacuum gratiam Dei recipiant, sed
assidua virtutum exercitatione eam ex
colant, laborantes cum Christo, ut ad ipsus gloriam perueniamus Sc. ut suis pra. Unde quemadmodum superitis, post gloriae spem filiorum Dei. men tionem continuo secit gloriae in tribulationibus, ita Ee nunc postquam dixit, quod sumus filii & haeredes Dei, & cohaeredes Christi. Subdit, si tamen co-
patimur, ut conglorificemur. Quoniam ut alibi inquit, Non coronabitur, nisi qui legitime certauerit. 49. Fxssmo enim quod non sunt conigna δαμ-eι bmur timoria ad futuralis. Gib.
192쪽
19Ham. Futuram gloriam comendat, ut praesentes praessuras facilius tolere mus. Dictum est qua lege aditur haer ditas. nimirum, lege compassionis, du M. ait, si tamen compatimur s c. Nam per multas tribulationes opportet nos Intrare in regnum Deir quod est haereditas promissa, quae eum sit immor
talis ac tanta, ut omnem humanae menistis captum, & aestimationem transcenis
dat, si omnes huius vitae aflictiones in
unum hominem conseras, leues erunt,
s aestimentur ad futuram gloriam, hoc est, ad suturae gloriae praemium, quod illis paratur, ac velut emitur incom diss
cogito, aut reputo : potest enim v nunquisque etiam quae non credit cogitare r sed dicendo existimo . perinde estae si diceret, Scio, certissimό mihi pe suasum habeo. st . Fagiones. Emphasim habet,quoniam non solum mandata Dei absque nostro detrimento facere. verum de angustias, calamitates, & cruciatus, &mortem. pro illo perpeti, non aequatur
illi gloriae. r. Η VIU s temporis I Breuitatem
prasentium laborum designat: omne enim tempus, ad aeternitatem comparatum, pro momento reputatur. At v ro quamuis omnis vitae labor, sit vel ii momentaneus, ex illo tamen depenis
c. q. det aeternitas vitae et iuxta illud Pauli, id quod in praesenti est momentaneum N leue tribulationis nostrae, aeternum gloriae pondus, supra modum in sublimitate, operatur in nobis.
3. D futuram gloriam. Nomen splendoris est, quo homines ad laborum tolerantiam maximὸ excitantur. Est autem infinita distantia inter gloriam mundi praesentem,& gloriam coeli suturam t illa enim eum sit temporalis, velociter transit : haec vero quia aeterna, permanet sine fine. Illa est vana, quia est in his qua sunt extra homminem, ut in opinione hominum, & in apparatu diuitiarum, in quibus gloria. PARtur homines: haec autem de his est quae sunt intra hominem, nimirum, de visione beata, de amore ardentissim erga Deum, de honore sublimi. laetitia inaestimabili, gaudio perpetuo sple-dore fulgentissimo, pace pulcherrima, quae omnia in nobis ipsis existent. Iailla denique nulla requies, in hac summa comprehenditur.
opera, quaecunque illa sint siue magna siue parua, si secundum se considereri tur. & perpendantur, ut porrigere sitienti potum aquae frigidae, duo ela
giri minuta, aut omnem prorsus er gare substantiam in subuentionem egenorum, & tradere corpus ardenti misgo ut comburatur . nullo potant m
mento librari cum pondere illius infinitae gloriae. Et hoc videtur in hoe loco docere Paulus dum ait, Pagio nes huius temporis,J videlicet, quae bonis nos huius temporis orbant, cum illis aeternis nulla proportione conseru tur. Si autem considerentur huiusmodi passiones, in quantu eas aliquis voluntariὸ sustinet propter Deum ex charitate, quam in nobis Spiritus sanctus facit, idest, quatenus Opera, ami eorum & filiorum Dei sunt, ipsius ope rantium fauore, condigna quidem huiusmodi gloriae sunt, tanquam merce dis ipsis propositae, hoe est. ex condigno, ut aiunt Scholastici, per huiusmodi
passiones meretur homo vitam aeterna.
Nam Spiritus sanctus, cuius fauore lascfiunt. est sons, cuius aquae, idest, effectus saliunt invitam aeternam,ut inquit o Saluator noster Christus. ε anuis autem, iuxta hane Pauli sententiam, multum valeat, magnitudinis praemij consideratio, ad agrediendum ardua de dificilia virtutis ut se fecisse satetur regius Uates David, dum pro- V. I ιν pter retributionem inclinauit cor suuad faciendas Dei iustificationes inaeternum . Valeatq; tantundem ad cunctos labores aequo animo sustinendos. ut
verba beati Iacobi, satis praesescrunt,
193쪽
181 COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
Cum inquit, omne gaudium existimate
fratres charis,in i, cum in variaes terit
licines incideritis e ac proinde licitum sit ad haee fatigatis conspicere . Egregia tamen & selectissima in rebus aduersis meditatio est, Deum ipsum s lum prae oculis habere, totaq; mente
conspicere, qui per se, ob suam ipsius incomprehensibilem bonitatem, omni obsequio di seruitio dignus est e praeterquam quod tormenta & dolores filia Dei pro nobis in cruce suspensi nuulis nos possumus noliris compensare. 3ς ἶ- νmetibitur in nobis. J Aliqui legunt, qua reuelabitur is nor indi refertur ad gloriam quae Deus ipse
est, quae in nos tune irradians effund tur. Legendo vero. in nobis significat proculdubio gloriam & sce icitatem quae in nobis existet, cuius. licet iam pignus habeamus ut diffidere non o
Porteat. nondum tame ob corpus hoc,
morti & doloribuet obnoxium, al,sioli ea plenaque est. Foelicitas igitur haee, di vita beata, quam nec oculus vidit,&modo abscondita est eum christo in Deo, tum reue bitur in nubia ipsis: rustus interim quidam occultus datur intus per spiritum : sed ea tota pros
retur cum resuscitatis corporibus, &ol. 3. abiecta omnis mortalitatis iniuria, cuChristo immortali, regnabimus lautior
-s 6. R A M ea emetis ereviura, rea titionem filio m Dei expectat. J Per prosopopoeiam dicta sunt haec, illo scit. schemate, ut ait Chrysost. quo in Seriptura fluuii dicuntur plaudentes. ωl. Iesq; & montes saltantes: de est efficax argumentu illius in finitae gloriae, nam
id quod omnis creatura tam anxia e
pectatione desiderat, non potest esse, nisi summum bonum . Tanta igitur Grit tune illa futura gloria. ouae in novi' bis reuelabitur, vi uniuersa naec quoq; mundi fabrica, & omnis quae in eo est creatura. experiat J velut optans re-Melationem filiorum Dei :' hoc est, eum diem, quo iam ab luto numero fili
tum Dei, patefiat illorum gloria, scilic.
persecta tam ex parte animae, quam corporis. 7. Expectatis expectat. θ Haec verbo. rum gen inatio intensionem expectationis designat, teste D. Th. ut sit an TM. xia di vehemens expectatior ipsa, scit.
creatura vehemeter anxia e qualis erat
David cum dicebat, Expectatis expectaui Dominum. 8. vanitati enim ereatura subiec1a est. Ecce prima causa propter quam tantopere creaturae desiderent fliorum Dei absolutam glorificationem, nimi rum participatio inscelicitatis humane, seu frustratio eius finis, cuius gratia v- niuersa sunt condita. Nam filii Dei. l dum onerati adhuc mortali corpore. Bn e, siti morbis doloribus, variisq;l malis afliguntur. videtur di ipse munisdus, aliquo modo particeps in elicit ratis humanae, propterea quod icrra, aqua, aer, ipsa corpora coelistia, deniq;l di ipsi Angeli. in hoc condita vident tur, ut hominum nece Ritatibus obse Diant durante tempore, sed cum hocs fine careant omnia. dicuntun vanitati subdita. Vanitat enim est, proprio carere fine. ut ait S. Tho. Potest etiam rari sumi vanitas, pro vanis hominibus, abis
stractum pro concreto, iuxta re rem
scripturae. Omnis igitur mundi creatura optat tempus iudicia, tum quia non potest iuuare homines iustos, in seruirest: illis prout decet: tum etiam quia seruit peceatoribus. Sed utrumq;
iacit inuite, propterca dicit, sy. I O ' Hires. J Creatura non
seruit iustis prout vellet, peecatoribus autem seruit inuitate atque ita utrinq; fert seruitutem non volens, dum non iuuat iustos, dum seruit iniquis. Quare autem hoc ita fiat, subiungi
M. SED propter eum qui subierit eam. Quasi dicat, mundus, hane ideo fert
seruitutem, ut obtemperer ei, cuius v
luntate, huic seruituti addictus est: na
Solem suum oriri iacit super bodos N
194쪽
malos, pluit super iustos Ae iniustos: re se suam nobis patefaciat infinitam misericordiam, doceatq; nos similiter facere, diligentes inimicos nostros propter eum, quem plusquam nos ipso diligere debemus . Sumentes de hoc exemptu. ab ipsa etiam insensibili creatura . quae . ut dictu est. seruitutem hominu invita fert, propter eum ενιμ biecit eam, idest, propter Dominu sua,& nostrum, qui ita rem ordinauit. 61. IN SPE. J Hre est alia causa, qua mundus tolerabilius seri praedictam hominum seruitute a. nimirum, quia non in aenum addictus est illi: quoniam post iudiciI tempus , mundus ipse mira pulchritudine decoratus, exhilarabit iustos: illis vero qui imaginem Dei, prauis moribus foedaue Tont, de corruperunt, idest, iniquis,
nunquam amplius seruiturust Ze haee
est, C metaphorice loquendo mundi
spes. qua Dominus subiecit eum,ut se uiret hominibus, siue bonis, siue malis.
Vnde dicit. 6 r. QUI A ct is creatura tiberabitur a struitute eorruptionis. 9 Seruitus
corruptionis, idem videtur esse, quod vanita u. Deinde, corruptio, qtraedam mutatio est. Nani iuxta Aug. de Philoa ,b, qualibet mutatione, est quae-ε dam corruptio. A peccato igitur hominis, creatura seruit corruptioni,& praeterit figura eius, & nunquam in eodem statu permanet. Coelum, sine intermis
sone mouetur. Elementa vero cu mixistis, omnino sunt instabilia. Terra insuper, eadauerum est receptaculu,tam honorum,quam malorum . Sed ab haeseruitute corruptionis liberabitur mundus, sicut praedictum est per Prophes, tam dicentem, Ego creo coelos nouos & terram nouam, & non erunt in memoria priora, id est, prior mutabilitas
I M Creaturae, ut ait D. Tho. nouit hoc mysterium etiam beatus Euangelilla Ioa- ενιe. nes, cum in spiritu vidit coelum nouu, & terram nouam. Quod inteligendum est, non substantia, sed qualitate coelo, scit. & terra, in persectiorem naturam commutatis, & ab omni alteratione liberatis. Iuxta quem sensum inteligenis dum etiam est, quod in eodem habetur Apocalyn. nempε, quod eoelum ερ . . M terra fugit a facie sedentis. Et quod primum coelum, di prima terra abiis.
63. y N tibertatem gloria filista Dei. Ad libertatem gloriae filiorum Dei facit. libertas etiam creaturarum insensi bilium, ut sit proportio inter haeredem, Rhaered talem, Dominiam & seruum. habitaculum de habitatorem, mundum
de filios Dei. Ipsis igitur filiis Dei,
splendore gloriae innovatis, libertate dominorum donatis, immortalitate in indutis, aequum est Ze valde cossentaneu, ut 6c mundus, qui est eorum seritus, haereditas te habitatio , liberetur a seruitute corruptionis, innouentur omnia,
induanturq; splendore S pulchritudine incorruptibili, ne sit quidquam in rebus quod oculis dominorum, idest, filiorum Dei, displicere possit sed omnia sint illis grata,aspectitq; delectabilia de
valde iucunda in aeternum. Haec aut εmundi innovatio, siue libertas, non coistinget ante perfectam iustorum, sue filiorum Dei libertatem. Hac enim lege addictus est mundus seruituti se
vanitati, ut simul atq; filii Dei plene
liberati fuerint ab omni mortalitatis contagio, tunc Se ipse mundus desinae esse obnoxius incommodis mortalitatis. 6 . SCIMVs enim auod omnit creatura itae missis,ct partarit usue adhuc. 9
Persi Itit in metaphorica locutione, α his duobus verbis, s ingemistis, Par turis, 2 luculentissim ξ exprimit vehetiaetiam desiderii. quod creaturam angit. illius immensae gloriae futurae. Si quidevi accerrimus est dolor parturientis, ita de maximum puerperae gaudium. Qua etiam metaphora usus est Domi- Ioa . nus in eodem proposito dicens, Mulier eum par t tristitiam habet, cum autem peperit puerum, iam non meminit praessurae propter gaudiit. Cum autem in litera habeatur omnis erea
rara P potest non incongrue. exponi rain a de
195쪽
tura: ve in rationali comprehendatur omnis hominum natio, sexus, aetas, &x conditio, Iudaei nimirum & Graeci, &Barbari: quoniam nullus hominum est, qui non sit beatitudinis capax, quam ideo nemo non appetit, saltem in genere, dum omnis exoptat e sse beatus,
quem quidem appetitum significat. ingemiscit,9 de ait, scimus tanquam magi iter & Apostolus qui omnia iudicat, Se c Uue adhue θ quia non solum sub antiqua lege, quando nec iustis dabatur aditus ad regnum, sed &nune, usque ad extremum, uniuersaleq; audicium.
Creatura vero insensibilis cingemiscit, idest, ob lihertatem nostram quod a modo suspirat. Et partum . id est. instar parturientis differri dolet, tum quia ingratis hominibus de vanis, se
uire coguntur: tum etiam, quia non
ante, persectionis gradum .sercientur quam post iudiciu , quando reuelatione filiorum Dei facta, noui coeli, no uaq; terra creentur. Est quippe etiam in rebus animo caretibus, natiua quae dam persectionis appetitio . Vnde in
Glus Glo T. dicitur, quod Sol, & Luna, non sine labore, statuta sibi implent spa-Tβε. tia r ubi D. Tho. sapienter exponit laborem, pro motu, sicut & requies quan doq; accipitur pro cessatione ab Opere, sicut Deus die septimo requievisse dicitur, idest, cessasse, ab omni opere quod patrarat. Et ita gemitus inteligitur corruptio quaedam, quae etiam miscetur motui locali, dum desinit esse in hoc, cu incipit esse in alio. Per par
turitionem vero, accipitur ordinatio coelorum ad eorum innovationem, ut ε- ait S Tho. Cum itaque videamuS Omnia mundi elementa tot vicibus variari, tot esse obnoxia corruptelis,Solem dc Lunam, praeterquam quod inuitio-riuntur super malos homines, quod in rebus caducis reparandis, pene incassulaborant, sua sentire deliquia, dum nu quam quiescunt. Sydera etiam cum sy-deribus pugnare, nonne etiam uniuersia
rerum corporearum natura, una nobis
cum gemit, ac parturientia in morem, optat laborum, ae dolorum fine3 Quinde de Angelis, quan uis beatis, & ideo non possint sentire dolorem, dicere Otiam possumus , quod ipsi nostras c
lamitates ex alto contemplantes, vel, menter desiderent reuelationem filio- . rum Dei: sine gemitu tame . Nam quibus gaudium est, super uno peccatore poenitentiam agente, nihil miru, si d siderium habeant, non quidem ad spei virtutem spectans, quae nulla est in eis omnia videntibus r nam quod videt quis, ait Paulus, quid sperat λ sed ad ardorem charitatis, qua erga nos sunt valde bene assecti, & propensi, ut ait quidam Doctor . Desideri u igitur eo- Soto. rum est, potiundi totius generis humani societate, di sic pio quod a erga nos affectu commouentur e & quoad licet, nostris malis indolescunt.
6s. 2 O M selum autem illa, sed σnos is primitiar sfiritus habentes, ct is
intra nos gemimus adoptionem fliorum Dei, expectantes redemptionem corporis
nostri.) Ex proprio Apostolorum desiis
derio, ostendit excellentiam illius futurae gloriae. Non enim potest esse paruum, quod a magnis viris tam anxiὸ expectatur. Vnde ait, non filum aurem illa, scit. corporalis creatura, suam liberationem expectat, de desiderat, nor ipsi,) idest, multo magis nos ipsi Apostoli primitias syiritus habentes nobis enim omnium mortalium primis . contigit Christi asari spiritu,cuius etiam potiora accepimus dona, in arram futurae c estis gloriae, coe is intra nos gemimus, idest,ex intimis com dis desideriis, ingemiscimus ti suspiramus adoptionem,) idest. propter adortionem, conec scilic. ipsa impleatur, &reveletur in nobis gloria ssiorum Dei hic autem noster gemitus non est absq; spe, nam sumus c expectantes, pariter redemptionem,) idest,liberationem scor paris nostrio ab omnibus suis quibus
nunc agrauatur incommodis,& mis rijs, quando ex crasso & carnali, efficietur spirituale, di immortale.
196쪽
miliae In Rugibus, sunt fiuctus primi,
eiusdem speciei cum reIiquis, solo tempore & pretiositate praestantes : qui idcirco tam de area, quam de torculari dicati erant Deo in lege veteri, tanquadatori omnium bonorum offerendi.
Hinc PauIus, quidquid eli primum gratiae in area Dirituali. primitias appel- a. c. ij. lat. Vr, Christum, primitias resurgen- rium t domum Epineti, primitias A- R.,.is chaiae et ' Thessalonicensiu ecelesiam,' vocat primitias in sanctificat ille spiritus. Hac etiam ratione. Apostoli dicu-tur primitiae Christianor v. utpote quos Christus peculiariter elegit, eisq; fidei arcana primitus reuelauit, potisiimaq;. ut dictum est, contulit dona, ut irent, ct fructum serrent, ab omnibus orbis partibus. Quorum idcirco dignitas priama est in Ecclesia Dei, iuxta illud, r.etra. Quosdam quidem posuit Deus in E oesia. primo Apostolos, secundo Prophetas, c. tum, quia primi, tum etiam quia Spiritum sanctum uberius acce Perunt. Quare, ab Ecclesia receptum est, primo gratiae & charitatis gradu, post sacratissimam Virginem. donatos esse diuinitus, atqueadeo, ut ait S. Th. N.. omnibus aliis sanctis, quacunque prae, rogatiua fulgentibus, siue virginitatis, siue doctrinae, siue martyria, praesere dos, tanquam abundantius Spiritu sanctum habentes. Neque obstar, si qui martyrum. Acerbiora fuerint passi tormenta quam illi,& mortes crudeliores: quoniam masnitudo meriti, ut docet, εἰ S. Tho. principaliter, di respectu esse nistialis praemii attenditur secundum chaoritatem. Consistit enim praemium essentiale, ut inquit ipse,in gaudio quod habetur de Deor manifestum est autem,
quod de Deo plus gaudebui, qui plus
amant. Vnde & illam visione beatam, Dominus suo dilecto promittit dicens, m. ι . si quis diligit nae, diligetur a patre meo, Ee ego diligam eum, & manifestabo ei
meipsum . At vero, secundum quantiis talem Nerum, meretur homo praemiuaccidentale, quod est gaudium de talibus operibus. Apostoli ergo, illa opera quae fecerunt, ex maiori charitate sec
runt, ex qua habebat cor ad multa maiora facienda si essiet opu . & saeuiora subeunda supticia pro Christo parati
erant et licet eorum praedicationes, itinera, labores, & sudores, satis fuerunt in illis eximiae charitatis testimonia. , Si autem dicas, sersitan potest quisti 'inm conari, quod habebit aeqnalem euApostolis charitatem . Dicendum ad hoc, quod charitas hominis non est a se ipso, sed ex gratia Dei, quae datur v-nieuique iuxta mensurani donationis Christi, ut inquit Paulusi datur autem 'b. haee, ex pmportione illius rei ad quam eligitur: ut, exepli gratia, homini Christo data est gratia excellentissima, quia ad huc electus et . ut eius natura iavnitatem personae diuinae assumeretur. Et post eum habuit maximam plenitu dinem gratiae, beata Maria. quae ad hoc est electa. ut esset mater Christi. Inter caeteros autem, ad maiorem dignitat εelecti sunt Apostoli, ut scit. immediat εab ipso accipientes, aliis traderent ea quae pertinent ad salutem, Ac sie in eis ecclesia quodammodo fundaretur: iuxista illud Ame. murus habebat funda- Ρε.a1rmenta duodecim, di nomina Apostolorum, erat in eis scripta. Et ideo Deus abundantiore gratiam prae caeteris impertiuit illis. quo essent primi,& quasi fundamenta Ecclesiae suae sanctae. 67. Er ipsi intra nos gemimur. ) Assi-ctionem animi ex dilatione rei, ardenti desiderio expectatae, designat. N m o 'iuxta Proverbium. Spes quae disertur, afligit animam. Qualis erat illius qui dicebat. Heu mihi. quia incolatus meus pilogatus est. Et, siti uitanima mea ad Deum sontem viuum, quando veniam, di aparebo ante faciem Deip68. Gemimus Moptionem. 9 Latinὸ dicitur, Corydon ardebat Alexim, mari
tus ardet ac deperit uxorern, quam 2r denter amat cuiusq; amore deperit: pari modo etiam est Latinum gemere a
doptionem, quod est illam cu gemitu inhiare &sitire, completam scit. & ab solutam. tam quoad animam, quam quoad corpus. Antiqui Patres, quanis talibet pollerent sanctitate, nec secu-
197쪽
eum animam, nee secundum Corpu , fruebantur sua ipsorum adoptione. Ia nua enim regni coelorum tuna temporis omnibns erat clausa, atque adeo in sinum Abrahae, seu in limbum de enis debant omnes, ut ibi qui eos liberaret. expectarent Saluatorem. Animae verbrarii ianorum, nisi aliquid poenae habeant sbluendae in purgatorio, statini
euolant in coelum, per Christum iam apertum: sed haee est adoptio inchoata tantum, consummabitur autem per ipsius eorporis glorificationem, quae in extremo iudicio eii facienda. Aci quam, animae beatae in paradiso, habent semper inclinationem. & illam sine trillitia in eoelo desiderante sed in hoc seaculo, non nisi cum gemitu de anxietate illam optant.
. ες Iamet redemptIovem eo reis noti. J De hae redemptione est illud L c. 2I, Euangelii, Levate eapita vestra. quo niam apropinquat redemptio vestra. Et sumitur hie redemptio, vi libera . z3 ti ne a mortali corpore, seu pro resumpti. me immortalis corpori q. Hoc autesin e a m desiderium, ex charirate timnὸ ordinata procedit. Cum enim eoruearo fuerit comes suarum passionum di tribulationum, quae illis contigere, partim ob varias huiuet vitae necesi itates partim ob impiorum improbitat ε, pari iure, utrique fratri, hoc eli, tam a. nimae tiam corpori. optant suam ipso. - rum salutear, & scelicitatem.
. o. SN E enim salui facti siumus. Quemadmodum fides est cognitio rei non vita. ita & spes, desiderium est rei absentis. quae veluti quaedam anchora salutis, firmos reddit homines, & quaissi securos de se a ipsorum incoluinita.' te. Quidquid itaq: malorum, interimastigit illos in hoe seculo. ferunt spe foelicitatis a Christo eromi sis: a quo licet pignus acceperint salutis, nempἡ Spiritum sanctum uistificantem anima, plenam tamen salutem non hic praesti. tit ille, sed in suturo seeuto voluit ex pectari r alus enim persccta, in rebus fututis sita est, quarum spem certam
concepimus. Quamobrem non sola fida iustificamur, sed accedente spe, quam sequitur charitas. Non sic seruati sumus a Christo quod illim introducti simus ad haereditatem, sed quod missi
ab illo sumus in spem haereditatis,nepe ea lege ut compatiamur, ad hoc viconglorificemur. Propria ergo ratio fidei iustificantis est, ut nobis ostendat quid sperare debeamus,l atq; adeo nos confirmet, ut spe futurorum, per cha ritatem, legis opera faciamus. Vnde, quo sensu citctum et , Iustus exfide υι-nit. dicitur etiam c ffe Ialui facti μα-
mur. non enim operamur intuitu praeam ij quo iam frui inur; sed eius quod
nos manere credimus in futurum. r. SPEs autem qua videtur, non en pes: Nam quod vidia qκu, qu/d sperat' Docet, Christiatii praemium non esse ide visibilibus bonis huius mundi, sed de inuisibilibus alterius. Unde alibi, non conteplantibus, inquit, nobis quae vadentur, sed quae non videntur : quae enim videntur temporalia sunt.quae novidentur aeterna. Et haec sunt propria.
et a. N perfecta Christiani bona. Vtitur autem hic metonimia , quae plus praesesert ponderis, dum spem appellat, rem speratam. I Spes rium, inquit, 3 videsur, no- eit Aer, P idest, res ipsa quae possidetur, non amplius speratur. Ex quo manifeste sequitur quod dictum est, nempe, quod spes, seu praemium Christiani. non est rerum praesentium, di oculis subiectarum, sed earum quae nondum apparent. Nam quod viduquis qMid finierat' P quasi dicat quis unis quam dictus est sperare, quod oculis
et Circa hoc est valde notandum quam pulchre & sapienter, ad exprimendum uuanta sit cognatio & conexio spei ad fidem .spem diffinit non ibm per rati
rem propriam, quam per rationem fidei. Est namque fides, habιttis in. tele ctualis eo m qua non videntur : spes
p. sentur. Videre igitur in hoc Ioco, idem pollet quod tenere, de pos, idere. Potest quidem athleta sperare bravi u.
198쪽
Ileet illud ob oeulox propositum videat, quoniam nondum illius est compos t tandiuque proinde spes durat, quamdiu euidens non est rei assecutio. Est siquidem spes in appetitu irascibili. iamluam in subiecto: quae ideo non est, nisi rei, non solum absentis, verum etiam arduae, obtentuq: difficilis: quapropter Auni nos ad euidentiam vergit, iam spes transit in gaudium, ut strenuo duci euenire solet, quando victoria iailli manifesth arti det . Hine est quod in coelo, nullus est Virtuti spei locus, sed scolices illae animae, per charitatem optant At nobis beatitudinem. & sibi corpora sua, eo quod futura hae in
vcrbo contuentur, iam no sicut ardua.
Ad sensum igitur Apostoli venientes, dicimus quod aptissis ne iniis est verbo videndi, pro verbo possidendit nam liaeet in aliis praemiis quae non solo visum denturi congruentius, significantiusq; diceretur. 'exquq renetur, non est spes t nam quod tenet quis,seu pos-sdet quid sperat 3 At vero, de praemio illo inlinito. quod Deus est, quoniam . nori alia ratione & modo quam videndo comprehenditur, & poseidetur, proin pri me, inquam, pro verbo pose idendi, usus est verbo videndi, quonia hoe est proprium spei nostr Christianae. Deum enim, in que tantum vera spes est, qui videt, non si erat : quia videndo, iam adipiscitur, quod sperat: quanis fur. doquidem ut ait Aug. visio, tota meris ψ res. εκ Insinuat etiam in hoc loco diuinus Apostolus, ad fidei Seispei virtutu lauades pertinere, ur non statim cum aliis
quis Christianus efficitur, habeat bona gloriae a Christo promissa r nulla enim fuerit fidei laus, aut spei, si iam
extarent, quae Christus nobis promisit. Quocirca non pertedeat quod huiusmodi redemptione corporis, &conis summatam adoptionem tandiu expectes. Non sumus enim modo in statu comprehensionis, sed spei, que est cerista beatitudinis expectatio, nos verges ad salutem. Per sipem enim meremur rem. Et quemadmodum filius alicuius
diuitis, licet de prsseati sit pauper, est tamen diues in spe, propter diuitias
quas sperat haereditare, ita & iusti inhoe seculo, spe salui facti sunt pro ter salutε gloriae suam sperant a Deo: qui cum i t fidelis, di se ipsum negare
non possit,ex parte quidem ipsius, ceratissima est, deesse non potest. sed et parte nostra, per peccatum comissum, vel bonum omissum, potest hireditas
a. s I astrem saad non videmur sy r mur, per patientiam expecta M. 9 Pro
more suo Paulus apperi δ concludidemquq simpliciter pronuntiauit, spectans ad illud superius dictum. si tamen coetpatimur,&c. & ad illud. expectatio cie amrq,M. Ait igitur, ροῖ -tem quia nisi videmus, Hest, s ea quae corporeis OM Iis cerni non possunt, si peramus a culis fidei cernentes illa, perseuerantes interim in doloribus, Ao laboribus, domiseriis quq contingunt, per patientia quidem, idest, spe perti aci, expecta mur.) quod promissum est . spes enim in nobis, est patientis stenitrix : S est duplex, altera quq dicitur tanganimi ras, qua expectatur equanimiter b num illud excelsum, anxie desideratu. R in longum dilatum et de qua patientia est illud, Patientes estote laque ad Le.ri aduentum Domini. Nam csi spes quε differtur assigit animam , dilatio illa, ut ait D. Tho. in genere malorum est, Tho. eirca quae patietia versatur. Altera est, tolerantia tribulationum, eum quadaanimi tranquillitate: de qua est illud. In tribulatione patientes. Tribulatio enim, via est ad gloriam . A quanimi ter ergo Apostoloru instar, expectan da est promissi gloria, & eum tribulatione, di dilatione vi ait S. om. ani bus virtutibus, potest addi, & magna nimitas, quae, ut nomen ipsum sonat, praeclarissima virtus est. Quemadmo du enim strenuo duci, opus est, ct Ionistganimitate, ad deuorandum tardiura temporiar & tolentia ad perserendum pondus, & pericula belli: & magnania, mitate, ad agrediendum ardua & magisna pericula. Ita &viro iusto in Christiana militia, hac similiter sunt necese
199쪽
im COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
saria usque ad morte, ad profligandos
. animae nostes, eorumq; vires confrin
gendas. Christiani enim viri, magnanimitate & fortitudine, cum caeteris spei Christianae filiabus,toleratia scit.& loga. nimitate priditi, sicut oves, sine pera, &sine calceamentis, armatos Iupos de-s terrent, & p stemunt. Longe namq; di excellentior fortitudo est,i eum qui inermis est, expectare morte pro Christo, ut martyres fecerunt, quam arma eum pugnam capessere. Hanc virtutem Magnanimitatis, nomine hic Paιιωέω, . complexus est, Paulus.
7 3. Similiter autem, re Viritus adiuuat formitatem nostram. ostendit quo , modo per Spiritum sanctum adiuuamur in deffectibus vitae praesentis. 1Quemadmodum enim, ut hactenus docuit, per Spiritum sanctum,vivificabu- tDr mortalia corpora nostra, de in ipsi,
elamamus Abba Pater, & ipse testimonium reddit spiritui nostro, quod siHrnus filis Dei, sie etiam ipse cadix at infirmitatem, J idest, imbecillitatem n
stram, cui in statu praesentis vitae sub .ficimur: quanuis no omnino eam tollat. Adiuuat autem spirans, & spe erigens nos ad omnia toleranda, vires supeditans ad operandum, comonstras quid votis optandum sit, aut quid deprecandum : ut iuxta Aug. non solum nostra merita, non nobis arrogemus,
quae dona sunt Dei: verum & ipsam postulationem auxilij, quae, a nobis via deri posset ortum habere, spiritui sancto transcriberemus, qui nos, tum do incendo, tum etiam, ad orandum, excitando praeuenit. Vnde dicit. . quid oremur scat opporister, nescimus. 9 Ecce nostra imbecillitas, quoniam iuxta humanum affectu nescimus quid sit optandum, neque quomodo sit optandum. Unde non raro fit, ut pro salubribus, oremus pestifera. manuis enim in genere, cognoscamus quid sit orandu, iuxta formam a Chri Aug. in sto praescriptam, dicendo sic, Pater noli. de ora ster,&c. Et quomodo, nam in fide ni-δε Desi, hil haesitando, ut Iacobus nos instituit.
ad Prob. In particulari tamen, propter nostrastum ignorantias, tum etiam cupiditates, frequenter allucinamur. Petimus non raro. ut in aliquo virtutis opere,
sanctificetur nomen Dei, per quod ,iu dicio nostro, putamus obsequium prN- stare Deo: illud tamen, licet genere suoi sit bonum, caret tamen temporis, lo-: eive circunstantia, aut etiam personae.' sicut alicui qui utiliter posset in actio-
ne proficere, non expedit contempla μ' tionis quies: aut Emnuδrso, ut Grego. Dλει docet. Et in Prouerbiis dicitur, quod, Pro. ι est, via quae videtur homini iusta, nouissima autem eius deducunt ad mortem. Unde & beatissimus Paulus. ut primo cap. suius Epistolae vidimus,saepe se fudi ite ad Dominum praeces, inquit, ut adeundi Roinam, sibi projpe- Rom. .
rum iter contingeret, in voluntate tamen Dei, idest, u illi placeret. Et pro
sustentatione vitae, etiam petimus aliis quod temporale bonum, quod iudicio nostro auarisia corrupto, videtur nececsarium,& panis quotidianus t eum sit impendio supere fluens, ac proinde vertitur in malum petentis : nam iuxta Sapientem, diuitiae conseruantur in ma E L. ilum Domini sui. Petit etiam aliquis, liberari ab aliqua tentationis molestia, quae tamen est sibi ad custodiam humilitatis data, ut beato Paulo contis gisse cernimus in dato sibi stimulo carnis suae, ne magnitudo reuelationum eum extolleret: ipse tamen aegre seres corporis aflictionem, implorabat opem diuinam, ter rogans, ut relinqueret eu Sathanas, a quo tum afligebatur, & ob
id negatum est quod postulabat. Modum orandi, generaliter quidem,
re dictum est, scire possumus, nimirum, in fide nihil haesitantes, ut inquit Iaco- De bus . sed speciali quidem motu coris ' dis nostri, usquequaque discernere non possumus : ut puta utru petam' aliquid ex ira, aut ex relo iustitiae , vi docet S. o. unde, & reprobata est, si ioru Ze- Mae robedei pitior quia licet viderentur participationem diuinae gloriae postulare,
tamen ex aura humana, seu elatione.
procedebat eorum petitio,ut ait D. Th. - Mos
200쪽
Mos omnipotentis Dei est, amicis suis
orantibus. pro iucundis, concedere salubria. Nam iuxta Aug. nonnunquam per Da. tum maxim8 exaudimur, quando quod eras . petimus non adipiscimur e quia quanis uis non audiamur ad nostram volunta tem, exaudimur tamen ad nostram salutem. Sufficit tibi Paule gratia mea, inquit Dominus Paulo Oranti pro lse ratione tentationis: 1 nam virtus in infirmitate perficitur. Petere autem pro amicis temporalia, ut valetudine & similia, charitatis munus est. orare ecclesiam pro benignitate anni, & sertilitate, aerisq; tempe rie r sancta est institutio, quoniam est
pro communi bono. Petere vero prole se itemporalia, quanuis unicuique eatenus liceat, quarinus per talem petitionem fatemur Deum omnium autorem. & prospectorem, eiq; nos su mittimus, ea eflagitantes, quae nobis adminiculo esse possunt ad virtutem, di ad suum ipsius cultum e tutius tameest, nihil in particulari postulare , nisi
ea quibus nullo modo possumus malevtir ut eor rentritum& humiliatu: deduci in viam veritatis, & in semita mactatorum Dei,& similia. Cetera vero, quorum bonus potest esse & malus v-sus, sub generali nomine petenda sunt,
ει η. vi docebat Socrates, dices, Bona a Deo petamus, hoe est, sub hoc generali nomine, da quae nobis bona sunt. Quantumuis enim coditione moderetur petitio nostra dicentes, si fuerit voluntas tua, semper tamen latet anguis in herba, hoc est, voluntas nostra in illa
conditione, auiditasq; impetradi,quod nostra est voluptas. Verus itaque & cipiens pro huiusmodi orandi modus erit, citra petitionem,
tantum proponere coram clementissimo Domino cunctas nostras necessitates, ut prudens facit infirmus, dii manifestat medico sitim, aut dolorem, relinquens ei vi videat quid erit utilius. Exemplo sunt nobis illae sanctae duae sorores, quae pro fratre aegrotanti scribentes, nihil aliud, quam, cccc quem amas in firmatur, scripserunt. Et Pruindentissima Virgo in nuptiis, Fili, inuit, vinum non habent, relinquens iu-icio eius & arbitrio prouisionem rei.
Sed dices, Christus Deus noster, subeonditione orauit dicens, Pater, si ponsibile est, transeat a me ealix ita. Dicendum ad hoc, quod Christus potuit
sic orare e tum, quia errare non potuit. Tum etiam, ut veritatem, imbecillitatemq; humanae naturae, sub illa conditione manifestaret, timendo tanquam verus homo, mortem accerbis,iniam proxime suturam. Nos vero minime, ni si dicendo. sat voluntas tua, sicut in coelo & in terra. Et quae necessaria sunt, di communia petere : ut panem nostiuquotidianum, ne sorte dum ea quae noconserunt rogamus, efficiamur Deo dibiles, iratusq; nobis,tradat nos indestitia cordium nostrorum.
- ge-ribus inenarrabilibus. 2 Talis es
modus auxilii quo Spiritus sanctus ad iuuat infirmitatem nostram. Ipse enim mentem nostram illuminans: & aisi ctum voluntatis, bonis & rectis deside rijs succendens, postulare nos facit a Deo, non iuxta humanum affectu, se iuxta votu spiritus, quae salutaria sunt: nec humano quidem more, sed gemitibus inenarrabilibus, idest, suspiriis,
quae nec enarrare vox, nec ulla lingua potest exprimere.
'Fline Arriani,& Maeedonii, sui errois ris ansam sumpserunt, dicentes, Spiritum sanctum esse creaturam, mino.
remqι Patre & Filio . Nam postulare, ut aiunt, minoris est ad maiorem. I norantia autem horum schematu scripturae. quam saepissime haereticos deamentauit. Certe, si alicuius momenti esset argumentum, non istum conuinceret Spiritum sanctum non esse Deu, verum esse miseram creaturam a eoelo exulantem. Nam alias, quomodo ingemisceret, cum gemitus ex dolore proueniat: quod autem dolor se in Deo, nullus unquam haereticus dixit. Non