장음표시 사용
201쪽
TMe. 6. gemiscit. vi inquit Aug. sed in nobis,
superDa. quia ge nere nos facit. Et clamat in no- et num bis sa liba Pater,) quia nos clamare vij. Da. facit. Similiter dicitur, quod sinterpe Ist pro nobis ) quia interpellare nos docet & instigat. Sicuti illum dicimus fe-Gal. . cisse res nostras, qui nos con filio, vel re iuuit, vel imperio mouit. Ingentiscit aut spiritus sanctus in no-- g. bis, secundum Aug. per charatatem, 'quae ab ipso in nos effunditur,per quam fiunt in nobis recta & sancta desideria, quae cum sint ab ipso, non possunt non essὸ utilia. Eius vero quod maxime OR'tatur, assiduὰq; petitur, si differtur,doloris & gemitus est causa. qualis erat
illius qui dicebar. Heu mihi,quia inco- ' latus meus prolongatus est. Qui pro huiusinodi ingemiscit, columbae gemi tum facit, quae testis fuit & Christi baptiχati, & gratiae baptismatis nostri. Fuit etiam tempore dilii iiij, fidelis nu-
Gen. t. tius reuertens ad Noe in archam, po
tans illi ramum olivae virentibus soliis in ore suo, in signum placationis, pacis, di misericordiae, irati Dei omnipotenti . Gemitus tuus o Christiane, si fuerit columbinus, hoc est, si a satu spiritus Dei fiat, reuertetur quidem ad te, sed non vacuus, virentibus soliis portabit ramum olivae, ramum gratiae & c solationi , ramum laetitiae e caelestis gloriae . Positus enim cum fiducia ante
thronum gratiae, totus tristis & lachri mosus, iussias est mutare faciem, vestε lugubrem dimittere quin & ipsemet dominus manu sua abstergit lachrimam,& pro dolore contulit gaudium. Sic Gnim promiserat amicis, dicendo, Tristitia vestra vertetur in gaudium : N Mcontingit omnibus pie lugentibus. Eu-IDI tes enim, inquit, ibant Se flebant, mittentet semina sua: venientes autem venient cum exultatione, portantes manipulos suos. Beati ergo qui lugent, Mat. quoniam ipsi consolabuntur. Econtra peccator, qui aliquid terrenu ingemiscens expetit, gemitum utiq; cdit corvi, qui nunquam in archam reuersus est. Suspiri utra vadens & non rediens, cum
aliqua consolatione, quid prodest laboranti λ Ambulauit peccator vias di Seiales, & frustra laborauit, cum non inuenerit requiem. Non placet vox coruo rum auribus humanis . Nec gemitus carnalium ob suas cupiditates editus. auribus diuinis. Prudelia enim carnis,
inimica est Deo. Gemitibus, inquit, inenarrabilibus,) aut quia sunt promer rem inenarrabilem. videlicet, gloriam coeleilcm . Aut quia ipsi motus cordis, secundum quod a Spiritu sancto procedunt, sufficienter enarrari non possunt. Vnde potest de
hoc quoque modo exponi, inenarrabilibus, idest, nobis absconditis. Nam saepe Spiritus sanctus pro nobis intra nos petit, quod nos nescimus: ut in resta si patet. Possimus hine etiam colligere, quod si nescimus quid oremus' quomodo opportet: quod ignoremus etiam quisnaspiritus in nobis orantibus oret. Oradum igitur imprimis est,ut actioneS n stras ipse praeueniat,& adiuuando prosequatur, ut omnis nostra oratio.& operario, ab ipso semper incipiat,& per
ipsum cepta finiatur. Ita enim cauebi mus multiloquiu in oratione, a Cluilio tanquam vitiosum prohibitum, Dum ait, Cum oratis, nolite multum loqui Asinu. sicut Ethnici faciunt, scit enim Pater vester, quid opus sit vobis, antequam petatis. In quo multiloquio bifariam potest quis errare, aut Deum in sciciae subnotando, aut nostras illic affecti nes baiologia quadam inculcando,quae nobis minus expediunt. Sed oratio queta Spiritu sancto proficiscitur, humilis
est valde, & reueretia plena : gemitibus S altis suspirias ornata, ac proinde a sanctis nimium commendata. Tali quidem oratione opportet semper orar , Luc. ι .&nsiqua deficere. vi inquit Dominus, aut iuxta Paul. sine intermissione or - Φ.Tώ. 1 dum. Donum enim Dei est talis oratio, atque adeo ex hac parte pluris facienda est,quam quod a nobis fiat. Hoc enim videtur Paulus insinuare dicedo. psint, interpelliat. potius quam interpellare, aut postulare nos facit. Est denique omnipotenti Deo, propter autorem
202쪽
. torem suum, admodum grata, & accepta. Vnde dicit. 6. QVI axtem strutatur estria, si quid desideret syrritus, quia steMnia Deas ADt pro I ctis. θ Deus cuius ocuis omnia sunt nuda & aperta, etiam antequam sint c ut scrutatur eorda. quasi dicat, est cognitor cordium humanorum , ideo optimὰ nouit, siue
scit,9 idest. approbat, quid desideret Ioiritus V idest. desideria nostra, quo ru est autor Spiritus sanctus quia qua secundum Deum P sunt, idest, quae Deo sunt placita, di hominibus salutaria. post lat pro sanctis) in quibus habitat, hoc est, facit sanctos postulare. Non ut pro se ipsis solent homines) tem.
poralia, aut etiam noxia. T. QUI autem Icrutatur ereda. J Ηoedicit, quia solus Deus est iudex,& poderator spirituum, an stat. sit humanus. vel diuinus spiritus, qui loquitur in nostris orationibus: quippe etii soli com petit, renes, c rdasi: hominu scrutarii non qHidem disqvirendo, aut inuesti- sando, quod verbum scrutari apud nos scitiai., sed simplici intuitu uniuerasa usque ad primas causas penetrando. Atque ita maniselle coenoscit ea quae in corde laten tr propocta scit. & eoru radices, nee solum, sed de eorum esse eius, de euentus, qualitem: id quod petimus,casurum sit nobis. Nam licet tε- poralia bona, quando ea nunc opta mu . hὶc nobis forsan conferrent, ta men in causa possent esse alicuius suturi incommodi. Rursus, licet ea quae spiritus petit, modo non sint nobis iucunda, erunt proculdubio in polierum salutaria Facit hic locus contra asseristores certitudinis gratiae: quoniam si non semper certo con that nobis, de petitionibus nostris, utrum autorem ha heant Spiritum sanctum, an alter sit spiritus qui in nobis loquatur: ita neque certo scimus an habitet in nobis Spiritus sanctus.
g. SCIT quid desideret pisitur. Omnia quidem optimc nouit Dominus, ut
dictum est, etiam ea quae sinistrὸ desuderamus, di quae nobis hostis indueit in animam : sed hoc, simplici inteligε-tia. Ea vero quae spiritus pro nobis p in stulat, cognoscit a probando, eo quod sunt necta de salubria. Ideo addit,dlces, y. fecundum Deum postula profancto. Non iuxta humanum asinfectum, sed iuxta Dei voluntatem, Spiritus sanctus facit postulare viros iustos: Nee optare, nisi quae ad salutem aeternam, & quae ad Dei gloriam pertinent. Pro sanctis inquit, idest, pro iustificatis, quoniam Spiritus sanctus non habitat in aliis, tanquam millentibus in gratia. Quanuis etiam, iuxta Aug. per subsidium speciale, adiuvat Iu QMiniquos ad salutem, impartiendo illis ad Si hi bona desideria, quae sunt remotae di se O sapistio sitiones ad fratiam. Nondum itaqi.
nhabitans Spiritus sanctus,adiuuat homines ut sint s deles: Peccatores vi sint iusti. Inhabitans vero, adiuuat tantima
fideles &iustos, quo i ustiores fiant. Ex dictis eonstat intelectus illinς se tentiae Saluatoris dicentis, Quidquidetieritis a Patre in qomine meo da- ..it vobis . Sumitur enim hoc, de illo quod Spiritus sancti spiramine postulant viri iusti. Idem enim est petere in nomine Christi, Ae petere spiritu
Christi. Similiter etiam inteligitur la- bus, praecipiens, ut petamus confideter, nihil haesitantes in spe. Nam si spiritus sanctus postulet, certistime obtinebimus, taquam necce maria ad salute. Si vero dubitamus an petitio nostra sit Spiritus sancti, necne: dubitare etiapossumus, an obtinebimus quod peti
git frequenter petere resipiscentiam, quam non obtinet semper. item, homo iustus praeeatur conuersionem mecatori, nec seni per impetrat. Ad haec, pauper exposcit sicultare , fle dignitates amplissimas, quae forsitan illi essene ad virtutum eulturam, conferreniq; illi potius quam paupertas ad salutem, de nec ipse exauditur. Tandem Petit iustus ri
203쪽
protegi a nulo, di perseuerare in bonorpetit martyrii donum, quo possit amicitiam Dei augere: quas tamen res nos per unusquilibet iustus assequitur.
Ergo non quidquid facit ad salutem
nostram, concedit nobis Deus. Pro horum tamen responsion nota dae sunt quatuor conditiones quas
Theologi in postulationibus assignant, ut sint in fallibiter impled aer nimirum, ut quis σ pra se petat, est areeessaria ad falutem. O 'ira perseueranter. Pro se inquam, quia nullus alteri potest mereri de condigno, quia hoc non consis stat ex sacra Scriptura, sed suod unucquisque ante Tribunal Christi, propria corporis; reseret, prout gessit: Christus
autem solus potuit mereri omnibus quibus voluit de condigno. Et hac eistiam ratione, non est mirum si peccator postulans resipiscentiam, non semia per sorsan exaudiatur : nam primam gratiam nemo praeter Christum mereri
Potuit . nec poterit. Pari modo dicendum de perseuerantia, quae etiam do num Dei est, non cadens sub merito, ut ait Aug. sicut& prima gratia. Pen det enim ex iugi motione Dei. inclinantis nos ad bonum virtutis et quae motio initium eli totius meriti, ideo
non eadit sub merito .iuxta eunde Aug. Has tamen postulationes, quanuis non
ex condigno, siue ex iustitia, pro sua tamen benignitate & infinita liberali. tate, quam saepissime exaudit Deus. Idcirco praecandi sunt iusti, ut orent pro miseris peccatoribus : monendiqι peccatores ut non cessent pulsare,& petere : nam pulsenti apperietur. & p tenti dabitur. Deinde, quod petat -- cessaria ad salutem: nam si pauper,petat temporalia bona, aut infirmus salutem, no necesse est quod in hae par te exaudiatur: quoniam diuitiis Ae sanitate, possumus bene & male uti, ideo non sunt necessaria ad salute. Per inopiam enim & infirmitate potest Deus, ad maiorem gratiam homines ducere, quam per diuitias,& integram valetudine. Unde . non dicit ipse, quaerite per temporalia regnum Dei, sed quaritet
primum regnum Dei & iustitiam elue
& haee omnia adiicientur vobis. Tertio.
petendum est, s pie, idest, non indivne, supra vires & meritum nostrum rnam hoc peccatum est, quod a Spirita sancto esse non potest. Quarto, peten dum est sperseuerarit er, nam qui per seuerauerit usque in finem, saluus erit. Qua virtute obtineri potest gratiae augmentum, quod sibi iustus de condigno bene mereri potest. At vero,quan uis oratio, & petitio quae a Spiritu sancto procedit, meritoria sit, non tamen
semper tanti praemii, quantum peti ni si alia adhibeantur egregia officia
quibus mereatur. Quemadmodum Gquis ascendere eupiat ad gloriam Laurentii, si non martyrem esse datur, plurima diuturnaq; opera, per Dei gratia praestet,quae aequari possint illius maria Urio et quod est perseueranter petere. So. Scimis autem quoniam diligenti.
hus Deum, omnia eooperantur in bonum.
bis qui secundum propositam vocati sun sancti. 9 Excludit obiectionem quam poterat quis sacere in hune modum. Si Spiritus sanctus adiuuat infirmita tem nostram, postulatque pro Sanctis
omnia quae sunt illis salubria, ipseq; a
Deo semper exauditure cur permittit eius alumnos tot concuti laboribus.&persecutionibus p Respondet dicendo. quod iuuentibus Deum. e. 9 quasi dicat, non est quod trepidemus, ne magnitudine malorum victi defficiamus,est illud habeamus eertissimnm, quicquid horum acciderit piis, omnia cedere iabonu, tantus est Dei fauor in eos,quos ex destinata animi sui voluntate dei git, ac vocavit in hanc scelicitatem. Non aliqua, sed comnia. inquit, ων rantur is bonum r) nimirum diuitiae illis sunt, misericordiae instrumetae patris pertas, humilitatis causa t bona valetudo, ad faciendos Ductu poenitentiae raduersa fortuna, patientiae est materiae sapientia, si doceant, habet Deum promercede r ignorantia, valet ad disicendum: in potestate constituti, scelices sunt, quoniam iuititiam faciunt: tyra-nide oppresbi, beati quoque sunt,quo uiam
204쪽
nIam PerseeutIonem patiuntur prop- l' ter iustitiam et infernus, salutarem illis., facit timorem et paradisus, spem gignitdi gaudium e infirmitate, eorum exer cetur humilitas i aflictione, patientia: eontradictione, mansuetudo: odio. neuolentia: peccatis alienis, fiunt cau- D lib. de liores: propriis, humiliores. unde Aug.e in M. oe adeo, inquit, iusti , omnia cooperatur1ω μ. in bonum, ut etiam si qui eoru deuiat. ει exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum.quia humili res redeunt, atque doctiores. Non quidem ita ut semper resurgant ad coninsumatiorem. aut certe parem iustitiae gradum t sed ad hoe tame ut abiectio res sint in sua consscientia, de occulatius vivant, ut perseuerent. Unde, scri-
- a ptiim est, Melior est iniquitas viri si e est, strenui militis Christist quam mulier, hoc est, segnis homo, &desiesybenefaciens. Nam ille, surgit quilemorudentior ut Petruet, David, FZechias. H. inc vero, bona saepe actio securiorε reddit, ac proinde negligentiorem.
Sant quidem electi, partes nobilissimae uniuersi, ad quas caeterae paries reseratur, sicut ad bonum uniuersi, quod est Deo maximE volitum,ut ait D. Th. ' quidquid fit in mundo, etiam si maluis . st Idicente Aug. quod Deus est adeo. ὁ honus, quod nihil mali esse permitte 'U' ret, ni si esset adeo potens, ud ex quoli. et malo, posset elicere aliquod bonsi.
A Nnde, corruptio unius, ut inquit Phil
sophus, est generatio alteria si hoe fit propter bonum, non quidem corrupti ut videmus, sed ipsius uniuersi. Et haee eadem ratio esse videtur, circa ordine nobilissimarum paritum ad alias pamis tes, quia malum aliarum partium. o di natur in Bonum nobilissimarum rharum vero malum, non ni si in bonu' Th. εpsarum. Quia, ut ait D. Τ m. de eis' pinpter se cura habetur, de alijs autem propter ipsas et sicut medicus infirmi. tatem pedis sustinet ut curet eaput. ln.
4er omnes autem partes uniuersi. excellunt sancti Dei. ad quorum quemli. Mat. Is het pertinet illud, Super omnia bona sua constituet eum. Et ideo, quicquid aecidit .el circa ipse , vel allas res, w-
tum in bonum eorum cedit r ut , eri si-eetur quod in Prouetbio dicitur, quὲ Prs. M stultus est serviet sapienti. Quia scili, etiam mala peccatorum, in bonum i storum cedunt. Vnde & Deus spectari , curam de iustis habere dicitur, iuua , illud. Oculi Domini super iustos: qua- mi. tenus de illis talem curam habet, ut nihil mali circa eos permittat, quod non in eorum bonum conuertat.
gr. Diligentori Dram. J Amor De est per quem Deus operatur in nobis meritum & omne bonum i sicuti caloe naturalis per quem fit concoctio,& dia gestio alimenti in stomacho, qui, si optima vigeas complexione, quicquid ap- , Ponas recte concoquit, in bonumq; diis gerit sanguinem r ita & qui Dei amor: feruet, quicquid accidit hene vertit. meritumq; inde conficit. Huius am ris causa, est amor quo ipse Deus nos . diligit et nam quemadmodum Luna Accaetera Astra, luce solis splendet, di lucent i ita & corda nostra, igne spiritus Dei. hoc est, amore diuino. Ramescunt di amant. Orandum est igitur ut mulintom nos diligat, quo ipsum etiam talis
eatifunes riti. 9 Declarat de quibus i stis hie semione faciat i non enim om nibus omnia cooperantur in bonum,
nisi selbi tantiam αιεi sicundum propos tum 2 diuinae praecestinationis voeati AH ad fidem Christi, in sanctitatem.
Tria quidem notantur per haec verba in illis quibus omnia cedunt in bonum rnimirum, praedestinatio, vocatio, di se cti ficatio. Propositam, P refertur ad pridestinatione. quod, iuxta Aust. est proinpositum miseredi. vocati ad vocationem pertinet: c siancti P ad sanctificationem Et quo clarius inteligatur, observa, quod est duplex vocatio, t d t Aug. Altera generalis, secundum praesentem euiusque iustitiam qua vo- De rere rati sunt omnes qui gratiam receperui. σ- 1νac. ut indam complectarini A. illi similes. ν. σω de Altera est sngularia praedestinatori mi yrad. c. R qui lo.
205쪽
qui utique soli 'intantur secundu Deiptopostum, eoquod firmum, fixum mi ε 4 Deo est, perdueendi eos ad gloriam. De hoe propolitod nomine volimrurigmentionem illie fecit Sal nator, ubi ait;
-, uate est voluntas ei ius qui misit me
' ' Patm. ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo quidquam, sed tesuscit εTudi sessi e . ad gloriamin in nouissimo me. Et iterum, inios dedi iii, in quin, mihi, non perdidi ex eis quemquam, Et illos vocat vere discipulo, suos, quila Iui a perseue auremi usq; ad montem: si manseritis, inquit, in sermona meo. scit . usque ad mortem vere diseri stuli mei eilis. De alijs vero vocatu, qui in gratia Dei non permahent, ait
m. Ioa. ex nobis prodierunt, sed non erit ex nobis i nam si fulliem ex nobis, eram an si flent utique nobiscunt . Omno itaque dicuntur limpliciter vocati, sed
Qti praedestinati, fecundum propositu voeat &electi, iuxta illud, Multi fiant vocati, pauci vero Hectit De quibus pr2de .linatis per tria capita sequentia, deineeps est verba ficturus Paulus . Quibusq; solis, ut dictim est, comperit sententia haee, diligentibus Desm,σc. Chri de viceversa, iuxta hrisollo. illis qua Deum non diligunt, Omnia esse clam, nosa, veluti ludaeis quoru culpam,tam Ee lignorum ostenso per Chrili inquaturius sancta praedicatio degrauauit: NIudae ae reliquis danatis, qui in aliquo fuerunt gratiae culmine, ex iam ipsis braneficio, accessio fit damnationi S. iis 3. SCIMVs. In persona anctoruloquitur Paulus, qui eam fimi spiritua, Ies, omnia iudicant et de altissimas causas diuini consilii specusantes, Icinni R experimento comperiunt, haec qua videntur mala, in bonum suum cedem amatoribus Dei. ιο i . . Du
με. ν Cauenda tamen est in hoe Ioeciliae/ t. sub resis eorum qui dicebant, praedestinatis tin n. nihil posse mali aecidere spiritialis ι neque teprobis quidquam bonum quod est manifetra contra νeritatem . Nam praedestinatis contingit pecea re freque ter, ut Paulo, Petro David, Magdal&Bar. Reprobi ve i eum sunt in grati .
millia operantur virtutis opera. Evem
plo est nobis Saul, de quo dicit Scrip- Φ. Re. 1. ra. quod erat filius' unius anni cum vegnareiccepisset, duobus autem annis regnauit, hoc ei ecit opera boni regis. Peccata igitur praedestinatorum, secundum hane Pauli sententiam. pollunt zillis per fructus poenitent iae in bonum cedere : reprobis econuerso, beneficia .i accepta. in grauiora suplicia, dum diis
84. M ρνει prasinit, ct predontvatiae conserimes μι 3maginis Ati sique μ ν e primoge- .m muli fratra bas. 9 Ollendit quonammodo amicis Dei, nihil mali possit contingere: & ut ait D. Tho. facit hanc rationem, nullus rae. . potest nocere his. quos Deus guberna- 'do promouet ad suam gloriam, sed praedestinatos diligdintra Deum. Deus promouet, ergo nihil potest ei A nocere. aut nihiὲ ἡetrimenti euenire. quod nocedat in eorum bonum. Maior estitia. nifesta, quae inferius dilatabitur, & locupletabitur. Minore vero probat nude ponens primo ea quae sunt ad promotionem sanctorum ab aeremo, nepe, praescientiam, Be praedestinationem, ut patet in litera. Haec autem duo. scille . . praescientia,&pridestinatio, conueniunt quidem in aeternitate V nam utraque est aeterna. Disserunt tame ratione, nam proiis importat solam notitiam futurotum.
siue bona illa snt, fium mala : predestia natio vero importat causalitatem quidam respcctu eorum, sitie,ut ait D. Th.& supra dictum est, praeordinationem quandam in animo, eorum quae quis est facturus, quod idem et . Et ideo Deus . habet seientiam de petratis, sed praedriflinatis eli de honis salutaribus. Unde, Paulus, Praedestinati, inquit, secundum propositiina eius, ut simus in fatidem. M. Habet se nascientia & ρradestinatis sicut superius di inferitis, olnnis prae destinatus est praescitus, sed non eco verisi includit enim praedestinario pret
mentiam, sed non econuerso praesciet aa Praue itinaII tau . Hae vanique est vir,
206쪽
utriusq; potentiae actus, nempὸ intele eius & voluntatis. Illa vero intelectus tantum, quae etiam secundu usum sch larem, ad reprobos peculiarer accom datur, quos vocant praestitos, vidistinguitur contra scientiam a probationis.
Est istitur huius loci sensus,dilectis Dei omnia cedunt in bonum, his qui secudum propositum vocati sunt sancti,
quos tamen non temer8 delegit Deus, uouit ille suos multoan id quam voca ret. Omnia enim praevio iudicio facit,
R disponit. non quod discursu opus sit Deo. sed quod nihil de rebus statuat.
nisi consulto id bonum censeat. Pro pterea dicit, nam quos praesciuit, ideli, quos bonum iuxta suam regulam iudicauit beare, hos Vadem xit confor
uit tantum quos vocaret, verum cer
to animi decreto praefiniuit,ut ad similitudinem filii eius transformarentur. lnserti per baptismum eorpori Domini Iesu, qui devicta came, & morte tritiphans adiit immortalitatem, ut idem sperent in se membra, quod in eapite iam peractum conspiciut, atque ita 'ipse p=imogenitus in multis fratribas, aes diceret, ut in hunc scit . modum, aeter ruis Pater per unum filium, plurimos
sibi filios pareret, inter quos Christus Iesus, caput ae dux esset, vel utiq; primogenitus, suum iud caeteris quoque
Scopus & finis supremus praedestinatio nis est confbrmitas sanctorum ad unigenitum filium Dei. Nam Christus reiademptor noster quatenus homo, causa est reparationis nostrae, non solum meritoria, & suo gradu e Sciens sed etiam vel ut ex eplar, instar cuius beandi sunt omnes, quotquot participes sunt haereis ditates suae. Ipse quidem quatenus homo, inculmine est participatae haereditatis, seu scelicitatis, ad quam altiori, humiliori ue gradu accedent beati homines quanto per ipsius gratiam &favorem, plus minuSve charitate profecerint : gradu, inquam, secundum do. teo, tamaniarae, rivisionem, comprchesionem, & amorem e quam eorporis. quod cofiguratur corpori claritatis es'.
86. 'marimi fili' fui Hebraismus est,
ut si dicamus assimilari di consormari imagini Caesaris, pro eo quod est Caesa. i. seu figurae Caesaris: ad hunc modii, dicendo, seonformes imaginis μὴ , 9 id evalet quod conformes lilii, seu filio qui est imago. Cuius se ae etiam est illud Genes. Faciamus hominem ad ima Geir. ιζ nem & similitudine nostram. Est Christus Dominus, imago Dei inuisibilis, splendor gloriae,& figura substatiae eius rhuie assimilandi sunt beati in patria,
iuxta illud Ioa. Cum apparuerit, simi- I. I M. Aries ei erimus,in claritate scit.& pulchritudine, & gloria: quoniam fulgebunt iusti sicut Sol, in regno Patris eorum et sicut Sol, inquam, ille qui fulsit coram tribus veris testibus in monte Thabor,
idest. Christus Dominus, qui se ibi gloriose trans figurauit coram Petro,& Iaiscobo, di Ioanne. Ad cuius tantam gloriam qui se coserre de siderat, opus est ut prius in hac vita,Christo pauperi co formetur in laboribus, quos pro nobis
ipse pertulit, ut plantati similitudini
mortis eius. fructu3 percipiamus di r
surrectionis. Haec autem sanistorum ad mistum
consermitas, non est ratio praedestina-
tionis, ut sapienter docet S. Thom. sed Tho. lterminus, vel effectiis ipsius. Nam sub praedestinatione radit omne beneficiu . salutare, quod est homini ab aeterno diauinitus praeparatu : N hac ratione omisnia beneficia quae nobis consert ex tepore, praeparauit nobis ab aeterno. Vnde, manifeste constat in Pelagianorum errorem incidere, qui asserat propter praevisa opera aliquem esse praedestin
tum. Etenim,cum Deus ab aeterno deis ereuerit eo modo reconciliare nos per gratiam, quo facturus erat in tempores blasphemum enim &haereticum esset id negare consequens apperte fit, ut si Pelagianum est sentire quod gratia iustificans datur propter opera, idem sit prorsus errur dicere,quod quis prae- deliinetur propter praeuisa opera, vel
207쪽
isc COMMENT IN EPIs T. D. PAVLI
quia preuisus est time usurus gratia. Nam id quod est effectus gratiae,magis
repugnat esse causam praedeltinationis quae causa est ipsius gratiae, quam esse causam eiusdein pracedentis gratiae. Nullum ergo meritam ex parte nostra
a Deo praeuisum, potest esse causa prae-Mihinationis, sed haec potius est causa omnis meriti, & cimnis honi, quod no bis in hae vita, di in statura contingit. 87. sit 'st primogenitas iri mastis fratribus. Christus Dominus seeundii
aeternam generationem absque fratruerat consertio, exi thens in sinu Patris, ct ex hac parte unigenitus dicitur a Patre: assumpta vero humanitate factus homo, unigenitus quoque dicitur, non enim assiimpsit illa ut esset adoptiuus sicut nos, sed naturalis Dei filius. Dicitur etiam unigenitus a matre, fuit Gnim unicus matri suae benedictae, euius venter beatus qni spatio nouem me sum portauit eum cuius ubera beata quae eundem Dominum lactaverunt,
di ipsa tota scelix, quae Spiritu sancto Concepit, & virgo peperit, & post partum virgo permansit. At vero hie uniis enitus qui ab a temo erat sine fiatrius, voluit in tempore habere illos. Quemadmodum enim Deus suam naturalem bonitatem voluit aliis eomu-Go. Nicare, participando eis, ut ait D. Tho.
. smilitudineni suae bonitatis, ut non imium si bonus, sed etiam actor bonor ur. ira Dei filius voluit conformitate suae filiationis aliis comunicare, ut non so.
tum sit ipse filius, sed etiam prim Ogenitus filiorum. Et sequi per generationem aeternam e si unigenitus, per collationem gratiae sit primogenitus in
multis fratribus. Diuersa tamen ratione, nam ipse est naturalis . nos vero
Per eius gratiam adoptati, ac proinde nullos ad haereditatem potuit admitti. quoadusque primogenitus a mortuis 1. e. I resurgeret. Unde Et primogenitus mor tuorum quoque dicitur, quia primus omnium resurrexit. Hinc etiam patet quomodo Christus eonstitutus sit haeres uniuersorum, nos vero coharedes
ipsius et nimirum, quia tanquam MLMrali Dei filio homini facto Aebet urti .
reditas et nobis vero tanquam membris
ius comunis per ipsum sit. Alludit in
e ad priscorum, Ze nostri etiam temporis nobilium morem, quo primogenitis decernitur haereditas, cum onere
alendi fratres r idemq; mysterium adu-bratum est, in Isaac, Iacob, manasse, qui paterna benedictione prae genitis fratribus praelati sunt. Dicitur etiam iuxta Anostol. primogenitus omnis cre θριε.
arurae, secundum aeteri am generati
Nem, non quod ipse sit creatura ut impius Arrius voluit, sed quod de summa Arria essentiae cognitione, in qua omnis relucet creatura genitus est. Pari quoque modo dicendum, quod primogenitus aeterni Patris, est etiam primogenitus virginis matris,naturalis quidem ipsius. nos vero per amorem simus filii tantae matris, quam forsitan filiationem in dilecto Euangelista Ioanne significare voluit Christus eum pendens in cruce eumatri eommenda uir, dicens, muliere re filius tuus: & ad Discipulum. ecce mater tua. Quis enim dubitat quod
dilecti fratrex Christi, sint etiam filii
dilectae matris suaeὸ Generationem tua. o Christiane, quis enarrabit λ fratrem habes regem omnium seculorum, cuius pater, qui nunquam fuit natus, est etiatuus pater,& mater eius virgo est quoisque tua, quae est mater misericordiae.
23. QUOs m rem predestisauit, haroe --ui . Quo certa fides sit nobis Deum qnod semel instituit, ad plena usque praestiturum, eos squor pravi Gnauit,9 id est, ante omnia tempora n
uit ac deleuit, de quibus animi sui decretum . iam evulgarat prophetarum
etiam svocavit. 2'astioria, ctu redemnatis, i ta sunt aeternae: vocatio autem, & iusti fieatio. di magnificatio. teporales effectus preis destinationis. Deinde quoniam primul
iusti fieationis fundamentum est Mes. quae me auditum suscipitur. primus Draedestinationis e fictus et vreatis. Nam vox ad aurea fit. unde Paulos.
208쪽
Quomodo inquit credent nisi audiant λQuomodo autem audient sine praedicante λ Est autem duplex vocatis, altera exterior, quae fit ore praedicantis: alte.
ra interior, quae nihil aliud eli . quam quidam mentis instinctiis, quo hominis cor mouetur 1 Deo, ad assentiendi, his quae sunt fidei, vel virtutis. Sed vistraeive vocatio tam exterior, quam inisterior. item est duplex e altera, quae suum non sortitur effectum, ob duriti eordis illius qui obturat aures,ut patet in Evangelio de vocatis ad nuptias, &ex illa sententis, si non venissem S locutus eis non fuissem, peccatum non
haberent et qua vocatione vocatus est mundus uniuersu . Altera vero est efficax, quae suum sortitur effectum t iaillis scili. qui vel ante rationis usum a. Fluuntur aqua Spiritus sancti. vel postea assentiuntur Euangelio. Vtrunq; enim est necessarium ad fidem, & fauor Dei mouentis nos ad eam, nam ideo inuitat, vocat, rogat, & tanquam gallina congregat pullos suos sub alis ci metiae suae: unde filius Dei Iesus Chrinii , Nemo inquit.venire potest ad me. nisi Pater qui misit me traxerit eum. Et Hierem. Conuerte nos Domine ad te, & conuertemur. Est deinde nece δε-rius ad fidem, Lyentaneus noster ast 'nsus. Quia omnis qui audit a Patre, inquit Filiu q. ct didicit, id est, obtemperauit, R assensus est, venit ad me, credendo scit. per fident vivam . Sed & hae e
cax vocatio, ect etiam duplex: altera,
est tantum in diem secundum temporariam S praesentem ivllitiam, prout in illa seminantis parabola, satis exactὸ descripta eis, in semine quod cecidit secus viam, vel in petrosis r dedit enim fructum ad tempus, sed qui vel exaruit
demum, vel 1 volueribus coeli consumis plus est. Hac vocatione vocati sunt illide quibus ait beatus Euangelista IOane , ex nobis exierunt, sed no erant ex
nobi . Hac vocatus eii Iudas. qui non perseuerauit in dignitate sui Apostolatus. Altera, ei efficax vocatio, secunduae ternam pra destinationem, veluti proprius eius effectus, de qua hic loquitur
Paulus, di supra cum dixit, Vocati s-
eundum propositum e ae proinde talis vocatis eli certis,ima, iuxta illud Prophetae. Iurauit Dominus exercituum dicens, Si non ut putaui ira erit, Ae qu
modo mente tractaui. se eueniet. Et propter hanc certitudinem. more prophetico, usus eli Paulus verbo praeteri ii dicens, Votaι it. Hac quidem voca tione vocati sunt, Petrus, Paulus. An drias, cum caereris Apostoli . di omnibus quotquot praedestinati sunt ad via
89. ET ques voraxit, illas c iastifica uir. Simul tempore sunt vocatio di iustificatior natura autem precedit voca tio tultificationem, tamquam caua suu effectum . Nam quemadmodum voca
tio est ei et ux praedestinationis, ita devorationis iusti hcatio, ideo enim quisis iti ficatur, quia vocatur a Deo. & non Econuerso . Quoniam vocatio motion εDei significat trahentis hominem, tu stificatio vero terminum, hoe est. recoἄciliationem,' per infusionem gratiae Spiritus sancti, in eum qui vocationi Dei auscultat. No igitur frustra vocat De
illos qnos praedestinauit. nam vocatos '
sua indulgentia ex impiis pios, ex nocentibus innocentes reddidit.
munificauit. 9 Significat & futuram gloriam. & praesentem gratiam sanctorum. Valde enim maeni ficum S gloriosum esse videtur, in hac vita vacare viiijs, innocetiae gloria florere, a fisci ibus esse incorruptis, sic insitum esse Christo veidein sis cum illo, spiritu illius habere pignus, haredem esse Dei, cohaeredem Christi, ut de gloria e celeni quae superinest. suo tempore implenda, non liceat diffidere. yl. 6 UID erga diremas ad hae t Si
nifestat maiorem propositionem supra positam,nem p ἡ,illi, ,quos Deus guber
nar, nemo noc re potest, nec per malup nae, nec per malum culpae . & ait,s Quid rus iucemus ad haeλ quasi dicat,quid Aspondebunus ad tanta chari
209쪽
e,3 COMMENΤ. IN EPIST. D. PAVLI
ratis beneficia scatres P Cura enim nostri eam alte insidet Deo, t ab aeterno nos praedesttinauerit, deinde voca uerit, iusti ficauerit, magnificauerit, spiritumq; suum nobis donauerit clamaistem pro nobis Abia Ῥηter. suspiris altissimis salubria petentem : quas illi gratias pro tantis beneficijs fragilitas
nostra persoluet Aut quo non replea mur gaudio, stupor ; expauescamus, quod talem habeamus Deum, tam pro Pitium, tam beneuolum,& nostri amatem. Quis iam negare poterit,diligentibus D*um omnia cooperari in bonum p duis enim diuinum poterit impedire consilium Z Nam iuxta Sapientem, non est sapientia. neque prudelia, neque consilium contra Dominum. Et cum hoe ita habeat, quid est quod de diffidendo loquatur aliquis Nam c si Deus pro nobi , q is contra nost9 ac si diceret, tot argumentis iam Deus declarauit suam erga nos charitatem acheneficentiam, qui si a nobis stat, quia poterit ullus aduersarius p Quid poterit hominum malitia, protegente no Deo p Hine est, quod beatus Iob, post-nb. , quam diuinum fauorem expertus sus' rat, dixit, Pone me iuxta te, & euius uis manus pugnet contra me. Et Resius ULAE . Uates David, similiter dixit: Dominus illuminatio mea, di salus mea, quem timebo λ Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo λ si consistant adueria sum me castra non timebo: si exurgat aduersum praelium,in hoc ego sperabo.
Si ambulauero in medio umbrae mortis, non timebo mala. quoniam tu me cum es. Quibus sententias valde arguutur pusillanimes, dum tot auxiliis muniti. non solum ingentibus, verum &leuibus sucumbunt tentationibus,valein do omnia Dei fauore vincere. Exemplo
sunt robustissimi pariterq; sortissimi
martyres, in quos mundus fremens di urens prorsus nihil valuit, imo stupore plenus mansit circa eorum constanistiam di sortitudinem,eo quod non esset
potestas contra spiritum qui vigebat in
s a. ian etiam pruris Ilissea non repercit. sed pro nobis omnibus tradidit illsi,
quomodo non etiam cum alis, omnia nobis
donauit. Mirum profecto argumentu, Dei erga nos eximiae charitatis, idem prorsus cum illo, sic Deus dilexit mu- Da. s. dum, ut filium suum unigenitum daret.
Quid non dabit, qui hoc nobis dedit
aut quid non expectabimus ab eo propitio, qui pro nondum reconciliatis,no
pepercit unico filio suo, sed pro nobis
omnibus unum exposuit λ pro nocentibus innocentem, pro peccatoribus,tustum di sanctum tradidit: exinanivit, ac deiecit, ut nos subveheret: peccatu secit, ut nos a peccatis liberaremur: in morte tradidit, ut nos reuiuisceremus. Proinde cum filiu dederit in quo sunt omnia, non e consequit ur, eo nobis d
nato, donata esse omnia quae sunt filii, cuius nos fecit cohaeredes8 Donata,inis quam, nunc in spe, postea donanda in re, cuius spes est certissima per Chris-tuna. Quid enim non impertiet nobis.
posteaquam impendit eum qui potior est uniuersis creaturis s3. Tropria sis sis. 9 Non adoptiuo, ab aeterno sibi genito, suae substantiae splendori. 66. pepercit. 9 Pro nihilo ducit mortalis homo omnia quae possidet perdere,vi dilecto filio parcat: & tame Deus ut filijs irae, & peccati, parceret. proprio filio qui sons totius est sancti in talis, non pepercit. sh Tradidit.9 Nemo traditur poenae, nisi peccati reus e sed amator hominu Deus, innocentem filium tradidit, ut nobis iniquis parceret. Tradidit,inqua, dum misit eum in mundum, in similitudinem carnis peccati: tunc enim p suit in eo iniquitates omnium nostru . Quin & ipse se quoque tradidit, du charitate ardentissima succensus, passioni sua sponte se obtulit. Tradidit eum etia Iudas, di Iudaei, exterius aduersus eum aliquid operando. 96. PRO nobis omnibus. 9 Quantum adi sufficientiam cpis peccatis totius
210쪽
r. Ioa. a. mundi passus est Christus, ut ait Ioan sed quantu ad efficatim non nisi pis praedestinatis. 9 7. Donauit omnia. Iure quide Christi Saluatoris nostri, qui est Rex regum N Dominus dominantium,omnium re rum sunt quodammodo possessiores, sancti & iusti, tamquam ipsius Christi Domini membra, dum omnibus ad ipsius gloriam utuntur,& nihil eos remoratur in via huius vitae, sed omnia illis
cooperantur in bonum. Habent Ange-Ios in in inisterium terrenae militiae, &eosdem habebunt in consortium coele sis triumphi. Habent coelox in mini steritim corporalis vitae, N eosdem poclea habebunt in habitaculum, & pe petuam sedem aeternae vitae. Omnia veiastra sunt, ait Paulus ad persectos Chri-δ τ 3 stianos. vos autem Christi, Christus au-
s8. OVIs aeeusabis aduersus electes Mei. Re ecto poenae metu ab animo. sanctorum, confert se ad expellendum. timorem ctiam culpae,quo eos securos reddat tam ab actore accusante,quam a iudice condemnante: S ait, Uuis a cusabit aduersu electos Dein quasi dicat nullum periculum est, ne animum filii
beneuolum erga nos. vertat, mutetq; Deus, opera calumniatoris r quis enim ausit accusetionem instituere aduersus eo ς, quos Deus destinato,certoq; con
silio delegit, ae pro suis ducit num
audiet calumniatorem aduersus eos,
quibuet ipse gratis omnia comissa do-ci Is nauit Nam iuxta Chrysost. Siquis eligendi peritissimus, vel equoru pullos.
vel aurum, vel quavis rem aliam, optimo eon silio rem eligeret suae artis,nullus auderet in re electa quidquam re prehendere. Sic electos Dei nemo potest reprobare, eum sint electi ab ipδε qui est ipsam et sapientia, & falli non
' ' potest. Ae propterea non dixit Paulus, Iustos aut vocatos, hi enim si ad lepus tantum iustitiam habet, non sunt quidem immunes ab accusatione, quia nopersevcrant usque in finem . Sed dixit,
elector, idest, probatos, quos nullus Offendet accusatore aecusare enim imprubare est, quomodo ergo improbabit calumniator, quos Deus probauit
ρρ. QSVS qui iustificat, quis est qui
eondemnet D Quemadmodum electione Dei, opposuit accusationi, ita & eius iu- stificationem, opponit condemnationi r& alludit ad tribunal supremi iudicis.
Cum enim praetor, reum iustificat hoc est, iustum pronuntiat, non omnis misero aufertur metus, ne rex si ad ipsum appelletur, eum condemnete quem v ro rex absoluerit, omni prorsus timore caret laetus & iucundus. Optime ergo
colligit diuinus Apostolus, si Deuιὰ omninm iudex, quem nihil latet,& misius potestate, nulla est superior, nos iusti at, idest, a pristinae vitae reatu absoluit, de pro iustis habet, de quis rit qui eondemnet 9 absolutos p quasi dicat, nemo,modo nos cauerimus ne in pristinas relabamur culpas. Vnde Mat . .
Iob, Uis concedente, inquit, pacem, quis est qui eondemnet λ Et David. δ' ιδ' Beati quoru remissae sunt iniquitates,& quorum tecta sunt peccata, idest, ita abolita, ut nulla in perpetuum restet memoria ad confusionem illius cui co- donata sunt. roo. CHRISTUS IESVS ni mortuus es , imo qui est resurrexit, qui est est ad
dexteram Dei, qui etiam interpellat prombir. 9 Possiet quis deceptus a merere quod a Christo Iesu, qui est Iegislator,
accuserentur transgressores madati sui,
si e di de Moyse dicit ipse, est qui ac- .s
cusat vos Moyses, in quo speratis:& quod etiam ab ipse condemnarentur, eo quod sit constitutus a Deo iudex vi-uorum & mortuorum. Ipse etiam est M. ιε. immunis ab omni peccato, atqueadeo δ. c. a. idoneus videtur ad accusandum. & coindem nandum, iuxta illud, Qui sine pec- IM.Lcato est vestrum, primus in illam lapidemittat. Cum ergo ipsi etiam iusti s p numero delinquant, potuisset eis qui Dpiam Hrsitan talem timorem incuterer sed Paulus eum aufert, respodens quod
Christus mortuus est pro nobis, qui idcirco non est metuenaus a iustis praqui