장음표시 사용
211쪽
et mortuus est,& quibus tot tanta in contulit heneficia . Potest autem tota hec oratio interrogatiue legi, secundum Aug. & alios, in hunc modu: cuni Deus sit qui ivllificat, quis e thori condenet 3 Christus ne qui mortuus estλ Aec. quasi dicat non. Potest et i affertiue pronuntiari, sed ironice. . Hoc modo, quis accusabit aduersus eis lectos Dei Respondet ironice qnod christus, de quo talia sentire fas non est, eum ipse tam raro sit in nos affecta, ut pro nobis seruandis mortem eistiam oppetierit. lmoqiii & nobis resurrexit a mortuis, ne suis deesset. Is tantus aduocatus, & idem iudex. assidens dexter Deo Patri. interpeliat pro noris. idei . causam noluam agit apud illu. tantum abest ut accuset.ves condemnet suo . itaque cum Pater,morte Filii nos ab I uerit ab omini reatu e eum filio,
tam chari simus: quid est quod posthac,
metuamus diaborum. aut diaboli mi. mistru n hominem, vel criminantem,vel condenantem p Non licet iam timere eos qui occidunt corpus, animam aut εnon possiunt orensere. seruatam utique
a Chri lio in elotia ipsius. Eximia sunt
haec hene eia, di maiora valde, quam ut lingua ulla valeat exprimere di nimi
rum, mors, resurrectio. thronus, interper
iar ια sit, Dei pro nubu.9 Nam & si Christo ut Dei filio naturali, S resu
rectio debebatur. & thronus ad dexte, ram Patris r haec tamen omnia retulit in rem nothram quae rursus salus in eius gloriam refunditur. Bono ergo animosiit iusti, o quibus mortuus est Christus, de si peccauerit quis eorum sepisties. aut septuagies septies. non diffidae de salute. aduocatum habemus apud Patrem, testim Christum iustum,& irse est propitiatio pro peccatis nostris, non pro nostris tantum . sed &proto tius mundi, ut inquit Ioannes. O . e Mortuus eII J Mors Christi, causa efficies est noltrae redemptionis. Ioa. 'mo qui ct resinrrexit. J Restire rectio Christi cauca exemplaris eli no-
ωα iustificationis. ut quomodo ipse
surrexit a mortuis. ita di nos in nomintate vitae ambulemuet. Addit autem imὸ quia potius est nune comenda- dux ex virtute resurrectioni . quam ex infirmitate pas,iovis r nam si cruci i-xus est ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Deir unde spes nostra augetur. rum, resurrectionis nostrae, tum
tiam auxilii eius. r M. QUI est ad dexteram Zei. . Magnum & mirabile, & stupore plenu
est. ait Chry si . carnem nollram sursum sedere, de adorari ab Angelis & Archangesis: haec quotietcunque mecum cogito, excessum patior, magna de genere humano imaginans. Est Christus minus ad dexteram D E LI in ae qualitate quidem Patris secundum diuinam naturam : di in potioribus bonis eius, secundum naturam humanam, ut docet S. Thom. te nos etiam lquatenus eius membra, in eodem loco cum ipso sumus, quod est nobis magni gloriae. Unde Paulus, Consedere,inquit. not fecit in coelestibus iii Christo lata. Os s. lQ,1i scit . est caput nostruu . nos vero ipsi as membra. 1 26. Interpellιρ. superἰ ut de spiritu
sancto loquens dixit, quod ρ . it. I De Christo vero nane dicit quod ter εliato quod idem est. Sed differenter Spiritus sanctus & Christus postulante nam Spiritus canctas facie nos
orare tantum, quoniam, nec mediator est, neque naturam creatam affuiripsit, secudum quam possit orare, nain hoc,
inferioris est ad superiorem. Sancti igitur numinis a sta . no tanquam miseridi rei, postulamus veniam a Patre misericordiarum. Christus vero quia homo est, & mediator, postviat 2 pro nobis intercedendo tanquam medius aduo oeatus, iuxta illud, Ad uocatum habemus apud Patrem Iesum Christu ius ι ama. artum, Sc. Qliod quidem patrocinium.& interpellandi munus, etiam in hae viista mortali, non stilum reipsa praestitit. ubi ait. Rogaui pro te Petre, ut non de- Lης. at
iaciat ficta tua, verum & in futurii pol licitus
212쪽
yea .r . raelitum dabit vobis. Est autem munus S officium aduocati, non accusare, aut condemnare, sed potius accusatore repellere, & conjenationem impedire.
Christi itaque pro nobis interpellatio, tripliciter fit, primo quidem orando, Da.. ιν iuxta illud, Non pro his, scit. Apostolis. rogo tantum, sed & his qui eredituri sunt per verbum eoru in me. Deinde, volendor iuxta illud, volo Pater ut ubi ego sum, de illi sint mecum. Tertio,humanitatem pro nobis assumptam, α mysteria in ea celebrata, conspectui pa-Heb.6. terno representado: iuxta illud introi' nit in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Huic tanto ac rari Ii mediatori debentur omnia qua postulauerier ad quem proinde omnis se mo noster. & oculi nostri. donee misereatur nostri. Quoniam a Patre nisi me ipsum, quidqii ri non oh tinebimus test enim filius dilectioni suae. Et hoe quidem dum facimus, illum colimu . cultu qui dicitur latriae. Sancti etiam
tanquam amici interpellant, εt orant pto nobis: non tamen eis quidquam ex codigno debetur: sunt ni nilominos orandi, quos dum praecamur ut orent pro nobis, minime colimus latria, sed dulia.
sufficiῆtiana de omnibus sumitur hoc. Oratio enim Christi, sicut & eius passio, de se sufficiens est uniuersis, nisi iniqui sua obdurarent corda r iuxta ilis ea. lud oseae, Auxilium meum lsrael ex te autem perditio tua. In aliquibus etiam reprobis, gratiam ad tempus impetrat, quam & in crure meritus est Cnristus. Sed quantum ad efficat iam, de solis eis lectis aceipitur, quibus sicuti morienis do, sic & orando obtinuit gratiam &gloriam. Aduersum hos in die iudicii, nulli locus dabitur aceusationi. Nee vero in statu praesentis vitae aduersarius potest illos aeeusare, aecusatione scit.
Nihil tamen prohibet, quominus iustus semper iit pauidus, an sit in gratia Dei. necne. Huius certis imum signi , est
vera peenitentia, quae tre partes comprehendit, per quas Deus iustificat adultos, nimirlim, contritionem, consensionem, & satisfactionem l his rite peractis, nemo est qui in extremo iudicio condemnetur. Nam per gratiam S iustitiam Christi, in ratione meriti, S causae efficientis, iusti fieamur. Per gratiam vero quam nobis infundit,iustineam ueso aliter. Hadie quidem in paruulis,est
eiusdem aequalitatis per sacrare entum collatae. In adultis vero non nisi fecit eum conatum deseruorem, quo ad Deuconuertuntur. Vnd Equi minori eontriatione & dolore quam pro grauitate su
rum criminum par erat eonuertitur, is
iam in gratia constitutus, fructibus pC nitentiae, teporem suum, di negligentia recompenset. De poenitentibus Christianis nune loquor, nam hae ratione, Ecclesiae praelati, autoritate sibi a Christo tradita, reposcunt ab eis satisfacti nes, quas si non in hoe seculo perniuerint, exacturus est Deus in suturo, ut
iuxta Paulum saluentur quasi per igne. r os. Is rega mi Barabis a eba νitate christi 2 Colligit ex dictis hanem l usionem,& iuxta Aug. est una ex bb. 4.do orationibus quae in sacra Scriptura, a- doc. chriditer di eum vehementia prolatae sunt. Habet autem ex proximis verbis con sequentiam hane. Cum tot beneficiis,
tot pignoribus obstricti simus Deo.
Christ mi, qui ut praedestinatos voca. tet, iusti ficaret, ae magnificaret traditus est: & quo fructus iustificationi , iustiter uberiores nobis proueniant, a sissiden dexter Deo Patri, pro nobis i terpellat, corporis sanctiis imi cicatriisees gloriosas paternis oculis ostendendo in ergo nos ab iitas eharitate abstrabat 8 9 Vt non redamemus, sic aώdamati λ nnlla malorum humanor mprocella, poterit aduersus habentes charitatem, si volunt i tum, quia Deus est
pro illis, imo est in illis, di ipsi in illo. ι Io. Tum etiam . quia ut habetur in Canticis, Fortis est ri mors dilectio. Eloqui C m.v
multae non potuerunt extinguere cha
213쪽
io, COMMENT. IN EPIST. D. PAULI
Io7. Tribularis, an angustia ρὶ A tribulo, dicitur tribulatio, siue serreo, sue spineo: & significat mala quae exterius inferuntur ab hoste, qualia sunt, carceres,exilia, calumnias & huiusmodi alia. Angustuc vero signi ficat internas anxie tates et haec facit tribulationem grauissimam. Nam si in tribulatione, datur euadendi via ,solatiu est: sin aut e minu rum prauiter angustiatur animus,& tri
l . . bulλtio recrudescit. Vnde David, pro ' ' magno decantat beneficio. in tribula tione dilatasti mihi. Et Apostolus,Tria. . . bulationem, inquit, patimur, sed non angustiamur: quia, ut ait David, Mul-γι tae tribulationes iustorum. S de omnibus his liberauit eos Dominum Io 8. perstretio'ὰ optim ὀ cum angustia componitur impiorum perse cutio, quae non videtur esse aliud quam miseri insectatio, quousque omnis illi occludatur via salutis, S in extremas coniiciatur angustias r quod fit infiigendo illi quodlibet nocumentum. Ios. famet ' Pertinet ad ciborum subtractionem. II o. nuditas ρ ὰ Indigentiam
. tegumenti designat. M aliarum rerum Penuriam,quae nobis esse solent extri secus refrigeria aduersus aeris inclem
m. eo periculum ' naufragici potest inteligi,&aliis malis futuris.
I 1. giridius yὰ Universa mortis genera, quae a diris tyrannis contra saninos martyres perpetrabantur; significat. x et 3. SICUT ''tum est, quia propter
te mortiscamur tota die, astimatι sumust
sicut Oaes oecisionis Admonitos his ver his facit filios huius seculi, ne, dum vi derint filios Dei tam immania pati tormenta, cogitent, in causa esse vel eoru demerita, vel quasi derelictos habeat 1 eus in obliuione r quandoquidem talia euentura piis in hoc mundo, iam
olim praevidit mysticus ille psalmographus, cum in persona fideliu pro Chriasto patientium, diuino assatus spiritu, canit, quia propter te mortiscamur tota die, ideri morti tradimur quotidie. aestimat ι sumus, J ideli. habiti sumus. sicut ονυ σαφοms, id est, sicut oves eaedi destinatae. Quos sane, per talem
mundi saeuitiam, & probatur eorum amor tanquam aurum in fornace, & adcumulatiores coronas, promouet Deus. II . Tropter te. Sola Christi charitas, fuit causa passionis martyrii, alias non essent martyres Christi, quia, ut ait Aug. martyrem no facit poena, sed cau- ει- α
sa. Sicut enim Christus dominus inter' latrones diuersa de causa crucifixus est: ita inter Christianos diuersis causis patiuntur homines e ut latro, proster rem alienam i ambitiosus, propter innanela gloriam : auarus, propter aurum : & alis, propter alias cupiditates sese moria offerunt, ut unusqui': cum idolo suo quasi loquens possit dicere, cpropter remorascamur tota die. Diuersa tamea mercede patitur impius. te pius homo. Aurum enim auaro potest respondere. tu si naufragium seras, & me perdes &te : econtra uero Christus suis sic dicit. Qui perdiderit animam suam propter me,saluam faciet eam. Atqueadeo bra M'tus Perrus, Nemo, inquit, patiatur vir, ''sur, aut homicida, si autem ut Christi nus, non erubescet. Patitur etiam propter Christum, ut ait D. Tho. non solum qui paritur propter fidem Christi. sed etiam qui pro suocunq; iustitiae opere, amore Chrissi. Strenui militis est, μW-I- ducem suum sessus, discipuli magistru, sequamur Christum ducem ac praecein torem nostriam, sequamur eum in hae parte, nam haec est Christianorum
ria, pati Dro Christo, sicut ipse pro illis
passus est. Pro quo tanto lubentius deinbemus pati, q uanto ipse pro nobis gratius mortuus est: iustus, pro iniustis: diues, pro miseris, ut nos scelices faceret, & pariicipes gloriae suae. Morientes igitur oro Christo, quid multu facimus λ Ipse bonorum nostrorum non
eget, nec vitae, nec mortis nostrae. Sed
mori pro Uis, quid inde nobis comodi
214쪽
primente. aur incommodi 8 Nimirum,
mortalem viram, pro immortali comuistamus; ut mori pro ipso non Q id
mus. imo si nihil a Chri isto sperarem .i mori pro ipso debem ux, cu illi debe
mus vitam & omnia. er U-νifleamuν. J Mortificare. nosiqnificat in hoc loco macerare carnem per opera primitentiae, ut in epist l. ad .eri. 3. Ol. obi sit Paulus. MIrtificate membra quae sunt per terram. Sed sumitve pro eo quod eth, morti tradi. .e - - I f6. Tota die.) idest, quotidie. Et dicit hoe propter varias Christianorunaflictioneq. quibus olim afficiebant Ir. ιVnde ChryGilo. Clim naturae. inquit. nostrae, ditim sit sonet mori, tam .pri nil Icii illi Chrittiani. sua se sponte. mille morimus ciuiectabane peopter δ.C. 4. De m. luxta ill id. Semper nos quiri uimus. in mortem tradimdr propternisum, ut & vita lesu manifestetur in
carne nolira mortali. . ι . II f 7. Ogstismati sumus sieti σκεν steriis
sonis. J Conuenit cum illa sententixs,limroris, Venit hora, ut omnis quii efficit vos, arbitretur se obseq itum maritare Deo. Tyranni enim necessariat ducebant. Asto stolari Ae reliquom Chri-lstia m. tanqua ra legum peruerseres Seresi ν ni . s inrimere. extinauere νη iris propterea, perinde ac Decudes οὐ Sui laleelsiri F. q iotidie caedebant, di iaeruciabant. dissecabant, ae dilaniabante
inter quos Rhostiat o Himi habitis tr. iuxta in ud Pauli dicentis. Puto,io quod o diis nos: Apostolos non immostollendit ta aut ri morti destinatus quia specticulum facti sumus mundo. Hinc Hiero. Amitar pro nobis, valde falubre domamentu, quod non a ieet persectis meis rimis. per immisiam semetipsos de fen/bre. sed exemplo Domini & Miqic rei. qui lictit ouis ad victimam duct asell. orinia illata patientissim toleraret
tio Oprapositae quaestiosis de Christi
charitate,& ait. praedictas omnes tribu-ἐIationes pro nihilo ducendas esse, propter eum qui ita nos dilexit vi pro nobis moreretur: in quo etiam nos ipsos confortante, potamus utique omnia di quando pro ei uti nomine morimur, tunc maximὸ superamus, di truampha. Imus. Quanta is ereo tyrannorum mala accerba videatur ad aerias Christianos, nihil tamen eos terrere debent. si ad ieoru manus venire contingat. lneiderei, pci siunt, prim ere non possum: imo, quo magis incubunt, hoc mapi' ac ma agis eleuabimur sicut palma : & confirmabunt nostram erga Christu.& Chri C. ti- erga nos charitatem, dum ubiq: vi- .ictores discedimus, non quidem nostri lip.rum praesdos. sed propter eum au disexu noid ideli .illius protectu cui de-:bemus omnia. Neque enim ille. quan do nos sic amar. sinet vinci nem nosia memores illius erqa nos benςficentiae, .
vllis malorum insultibus i l 4bis
tr9. sveramua J obserua pie; Lector, stirpendax martyrum victoriari aduerindisas hostes Christi t. facili Misrum iussue delubris daemonia exire cogebant tridora, imperio confringebant et flam illis patebant, di inimicos coniuniebatilli rum constantia δι laetitia. in passio.
nibu stirpebant hostes, ut frequenter ad fidem Christi conuerteren ri&ρος- . . inimici crudelibu , fiebant misi S L. . . . 63 earundem pastionunt. d
o. . Propter eum qvi Hlexit nos. J Di-. lectio Chri iti, est eausa nostrae dilectiois iam , di totius nDstrae fortitudinia r unde Inannes. Non quasi nos inquit, dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prios dilexit nos. Amanti ergo nihil eli dita fiet te,imo omnia sunt possibiliat amati, inquam Christua qui eum cousOrtae,
I t. Cer As Fum enim. Insignis Chrintramor erga lancto' eius, magnam pari fit. in eis animi fidutiam, quam in hoe
loco Paulus vocat certitudinem e qua
propter cum dia si propter ς inqui
215쪽
dilexit nos, In tanto amatore fretus, quasi omnimoda eertitudine munitus, omniq; excellenti virtute armatus,qua si pro nihilo dncens omne robur creaturae, parui pendem; omnia mala quia mundo euenire possunt ait, Certus
sum, quia, pro quod. 02- 7 eque mors. J Terribilium omnium, terribilissimum est mors, includens in se omnia mundi maIa quae hominem terrere possunt, ut discedat acharitate Dei. I et 3. NIque vita. Haee est praeeipusi, inter appetibilia bona quae allicere valent hominem. Nam pellem pro Pellem. i. & cuncta quae habet homo dabit pro
anima sua. γ q. 2 Mae Angeli, neque principatu , neque virtutes. γ Nomine Angelorum, Rrcha sos: nomine autem principa tuum, Dominationes: de nomine Vir tutum Potestates etia inteligere possumus. De suprema autem Hierarchia.
non potest cogrue inteligi, utpote quae non tam ad creaturas, quem ad Deum respectum habet. Est enim Seraphimo idem quod ardor charitatis Dei: o νμbim, splendor scientiae ipsius: Throni.
sedes eius die untur. Loquitur autem in lib. de nune diuinus Apostolus, amatorii m coρμο 1. re, per hyperbole t amor enim inter
c d. cunctos animi affectus, gaudet hyper Iholis. Vnde Chimost. Amantium, inmquit, mos est, ut amorem suum silentio tegere nequeant, sed necessarias & elia . ris produnt, & flamas suas intra pectus cohibere non possunt: enarrant ea se quenter , ut ipsa alii diritne narrand lamoris sui solatium eapiant, di refrigearia immensi ardoris assumant. Sie facit hie beatus eximius amator Christit omnia quae sunt, di quae erunt, quaeq; accidere possunt, fle quae omnino non possunt, simul uno sermone complecti
tur: ut per hoe quanta in eo vis esset diuinae charitatis ostenderet, atq; om nibus ante oculo poneret. Deinde cuDeus, authore B ardo) sine modo amandus sit, non potuit hic erumtu
amator, modum torrenti orationis ponere, sed ut ostenderet contra illam vina amoris, nullam extare in ereaturis facultatem, facilius, inquit, esset coelicolis il- , lis diuino amore flagrantibus, velle me ab eodem amore diuelleret vim ver hoc eonficere possent. Praeterea Angeli sunt nuntii, & administratoria spiritus, quos Deus mittit in ministerium .pr pter eos qui haereditatem rapient salutis, ex quibus superiores Are Veh de- m a. legantur ad summa negotia, veluti Gabriel ad virginem re inc δι as vero sunt, qui prouinciis praesunt in eorum custodiam virtutes autem, per quas prodi . Dan e .giosa fiunt miracula et qualia suerunt maris rubri exsiccatio: Sodomorum ein uersior & in fine mundi facient stomnis
da. nam tunc virtutes emtorum moue
buntur, ad operandum scit . illa. Inquit ergo Paul quan uis Trincipatus omnes huic negotio praelati essent, cuius gra- ι
tmet miracula ederent, nihilo plus a uersum me valerent, quam si imbecilriles creature essent. Hoc itaque modo
Paulus per hyperbole hic loquitur, v luti cum ad Galatas dixit, Si ego .es L.
Angelus de ecelo, aliter Euangellinu rit vobis, praeterquana quod Euang lla auimus vobis anathema sit. Et si ita loqui de Delicibus potuit,multo mesiux. de damnatis Angelis. inter quos, licev
nulla sit ordinis pulchritudo, sed semipiternus horror, est tamen in eorum confusione imago quaedam ordinis Priacipatui m, in malum nostrum instructi. Hos autem inuisibiles hostes, eius virtute vincimus, qui expoliauit principavitus Se Potestates, triumphans illos in .cit ac
s. Neque innamia. πιγι futura. I Ad ei reunstantiam temporis p tinet hoc. ynstantia, idest, praesentia bona, gaudium di laetitiam pariunt: si verbunt mala, tristitiam β dolorem. F-- autem bona. spem i mala vero, timorri causantur. Nulla ergo bona aut mala.
siue praesentia siue iatura, mouero mopoterunt a charitate Christi. Unde oci
alibi diccbat. Ga ssum alligari, sedimer. H
216쪽
de mori in Hierusilem paratus sim,
I 26 mque fortitae da. Proereatura rei sis tur qualis est ignis magnus,lio en aquar tu similiae fortior autem est ui ctio. ira r h ibetur in Cantic. Forti*est ut mor, dilectio,N. quae ii acant. tae non potuerut extinguere iliaritate.
I ses . in . irrore Cnristi lesii, nam chaiaritas quae per Spintinn unci ui nisu i
msula est, in minute Christi Iesu eonferetur nobis r Ze per eundem qoi a dextris Dei interpellat pro notas. custoditur, pro mi atur, ει aligetur. Na ipse vult, ut ardeat semper ille ignis, idest dioinus anmaei quen ipse venit mittere in terrarqui uti rare tanqu1 in suo fonte & mrinis ei M. μ' in oram Ae in patre thiose est etiam γ ῆθοὰ tanquam in fine. nasnΗ-lem irilius est ulest, scopus nolirae dilectionis. Nam ad locum vn
de me uni minitiis amoris retieriuntur, ut iterum fluanr. Tu amas iristum. quia ipse te amat. Anior enim tuu e pa thum esse ruri eli sui arrorih. oradu se is ergo Dominus ut multum nos atriet , quo illum etiam multum redd memus.
Defensores antem cert Itudini gratiae, arbitriintur, hunc locum pro se agere quo ait Paulus cirrui sum,edic, Haec tamen certitudo, ut iam supra religi-mii , nihil aliud esse videturMυam ex unita quaedam animi fiuutia amatoriam Christi, qui licet ex diarte sui arbitrii eo abi possine tanquam debiles : ex pae e men charitatis, sunt sortes & r linuri ηain sesiis et .e moret fissectio. Potest etiam sumi mo infallibili' eritas te in praedestinatis, qui licet ad lepus possint cadere, nμ ta Den morientur in peccato,cum sint praedestinati ad viis tant. ANomni abiem risu .solus ille tis. lus esse potes . qui est eonfirmatus ineratia. sicuti fuerunt Apolloli hi re
ninum qibendio Q u. Hsteriisdem eoru - - dimitti, iritiuo ruis plurium infidelitatem, Dei pro
217쪽
promis.iones nequaquam irritas fieri,
quippe quae non totum Israelitas, neq; omni Abrahae semini secundum carne,
sed ii qui oeriaci ς' veri filii Abialiae
sunt. factae unt. Deinde. agit de sectu ne gentium, ollendens, lacob α h. sau, si elim; S uaac ex eplo. abie ab I dat si vocatas ad fidem, nullis earum meritis. Demum, in praedeliinatiotiis. di reprobationis profundissimam Abysesum descendens, disseren Ni de utram, Deo vult onanino no4 pa re, Remis quidquam contradicerc. l. Μι
m et agere S velle. maximὰ eum subditi sunt tales. vi opus sir eum omni te nitate em ad virtutem inclinare.quales
erant ludaei. Utitur iuramento quod est eo matio per testimonium inefabilis vς iratis propter necessitatem de
Erasitatem rei. quam proponere vole. t. tutamentum autem fulcitur attes itione Christi, & spiritus sancti.& propriae innscientiae. Tales enim sunt te. stes Saactorum, Cluilius qui est veritas absque Uendaticit Deinde, promta iam scietitia a Spiritu sancto recti scata.
testnias Alsa loquens non mentiri si arbitrariar se dicetc verum : & dum vin .ritatem sotia diuit. mentiri. quia it cMira mentem t ideo bene utruque pu , latur, veritatem loqui di non mentiri.
Deinde, qui in Christo loquitur, ideli, virtute de suetellione Christi mentiri nominii t unde Cayphas licet verum pro- OQ.
phemuerit. tamen si eius intentionem spede non dixit verum . quia non in Chrillo ten loquutus elli & Phylon Act. 26. . ille. cuius spiritu puella veritatem in clamabat. iussas est ab ea exire,t aqua iniquus veritati et assertor. Qui ergo a ljo sturi tu qua n Chri iti, veritatem au nuntiat, νt ait qu dam doctor, meritur nonnu, quaru .du n quod se later astra mi in Christo itantae loquitur Et ope, Farur, qui per baptisnum S sacram e chari illain, effectas est membrum eius. a. τε imamκm perbi,' te ea et Mia mea. Hoe est non mentiri, loqui scit. iuxt3 cocient tam .euius veritatis Chri sta teli author, sine quo errare i)otest, di extat, Propterea dicit.
t. I N D ritu cincto Nam vitetute Christi, Spiritus sanctus nobis insandio
Quoniam trimi a mihi magme est. Magna, inquit, quia de re gr/ui, imp dioq; infausta, qualis erat aberratio tuis uxorum a fide: & insuper ex magno a more prosecta. Nam amicorum mala. liuet maxima sint. nisi maxime illi diligantur a nobi , non indolet nobis maxim). Non adueratur huic. sententia illa quae habetur in Ecclesia ilico, ubi dieitur. Tristitiam non des animae litae. Mel. s. Inteligitur enim de tristitia mundana, quae de amissione bonoru temporallu, aut de passione malorum procedens, amorem Dei corrodit, vel tollit. Nec tenenda eis Stoi eoruni sententia , qui stokLtrittitiani omni tib ab animo sapientis propcllebrare. Cum enim tristitia sit de malo praesenti, non potest aiebant uPicuri coMpetere, cui nullum malum'
218쪽
e' praeten . Non enim aestimabant aliis quid esse bonum nisi honelium, S malum nisi peccatu . Sed haec opinio tu
ta D. Tho. dupliciter refellitur: primo ς ita corporales deffectus. licet no sint 1impliciter mala, quibus scili. homines fi mi mali, sunt tamen quaedam mala quae natura abhorret. Vnde& ipse Dominu q. de his etiam tristatus elidu dua l. ao 'xit, Triliis eli anima mea usque ad mortem. Deinde, cum ex charitate homo
suum debet diligere proximum, sicut seipsum, imminet sapienti tristitia lauda hilis de peccato proximi sui, sicut de peccato sui ipsius. Trillitia itaque illa est laudabilis valdE, quae est de peeeatis alienis quam isse habuisse Dominum. N pro huiti si odi lachrimaste. rationabiliter creditur,& cincti similiter eum
eo. Unde beatus Paulus. & lugeam,in-s. zra. quit. mnitos ex eis qui peccauerunt. Seeuli igitur tristitia. quae ex amore soculi procedit, reprobatur, ut quae mor tem operatur. Sed tristitia quae est secundum Deu ex diuina charitate procedens, salutem operatur. Et talis est haec, qua Apostolus nimium erat actis ctas, di conficiebatur. . Er continuus dolor eredi meo. Dolor in corpore, tristitia in animo elti dolor cordis, est discrutiatio ipsius ex
cepto vulnere. Grauis ergo & nimiuaccerba erat tristitia qua affectus erat Paulus pro pereuntibus Iudaeis. Aeceis dit ad eam assiduitas doloris: unde ait. cer eontinuus isser, non quod continuo actu doleret, sed seeundum habit se. Quotiescunque enim ren iniscebatur, dolebat eorum miseriam. Quem Nicri'. tristitiae modum tenuit etiam Hierem. bi dixit: Ut plore die ac nocte, in te sectos populi mei. Exageratur etiam haee tristitia, ex sui veritate. dum ait, cordι meo, non enim erat superfici lis. sed in corde radicata. Qualis erat
-.ι illius qui dicebat, Multi gemitus mei,
6. optabam enim ego ipse, anathema
esse a Chrseo pro fiatribus meis. Quid
maius amore illo Pauli erga Dominu
suun exeogitari potest Honoris aucupandi gratia quidam pater nobilis, dilectis imum filium dimittit peregra abire, ubi honor ipse filii in caussa est.
vi velit ab illo longe fieri: ita hic Paulus abesse loge cupit a fruitione Christi pro fratribus, propter honore Christi. Anathema enim a circlo in hoc loco, separationem a Christi praesentia de fruitione . quam ardentissime Paulusi exoptabar. significat. Nam ad literam. canathema. 2 idem est quod sursum p situm i & significat dona quae in tem plis pendebant diuis lacrata, ab humano via semota et ea praecipue quae
ex hostiu preda illis dirabantur. Hinc . iuxta Chrysost. per contrarium sensum si Isded iustum est ut significet quidquid seis i .
motum est a Deo vel Ecclesia. Separatio igitur eadem est utrobique, sed mois dus est diuersus. Nam alia sunt anais themata aquorum usu, honoris gratia abstinemus, quoniam dicata sunt Deo. Alia vero quae vituperil causa a nobis alienamus, quales sunt rebelles homines. quos a se Ecclesia abrupit. Quo sensu accipitur in hoe loco, sed id potest contingere dupliciter, uno modo Per culpam, dum quis praeceptu Chrisiti non seruis, a Christo, idest, a Christacharitate separatur. Hoc vero Apostolus nulla causa optare poterat . cum sit contra ordinem charitatis, quoquis tenetur Deum super omnia diligere, &Glutem suam plusquam aliorum. Alio modo citra eulpam separari a Christo, idest, a Christi fruitione quae est in glo ria, & sic volebat Apostolus, ut dictum ,
vst, non sol in pro conuersione Iudaeorum, sed etiam pro salute gentiu que-
admodum N alibi testatur ipse dicens, Desiderium habens dissolui Nesse tu Phil. r.
Christo, multo melius permanere in carne, necest rium propter vov. cor
bam 9 inquit, praeteriti impersccti quia
iam in praesentia cernebat. decretum esse a Deo. ut Iudaeos in sua excitare permitteret, proindeo: tunc scirian non optabat contrarium sed antei. Vel cer-
te optabam pro optarim. idest, Vt in 1 anat bima esse possem a christo ρνο sta- ινιναι, idest, a gloria christi. vel sitri
219쪽
pliciter. vel ad rem pus propter hon rem Chrilli. qui est ex conuersione luis daeorum. Sic enim Deus plures haberet' amatores , quod facit ad honorem Dei. iuxta illud. In multitudine populi dignitas regis. Qui ergo nec exu- lare a coelo, nec in tartara detrudi, vilius momenti arbitrabatur ut separari posset a charitare chiilii: eadem nuccharitate absque praescriptione vel tempori . vel loci, ait cupere se a Christo pro Datribus anathema esse et nora
considerans quo id pacto fieri possit.
Vis enim amoris . hi in sesas-ὰ rapit amantem , ratione has non sinit circunspectare. ut sese Iatiu et pro rate in quo utique se maxime dilectio patem de G. facit. Et D. Cbrysoli. de hoe eximio
νδ amatore loquens, ait, ita totam eiu mentem deuicit an or ut etiἡ eo quod pre caeteri et omni blas amabilius erat
.sse eum Christo. rursim id ipsum qilia
ita pIacerer Chri ita, contemneret, sed S coelori m regna quod videbatur la-hrarum esse remia neratio. pro Chrit torsihilominus perdere pateretur.
a Videtur etiam hic Anci stoli sermo.
sa. esse hyperbolicus.qitali, fuit ille Moysi. lcum dicit alit dimitte ei noxam hae, laut si non suis. dele me de libro tuo, iquem stripsssii: quod nonnulli intera lprae tantur de libro n quo erat inse, Ptu . dux populi. Alii x eth inteligunt
de libro . iis, id quod si inquens responsio Dei ostendere videtur. qui pe canerit mihi, delebo eum de libro meo. Alludere quoque videtur per haec veristia νη. ba, ut ait Ganeius, ad quaedam facii fici a Gentilium . nathema enim Grrcis ait ille, dicuntur sacri scelesti it homines,qui ad urbis lustrationem dij manibus di inseris mactabantur, si qua lues aut calamitas ingrueret, quam , huiusmodi hominum internitione placati diis , sed irum iri putabant, ad euiusmodi sacrificia alluden Paulias. Vsque adeo iiii hi dolet, inquit. lndae tum abiectio . quod si Dei, aduersiis
illos iram, vel quouis meo malo placare possem, optarem anathema esse, hoe
est. pessiridari & exterminari l Christo, Hire.. modo sic illia prosii m. certe Hiero. ut
tradit hie autor. anathen 2 si init. pro eorporali occidione. S d Oti p. quid Orit.
miriin , ait, si Apostolus pro fratribus anathema fieti xelit, qui sciat tum qui in serma erat Dei, exinanisse se de ea, ae suscepisse sotn am servi. ct Leti messe pro nobis maledictum. . cMi seunt regnaui -M fecunδum ear nem. 9 Hoc est , generis ac sentis c enatione timetus sum illis , pro quia hos . ut dictum est, non rect.Orcia a christo refci, modo ri ecum sociarentur in fide Christi. At vero quaniis counatio haee, partim in causa essct anta bene uClentiae , rorisi ima caulierat honor Dei , ob quem adeo illis optabat ad fidem conuerti: penes quod eri besiere debemus. qui ita tepide de
negligenter nos hah mus in amore rae fraternitati . Non enim eorum salutem sed pollux eortim bona caduca
diligimus: c hri iti vero honori , Pror. sus oblitii scimur: tantum abest, ut pro ipso anathemata fieri velimus.
pne honoris, A fortitudinis ell. lsrael. Dii intruq enim datum fuit Iacob, n men hoc. in lucta illa celebratis, in aeum Angelo , quando dictum est illi.
appellabitur nomen tuum Israel, quo
niam si contra Deum sortis suisti, qutato magis contra homines praeualebis. Et sequitur, vocabitque Iacob nomen
Ioel illini Phanuel, dicens, Vidi Dominum facie ad faciem: ubi seni fica tu nomen perisnae inditum fui sie a se titudine r loco vero, a visioner & sie inisterpretatur cIDel, potens Des idest.
potestatem habens in Deum . Secundum alios Vi I Deum. Quo nomine pudefacit illo . eo quod eum a tanto Patriarcha descendere, A' non Mnari Israeliis se hactent qui Angelum Dei vicerit: Angeli ipsi Sathanae tam turpiter te subiiciant ut fidem reiicianta . .
debentes eam maxine. S totis viri hus amplecti. Nam coenitione heri, Ze foristitudine animi. essent vere istae litae.
220쪽
bus, de miraculis, & portentis in tetigiis tur, quibus Deus suam gloriam illis tanquam filiis manifestauit: nualia norunt prodigia in Egypto x in mari rubro , di in deserto: assidua etiam cum illis Aneel cirum coelestium locutio. Vnde Moses. Ecce,inquit gloria Domiani apparuit in nube. Et in latione logis habitauit gloria Domini super Sinai: Ze gloria Domini impleuit tabe naculum . Idemque lestitiar de gloria templi. H aec autem gloria , figura fuit coelestis conserendae per Christu, proni transfiguratio ipsius in monte coram Prophetis eiusdem legis , satis praesetulit. Aut accipitur gloria , pro coenitione fi cultu unius veri Dei, quod fuit
illis floria & dignitas praecipua. Nam spretis Gentilium Simulachris, Deum
drorum natio ea suit olim, quam Deus a caeteris secretam, sibi peculiariter de-
Iegit, ac caeteras gentes, ceu pro nothis h.ibens , hanc unam veluti germanos
verosque filios fouit. Quo etiam verbo pudefacit ludaeos, quod qui hae fili
rum praerogativa. prae exteris nationibus fuerant insigniti tiam tunc adueniente primogenito hristo, sua culpat,sthabiti fuerint gentibus, cum quius nunquam fuerat Deus conuersi
ε Hee autem filiatio sumitur quantum ad spirituales viros. qui fuerunt in illo populo et quantum ad carnales vero . iam supra dixit quod acceperunt spiritum seruitutis in timore. Et licet ex gentibus fuerint nonnulli etiam ingratiam filiorum recepti: populus ille tamen peculiare nomen filiorum Dei recepit in orbe quibus tanquam pater Deae. . aderat semper Deus . Vnde Moyses, Non est inquit, alia natio tam grandis quae habeat Deos apropinquantes sibi. sicut adel nobis Deus noller. ac propterea primogenitus vocavit eos filios. ι loquens cu muliere Chananaea.& Genistiles vocavit canes, dicens, Non est bonum si mere panem filiorum . di dare canibus. In cuius figuram, scit . coelestis haereditatis, donata est illis tanquam filiis, terra promissionis, eie Ois indὰ stentiboes, idest, non filiis. Est
tamen discritnen inter adoptatos Ium I. . daeorum. & Christianorum i quod illi erant tanqnam paruuli, fle aetate minois res quam quibus tradenda esset haereis ditast unde & eorum gemitus erant, Ual. Heu mihi, quia incolatus meus prolonis eatus est. Christiani vero tanquam iam in aetare legitima constituti. si nullum obstet inmen purgandum, statim eum Iant ad superos, qui eos expectant. vi pariter recipiant eum illis . haereditais τι I. tem aeternam. Nee refert, si hoc tanisto adoptionis beneficio earuerint allinqui eorum: animus enim Pauli in hoe Ioco, non est nisi ostendere diuinum propositum in conserenda circuncisio.
ne & utraque lege fuisse , ut homines gratis reconciliati . & in filios asciti, Deum colerent νς patrem. r. o tem-νnis ro pacto fle 'foedere eum Abraham di aliis patribus inito, inteligitur: unde S totum illud
prillinum volumen . nomen accepit tuod nicdie tanquam singulare bene. cium fuit illis conce lium . & in illo nouum promi ssum: iuxta illud. Feriam domui Israel foedus nouum. Hoc, pri- mer. 3ἐmum Iudaeis per ipsum Dominum Litoraedicatum . iuxta illud. Non sum mi Lias nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Quotidieque idem offertur M. - . ceptare volentibus. a. re letutitis. J Ηm Niam prorogativa,& authoritas legis a Deo con ditae, fuit penes Iudaeos. Illis enim minculiariter inter nationes totius orbis.
scripta suit lex Dei. 3. ET OB SE QUI M.)Tria
erant in lege mandatorum genera: m ratia, iudicialia , di cerimonialia . Duo prima, in lege comprehenduntur : Ned quantum ad rerimonialia dicit, ce=- ελ. 9 ideii , ritus diuini cultus iuxta Dei praescriptum fuit penes illos. quo scit. Deo seruiebant omnibus alijagentibus seruicalibus idolis.