장음표시 사용
251쪽
nerint quod non quaerebant, non tamecasu factum est hoc ex parte Dei, qui ex gratia remisericordia sua voluit illis Tis a. apparere, causa igitur conmersonis Eetium fuit stratia & misericordia Dei, uuam designat dicens capparuist m
' dus autem non ocultus. nec obsculus
in aenigmatibus & figuris lags, sed in
manifesta veritate, propterea inquit, G-ὰ icilic. πραεμι gentibus quι me non 3κIerrogabam, ideli, qui n eam doctrinam non quaerebant. In hoc aurem lverbo sinterrogabam) videtur a Ilυdere lad gentiles, qui deos suos interrogare S consulere solebant, quorum superse ltitionibus impediri. N et roribus into Ierabilibus inuoluti .erant prorsus obliti unius veri sempiterni ri Dei, atq:γdeo
eum n tr interrogabar. nec quaerebat.
At vero postquam soa infinita gratiadi misericordia Christiani s mos esse.
Eti, debemu eum inressanter interro- lyare. de petere ut apperiat nobi atra volutatem, vi nihil adi eis s eam faciam ux: dicentes cum David. Doce heiultificaticu es tuas: bonitatem, S disciplinam,& scietiam doce mer 5. doce F δ' me facere volutatem roam. quia Deusniecis es tu. cibus meus, aiebat christiis. est, ut iaciam 'volutat ε Patris mei. D. . Vς stantur ergo adoptiui eodem cibo quo vescitur nituralitat sit volutas De . panis eorum quotidianus, huc esuriat.1uu petit as id uὰ dicentes. Ii r volun-μs tua situr in coelo ct in terea: N beati sic esuriente , ouoniam ipsi saturabu-tur. Errauer ut Hebraei, dicitur in libro Is ν, Ionae, quia os Domini no interroga uertit. Et hristiani se penumero errabimu q. si Deum no cosulimus nec eius inspirationi acqui cimus. sed no- l- stro corrapto appetitu gubernamur. laia l ς' ιδ col, lucti; ei im Angelo. ma sit claudus:& nos cotta volutatem Dei pugnantes, claudicabimus. et ε. ε D Issaei akt in dicit, tota dia
e arissi manu/ meas ad populum non er
tam magnificum testimonium progetibuq exhibitum, ossedit incredulitat Eia duritiam Iudaeorum, pranutiata per eudem Prophetam in huemo ituri MIyrael καrem. idest, aduersus is eliticii
Populum. quem magis opportebat am
plecti fidem Eusaelicam. Heu J ideli. contineter subiicit idem lsatas, inquies in persena Chrilli. stola die J idest, toto
tempore legis de Prophetarum, di toto tempore praedkationis Christi de Apost lorum expanae manus meas in exhibitione beneficior u. ad pvulum is acredim/m idest . incredulum. qui praeduriri a cordis sui miser cordia n:ea est abusus, sed contradirantem in huc stil. modis. mili Propheta . eos trucidarui. Ipse tot miraculis edit in illos prouo Catii. Pro gratia dixerunt. daemonium haber. S prae sicliis Beelaebub principis daemoniorum facit ista. Humilitatem despexetun virtutem impie soni in te prelati. Tora etiam die passioni, somDominus expandit manus & brachia
ex tedit. quas peccatores vocari .eos tam plecti desideran . O immensa Dei pietat & misericordia. ludaei c hristum erucifigebant. & Chri itiit eos ad se vocabat, u uinimo & pro ipsis praeces fa dehat dicen 1. Pater ienosce illis. r. iuissima est ergo eotra lud ros Dei
querimonia an ud salomonem has -- proee, emittentis: vomui & renuistis r extendi manum meam, & non siit qui aspiceret. in beneficiis, in crice, homines vocavit.&manus extendit.
Nothra autem litera se haber, G
pordi manus meas ad pspulum an reda iam . qui graintur in via non bona νo cogitari mer μα, populus qui ad x ean
sim proaoeu me. I iste est Iudaeorun populus prouocator irae Dei,qui seques suas deprauaras cogitationes viam ρ N ambulat non bonam, hoc est. ad aeternusiplicium diacetem. Fieri no potest, ut qui seipsum sequitur, c hristum sequatur. Ipse enim ait. Siquis vult post me venire, ah neget semetipsum. oc tollat crucem suam quotidie, Si sequatur me. Vae illi, qui ducem sequitur appetitum. Est appetitus veluti coruu , qui ei. aqvra nutritur, oculos eruit. Sed qui appetitu dueitur. suam caecitate N pcr- vitiem non intuetur. Ut enim ceruuviae.uinae cupiditate incessis, accurrit ad τ
252쪽
absconditum venatorem, rugitum cer uae fingetem, ductusq; appetitu, dum existimit se ad desideratani Cerua se stinare, currit v locis, inae ad mortem irsam, te ad venenatam venatoris sagitta recipi edam. Sie qui indomito appetitu ducutur, quanto celerius ad res desideratas cotendunt, tanto perniciosius ad mortem ipsam amplectedam accurrui. Circa hanc vero sei uentiam .est id maximὸ aduerte tu ira, quod ubicuq; Deus legitur aliquos indurare, & excaecare, nulla significatur eius intentio ad malum hominis, sed obstinatuin livina nucor ad eius misericordiam : O Me de ea e paulus in hoc Ioco, sententiam Dei per Moysem allatam, quod adducturus esset ludaeos inuidiam, missurusq; in iram exponit per dictam Isaiae setarentiam . qua ostendit Itidaeos abusos fuisse diuina misericordia, ut dicta
precedenistibus capittilis mulista de reprobatio
ne Iudaici populi dicta sunt, ne quas il
uersum putet, ratione generis sui, esse abiectos, in hoc cap docet, Iudaeortim perditionem, infidelitati, non generi an cribendam esse: & vsq, adeo non generi, vi etiam gratissimos dicat Deo esse futuros, propter electionem patru suorsi, di eis tactas promissiones, si tantiim velint, spiritu invidiae deponentes, Christi fidem eorde suscipere. Deinde,ex Helia Propheta, non omnes Iudaeos abiectos ostendit. Abiectionem vero quor uda, non sine dispusatione Dei, in salutem gentium, perm i stant ad tempus, donec complecto credentiu gentiliu numero,
omnis Israel tauus fiat. Neq; lataea interim insolescedum gentibus, sed timendu ne in incredulitatem lapsi, rur- sunt in oleastrum redeant.
pusit populum suum D Quasi dicat, quom sum haec quae diximus tend sit p An hue ut doceana populum prius a Deo selectum ae valde dilectum, eui facta es Messiae promissio, in quo idcirco fuit Templum, Lex, Sacerdotium, Circuciso,& Reges, quorum est sanguine pro . genitus, nuc ob incredulitatem prorsus esse reiectum Similis huie videtur esse iIla Psalmistae interrogatio, ubi ait, ut FGρ
quid Deus repulisti in finem ρ Z
et . a bsit. J Vt scit. populus Iudaeorusit totaliter repulsus, Non repellet Do pro. 3 minus plebem suam, inquit regius Vates David. Nam minimε consentaneaeli. Deo nunc prorsus reiectu esse populum, quem hactenus viscicctum, ac peculiariter suum libenter agnouit. 3. σ ego Israelita sum, ex semine e brahae de tribu Beniamin. 2 Persui ipsius exemptu co firmat coclusionem, quasi dicat, si gentem tota na r
pulisset Deus, ipse no praedicare Christum, in cuius fide existens, verus sium Ipraesita, scit. genere: oriudus ex stivo
Abraha, pertinens ad tribum Bema Q.
filii Rachel p aedilectae uxoris Iacob. Cuq; ipse non recto legis studio, prius persequerer plos, adscitus sum ad mu Σ nus
253쪽
nus Evangelicum. Ad maiorem rei co- fit Dationem videtur hac pauli comedatio misse necessaria, ex eo quod cuipse ex visceribus istaei fuerit vocatus
ad fidem. no gratis Deus ex suo odio repulit plebem suam. 4. Nox retulit D EVs pybem suam.
quom prasciuit.) ldeit, praecognouit, ut is agnoscendi verbo utatur, pro eo quod eli acceptum habere scut in Euange Ilo de ovibus suis Christus ait, Ego agnosco meas. Quo quidem verbo ostedit Apollolus, Deum suam liberasse fidem, quam suis Olim obstrinxerat pol -ycitationibus, seruandi populom suu . Q sctaq; enim Deus acceptos habuit.' eg quocuQ; populo, vel natione, vcl coditione fuerint, illi praecise conscripti
sint in suum populum, e Metri pro P terea cnon rePlis:) quoniam Deus immutabilis est nc falsus D quam nec fallens: multos aurem sprasciuit 2 ex ludaica gente, eosdem ergo non νεῖμhr. o B Dilios Aug. in his xerbi'. praedestinabo, a. tionem significare voluisse Paulli asseis rit. Non autem n e fugit, praescientiam ad iniquos etiam exicndi. tamen de
riam ordinari, eosdem & pra deliinauit: ExqDor 3m propterea numero, quicuq certo f)erit, perdi non pote ii r iuxta
Da.f. illud. Haec est voluntas eius qui naisit me Patris, ut omne quod dedit mihi noperdam ex eo, sed test, scitem illud in nouisiimo die. scili. in vitam aeternam.
m. Chrysost. aurem & Ambrosius glossant. Ambe. cria sciui . P hoc est, quem certo sciebat idoneum, fidemq; receptui u. At non volui diui isti dicere, quod haec sit pre- destinationis cause sed potius opus ipsius praedestinationis: alias a nobis es set initium fidei di gratiae, qui non sumus sufficientes cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia no stra ex Deo est. s. ' nescitis in Helia quid disse
meam. Postquam exemplo sui ipsius
ostendit, populum Israel totaliter abiectum non et se, cum ipse de gente ludaica Deo sit acceptus, & vas electionis vocatus, ut portaret nomen Christi
coram gentibus, ': Regibus, & filiis Inrael : & quia quibusdam nequaquan
sufficiens argumentu videretur ob unicam ipsius personam : exemplum adfert Heliae dices. An nescitis in Helicideli, in historia Heliae Prophetae RPirit Scriptura) scit . diuina, libro tertio Regum de Helia scripto . Totus enim liber Regum, ut ait D Tho. principalia ' ter scriptus est ad notificandu dicta&facta Prophetarum. Vnde S inter pro pheticos libros computatur, ut ait Hie mero. ro. quemadmodAm 9 scilic. ipse Helias, in γνοι interpellat wesi aduersum Israely) idest, si Ru. Deum alloquitur, querens, de incusans I ud aeos impietatis, Domine,inquit, Prophetas tuos ιeciderunt,) scit. Achab,& Iezabel, una cum iniquis Iudaeorum, scraltaria tua) in quibus tibi solita erant
uerterur, seu demoliti sunt. ct go' ex omnibus filiis Israel crehctus sitim solus,) ideli, unus tui nominis cultor, vel in cultu unius Dei. Quod quidem dixie Helias, ut ait D. Tho. eo quod alii non Tho ita aperte manifestabant se esse Dei cultores. Dicitur enim de eo in lib. Ecclesiast. Surrexit Helias Propheta quasi ignis, S verbum illius quasi facula ardebat. ' idest, etiam scit . nunc. qua
rant animam meam, P idest, insidiantur vitae meae. vi cam mihi tollant. Miserat
enim Imahel ad Holiam dicens, Haec 3. R. ιν mihi faciant dii.& hec addat, nisi hac
hora cras posuero animam tuam, sicuzanimam unius ex illis: scili. Prophetis Baal,qnos occiderat Helias. At vero, quid sibi vult quod Helias sanctus Propheta dicatur interpella lis ad uersum Israel cum potius deberet a sit duas praeces pro eo fundere ad Dominum, iuxta illud Samuelis dicetis, Absit , Rhoc peccatum a me in Domino,ut cessu orare pro vobis p Sed inteligendum est
hoc secundum morem Prophetarum,
qui sutura praedicunt non unquani stiloniat E precandi et ut Hiere.confundantur
254쪽
qui me persequuntur, pro eo quod est. Usa. confundentur. Et illud Psalm. Fae illis sicut Madiim, de Sysiare, Sc. Et illud,
nititue super eum peccatorem,&c.. - Tamelli nihil vetat quominus sancti odio prosequantur malignantium ecclesam, imprecantes destingi eorum p gentiam qui ecclasiam Dei impugnanti
dat squidem in die iudicia. Laetabitur tuis
sus cum viderit vindictam, utpote aequissimae voluntati Dei consormis.
Trueuientissimam Iudiorum rabiem, sitim sanguinis insatiabilem tyranni. dem accerbissimam non solum in veteres Prophetas, in altaria Dei, verum
in Apostolos Christi, imo ct in ipsuin
Christum exercitam, possumus hic no-.tare, quemadmodum S ipsemet D ns praedixit illis. inquiens, Ecce ego mitto ad vox Prophctas & Sapientes, & Scribas δε ex illis oecidetis Se, ut veniat suis Ma . a 3 per vos omnis sangnis iustos,qui effu- sis est super terram a sanguine Abel iusti,&e. lugulauit horu tyrannus Her
des Ioann E qui venerat in spiritu Hediae r & Iacobum t & videns quod pia ceret l udaeis. apposuit ut aprehendereti& Petrum . Occiderunt ipsi Christum M .υ- Deum Heliae. Et Stephanum: & qu
R Norandii insuper quod sanctus Rex
Ezechias, etiam dissipauit excelsa,& altaria demolitus est: sed non id vitio quemadmodum istis, sed magnae laudi S virtuti tribuitur ipsi, utpote zelo Dei recte factum. Fuit namq: olim prohi-
. - bitum a Deo ut holocausta S uictimae Me . ιδ, non offerrentur nisi Hierosolymis. At vero ante templi aedificationem cocensum erat vi diuersis locis altaria construerentur et haec autem Achab, & Iezabel, abolere cupientes diuinam cultum, subuerterunt: sed resigiosus Ezechias, aedificato templo, sancte illa d molitus est. 6. SED qaid dicis illi diuinum ressanis
sum t retiqua mihi septem millia virorum, qui non curuauerunt genua ante Baal. 9
Post tam impiam crudelitatem, merito
videbatur Deus prorsus abiecturus 1 dhorum gentem ceu deploratam. Sedra en quid Acit illi, scit. Heliae, diuinum reoonsum: ideli, quid diuinitus responsum est Heliae tu te Helia solum putas relictum, sed scire debes quod
ego cretiqui idest reliqua seci mihi
tem mιlba virorum, idest, plura millia, numero certo,pro incerto, propter per
sectionem septenarii, & milliarii: squιη- curua erunt genaea ante Baal, idest. cora idola Baal. Nullu praeter me Deuagnoscentes, aut adorites. Statua Baal
' erat celebris inter idola quae colebane Achab,& Ie abel uxor eius. Notandu Mautem ex Aug. quod significantius di- -'ctum est, reliqui,quam,relicta sunt,quoniam per gratiam Detiuerunt seruata: qui fidem sensus, melius applicabitur ad praedestinationis opuS. . SIC ergo in hoc tempore, reliquia βαcuniam eleetionem gratia 'Dei, saluasae a
sunt. Applicat exemptu ad rem propositam. Quod enim tuc accidit,ut non in totum Deus absceret populu, sed ex tot impiis, aliquem numerum sibi faceret reliquum , idem nunc usu veniti unde inquit, Sic in hoe tempore scilici gratiae EMngelieae, sicuti tuc olim, nosolum quatum ad paruam numeri qu1titatem, sed quantum ad modum, nam etiam illi tempore Heliae, misericordi Dei seruati sunt. Non enim Deus uniis uersam Iudaeorum gentem passus est alienari r neque reliquum mortalium genus passus est suis immori vitias licet
ex utroque numero pauci credant, prae his qui credere recusant. Sed tame aliis quot Deus sua benignitate seruauit.
cuti contusis, eiectisq; paleis, ait Theo Theorb. philatus, pura residet grana. Rel uia. Inquit, secundum electionem hoc est, noquod generis sint Iudaici, non quod Moysi legem seruarint, sed quod hos Deus elegerit E multis, quibus suam
munificentiam & gratiam impartiret. Sic enim condecebat diuinani clementiam, ut populum illum, cui uni per torum orbem celeberrimo, promissiones factae suerant. in aduentu Christi , ope sua non destitueret. Vnde iuxta Aug. v.
255쪽
primitiae si hi regente illa, merito collectae sunt. E quando sola vim sanctis- sinia, mater unigeniti filii Des, inde cox lόcti suisset, praeclarissi Aiε cum gente illa iniim esset. Fuerunt nihilomunus
e dciri populi, S spontus eius sanctus Iosep h Ioannes Biptilla, & Zacharia GS 'Elitabetsi, parentes citis di sina eo iu-
A .a . toniat tyr i liri iti : tria millia viro die sacro baptismate tin clavdeinde, ut ano
decem millia, quorum erat anima una, ct cor vn im in I 3eo. praefer aliam numero in' virmidinem, cuius mentio non habetur expressa in scriptura.
s. II autem 'gratia, ἐ-ν πσπ ex operisbus, aliaquis gratι ι iam non e R gratia. JHoc eli, si pee'hratiam eseet , S saluae factae s int Iud orum reliqὲ iae, iam vθex operibus. quasi dicat, si electio, de
dicatio Dei, atqne saliuat,o, munifice. Nae est optis, non autem 'meriti, iam non imputetur faeirs t riam quod fr-ltis rependitur, merces eli non niunt. ficentia. Quod ultro des ir immer 6hus, is demum est beneficium. Quod i sippo tantur operum me ita, iam heneficium desinit esse bene fietum, S: iri praemii vocabulia abiit. Pugnat quippe
Deum, viatia quidquam donari, ope. ribus reddi. Hi enim hoe itistitiae opus:
utpote merces vel praenitu : quod quidem iustitiae nomen gratia includit, cu- μου. itas opu est mera donatio. Origenes Daga. hoc loco. ut aflari loannes Gagneius; inteligit haec de operibus' legis dicens: sciendum est quod opera quae Paulus' repudiat. ' frequenter vituperat, non sunt opera iustitiae quae mandantur in
lege, sed ea in quibus gloriantur ij qui
secundum carnem legem custodiunt tidest, vel cireuncisio carnis, vel sacri ficiorum ritus, vel obseruatio sabbatorum N Neomeniarum t haec & huiuD modi sun r opera ex quibus dieit nemi
co dicit, quia non ex operibus, alioqui gratia, non est Irmia. Certe ea videtur
esse mens Pauli, qui tuta Epistola, nihil aliud agat nisi ut confidentiam in lem a
litterae,& externis operibus tollat a ludaeis. Quod si visum est,et de alijs operibus in tetigi. prout multi antiquor lii inteligunt, hue tibi sinsum ex Photiis P.Mou. asserim tis, cuius Graeca si Voles lego Ait autem, si per Dei gratia eligimur, facile est ad Christum acredere, S in illum credere r neque enim operibus ., indigem risit in illum credaror, At ad illum ac reatur, sed sela susticit . olirutas & electio. Per gratiam enim suan , non ex operibus, nos assun)lti quod figratia sua nos vocat de assumit, nequaquam, eam in rem,optri habemus Op
ribus. Haec Phocliis. Ex quibus perf-picua est rnens Pausi: quod videlicet, ad illam Dei vocationem,utq; in hrtis luna credatur,millis opus est operi luis, praerer unam voluntatem. Sic latro Empelicus mini operibus fidem praeceratibus est assomptus. Hoc est quod aliis
verbis Aiis. Prosperri primasius di cae-: teri antiqui toties asserunt, nos sola Dei gratia, sine operibus fidelia praeceis dentibu . iustificari. Axe Ioa. Gagne. Cum ergo salus, ex gratia sit, cur noli omnes saluantur quia nolunt. Gratia enim licet gratuita sit, volentes tamen . tantummodo saluat, non eos qui continuo aduersantur & contradicunt. Vnde Dominus, Hierusalem, Flicrusalam, i - Mat. ιsquir, quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congrepat pullos si os sub alas, de noluisti λ At Erechiel Propheta, Quare moriemini domus Israel, quia nolo mortem pec ea toris, dicit Dominus Deus, reucri ιδ mini, & vivite. 's. QVID ergo Z auod auteνι bat I aet,
Colligit ex dictis intentu dicens quid ergW89 sicit . euenit λ vel quid dicemus secundum praemissa λ aut quid tandem eoncludamus p aut quoi sum haec λ nepE quod V et idest, popuIus Israeliticus legis fidutia faruerebat videlicet, iusti
ficationem 3e salutem. non eis conferuculas ob incredulitatem, electio autem
remsciua est, idest, ii solum per fidem
256쪽
scit. consecuti sunt vitam Salute, qui non ad circuncisionem, seci ad Elee ionem pertinent. ceteri veroo idest, ma ior eorum pars, cacati δεηιὰ malitia sua, ut nec scopum cernerent, quo sua ipsorum scripta lex, per prophetarum, cerei noniarumq; lucem tecta ducebat:
nec visis tot prodigi)s fidem habuerutroculis corporeis cernentes Christum tamdiu expectatum, oculis animi non videntes. Nihil ergo illis sine fide prosuit circuncisio, aut legis obseruatio, quin imo & propter grauissima eorum peccata in caecitate sua a Deo permissi sunt. Atque id etiam futurum prae cerat Isaias, quod nuc factum videmus, ac dolemus. Unde dicit. I o. seat si pr- est. Dedis illis Deri
st ιritum compunctionis, oculos ut non tu deant, O aures ut non auiuant, Qque in
hoHernam Hem Vbi verbum. dedis, non actionem, effectionemqi Dei significat. sed permissionem. Vbi autem habemus stiritum compuvmonis, pro com punctionis, Hebraei Iegunt. Tardema, idest, soporis, pro quo septuaginta vertunt, compunbioum quos secutus est Paulus, ut sere solet et quasi compant Iia in praesentiaruna, idem sit quod abali uario a sensu prae dolore, sopori siinitima. Unde Theodotio es sim vertit ει est, mentis excessirmi Aquila vetog
Haec autem authoritas, iuxta D. Th. composita est ex duobus Isaiae locis i- quorum primur sic habet, miscuit vobis s spiritum soporis, hoe est, intelectus alier Θεὰ, naxioneso, iuxta cuiusdam interpretaia ' tionem. Non quod Deus. ait ille,aus . rat inrelectum, sed propter hominum impia scelera, non dat illis gratiam,neo spirituale lumen, ut videant veritatem. Ex quo fit ut incidant in grauiora pe-cata, de Abyssus Abyssum invocet. Et
ita nullo virtutu splendore mouentur. Vt enim qui visu omnino carent. nec .: auri colore, nee ullius fulgentissimi lapidis splendore, nee ipsa Solis splendiis dis ima luce mouentur, sic illi, qui ani-ini caeeitate laborant, nec virtutis or tramentum,excellentem, pulchritudinem intuetur, nee ipsius Solis iustitiae,& diuinae Iucis pulcherrimos,& micantissimos radios contuplanturi imo hineaecati, fiunt in dies deteriores. Quantum ad hanc ergo parte, ut ait D. Th. TM dicit Apollotus,s erit illit Deu ν 01ritum eam unitionis, 3 quod pertinet ad peruersitatem a flectus t eampunitis enim importat quandam cordis puctionem,
siue dolorem i ct est bona compunctis qua quis dolet de propriss peccatis,iuxta illud Psal. Potasti nos vino compit- PFLctionis. Est autem es maia,scit . inuidiae, qua quis dolet de bonis aliorum di &huc spectare videtur D. Ambnos. ubi Amb. ait rempunminem esse habitum quendam animae ad id quod peius est, immobiliter se habentem. vi compugi, sit ineusso clauo ad aliquid infigi. Hune ergo compunctionis, idest, inuidiae spis ritum dedit eis Deus, non quidem ima mittendo malitia, sed subtrahendo gra.
ior pomsi huim, O maereari ius aggrava, est oculos eius euade, ne forte videae o aBFuis,oe auribus suis audiae,ὼ hoe iussa Dei impleuit Isaias, dennnciando Iudaeo tu cor, ob impia sua scelera, esse
obcaecandum, aures aggravandas, oculosq: claudendos ad omnia Christi mya . steria. Et ut nemo potest medico litem intendere, qui aegrotum. curari nolente deserit, sic nemo potest eulpam Deo tribuere, qui Iudaeos obstinatos,& pe verses obcaecari permiserit. Suo enim vitio obeaecati di indurati sunt. Quantum ad hoc ergo, ut ait D.Tlio. desig- Tha. nans defectum cognitiuae virtutis sub- diraeocaeus ut nνπ vidciisti Picit.quae Dei
sunt i quae quidem in Christi miracu- lis, in ipsorum oculis factis, manifesticina erant, s O aures ut non audiant,st
stil. fructuose doctrinam Chiisti & A
postolorum tinuidia, nimirum, & ocu los excaecante, N aures eis infoeliciter obturante, quales in hunc usque diem
obstinati permanent. Et merito quide, ac iusto Dei iudicio id factum est. Et nim quia spiritum illum sanctum ac leanem Christi reiecerunt, odio habetes eum di suos fideses, eo quod opera te
257쪽
pi . & cultum eius non requirit idcirco Deus inimi sit illis IIuratum a Ierum,ae 'insum, ρο- 3ntraritabilem , ut quod
sentis cernunt, tamen perinde negent.. quasi non videant: quod aurabχs a uindiunt, ramen non magis eos moueat,
quam si non audiant. Et hune 'tritum, Tho. ut ait D Tho. dedit illis Deu .non quidem immitendo malitiam. sed subtrahendo gratiam. Tales olim erant Pr
phetis. tales fuerunt ipsi c.hristo, tale di in hunc usque diem sunt Euangelii praeconibus. Quod utique verbum sit L mne in hodiernkm diem. de suo addit 4. Apostolus vi ait D. Tho. Nam in fine
mundi videbunt . N audient .quando couertentur corda filioru ad patres eoru,
MAEI.vi, ut scriptum est per Malachiam Prophe
oum rerum semper is c rna. J Daud suoque oculis propheticis vidit hane ludaeorum miseriam. ac dignum,tanta
pertinalia aduertus coeleste.numen , eis xitium imminere vatiel natur: unde ver
paratus carnalium, seu, itemporalium
promisitonum, quae suod croram re'. nam ineas habent intentos metis Tuae oculos e cin imueMm, idest. in oceasio,
nem morti Acil. vertatur in capis. nem qua tanquam laqueo Irretiatur ad
perditionem. sct 9 scit . fiet, in vetribu
Danem si I. finalem, poliquam non spe.
idest, in ruinam, quae illos ab aete faciet salute cadere, quia dum tenipo. ratibus inhaerent promissis, coelestia et piterna licinρὸ meliora megligunt iluet cmens. 3 idest, saera Scriptura Iu-c qis apposita. ut veris eiu ,sensis pasci tur. & potentur e quae quidem ' i se
επικm quando occurrit aliquod ames Duum. In captronem quando malὸ in tetigitur: in secandalum, quando ruit in pertinatiam erroris. Acut uno verbo dirat, in νανι baraonem, dum sinastra facta.
rum scripturarum inteligentia, strangu Iantur & pereuro: quae videtur pinna factis debita, iustaq; eorum retributio. am quemadmodMm christo Deo suo, fel in escam, acerums in potum appo fuerunte sic eorum minia fiat illis in laqueu amaritudinis, &doloris.& mor TDLtis pessimae peccatorii. Alludens in hoe ad ingenia. quibus illaqueantur, & capiuntur animalia r se Iudaei pratua inuidia. di superbia seducti sunt, ct irretiti per literam falso scripturae inrelectu.
acies mentis obscurabetur , quod est desectua potetiae cognitiuae, ne vidcat scit . veritatem, re dorsum eorum semper incuνua, 9 idest, semper ipsi in ima tespicient, ut solent qui dorso incuruato ambulant: idui, vel temporalia semper timna respici edo, vel sub podere,& seruitute lestis. grauiter insudado. Quae omnia ita fieri apertὸ videmus, quando propter rem pol alium promisi tonu respc ctu. in quem intendunt ex legis consuetudine. Christum absq; illis venientem co-rempserunt: S lis quae ab ipso apposita sunt, frui noluerunt: quaeq; oculis
di auribus exhibita, auersati sunt. Nee cura ront ut erecti fi in coetu oculis, a noscerent conditoris erga se benigni ratem: sed humili lapis litterae affixi fastidi ut sibi inita, aspernatur aeterna. t m
porariis rebus addicti . c ircumserunt Moysi libros. nec eos inteligor. Legue Proplibrat . A ab iis promissum negat. Quoties fuerunt ni propter sua proteritiam puniti, N mcuruati nam ab AEgypriam seruitute, post qi adringent .annot sunt liberati. A Bibylone, , post septuaginta. Tamen maiore incuruarionem.quam praesentem, nunquam Nicr me perti sunt, quae .im epit a morte Christi. Virod utiqi debebat illis esse maxi- PQ argumenro suae excitatis, R delicti
maximi quid dicam de illis, nisi quod
Dominus ipse, post adorationem vituli aurei dixit ad Moysen amicum suum, stantem cum illo in monte sancto Ceris αν I .n . inquit. quod populus iste durae ceruleis sit similiter N Aaro, frater Moins, ad eundem, Tu nosti, inquit, poputu istucluod proviis sit ad uulun .
258쪽
II. Dies ergo, nunquid sic offenderunt τι eaderent ' . Ut, sed illorνm delicto μινι est gentibus, ut illos amulentaer. 'cuit hactenus Iudaeoru casum nosuisse 'mi tersalem r nune verti incipit ollen dere nAsuit se inutilem, neq: irreparabilem, ait autem. Dieiuni est peritis Seprobatum, quod caeteri ludaei praetre electo . excaecati sunt. capti sunt incumuati sunt, obsurduertit: Nunquid ergo sic o sendo νxt w ea event ρὰ Haliis est τοι. duplex sensus, ut docet D. Th. Prior sic, n inquid Deus permisit eoq offendere solun ut caderent, idest, propter nulla aliam utilitatem inde proueniente. sed sialtim volcns eos cadere ρ Quod quide, ut ait D. Ilio. emet contra diuinam ho-nitatem, quae tanta est, ut inquit Aug. V .is quod nuquam permitteret aliquid mah. hir. li fieri, nisi propter bonu quod ex ma-yob. lo elicit. Vnde beatus trib. Conteret, inquit. mulios, di innumerabile .& sta te faciet alios pro eis. Et in Apocalyp. Tene quod habes, ne alter accipiat coistonam tuam. Qitia scille. Deus aliquos sic permittit cadere, ut quorum casus si aliorum salutis occasio. sic fuit de Iapsu Anaelorum, quorum sedes& corona ς, arripiunt homines iusti. stresto est : nuni ita lapsi sunt Iudaei . t morsis conciderent, nulla resurgendi be reliqua λ aliquando enim casus pro . . totali lapsu sua itur ut Am q. s. & lsa. i Μ q, omodo cecidisti Lucifer,qui maneotielbari γ soluit quaestionem quantum
ad orimu intele mim dicens, Absis. ut scit . inutiliter eaderent Iudaei, si d j idest, imo. inomum delicto fitur est genatibus. 9 scit. occasionaliter facta. illi qι celiciter incidit ludaum4 lapsit . Nam
eum iuxta Domini sententiam, saliis ex ludaeis esset, eorum lapsus oceasio sit ut gente; ad fi lem asciscerentur. Nemo tamen hoc ita inteligat, U qen tes, nisi depulsis Iuda iet, viam salutis ingredi non potuerint: qua si neu nopos it totum humanum genus sinu in-; finitae misericordiae su e mei perer impia enim esset de Deo opt. Max. talis c piratio,& licet pridestinators numerus fir ceri η, vult tamen omnes salitos fie
tolo , aperta est salutἰ via omni credeti, Iudaeo primum S Graco. Deinde etiam magnopere cauendia est, ut vel minima sulpitio aliquem laga consulto Deum exeaecata eieti seq: luis daeo , ut gentes in prederentur: ne Deuconstituamus authoiem mali r nuclitia enim ludaeorum S eruditat cordis, in causa fuit prorsus incredulitatis,& per ditionis eorum: sed Deus honus &o timus, bene usus est Iudaeorum malo, quod ab ipsis ortum habuit: sicuti inis duratione Pharaonis usus est ad exaltationem nominis sui. Unde non ait Apollolus, quod finis delicii suit salus,
Sed 43Mod delicto, salus eomparata ere.
. Hoc autem delictum sumi potest tripliciter, primo. pro delicto mortis Chri sti, quem ipsi interfecerunt, unde salus gentibus per redemptionem sanguinis
Christi promanavit. Qui nisi illi Christom detulissent, cissentq: reum tDorti . nullY forsan in eum getes usq;adeo deliquissent: unde S Pilatus subducera
se nisus est tanto sceleri. Deinde sumi potest, pro delicto quo doctrinam Apo ust lorum repulerunt. Haec autem repulsa, fuit occasio qua Apostoli eonuersi sunt ad gentes. Unde Paulus, Vobis in- .M. δώquir, opportebat primum loqui verbuDei, sed quoniam repulistis illud, conauertimur ad gentes. Nam iuxta Chrys. CHI. Saluator Dominus non simpliciter inhibuit discipulos ire in viam gentiu . sed ut irent potius, idest, prius ad oves Icraeit id quod manifeste patet in para- . . boIa inuitatorum ad ece nam ad quam 't. cum illi venire rennissent dimissi sunt tanquam indigni , vocatiqtie sunt alia, eorrasiq: ex vicis N plateis. Tertio suismi potest pro delicto impcenitentiae Iudaeorum , propter quam in omnes gentes dispersi sunt. portantes librum veteris testimenti. a quo Christus& taclesia habuit utique testimonium fidei Tis, Christianae, ad conuertendos Gentiles qui suspicari potuissent Prophetias de Christo. quas praedicatores fidei inducebant, ein cofinctas, nisi sudaeorum testimonio probarentur. Cum enim inimici ipsi nostri pernegantes aduenii Mesilam, vesaeuum mundum oberret,
259쪽
confitentes ac praedicantes vetustissima promissi fidem, suumq; offerentes resia tamen tuna, in quo signa perspiciuntur clarissima, testesq; inuictissimi, tum,teporis, tum etiam,qualitat tim di conditionum eiusdem venturi Messiae, maximo fides nostra stabilimento solid
tur. Vallainauit hoc ipsium regius Vates V. so. David, ubi inquit, Deus ostendit mihi super inimicos meos. sic illa, Iudaeos, ne Occidas eos, ne quando obliviscantur
populi mei, disperge illos in virtute
tua. Sequitur in littera, ve illos amulentuν scit. Iudaei imitentur Gentiles, tanquam apud quos vera salus inhabitet, & ner hos illi prouocentur ad salutem. Vult enim docere Paulus, Iudaeo rum caecitatem non sollim gentibus,ve-
. ruin etiam ipsi x Iudaeis utilem fuisse. Nam ut Iudaeorum lapsus, occasio fuit ut gentes ad fidem asciscerentur, se vieissim Iudaei. gentium exemplo, vel in
fine naudi ad pietatis studium perpellantur, cum plenitudo gentium intrauerit, & sic impleatur quod dictu est.
Deu .at. Ille erit in caput, & tu eris in caudam.
Et sicut Iudaeorum a Christo desectio, gentibus ad Christum veniendi viam apperuit, ita fides gentium Iudaeon existimulet aliquido. vel aemulatione quadam ad credendum. Et non solum, ut . dixtin iis, in fine mundi conuertentur, quando omnis Israel saluus fiet, veru et iam quotidie particulariter conuertutur . Experientia enim compertum est,
Solo. ut ait Magister Solo. Iudaeorum plurimos, aemulatione perculsos Christi an rum, in nostram se conferre familiam.
Cereret enim oculu. aduenase nobis omin
nia bona eum sepientia Christianar quoniam haec, accessionem facit reru, quibus floret humana scelicitas: nempὰ,
regnorum, potentatum. cu optima rei
pub. gubernatione, & dignitate : adeo, ut si ad Christianas Ieges syncerε,& cadide vitam duceremus nostram, Chri stiani essent inter omnes mundi nationes florentissimi, honoribusq; publicis humanae congruentibus dignitati, sul gentissimi. Sed heu tempora luctuosa,
ubi sunt modo Chri stiani λ ,bi mentis puritas λ xbi eliaritatis seruor ini spes
aeternorum p Vbi zelus pietatis .Oquata Dei obliuio tenet nune Chri si ianorum animos . Quantus luxus, & h norum ambitus nos exagitat, pertui bat pacem, excaecat mentem. Pernitimsissima carnis licentia, sub nomine libertatis velata, scripturam peruertit, fidem dilaniat, religionem proscindit. apostasiam parit, rebellionem nutrit, reses fouet, fauetq: dissidiis. Ecquis modo in fidelium eum tales simus aemul
ri nos velit, aut cogitet, cum tales nox
videatλ Ego puto quod nemo. Sed De omnipotens,propter nomen suum, su1 instauret Ecclesiam.
13. QVOD si delictum illorum, διώ-tra sunt miniat, O diminutio eorum, da uitia gentιηm. quanto magis plenitudo eo
rum ') Sumit argumentum ex opposito.
quod non rarum est Apostolo ut ostε- dat quod Iudaeorum lapsus non sit irret parabilis. Si enim ex diminutione, de
abiectione Iudeorum ob sua scelera. . tantum diuitiarum mundo, & tantum gentibus comodum occasionaliter ali tum est,quanto magis plenitudo eorti, diuitiae sunt mundi de gentium 3 quanto uberiorem fructum mundus & gentes percipient, quando uniuersus Israel creadet 3 Hoc est enim quod plenisdinem v cat. Est argumentum a maiori, nam si de malo quod per se aduersatur hon fiper accidentariam occasionem diuina . ' sapientia tantum eduxit bonum,quan- . 'to magis de bona ipsorum conuersi ne, qtrae per se ordinatur in bonu, po terit mundum ad optimum perducere statum. Tunc enim conuersus populus. fiet unius pastoris unum ouile, quoa absque ulla aemulatione iustitiam De unanimiter percolat, sitq; utrius ii coeunum, & anima una . Hinc manifesto patet diuinum propositum ad optima semper tendere r & idcirco uniuersus
Israel. ad fidem tandem perducendu est, ut plenitudo salutis & gratiae Christi ante finem mundi conflaniatura id Mar. a quod inferius beatus Paulus expressλsententia pronuntiat. Atqueadeo qui iuxta verbum Domini si naandata eius serua sic t. constitu tuo erat in ca- Deu .as puta
260쪽
stir. C lpa sua eonstituetur in ea udam.
. Trecim. hoc lom, inter delictum σου inihatisnom discernit sicuti inter eulis pam de maenam sel ut diminutis acci iapiatur pro deiectione a celsitudine gloriae .qua l udaei 'fulgebant in orbe apud
di Ae gentium ineat eas de quibus ipse inquit ad Corinthios, In omnibus diutiate. si cti esti in illo, in omni verbo, &Iri omni scientia, sicuti testimoni vchfissi confirmatum est in vobis; ita venihil vobiς desit in illa gratia expedi initis reuelationem D mini noliri Iesu Christi. qus & confirmabit vos sine crimine, in die aduentus Domini nostri Iesu Christi. Et Isaias Propheta. Diuiistiae, inquit, sellitis. Epientia & scientia, timor Dot uni, ipse est thesaurus eius.
ad aemulandum ποκοω- camem meam
es Disos faci- a uos ex illiso Adhibet rationem aliam ad idem propositum, ut scit. oltcndat quod Iudaeorum
ea sus non est irreparabilis, nec eorum situs desperata . Propter res enim deseperatas non est prudentia. aliquam suscipere curam, iuxta illud Ioan. est ratum ad inoletem , nolo ut quis oret et ego vero ait Paulas eriam nuc curo.& Iahoro pro Iadaeis, s quos eorum, a m ulatione vestri ad fidem prouocein. non ergo desperata mihi est eomm set Ins. Dirigit itaque sermonem ad solos gentile eonuersos dicens, dies gentibus 2 quasi dicat vos appello gentes ut meo quandau fum gentium Aposto μι Iisen, vel er Apostolus, licet generesina ladaeus r quannis vel tra eausa nihil non faciam, tamen ministerium meum honorificabo,) i sest. adnitar, scille. magis illustrare munus Apollolieum mihi comissam, non quidem his quae adsecularem honorem pertinet, sed in primis quidem bonis ornatim: moribus, ne cum aliis praedicauerim, ipse reprobus appaream. Deinde operibus quam plu-ximis per sapererogatione u ,ad quae noteneor. Tertio, maxima solicitudine circa omnium sali. lcm r pro viribusq; conabor quamplurin os vestim ad
Christi eiciatem pellicere, pellectosq; g titillo dignos exhibete γ qae modo. idest, si qua fieri possit, ut hac rationes prouocem carnem meam 3 ides , getem meam, meam quidem affinitate pen Irit, licet fide alienam: cad . vlva dram scit. pietatem veBram vel iniudia quapiam ae liuore,ut est zelotypum, genus, s r I scili. ita i s tuos faciem a nos missisy hoe est, sicunctos non queam adducere, saltem aliquot ex illis strucm. Sunt m nIta natu digna in hoc Iocor primum, 'Donamae do Paulus tanqus fidelis π.inister fovet propositum Dei, qui Iudxorum delictum vertit in sal tem gentium. vi illas aemuletur. Dein is de gentes sibi comissas adeo effert .i ture re gloria, e vel se istae litae ipsi qui reculium fuerant Dei, illarum aemul ei ne reuocarentur in gregem Chri sti.
Ad hae, difficultatem & obstinatione Iudaorum praeseseri, dum ait, Si 3a
modo saluω,se. ut vel hac ratione e aliquantulum moueret . ad fidem. rasistere naturalem cingi in is a fit cum, os. tendit di π. air, seMyum meam,2 nam squeadeo eli hominibu in situs, vi etiain illo epulone Tartareis flamis tradito perdutaret, qui reuocari in Iuccm ex ptabat, ut ouinque sitos fratren ad x neret. Nil ergo miri in si in sanctissimis visceribus Pauli ardenter vigeree. Quibus quoque verbi x eorum mimos cenere demulcet. ζmcillitq; , ut fraterna sua rronita amanteiri hcnolole sust, piant, & amplcctant tir. Tandem ,authoinritatem sui Apostolatus patefacit dum ait, sut satura faciam 9 non quod quidsequam sibi sumat gloriae: nouerat eniproprium esse Dei ni unus sali, sacere credentes P scd intelia endum est, fa-emm 2 scit. tanquain fidei minis uri colendo aurum dominicum, sicuti in alio loco ipse dicit, Epoplintaui. Apollo ri- re