장음표시 사용
261쪽
ruis t) Exponit quod praemiserat scit. 6 salvos faciam, alludens ad illud
Saluatoris, Non sum missius nisi ad o. Math. Des quae perierunt domus Israel. Et ad mer. 1ο illud Hierem. Grex perditus factus est
populus meus. Paulus vero tanquam
minister summi pastoris Christi. Opi lac bat inuenire ouem quae perierat, pro ter insigne bonum quod inde sper at euenturum. Vmse inquit, Gi eη- amissi. . idest, iactura vel easus seorsi, scit. Iudaeorum, propter suam incredulitate reconciliatis ect mundi, P hoc eit, orbi pene uniuerso occasionem attulit reconciliationis, per sancti Euangelii praedicationem, quae ab illis repulis in IIntes pertransiit, di dum illi excidue gratia gentes ad gratia admissae sunt, qxa assumtis scit. illoru erit λ hoc est, si malum illorum bene cessit mundo, quanto plus boni suerit. si qui nil calieni stini, per fidem assumuntur velut Emortuis redi uiui, propterea, quid i quam erit talis assumptios mse vita ex mortuis ρὰ quasi dicat nihil aliud san E . erit , quam si a mortuis quis ad vitam redeat. Hoc est, grande illis reassumptis erit beneficium, te caeteris magni materia gaudi). In coelo erit summai cunditas: nam si gaudiu est illic super
no peccatore poenitentia B gente.quain te gaudium erit sanctorum Angelorum de tot hominum conuersione Z l roculdubio erit persectum consumatumq; gaudium. Et in terra etiam erit simininiatilia inter iustos,tum propter gloria Dei magnam,tum propter salutem pro
mant iusti. Inter peccatores fideles erit summus conatus ad poenitentiam, dum videant Iudaeos qui mortui erat per peccatum insidelitatis, iam vivificatos per gratiam Christi. Multum enimouent exempla ad virtute. Propterea
Christiani tune tepidi in fide & esuritate Christi, calefient exemplo conuer forum ad opera pietatis, S ut ait D. .. Thori . qui totaliter cadent decepti ab Antichristo, Iudaeis conuersis, in pristinum sertiorem restituentur. Et etiam seut Iudaeis cadentibus, gentiles post
inimicitias sunt recociliati, di facti Deo amici, deperditis primis amieis: Ita
post conuersionem Iudaeorum,imminete iam fine mundi,erit resurrectio ge neralis, per quam homines ex mortuis ad vitam immortalem redibunr, Matut Tbo. D. Th. Orig.& Chrysost. quoniam rem Orig. surrectio generalis tune sutura et heum chra. Euangelica tuba intonuerit, talmqtie Matis effectum obtinuerit in uniuersum mitina .
dum, nempe omnium conuersionem. Nam finis Euangelici muneris. uniuer salis conuersio est. Propterea, ut anno
tabit Chrysost. sicuti Iudaeorum amisisso non fuit eausa, sed occasio reconciliandae gentilitatis, talis occasio erit reqsurrectionis, eorundem susceptio. Nam impleto fidelium numero nihil iam superest, nisi corporum resurrectio. Obseruandia ex D.Th. hoe loco quod amissio. idem est. quod incredulitas, di inobedientia Iudaeorum, sicuti dicitur seruus amissius, quando sub cura&obedientia sui Domini refugit esse. AU- .ptis vero dicitur eorum conuersio,quia Deo trahente facienda est. Beatu S.in- praquit quem elegisti.&assumpsisti. Et ne- IM mo venit ad me. nisi Pater meus tr-rit eum.
16. Q TOT si delibatis sancta,rem arct si radix sancta re rami. Adhibet
tertiam ratione ad confirmandam spe instaurandae salutis Iudaeorum,ex natui ra Ae conditione generis ipsorum, ubii delibatio iuxta D. Tho. dicitur id quodl ex massa pastae sumitur, quasi ad probandum. Et est allusio ad legem illam pacificoru, qua iubebatur populus pro gratiarum actione, collyridas offerre o- Lm. I. Iei admixtione cosipetus; de quaru Ru seu sumebatur indicium totius massae, ut quales eollyridae, talis esset de tota massa. Aut delibatio, secundum Ioanne G g. gagneiuin, significat primitias fructuu, di decimas Deo offerri solitas. Delibationem autem hoc loco, siue primitias,
vocat Apostolus sanctos Patres Ac Patri- . archas, probans illorum exemplo noneta Iudaeos, modo velint, prorsus abi
ctos, idq; metaphora sumpta a frugibus . Si enim pri initiae ac decimae, Haintainio, idest, fruges Deo delibatae,ac
262쪽
eonsecratae. Huctassunt, nihil vetat & to tum corpus sanctim esse modo ne aliude inquinetur. Sie & nihil vetat reliquos Iudaeos ab illis ortos, sanctox esse,apti-τh. tudine, non acto, ut docet S. Tho. Ad ' hune itaque sensu in explanari quoque potest metaphora radicis ad ramos rquos enim vocavit delibationem , eos- deria vocat radicem: & quos ma stam, vocat ramos. Poteli tamen usurpari δε-bbatia pro Apostolis, insignibusq: conuersis ex ludat sino. Rarix vero, pro
antiquis Patribus. Viciique se res habeat, siue delibatio primitias Deo deis libatas At consecratas significet, siue i dper quod iudicium rei m. 'itur, Apostoli sensis iidetur es le huiusmodi: non desperanduin sicil de uniuersa Iudaeorugente, ob qiiorundam impietatem. Nasi gente i religione alienae, Deo voca te ad veram religionem adduci potuerunt, quid vetat ex gente ladaica ad fidem rea cari. quae pio habuerit au ore , ac principes imo magis est cosen laneum. ut ex pi)ς nascantur pis, quod
exordium serὸ sapiant, quaecunq; hinc
proficiscuntur. Si igitur is libatio υνι
p mritie Fen. ε id est . si Apostoli, vel Patriarchr sancti sont, opportet etiam vi
stit. in potentia habeantur et quando δε-bbatis, siue priinitiae, sint pars totius masse, siue corporis, unde desumpta est
delibatio. cre si radix, scit . arboris sanis cta et . par est ut rami θε radice profecti. sancti etiam sint, hoc est, si ludaei, generis ac stirpis autore habent fibra. ham, cuius fi les Deo probata est, quid vetet posteros autoris sui fide referrepia biod si non fac ut, desinunt esse illius
DCpotes, non secas ac ramus desinit radicis ali succo. si destiugatur. Talis ergoe: m erit Didaeorum origo, talis eorudelibatio. talisq; radix : non est ob palmini merita, de eorum salute desperi-d uia neni ruet: neque vobis gentilibus scit . iam fidelibus, vila ratione aduersus illos superbe ut contentiose, agendu . NON est autem contemnenda & oKOii'. genis interpretatio qui nomine vir i' die primit ram scit & adicis, unum Do.
minum lesum Christu intelἰstir qui est
ti uiu in elux membra : ut sit sensus, ii
ille fuit sanctus sine macula, & mcisa,
ideli, corpus eius i ny illiu quod est i eis clesiar & rami ei insiti. id est, meni brasui corporis. quae sunt Chri litani, fient participes sanctitatis. Non ergo terga vertant ludaei, sed pro viribus curent inseri huic bonae radici. accedant ad
gloriae splendorem Christuro, εἰ lucis , suae radiis illuminentur ab illo. vi scit. luminati, idest. c hrilliani iam facti, noamplius pudefiant apud Retes quae cos propter incredulitatem, tot.tanti,q; assciunt contumelias.
t . o D si aliqui ex ramis fracti
sunt. tu aurem eam olea tir esses, me tures in illis. re socrus raditis est pinguedinis oliva foctus es, noti glori ui aduerμι -- mos. Quod si gloriaras, non tu passice pomtas, sed radix to. Analogia oleae & oliuae, gentium saltum retundit Paulus, germanam oleam sue olivam siciens ludaeos, sicut Hieremia'. ait, Pliuam figis. ι εἰ
uberem,pulchram, fructiferam, speci sim vocavit Dominus nomen tuum .
Germen enim quod succo Rpiritu, iancti alitur, ει fructificat, olivae inter sertiles arbores comparatur propter leniatatem, suau talemq; , Δ pinguedinem olei, quibus ubertas repraesentatur diis uinae gratiae,& misericordiae. Idcirco lildaeorum gens, propicr uniuersites fructis spirituales. quos attul:t nobis, oliis uae merito comparatur. Ex ipsi; natu est Christus secundum carnem plenus Ioa. δἰ gratia & veritate, de cuiuq plenitudine
nos omnes accenimus. Ex ipsi; orta castella matutina, hoc est, beatis, lima mater eius Maria, Virgo sanctis ima. colu-na 3t firmamentum spei & consolationis nostrae. Ex ipsis habemus duodecim Apostolos Christi, tanquam duodecim muli masti lim summo q: Theologo . qui primitias Spiritus accepcrunt. ac proinde pinguedini olivae re fi e comparantur. Oleaster vero in agi neni oliuae praeseseri, sterilis tamen est. S infructilosuv.& amarus. Gentilem itaque
populum oleastrum vocat. qui nihil dolcoris
263쪽
coris ex germana oliva habebat, priusquam insitus esset in radicem olivae bonae, hoc est, in fidem patrum, ac Patriarcharum. Nam &si Ethnicorum nonnulli per gratiam Dei seruabantur, erant tamen quam rarissimi r maxim Eubi vitiorum tempestas, caliginem obduxerat lumini naturali. Verat igitur, hos gloriari contra Iudaeos, eo quod in bonam oleam insiti sunt, hoc est, in locum Iudaeorum assiitnpti, neque supra se efferri, sed in timore consillere: quoniam futurum sit, vi si in fide non
permanserint, a bona olea resecentur: lIudaei vero qui inde resecti sunt,fidem aprchendentes, inserantur. Quia si is
qui natura erat ramus oleastri, praeter naturam suam in germanam olivam insitus est, quanto magis Iudaei qui natura sua de vera olea participant, rursus in eam inserenture ordinatur aut e Iittera in hunc modum. Dixerat in vi mmis verbis.si radix sancta, rami: in quit nunc squod si aliqui) non omnes.
ex ramis ideli,ex Iudaeis fracti seni idest, diuisi propter infideliratem, E sua
natiua arbore, in qua primum nati sunt, nimirum a fide patrum, qui comis parantur radici, propter quam quoque fidem comparantur oliuae t quanto minus mirum sit, si destingi contingat in alienam instos arborem Proinde situ Gentilis vides Iudaeos, E sancta radice verae olivae natos, ceu natiuos raismos, defracto . revulsosq: ob incredulitatem ina stirpe sie vi nihil illis prosit radixi tu aut m) Gentilis, cum in statu gentilitatis coleaster esses ) hoc est. ex oleastri radice prodieris,dum ex parentibus idololatris sis progenitus,c retus es in illis,) idest, pro illis, vel
ioco ipsorum. Non natura, sed arte de voluntate Dei insitus es, & implantatus bonae olivae, & inter illius ramos accitus, cooptatusq; , secudum spiritu, filius Patriarcharum per virtutem fidei, tactus, sic vi exemptus iam ab infrugifera gentilitatis stirpe secius. idest,
consors N particeps factus es radicis alienae, videlicet, Patriarcharum & Prophetarum . Consors etiam 8e particeps
pinguedinis olina, idest, Apostoloru
qui primitias spiritus Christi habue
rtit: cum igitur in te videas hanc scelia citatem, in Iudaeis talem miseriam : illos, tanquam ramos in verae olivae a hore natos, recitos maresccre: te, alie
no succo, laetum ac frugiferum esse ce nis: de licet has occasiones gloriandi habere videaris, cnoli gloriari adaerses ramos, idest, caue ne ob id tibi stulte placeas, ac ramos rescisos idest, Iud os
astidias . cquod si gloriaris hoc eii,si
efferris animo, si insolescis, si intumesecis, dicetur tibi ad compressionem gloriae tuae non tu radicem portas, sed radix ted hoc est, non super te radix plitata et , sed tu super radicem adiunctus es: Iudaea non accepit a gelii itate talutem, sed potius econuerso. Nam salus ex Iudaeis est. Et Abrahae promissum est quod in ipso benedicendae essent omnes gentes t qui utique Abraha fuit Iudaeorum radix sanctis, ima secudum carnem, secundum vero spiritum, Omnium credentium, siue Iudaeorum
siue gentilium. Notandum videtur in hoc loco, quod inanis gloria pro maiori parte. vel maxime contingit hominibus qui ex infimo statu assium untur ad aliquam dignitatem : huiusmodi solent esse subditis intolerabiles, nam iuxta Sapietem, ere 3
Propter tria mouetur terra, de quartunon poterit sustinere, per seruum cum regnauerit,&c. ocirca ad omnem dignitatem tam secularem , quam Ecclesiallicam deligendi sunt nobiles, qui
prudentia & virtutibus sint ornati. Omnia enim sapiunt se una exordium unde proficiscuntur. Gentiles olim ad fidem conuersi, ramiq; oliuae praetios gratia Dei effecti, tumidos & amaros se exhibebant in ludaeos, tamquam lealter unde prodierunt. Quanto igitur
maiores, humilia te in omnibus, & ne mo quant uuis peccator videatur est cotemnendux. cum Paulus Iudaeos ipsos
a fide Christi alienos,non linat contentor 8. DICIS euo, fracti sunt rami st
ego inserar : bene, propter incredulato
fracti sunt: tu autem fide star. 9 Excludit obiectionem gentilium qui contra
264쪽
Iudaeos stulte se poterant iactare,quod scilic. Iudaeos ideo proiecisset Deus vigentes seruaret tamquam praeclariores. Nemo enim illinet detrimentum rei,
nisi propter aliam praetiosiorem,& ma pix dilectam, sicut medicus permittit infirmitatem esse in pede,ut sanet Oculum. Hi ne ergo getilitas videbatur sibi praetiosior de magis Deo accepta quam
Iudaea, ut in eorum mentem veniret
talis cogitatio, audentes apud se dicere fractιώκt rami9 scit. natiui, idest, Iudaei, cuι ego inferar) cum tamen non in eorum gratiam fracti fuerint. licet consecutum est ut insererentur. Quaeis nam ergo fuit eausa deffectus Iudaeo rum, & promotionis gentilium p nimirum, illorum incredulitas : horum vero fides. Unde dicit, bene, propter in re
dulBatem facti Funt: tu autem fide stas. quasi dicat, rectὸ quidem dicis quod
fracti sunt. cum e radice sint nati: sed vide quamobre stacti sint: certὸ ρυ-
'tre incredulitatem. Propter hanc iacet, ct calcantur illi. Deus enim quantum
in se fuit omnem lapidem mouit, ut illos seruaret: misit filium suum qui illis prius tanquam domesticis praedicauit, dilucidauitq; veritatem rerat enim ille lux vera, quae illuminat omnem ho-D . minem venientem in hunc mundum. Quamobrem coquerebatur ipse, quod cum veritatem illis diceret, nolebant
Iia illi credere: imo secit inter illos signa, quae si facta suissent in Tyro, & Sydone. gentiles ei credidissent. Et alibi etiadicitur, qiuod propter eorum increduis litatem no fecit in illis virtutes plures. Tu autem fide Ras P nimirum, in alb3re vitae stas Me, scit . fulciente. Quo verbo aufert gentilibus & alteram superbiae ansam, o flandens non viribus suis naturalibus,sed fide subnixos stare,quia
scit . infinita Dei bonitate insiti sunt in fide Abrahae, aqua naturales filii des
Aug. Haec autem insitio, iuxta Aug. Ambr. Amb. de Orig. facta non fuit secundum leges oras. agriculturae : non enim sterilis arbor
Deeundae, praetiosi q; impingitur,sed Surculus illius quae faeeunda est, in ritur sterili agrestiq; stipiti. Nam instr-tus ramus est qui alimentum sterilis
a virtute vertit in suam ipsius bonam substantiam, unde seri fructus. Deus tamen vice versa, cum sit totius iustitiet lans, sterilem oleastrum insevit oliuae. unde fructuosum exugeret succum.
Insium itaque in spirituali, non suam retinet naturam, sed radicis sequitur foecunditatem, nihil a se, sed a radice
habens. Exemplo altissimi Sacramenti altaris est manifestum, ubi digne sumeres iIlud, mirabiliter mutantur in eorpus Christi, νt ipsemet Dominus, Beato Aug. contemplanti hoc diuinu my- up -- sterium, dixisse scribitur, non ego mu gu.scribis labor in te, sed tu mutaberis in me.
Manentq; proinde homines, post dignε Eucharistiae sumptionem, igne Christi
splendentes,veluti carbones quidam igniti. Idem possumus dicere dereliquis
Sacramentis, quibus consertur gratia. quae facit homines diuinae consortes naturae. Nam qui manet in charitate, ait Ioa. in Deo manet, & Deus in eo. o. In corporali vero insitum, non ita e
tingit, sed E contra, nam suam seruae naturam, de ex infertili radice, redditur foecundior. Et quemadmodum natura corporalis ex se proferre potest diuerinsas rerum species, ita & quaevis anima arbitris libertate, vel ad libidinem , vel ad pietatem formatur, ut unusquisque
secundum propositum suae mentis, aut bona oliva. aut oleas fer amarus nomi natur. Habet enim in se natura ratio.
natis ingente arbitrii libertatem, qua . vel obedire si velle prouocanti, vel si nolit, spernere possit hortantem. Ad rem igitur redeuntes, eum fide fulci Et ellemus in arbore vitae, scit . in Ecclesia quae est bona oliva, cuius sum a radix,
est Christus qui est fons gratiae de t tius bonitatis r hae radice est modo ID. Hegloriandum in qua uniuersa plantatur Eeelesia tquam si sponsam facis, Chri- ... stus sponsus est: si corpus, Christus ca- ε-i, 'piit e str si templum, si ciuitatem, ipse lapis est angularis & praetiosus. Detuis de cum dicit. p. PLO LI astum sapere,fid time. JHortatur ad humilitatem de timorem Y cas
265쪽
a 4 COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
eastum, ne similiter illis eontingat, veI idaeis insorticibus. Inquit ergo N I astum Apere.) i dest, noli de te vltra
teipsum praenumere. Siue, noli reconis ditas Dei rationes perstrutari In lirutri cur Iudaeos non urgentioribus stimulis instigauerit, iuueritq:t te autem adduis Nerit . Hi enim esset altiora te quaerere, eoq: insolentiae efferri, unde prae
cipitatus interires. Addit autem, Sed ιθ vel sti ille qui fastigio est fidei inam &si Deus prompta te voluntate ent odiat. non tamen compulsum te retinet, sed potes libertate lubrici tui arbitrii corruere . Noli ergo gaudere malis alienis. quinpotiua eoruni insce licitas te doeest modestiam : ex eorum
ea lamitate disice quid tibi si metuen, dum, si similiter peccaueri, . Unde dicit,
o. SI enim Deνs naturalibast ramis ron pepercu. ne forte nec e br parcat. Naturales ramo' vocat Iudaeos. E eouod naturali origine ςx Patriarchisescenderunt. Vel quia don estici di frumiliares Dei erant quiviis Deus quas proprie hereditati, singulariter erat in Deum protectorem. & in domuni resu. PDI. g 1. Sicuti natura filios irae nos alibi 3 ocat: n quod peccatum sit natura. te. vi sunt nostri oculi. sed quod gene ratione naturali contrrhitur. Et qtiauis gratia non deri oetur successione natu rati, Meciem nihiloni inus q uandam ha. tabat in illo populo. sicundum huma. num n odum inteligendi, haereditariae successionis r qua de causa poterant Iudaei quodammodo prae gentibus diei Gal. a. naturales rami. Unde Paulus, No .in. quir natura Iudaei. 'non ex Getibus peccatores. Sententia itaque A stoli, Tho. d hitio argumenti, ut ait D. Tho G.
. . sistit in hoc, quod eum aliquis videt se
ratiam adeptum alio eadente, no de . Oct extolli contra cadentem, sed mastis
timere sibi ipsi, quia ipsa superbia est
causa praecipitii, di timor est causa tuis stodie& eautelae. Unde Sapiens, Bea Pro ast. iii , inquit, homo qui semper est pauludus. in hac aurem littera aiunt pereeli
culam, enim, prout saepe contingit gre-cis. de tum sensus est, Noli altum svενε idest, ne insolescas, neve elato sis animo. sed time. 9 Ss Deas naturabbων ramu idest, ludaeis. son pepercit. J nec
illis quidquam prosuit quod ex sanctis
Patribus oriundi, ad populum Deo peculiarem pertineant, ne forte, vel, ne quando, nec tibι parcat,) quasi dicat. pGriculum est. ne tibi quoque parsurus non sit. si illum arrogantia, di ingratitudine alienariS.dit. m DP mrgo bonitatem, edispareita
Inducit Gentiles fideles in diligentem dii illorum iudiciorum eon sideration rivi scili. a Iudaeorum eam discant, quid vitent r suaq; ipsoru scelicita .non sibi eristas addat. led diuinae in se bcinitatis admoneat. Est quod sibi gratulentur.
S unde Deo eratias agant: non tan eest quod insultet abiectis. Iudaeus iure excisus est, gentilis praeter meritum inosius. Vtruq: in Deo perpendere iubet dum ait. Vide euo ιώκ. stat m. est siueri rarem Dei. J illa gratitudinem docet,hxe supercilium ac superbian3 dedocet. 4llius consideratio, tribuit spem r huius vero, timorem e vi vitetur desperatio. N praesumptio. Est autem Meratas, celoria iudicis grauitas, nihil de rigore
iuris remitrenti . Huius evemptu pro
ditum est in lud. os,qiii a pristino statu prolapsi sunt in hanc cacitatem. vi Christum tot seeulis expectatum contumeliis insectentur. Bonitas vero in praesentiarum, sisnificat benignitatem, hertatemq: diuinae misericordiae. Hane in seips. Genit ilis expertus est, qui gra tis alcitus suit ad tam eximiae taliciis talis consortium . quae nec generi pro phano, nec vitae impiae debebatur Meia litetur itaque gentilis ad fidem coue sus seuerum taedicium Dhi in miseris Iudaeis, Ee non insolescar, nec efferatur animo. sed sibi formida s. caueat. Denqς optimo pro sua immensa bonitare,aratias summas inde scieter agat. Iudaeus vero, a severitatis metu. quam in se pertua est, Pcrculsus, ct: spe bonitatis quam
266쪽
quam in gentibus contuetur, allectus. summam adhibeat curam ae diligentia, ut in salutis viam redueatur. Et ille qui iustus sibi esse videtur, non nimium sibi placeat, uti Pharisaeus Publicanum despiciensi sed sibi idem metuat,quod in misero cernit i illiq; optet, quod se putat per misericordiam Dei possidere., Iniquus tandem non desperet, sed de
benignitate diuina. euius alterum potiri existimat, spem concipiat qua animetur ad virtutem. Deinde cum dicit. 22. SI permanseris A bonitate, alioquiner tu excideris.) ostendit quo tenore
debeant in praedictis haee considerari, Tho. nimirum, non immobiliter,ut ait S. Th. sed sicut quod potest mutari in futuis
rum. Nam salus nostra munus est Dei, sic tamen ut in nostra sit positum libertate, tam opitulanti Deo asilaire,quam eius fanorem auersari r propterea i
quit. cin te) dico, quam talibet polleas sanctitate & iustitia cinis bonitate Dei
operantem, eo tamen tenore, si peremanstria in bonieate, scili usque in nne, digne vivens illa benignitate, quam tibi Deus praestitit. Ita enim praecepit nobis dices. Manete in dilectione mea. m. IX. Alissum9 si per timorem & humilit tem non dederis operam ad permanεdum, cre is exeideris9 quisquis fueris,
sine personarum acceptione edeteris, atque reprobaberis, iuxta illud. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, di in ignem mittetur. Qua-obrem Christianus omnis eui semel co donata sunt admissa vitae pristinaesemel fauore numinis eooptatus est in numerum filiorum Dei, inteligat tamen Messe cooptatus, ut qui citra suum meri. tum ascitus est, suapte culpa possit exincidere; Nam auseret ab ingrato Deus,
quod gratis largitus est, ni si beneficiuagnouerit, nisi munere diuino recte vissus fuerit. Ingratitudo perdet,quod bonitas donauit. Αrrogantia perdet,quod obedientia lucrisecit. Hoc ni ciuerie iustus, rursum excidetur ab olea, in qua in situs est. Facit hoc contra haereticos Luthera
nos, asserentes quod a regno Dei excidere non potest illle, qui verὸ reeeple
Euangelium, in eo errore positi, ut di eant, quod ad solos praedestinatos verε pertineat Euangelium, atque eius gra
tia : cuius cotrarium tenet di docet nos
orthodoxa fides,quoniam sui reptobi, su8 praedestinati, de verὸ sunt saepenuis mero in gratia a qua excidunt, diverErursum in culpa a qua resurgunt. Vnde Paulus, Qui stat, inquit, videat ne 1. radat. Et idem.Vide ne & tu tenteris. GaI. . Et Beatus Euangelista Ioannes, Tene, Ap. 14 inquit, quod habes, ut nemo accipiat coronam tuam. Deinde cum dicit.
iscredulitate, inferetur. θ ostendit idem quantum ad Iudaeos, nam quan uis inia qui te non utantur auxilio Dei veluti iusti, quoniam tamen prope est Deus omnibus qui sese non auertunt, dierare possumus quod licet in facultate dei' catoris non sit salus immediate posita. e saltem in eius arbitrio situm est.
Vt possit, si velit, diuinis uti suppetius. quibus illam obtineat. proinde dige. sed ct illi scit. Iudaei, si non perma
rint id, quod illos alienat , Deo, nimiarum incredulitatem, sirentur,o se ille. denuo in bonam olivam, unde resecti sunt: & eo reponet fides, unde deiecit incredulitas, hoc est, in fideliu numeravnde exciderunt, rursus deputabutur.
inserere illos. Probat ex diuina poteria,
ruod Iudaeorum salutem gentiles non eberent habere quasi de eratam, na potens est Deus) si modo velint Iudaei iterum inserere unde deiecit illos. Noenim abreuiata est manus Domini, ut I .is . saluare non possit. Ideo quantum ad potentiam Dei attinet, non est de eotii talute desperandum. Hoc ipsum etiam probat per locum a minori, dum ait.
et .s es oleastro. σ eontra naturam, tus er in bonam νbuam, quanto magiM'. qui fecundam nouram inserentur sua otia
uat Est fraussima ratio, vehemen
267쪽
tiorqi ex geratio quam superior via
collegerat, si Deus naturalibus ramis. Se . vehementior inquam quanto inicatior apparet Dei misericordia, ac fulgetior, qui ri eius iustitia. Inquit igitur nam si tu J o Gentilis ex naturati ex
cisus es oleas,o, idest. ex prophanis natus prophanas, ceu desectus ex oleastro,' idest, ex gentilitate. quae natura. . Iiter erat infructuosa : non quidemere. r. prout Dominus fecit naturam quoniasse erat valde bona, sitis secundu quod corrupta est per peccatum e quod utiq; cum sit praua peccatoris consuetudo. poteli iure dici quasi altera ipsius natura, iuxta id quod vulgo dicitur. con- . sietudo est altera natura. Et sie seriata inteligitur illud Sapientiar. Iniqua est ratio eorum. & naturalis malitia ipso Tu. si rema es in bιεν- alinam. J idest. in societatem sanctam Christianorum tinem pE, ex parentibus infidelibus pro- penitu filius Patriarcharum, imo fi
lius Dei factus r & idcirco hoc tontra. naturam particulare. scit. massae corru tae effect im est. Haec enim non ad bonum, sed semper tendit ad malum. Aut contra natura I idest,Contra cinmunem cursum naturae. vel contra naistillitatis ratione, talis in sitio facta et . Non enim cosaeuir tamus arboris ma r. inseri in bonam arbore. sed potius
diomier . At vero quan uis hoc eo tingat contra naturam particularem, non est tamen contra uniuersalem naturam . quae Deus est. eui omnli rem
machina obedientis, iiDE paret, & ideo nihil ipse agit contra naturam i nulli, enim vim inseri rebus, sed omnia dis ponit suaviter. Quemadmcidum fluxus di refluxus maris, liret sit aliquo pacto
contra naturam particularem, nempEi aquae, quia tamen fit ab influxu eoel rum cui mare subditur, non est simpli-τbo. eiter eontra naturam. ut ait S Thom. Iita Deus suidquid facit in ereatura et
obedientit sima, non est contra naturam et agit nihilominus multa supra naa
turam. ut cum visum Caeco, mortuo vi
tam restituit. Conuersio itaq; genti u.
S uniuscuiusq; peccatoris, contra nata
ram particularem rutila corruptae, ec
supra naturam in rum, & omnium rerum effecta es, efficiturq: quotidierct ideo de ipsa tanquam de ingenti opere mirai nur dicentes, haec mutatio dexterae excelsi, a Domino factu est istud. & est mirabile in oculis nostris. Si igitur hoe factum est, contra naturam Particularem, ut scit. abiectus preuius, agressisq; oleaster, seniliae Dei insereretur quanto ma ιι,) idest . quanto ci
eundam natκ--δ idest, naturali origine, scit . ex piis parentibus orti, pertinent ad gentem sanctam . inscr-- sua ob stil. natutae, unde desecti De. m. idest, redimunt, si velint, ad sui generis indolem, originim: simul itudinem, Cest . ad fidem quae in patribus semper claruit,ut sic restituatur in pri- sutiam dignitatem. αε. NOLO α- - ignorare fa-ννυ osterium hoc, ut non sim vobis insu sapientes, quia caecitas ex parte e nri. gu in Israel, donee plenitudo gentium in irarer, σμ emnis Israel sal,ωs feret. Proponit sectum diuinorum iudiciotu, videlicet, conversionis Iudaeorum in fine seculi. cum plenitudo gentium intrauerit: ut sic gentibus, frenos humiIutatis et Iudaeis vero, calcaria virtutis adis hibeat. Cum igitur Iudaeorum to Ιε, oliuam secisseir gentilitatem verost astrum loco cadentium ranor fectum, S idcirco admonuisset pentiu populum ne altum saperet, subdit statim is enim vos gnoνare fratres streium Me, quasi dicat, aperiam v bis arcanum quidam, quod fortasi Eslantio tegendum erae, ni vestra reser ret me loqui, vidulicet, ut non Dii v bis asis septorea P hoe est, ne vobis amropantia placeatis, quod stil. Iudaeis praelati videamini. Et non solum ex hoc poterant gentes insolescere. verem eri Rex eo quod putarent, Iudxos absque .lla spe salutis, in artemi m proiectos esse. & ideo dicit .se nolle ut styllerii ignorantia obtenebrati, sibi i s videatur sapientes, cum reuera non essent. Mysterilis acrem, siue arcanum suit hoc. nishum sus Maias ex parte con
268쪽
rigit in Urael, Oe. quasi dicat, caecitas haec incidit in gente Iudaicam, sed nee
in uniuersam. nec in perpetuum et hoc est, non in omnem Istaei, sed in parte tantum,caecitas hac contigit S indura. tio, nec ea in perpetuu, donee,9 idest, . , quousque ρknrtudo gentium intraret,j
idest, gentiles omnes crediderint, s σfc omnis Urael saluui feret sitq; unum ouile, & unus pastor. 2 7, Caritas eontigit in Mael. Facie
hoc contra haereticos, non enim Deus fuit causa caecitatis Iudaeorum, ut blasphemantes asserunt, cum nihil aliud Deus secerit quam permittere et qua permissione, quinimo Iudaeorum peccato, voluit uti in salutem gentium. Non ergo Deus excaecauit eos, sed
Ambr. malitia sua, di lcgis zelus, It ait Ambr. g. in Et beatus quoque Aug. inquit, quods m .dc illuminatio caeci nati, mysterium illumiit cα. nandae gentilitatis ad ii brabat: in quodn ii, iudicium venit Christus in mundum,t aquam lumen quod illuminat omne hominem, ut qui non vident, videant: Ie -δ- id est. qui se non videre humiliter confitentur uti gentes, illuminetur. Et qui vident, caeci fiant: idest,qui caecitatem suam non confitentur uti elati Iudaei, grauius obduretur, & eo usq; grauius. - ut Iumen ipsum suum crucifigant, quae crucifixa lux, caecos illuminat.
uersionis Iudaeorum, ac Gentiu . Fuit autem sic, primitiae Iudaeorum, primitias Gentium antece sserunt, in cuius signum prius pastores adorauer ut nari. tum Saluatore, quam Magi: prius Baptista, & Apostoli, & Simeon, & alii Iudaeorum susceperunt fidem, quam Cornelius & Paulus Sergius, qui Primitiae fuerunt gentium: atque id nimirum in honorem legis. Sic enim opportebat seri, ut sca. quae tot seculis posita erat illi populo,ut viam,veluti dux fidei, iter.
. neret venturo Messiae et eadem, venieti
primam faceret oblationem mundi. Sed tamen quia caecitas Iudaeorum per occasionem via fuit qua gentes ingrederentur, duratura est quoadusque ple
nitudo Gentium sernandarum, fidem
recipiat. Et tunc perfuncta eadem emcitas vices suas, per eiusdem fidei luce abstergetur, ut omnis intret Israel.
2 9. lenitudo gentium, O omnis Prael. De his est graue dubium, videlicet, Quidnam per gentium plenitudinem, Quid per omnem Israel, qui ante exin t tremum diem saluandus est, inteligat
nunc Paulus 3 Αn forsitan velit hoc, vescit. nec unus quidem Iudaeus, aut Getilis, aut Mahometus mansurus, qui nos dem Christi recipiat. Origenes vide Oris tur inteligere hoc de plenitudine praedestinatorum, ut illi scilic. sint prorsus conuertedi, qui sunt praedellinati,unde ait, Quisnam sit iste omnis Israel qui saluus fiet, vel quae erit ista plenitudo etiam Gentium, Deus selus nouit, Sevnigenitus eius, & si qui sorte amici eius sunt. Sed de hac Orig. sententia,
nemo est qui dubitet. Paulus vero aliquid sublimius docere videtur, cui co sonat Isaias, qui per multa verba non tractae ni si de hac Iudaeorum conue .sione, inquiens, si ad cardines coeli fueris dissipatus, inde retrahet te Dominus Deus tuus. D. etian August.& D. Aes in Hierony. autores sunt, imo publicitus decib. hoc ecclesia amplexata est, quod circa mero.
. finem mundi, dimittendi sunt Helias, P o. R Enoch, qui superstites modo sunt,uti apud Malachiam pollicitus est. Deus, Mah .
quorum praedicatione conuocadus,co
uertendusq; est populus Israel in Eeclesiam Iesu Christi. Ego, inquit, mittam uobis Heliam Prophetam, anteqtia veniat dies Domini magnus, ct horribilis, & conuertet cor patrum ad filios, 5eeor filiorum ad patres eorum. Qui apperiendo spiritualem sensum scripturae, efficiet ut sensus populi tunc superstitis, concors sit sensui Patrum. Penes quod est maxime notanda illius
populi tenacitas, qui Christum cli Α- postolis repellentes, solis suis prophetis fidem dabunt. Firmissimὸ igitur
tenendum est, plenitudinem Gentium. omnemq; Israel, receptum iri in Ee-elesiam Christi, ante diem illum Domi ni magnum. Quonia Pauli testimoni q
269쪽
irrefragabile est. Ceterum, utrum nomen picnitudo, ita sit arcte inteligendum, ut nulla in ullo mundi angulo persona. remansura sit in sua perfidia. ari vcro plenitudinem vocat eum solum numerum quem Deus decreuit adduiscere iuxta inig. vel omnem scrὰ gentilitatem r aliorum esto iudicisa, inquit Dist. Matister Scito, addens non esse dubiu.
quin dies illa quam Antichristi persecutio praeueniet, inuentura sit plerosque in diuersis imiolutos criminibus, qua de causa praenuntiatur ventura tanqua fur in nocte,&quod sit homines occupatura, ut ait Christus. scuti in di bus Noe, edentes, Ec bibentes, & uxo res ducentes. Si ergo aliorum scelerii genera, ill se usque durabunt, coniectuis ra fit. Vt & infidelitatis quoque impleotas, sit in aliquibus duratura. His tamen non obstantibus, nomen plenuωδ-ms,oe omnis Israel, manebit in credenti-huq r eredentes enim sustinebunt per se nam totius generi . siue Iuda rum. sae gentium. Et hoe modo videtur
planus Apostoli sensu . perinde ae si ita
diceret, Iuda-Mm ratatas ex parte assis contiger. donec gentium numerus suo
rit expletu', quibus nunc Iudaeorum lapsus aditum apperuit, G sie omnis Israel saluus fiat, ubi scille. praedicatione sanctoru Hesiae,& Enoch, illuminentur eorum mentes, ad inteligendas sanem . . scriptura , ubi viderint uniuersam orbe florere professione fidei Christianae,sulun illum Messiam frustra expectari. v cm, templum, sacra, gentem dissiparant, ae sparsam,incipient, receptis oculis, tandem errorem suum agnoscere, di intelissent Christum Iesum, verum esse Messiam: atque ita totus Israeliticus populus ad talute rellitaretur,quais Dis nunc ex parte degenerarit. Tune enim verὰ dignus erit hoc cognomine. turi christum Deum, ac Dei filium, oculis fidei cernere coeperit. 3o. SICUT siri um es3, Volat ex siem
ui eripiat,o auertar impietate a Deob. Autlioritate prophetica confirmat sen rentiam suam Paulus, ut lie magis creis
datur. Vtriiq; enim predictum est ab
Iaia. fore scit. vi Iudaei decideret fore ut resipiscerent: alterum videmus chaeis nisse,atu: ipsa res fidem arrogat vaticinio : alterum expectamus simili fide euenturum . sic autem habet vaticinium secundum nostram litteram, Et timebunt qai ab Occidente, nomen Iba.IP. Domini: O qui ab ortu Solis, gloriam
eius, eAm venerit quasi 'uius violantur, quem spiritus. Somans e git, ct venerit
Sion demptor. Vbi manifeste patet Stan,) datiui es e casus. ut subiuncta
declarant verba,videlicet cra eis qui re- de Mne inb iniqxitate in Iacob 2 Quae quidem verba qua si digito demonstrant conuersonem Israelis in verum Iacob. In septuaginta vero, quos more suo citat Paulus, sic legitur, cUeniet ex Sron. Mi eripiat, O auertar impietate a Iacob. γVbi primo tangit Saluatoris adueritu. dum ait c Veniet scit. Deus humanatus ad saluandum nos, sex Sion. 9 scit. coelesti venit in mundum ut homines Expiaret, eorumq; scelera sanguine suo
deleret. Vel ex Sion, 9 idest, de Iudaeorum populo qui significatur per Sion.
quae erat arx Hierusalem, quae est me-- ,
tropolis Iudeae. Huc pertinet illud Za puchariae dicentis. Exulta satis filia Sion. iubila filia Hierusalem, ecce Rex tuus veniet tibi mansuetus. Vel ideo dicit ex Sionὰ eum venire, non quod sit ibi natus sed quia inde doctrina eius exseuit in uniuersum mundum, ex eo quod sancti Apostoli in xcinaculo Spiritum sanctu receperunt. Vnde lai. de Sion, inquit, exibit lex. Deinde ponit salute per Christum Iudaeis oblatam cum ait, Qui eripiat, ct auertat impietatem a Ia b. 9 Et potest referri ereptio, ut ait , S. Tho. ad liberationem a poena r mera δso vero, a culpa. Vel utruq: ad liberationem a eulpa. Sed dum ait, seripiat stdesignat paucitatem eorum qui nunc conuertuntur, nimirum difficiliter,&quasi violenter, eripiendo illos laquam ab ore rugientis Leonis. idest, aduersa rii nostri diaboli: alludens ad illud Pr phetae dicentis, quomodo si eruat pa stor de ore Leonis duo crura, aut extremum auriculae. sic eruentur L lii Israel.
270쪽
tatem eonversionis Iudaeorum in fine mundi: alludens etiam ad illud Miches Mic.τι dicenti c. Quis Deus similis tui,qui aufers iniquitatem.& transfers peccatum reliquiarum haereditatis tuaeZ3 i. ET hoe illis a me testamentum, eum abstulero peccata eorum. Testamentum
hoc loco. pro foedere & pacto videtur U.1ν. sumi. nam in Isaia, post praedicta verba, sic legitur secundu nostra m littera, chor foedas mea cum e N. discis Dominus JPepigit olim Deus scedus cum gente Iudaeorum . quod mitteret illis Saluatorem, non quidem corporum, aut rerum temporalium, sed animarum quarum eli vera salus, quod videtur explicare Paulus. dum ait c tam abstulero peccata emum. 9 nam haec verba, non habetur in isaia. Id foedus cum ludaeis s mel sancitum. non sinet Deus irritum fieri quorundam culpa, qui se prabent promissis indignos. Non dcerunt tamealiqui, qui . ut dictum est. totius generis personam sustineante tu his prorsus implebitur cum in fine mundi abstulerit ab eis peccata eorum. Quidam vero aiunt, haec verba adiecta esse a Paulo, ad interpretandum qu modo eripuerit, auerteritq: Deus impietatem a Iacob: non enim hoc secit heneficio tot tamenti veteris. Nam iuxta ZIeb. ι o. Apollotu, impossibile est sanguine hi Corum, S taurorum ausim peccata. Et Tho. ideo. ut ait S. I h propter impersectionem veteris testamenti, promittitur eis notium testamentum, dicens per Hiere.
Nire .sι feriam domui lsrael,& domui Iuda foedus nouum. Q.aod quidem habebit efficat iam ad remissionem peccati per sanguinem Christi. vi ipsemet docet, imquiens, hic sanguis meus noui testame-Mat. r6 ti, q'ii pro multis effundetur, in remis sionem peceatorum. in hoc haeret sentia per Apostoli animus,ut auferat a Iudos omnem occasionem arrogandi suae legi salotis beneficium. Propterea inquit. cue hoc tisamentam J sciI. non vetii sed Motium,elit, issi, a me P iuxta id quod spromittam eli per Hiere N. dicentem. I alio legem meam in visceribus cor .
Erit inquam illis, scum virtute scilic.
illius cainulero νeerata est um) eul Pr inde beneficiu salutis debetur. non v teri r dimittentes istitur hoc, assumentillud.
3 2. Secandum Euangelium quidem, irriamici, propter vos: Iecandum eis monem autem,charissimi, propter patres. Cohibet adhue iactantiam gentilium, ostendens quod Iudaei non sie exciderint a gratia Dei, ut reconciliari non queant, si resipiscere velint, ostenditq; hoc, tum ex mira Dei benevolentia erga patres et tum etiam ex diuina promissione ipsismet Patribus facta. Cum ergo dixisset quod Iudaeorum peccata auserentur,
subdit statim inquiens, quod potiqua peccata habent. sunt cinimici,) idest. sub odio & ira Dei, IecundAm Fuange hum, J idest ratione Euangelia ab ipsis
non recepti. Pleriq; enim eorum litte radi legis adhaerentes, illud no recipi ut.
At vero ne quid insultetis, s propter vos id contigit, idest, vobis in bonii cessit: e quandoquidem Euangelium illis rei, cientibus, citius ad vos delatum est. Caeterum sicuπdam eleetionem 2 idest, ratione electionis, seu elector u ex illo populo, vel quatenus ad gentem perti nent quam Deus sibi ex omnibus una, ut peculiarem delegit scarismi,st idest. Deo apprin e dilecti propter patνes se Ois, imos. cx quibus prognati sunt, &quibus diu nae fictae sunt promissionesthoru inquam eOrnendatione chari sunt. Proinde facilius in gratiam recipietur. si resipuerint, quod horum patribus dilectis, & sanctis, Deus protruserit id
quod nos praedicamus. Nen o tamen hie, hoc meritum patrum reserat ad meritum quod vocant de condigno, ut
scit. propter illud conserenda sit filijssa --, lutaris gratia, sicuti oti meritu Christi consertur nobis. blasphema enim esset talis cogitatis sed ait propter patrer, iidest, propter eximiam erga eos Dei beneuolentiam. N propter Dei proci iiD siones eisdem fictas. Eo enim misera. biliores sunt Iudaei reliquis totius o bis, quod beneficio suis maioribus, aeparentibus promisso, sint orbati: emi sunt a nobis maiori ex charitate, tum orationibus adiuuandi, tium etiam inia tantibus