장음표시 사용
281쪽
rendo, Iut vitam seculariter uiuentiuinimitando. Futurum autem seculum,
ut si,pra diximus, est duratio quae amplectitur olimia secula. Quare, illud est
contemnendum, tum ad euitandam anio mi deformitatem quae ei adhaerentibus acquIritur . nam amatores illius ficti sunt abominabiles sicut ea quae dilexe Osee. 9- runt, ut inquit Oseas Propheta. Tum etiam,ad tuendam & conseruandam cor. a dis puritatem, quia religio munda de immaeulata, ait lacobus haec est, immaculatum se eustodire ab hoc seculo. Hoc
vero eli maxime amandum,t aquam habitae ulum gloriae Dei, di beatorum,ubio lania sunt pulchra & noua, & valde decora, quales debent esse illius amat res. Propterea dicit.
Da vemi P Duplex est pars hominis
per nouitatem resermanda r altera coris
poris humilitatis nostrae,quod liti coris
rompitur de die in diem. sed Christus D nt in relarrectione resermabit illudi sabili gloriae novitate, utpotὸ co figuratum coriκγri claritatis suae. Altera Mnimae nost ae quae in hoc seculo per no- Diratein gratiae, in suturo.autem per novitatem gloriae Christi resematur. Et quantum ad animae reis alione quae Per nouitatem gratiae cotingit in hoe
seculo, ait 'formamini in nouuate Iems G τεμι,) idest, non in ea nouitate tuis
o vos retarmari, quae attinet ad eo . pus mortale nostrum . nam ante iudicium ex lege Dei est hoc impossibile.
sed in ea nouitate quae attinet ad ansernu. Propterea dicit, Resina mini in nouitate sensius vehi,) ubi sensus, inteligitur ratio, siue mes prudens. per quag istum & iudicium captamus de rebust quae in sua creatione. antequam homo pecearet fuit integra de vigens, mirmi coeli splendore decorata : peccauit homo, & corruptus est sensus illius, de Metar. si i ueterata est mens nostra, infitina . . mata est, mansitqε imbecilIis. atq: adeo Gis., omnem suam amisit pulchritudinem. Sed per nouum Adam Christum, restia
tuta est in pristinam nouitatem .valet
hens in saerametis eccleste remedium gratiae suae, quo ipsa lauet. maculas,auferat rugas, renoveturq; ut Aquilae iu- u.
uentus ipsus t efficiatum; Beciosa &suauis in deliciis,& tanquam sponsa orinnata monilibus suis,& quasi regina
inuestitu deaurato eircudata varietate.
Talis E sonte baptismatis insurgit antisma,& veluti de quod i talamo procedit P -- se ornata viro suo Iesu Christo, qui in fide eam sibi sp6sauit. Reis etur igitur omnis homo hac Christi praetio
novitate resermetur in nouitate sensus, hoe est, in ea nouitate quae pertinet adsensum scili. interiorem, qui est mens nostra. ratio nostra, interior homo noster. Non refert quod exterior homo laboret senectute, & infirmitate, dum nrodo interior floreat iuuentuten virtute
spirituali. si itaq: tu o mortalis homo nondum acees, isti ad baptismu, accedeprecor.& resermare ita per gratia illius masni sacramenti. Et si acceptam amisisti, re mare per poenitetiam. Si i nux es. si sanctus, re mare adhuc ad maiorem iustitiae ει sanctitatis nouitate δὲ splendore. Nam qui iustus est,inquit, iustificetur adhue. Et qui sanctus, sancti ficetur adhuc. Re rmare,inqua, per erosanctam Christi Eucharistiam, ubi non sollim gratia, sed ipse fons totius gratiae sumitur, videlicet Christus Dunqui noua faciet tibi omnia, corda, vo
bona, O benepiacens. cst perfecta. Pr bare hoc loco est, experiedo cognost re. siue a probare. Deus enim non tam speculatione nuda, quan conuersati
nis suauitate cognoscitur, iuxta illud, pn Gustate te videte quani suavis est Dns. Quemadmodum prudelia qua deagmindis indicamus, non est nuda cognitio, sed illa quae ex affectione appetitus in pignitur, quae ideo cosistere nequit nisi conexione omnium virtutum se iis xa. Qualiter enim unusquisq; affectus est, tale de rebus seri iudicium. Merito ergo resermari debemus in nouitate sensus, ut probemus quesit voliatas Dei.
Non bene iudicat caecus de coloribus.
282쪽
nee lingues de poribus, nee peccat de virtutibiis. inii enim vetuliare ea nix insectus est, no magis diuinam pintest apmbare volutatem,quam qui vitio laborat linguae, dulcore mellis. Hablagustim insectu,n, non habet iudicium rectu de sinoribus,suauia abominatur.
abominabilia appetit interdum. Sed ligustus est sanos, iudicium de saporibus rectum est. Sic est ille qui habet corruptim affectum, quasi co matum rebius secularibus. no habet rectum iudici im de bonor si vero allectus hominis est sanu . sensu eius innovato per gratiam,
rectum iudiciu habet de hono . Experimento cognoscit que sit iniatas Dei. hoe est. quid se quod fieri, aut omitti velit Deus: & quae Deus vult modo sibi arrident, no quae stultis & perditis probantur hominibus. Experimento et i a cognoscit quod molutas Dei sit b.na.
nimirum .quia vult omnes homines salis
vos fieri, & velle bona honestu visaluisant, ad quod suis nos inducit praece Ptis. Haee Dei .esutas est veri & o timi
atris, atq; deo gratissima illis qui veriunt filii, idcireo addit. er benepticens
placet enim bonis filiis. utpote bene dispositis, volutas boni patris. Cibus
meus est,inquit unigenitus,ut faciant oluntatem patris mei. Adoptiuus aute,
quomodo dicit Z Quam dulcia, inquit.
faucibus meis eloquia tua, super mel σμι ori meo. Dulciora super mel & fluum. Desiderabilia super aurum di topazio. Iustitiae D fit rectae, letificanter corda. Et quemadmodum inter amicoq'nihil duleius, nihil iucudius illis contingere potest quam facere volutatem amati se veris Dei amatoribus, nihil magis est in optatis. quam Des implere volutate. Hoe anxi E desiderant. & intimo eordis affectu postulant dieetes, fiat volutas tua sicut in eoelo fletn terra, sed quid facilit in hoc Christiani nimirum, reclindut debitum foederis patri suo ecelesti. Foediis est hoe dilectus meus mihi, le' ego illi. Pater nuquana deest sui .qno- στω. ratam voluntatem timeritium se faciet. Et tu dilecte,tanto patii non desis- in eade re. Magni enim rua refert illi nodcesse. Hagnae sunt tibi ab unigenis
huius rei gratia, promissae dignitates.
Qui enim .inquit, fecerit volu tatem patris mei. ille meus fiatre & mater, Sesoror mea est. Quid ergo maius qixam Dei facere volutatem Quae quidem notantum est utilis ad conseq uedum fine.
sed etiam persecta quas coniungens Mni. ut ait D. Tho. Idcirco addit Tho sectaὰ qua vult nos esse persectos, sicut ipse perfectus est, vocat nos ad se, eici: TFuiubet adhaerere, quod summa persectio est. Nam qui adhaeret Deo, ait Paulus. unus spiritus est. Econtrario illis qui sum perditis moribus,male affecti erga
virtutem, sensu deprauato iudicat volutatem Dei no esse bonam, sed grauem di inutile teste Salomone, qui ait,quam
aspera est sapientia indoctis homini
D autem Chrysost. aecipit hye voluta
tem Dei, pro lege Dei, quae a Theologis
dicitur via utas signi. Haec est duplex, fietus scit.& noua. Haec quidem iustifi- eat . atqueadeo simpliciter bona, ben placens, di Persecta. Illa vero minimὸ
iustificabat. Si autem secundis Basilist. FUR.& Orig. accipimus volutatem Dei, pro eius volitione & iussu,semper est persectissima. Si vero pro eius permissione. vi quis eat secudum desideria cordis sui, non est bona. Quisimo de institutio Saulis in repen it Origenes,leste magistro Soto .suit quidem volutas Dei,n6 tamen beneplaciti, neque perfecta quia iratus Diis quod tapsum nollent Iudaei habere Regem, instituit illum,neq; in bonum eius, neq; in rem populi. νη. DICO enim, per grat- da
plut se pere' m opporteι spere. fi sapere ad sobrietatem, O --iq; Acm Deus inussu m/nsiram fidei Quoniam mos est apud mundi cultores. ut talicior fastidiat insoeliorE, ut inscelicior inuideat foeti l i, Paulus aduersus hue morem hortatur ae praecipit omni homini quieucti ille sit, siue potens, siue plebaeius. siue humilis,modo iam sit in situs gregi Christiano, & a muli consertio exem- tus, ne per animi fastum .plus sibi tri
valiquam par est, sed Bbrio, mode
283쪽
tm: si mimo . Primum, ne quis plus arroget sibi quiin habeat, veritatis limites transeudo. Descule ut meminerithoe ipsum quod habet. nou suis meritis, sed gratia & volutate Dei, sibi d natum a Deo, & in hoc donatum, non .t inde sibi placeat, sed ut in comune
conferat utilitatem. ι . DICO enim. Hoe loeo, non est idem quod loquor, verbum, dko, sed idem quod iubeo, vel adhortor. Fuit diuina modestia praeditus beatus Paulus, supra enim ubi no iubebat,sed admonebat, obsecrabat, no per sua in eos merita, sed peream qua in illos Deus usus fuerat miselicordiam e hic vero ubi magistri personam gerit, non ait praeci- Pio, neque iubeo, sed dico, utens hac urbanitate, seipso digna.
6. PFR gratiam qηa data est mihi. Non eam quae gratum facit significadhoc loco gratiam, sed munus Apostolicum, cuius sub hoc nomine ideo me tionem tacit, ur suam illis authoritate vel uti a Deo acceptam comendaret: Dis enim dicit per meam authoritatem, sed per gratiam qua data ea mihi, idest, quae nullis meis meritis. sed in vel ram utilitatem donata est mihi.
i . 7 'I και spree, quam 'perte Orig. s. pere. 9 Ex sentetia Origenis ad omne virtutum genus extendi potest haec Pauli sententia tui si quis sub specie iustitiae, nimius fiat in vindictis, aut liber
litatis praetextu, sua dilapidet bona. Haeretici qui ea uteriatam habentes coisa. . . scientiam, prohibebant nubere, &acibis abstinere quos Deus errauit,saeiebant plusquam opportet r nimirum, ta limites transibant veritatis. Ec ira vero minus sapere quam opporter, ,
est minus de re aliqua sentire, quam pro eius dignitate conuenit, sicuti qui
contra eastitatem. praedicaret simplice micationem non esse peccatum. Aut ' contra abstinentiam, nulla ratione esse a carnibus abstinendum. Aut contra
Christum, sicut Arrius qui eum iaci dat e sientia aliu a patre. Et Sabellius,
qui eandem eum personam reputabat cum Patre. Huitismodi, de callitate Ee abstinentia, & Christo Domino Salu tore nostro, minus sapiebant quam o portet. Vel aliter cnon pora sapere quam opporaet,9 idest, non altius de se exi lii- mare quam par est, vetans in hoc Paulus nequis inuetur supra alium de do
nis a DEO perceptis, sed si quam a
Deo gratiam perceperit. in ea m
delie se gerat. Vnde dicit. 38. SED sapere ad sobrietatem. s
hrietas proprie circa luxus victus, vel est rus, vetat&r. Transfertur tame ad alia quae pondere & mesura moderata
sunt, in quibus scit. homo debitam mε
suram obseruat. Quam quidem mode suis ac temperantiae virtutem, Cicero
frugalitatem appellat. Sapere igitur ad sobrietatem, hixta D. Tho. est mensu- TM. rare sapere secudum gratiam sibi datam. Vel ad mediocritatem de se sapere & sentire, secundu id quod in se est. de eo modo quo opportet. Est denique brio, modestoq; cae animo. Cauenda est illa tamen pusillanimitas, qua humilitaris praetextu, solent ignaui receptum abscondere talfium, subducentes se negotiis publicis, maxime fidei, ubi sua opus esset docti ina &diligentia. Huiusmodi no erunt immunes in Dei iudicri, nee fugient poenas iacturae facta in ipsius Domitii usura. Sie ergo instenta/ridomandaq; et in strae carnis superbia, ut cauentes hoc vitium, ea iteri stud mus sobrietati,
hoc est, iis qua ςx officio nobis incu bunt. Vade dicit,
mensuram Idei.ὶ Graeci non habent,et, ut ait Gagneius, ae sic commodior erie conexio Precipis amari aι sapere ad sobrietatem, μαν πη- ωιλ Deus diuisit men
Deus disset, idest, distribuit noensuram M. ιδ quo loco Gr i & Photius tum ut ' fidem pro donis gratuitis ae visibilibus quaei inprimitiua ecci csia Spiritus sanctus largiebatur stolibus, & sic expla
284쪽
tandum est mensuramfidei, idest. eissuram donorum si ioruna quae ordinanis eue ad fidei aedificationem, siue inutiliatatem publicam. Quae quidem dona noeadem omnibus sed diuersa diuersis ex voluntate Dei contingui, nec aequalia ter omnibus, sed unieuiq; secundu certam mensuram donationis Christi. Un- . . ea. de Apostolus sobrie capiens iuxta haemensuram dicebat, non autem in immensum gloriamur, Sed secundum me b. . suram regulae, qua mensiis est nobis Deus. Soli autem Christo datus est Spia.C. a. ritus non ad mensuram e caeteri vero ΟΠ nes mensit rate acceperunt Christi
DAE. 3, dona, non .lum gratuita. sed etia gratum facientem, fidem scit, qua per charitatem operatur. Inde est, quod disicipuli Christo Deo nostro dicebant, Diae, adauge nobis fidem . Mensura igitur qua unusqui': debet metiri existimationem sui, est donu quo diuinitus donatus est, & munus ad quod est assumptus. An vero illud sit legitimu necne, cognoscetur equidem, si via, & ordine. M. I. authoritate maioru, iuxta Euangeli cam sententiam, fuerit super candela-hrum erectus. Opportet vero doctores. insigni prudentia. & humilitate, atque sobrietate praeditos, aliorum iubicium de semetipsis explorare, sua semper vereri, aliena omni procul livor ed disicendi studio perlustrare. 4r Abeant ergo illi qui sola linguarum cognitione instructi, omnes Theologiae numeros inflati profitetur: vulgo prophano, & imperito persuadentes, non alia opus esse eruditione ad inteligendos doctores, & eloquia sacrar occa si nem dantes non statim ex gramaticis, verumetiam ex opificibus, & plebeis, alijsq: perditis hominibus, ut iudices. ae magistri esse velint sacrae paginae. Illudq: modo velint eredem, ac tenere, quod unusquisq; pro suo gustu intelexerit. Vae illis caeci sunt di eaecorum duces, non inteligentes, mysteria scripturae improbo studio, longoq; tempore indigere vi penetrari valeant e multo prosecto longiori quam vel iurium facultas, vel philosophiae,vel aliaru artiu,' in quibus tamen nemini fides datur. antequam impensissimo studio bonati
aetatis partem expenderit. o. SICUT enim in v δ eorpore mut
ta membra habemus, omnia autem mebra non eandem actu habent. Ita multi una
corpus semus in christo Isinguli autem alis
ter alterius membra, habentes denationes.
secundum gratiam qua data est nobis, differenter. Exemplo magni corporis in quo inulta membra non eudem actum, idest, eandem actionem . siue operati nem habent, docet in eorpore mystico quod est Ecclesia. singulos homines est vice membrorum . habentes iuxta graistiam nobis eocessam, diuersas donati nes : qua quidem similitudine inducit ad honu usum eratiae, & ad bonos m res, maxime ad humilitatem Scharitatem. Nam ideo Deus varie suas dotes partitur. nequis aut fistidiat alium,aut unum se sibi sufficere purer, N Vt singulorum dotes fraterna charitas sociat omnium comunes. Non enim eouenit ut minus in nobis valeat Christi gratia, quam in animanti valet vis naturae. Quae societas est membroru inter ipsa in corpore animatis, ea est societat singulorum inter ipsos sui ex varijs sectis& gentibus in Christi consortium sunt
cooptati. sicut enim in uno eorpore hoc
scit, visibili, licet sit unu & idem, tam ε
malia membra habemus, P ex quibus copactum est. somnia autem membra non eandem actam habent. idest, non idem officium habent. Alio munere funguntur oculi, alio pedes, alio venter ac manus. Et tamen Oculus non sibi uni. sed toto prospicit corpori: venter non sibi tantum, sed omnibus membris concoquit: ita musti J ceu conflati humus unum e pus spirituale, sin αν Io)capite nostro, quasi ei insiti, singuliam
tem alter alterias membraὰ non enim ais
liud est Christianus Christiano, quam
membro membrum eiusdem corporis. habentes donationes disserentes. J idest, varias dotes, non iuxta nostra merita. sed siuxta gratiam qua data est nobis. idest. iuxta munificetiam Dei,quae par. titur sing alis.ut videtur expedire. iam,
quod sunt officia singulorum mebroru
285쪽
P, corpore naturali, hoc sunt variae dotes, aliis atque aliis nostrum variae disi tributae. Quemadmodum igitur membra praestabiliora velut oculi, non is
hidiunt humiliora, sed officio suo sues
currunt omnibus, alioquin totum compus collaberetur, ita suam quisque dotem, siue praeclara contigit, siue medi cris, pro sua portione conserre studeat, . in totius corporis spiritualis, siue myilici comodum.
Obserua diligenter, quod similitudo haec eorporis mystici quod eli Ecclesia.
ad corpus animantis facta,in tribus posita esse videtur, nimirum, in corporis unitate. Deinde, in membroru murritudine& varietate. Terti δὲ in officiorum diuersitate. Quo ad primum, obserua, quod una est anima quae vivificat co puς humanum: Ze unus est Deus qui vi- . . . I. uificat animam Christi: anis, ius spiritualis vitae principium Christus est, atq; ., δ. adeo caput Ecclesiae de cuius plenitudiis
ne nos omnes accepimus. Nam quem
admodu in homine animalis virtus, ex eodem victu, spiritus generat. nutritq; diuersos, diuersis organis atteperatos, alios quidem visui seruientes, alios vero auditui: ita & Christus D fis per suum vivificatorem spiritum aliis prςbet prinphetiae spiritum : aliis linguarum donli ratiis doctrinae gratiam ad docendu : aliis prudentiam ad gubernandur vi doctores, sint laquam oculit vulgus,t aquam auditus, quo sensu acquiritur disciplina. Misericordes autem sint veluti manus, S pedes miserorum. Diuites vero, velut stoinachus,& inopu alimonia. Obseruandum insuper, quod mebrorum ratio, non solum in hoe quod est zrs,sed etiam in eo quod singulare ha eat officiu in corpore, ab alterius officio diuersum, consistit, sicuti oculus,
manus, pes. Deinde, unumquodq; me-brum, non solum totius corporis, sed etiam cuiu1libet membri est membrii, quatenus omnia membra inter seipsa, mutua se opera iuuant, sicut oculus pedi, pes oculo, di toto corpori seruiunt. Varietatis autem membrorum corporis mystici, obserna quod triplex potest assignari ratio. Prima est imbecillitas,
di incapacitas virium naturalium e non enim omnia possumus omnes. Ideo
opportuit, vi s sicut in ciuili Republi- ea j multitudine sepleretur quod singuisti praestare non valent. Deinde, propter pulchritudinem,quae ordinum varietate constat. Tertia gemum quae iam dicta est, propter humilitatem.& charitatem tuendam,& augedam. Unusquisq; enim cognoscens, se alterius indigere opera, sumissius se geret erga illum: accipiens vero fauorem, amabit illii pmpter acceptum beneficium. Atque hinc inreligens unum esse omnium parente Deli, qui uniuersalem nostri curam gerit, amet eum super omnia.
obseruandum praeterea, quod dona
quae hic Paulus donationes vocat, Grae- te autem charismara dicuntur, dantur uidem illa secundu gratiam, & secuniam eandem differenter dantur: gratis enim illo authore dispensantur. In qu rum distributione respectu habet no-ntiquam Deus ad ingenia & dotes naturales, quae etiam dona dictitur & taleta Dei: utens quidem illis i quam autor naturae, ad comodiorem executionen munerum quae ad salutem publicam instituit: non autem laquam meritis quae
dictitur de condigno, hii iusmodi enim gratiae dona n5cad ut sub merito. Huc respectu habuisse videtur in Petro, que Ecclesiae praesecit, fuit enim animi magnitudine praeditus, quae quidem ad bo num gubernatorem maximὰ pertinet. In Paulo ad animi constantia, vim per suadendi animum indessessum ad quonlibet labores se Ilinendos, quae etianeincessaria videbantur ad implendam ge-tium conuersionem, cui D fiseum dellinauerat. Talis etiam respectus habedus esset in eligendis Ecclesiae ministris qui quotidi E assumsitur ad illius gubernationem, etiam in illa electione, cui Spuritus sanctus suo interest numine,ut scit, illa fieret secundum naturales personaequalitates.
Sapienter igitur Paulux hae similitudine tuam explanavit sentetia,qua iustit
286쪽
ut nemo plus saperet quam opportet
sapere, sed quod unusquisq: sapiat ad
sobrietate. Vt quemadmodum nullum mea, biu, officiu alterius sibi usurpat, sed suum quodlibet seruat . ita nemo alteri u scieritia, aut facultate arrogare sibi debet: imo δἐ quemadmodum Ocu . Ius non poteti dicere manui, opera tua non indigeo, ita neq: homci homini noes mihi necessarius in his rebus quibus inse caret. Denique sicut unumquodq; membru nanquam officio suci deest, obsequiu praelians vel toto corpori,vel
alteri membro: ita Christianus homo vel toto corpori quod est Ecclesia, vel cuilibet membro . quod est ornitis Christi .inus, seniper seruire debet: alter alisterius onera portando ut sic adimpleatiar Christi lex, videlicet ut caecus claudum porter, qui mutuo beneficio caecum recta ducar. Pedes S manus stomaeho serviant. a quo vicis im alantur. Et unu qid se; stent accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes, ut aitare. . beatus Petrus.
2 r. SIVE prophetiam, secundum ratisis
nem fides. Sive ministerium, in ministrando. Frue qui docet, in doctrina. Qui exhorraetων, in exhortando. Qua tribuit, in s
piscitate. Quι pretII, in Hiicitudine. Qui mrseretur, an hi raritate. Docet diuersarupratiarum xsi,m,St primo quidem in re- hus diuinis quantum ad cognitionem ce ultorum . Nam eum dixisset varias esse singillorum hominum dotes, non iuxta nostra merita, sed iuxta munifi liam Dei, impertitas et quamobrem ne Quis eo quod coligit dono efferatur.
sed sobrius ae modestus utatur in bonuεἰ inium inquit nunc sue prophetiam, stil. habcntes, idest, donum prophetiae in praenutiandis quae ventura sunt, aut in exponendis arcanis litteris, betam Eam rationem fido ides , iuxta moduta fidei scit, habeant hoc donum . Fidemst... δ in onin ibus respicit & querir De',
ad cuius aedificationem data est prophe,ia, & aliae gratiae gratis dat aer & ex fide sum eda est tegula prophetiae, nimirum vi qui infra limites fidei prophetaurrint, habendi sunt prophetae et qui vero
illos violauerint, proscribantur,ut pseudoprophetae,iuxta illud.Si fuerit in me. Deu.rs. dici tui Propheta, & dixerit tibi, eamus&sequamur deos alienos: non audies
verba Prophetae illius quia scit, prophetietat contra fiden . Quare secundum rationem Adet,st habeat qui habet donu .
prophetiae, ut scit, non in vanu, aut cois 4 ηε
tra fidem . sed ut per hoc fides confirmetur, augeatur, & crescat. Et citra supercilium, bonum suu ceteris comuni
cet. Fidei est animas vivificare, & iuxta hanc rationem utendum elt prophetia.
sobserua, quod prophetia est quaedavisio, ex reuelatione diurna, eoru qtiae , sunt procul. Iuxta illud. Qui propheta ι. R. s. hodie dicitur, vocabatur Olim videns. Procul autem a cognitione nostra, vel refertur ad lepus, vel ad rei maiestate. Ad tempus quidem, sutura contingenotia dictitur procul a nostra cognitione. nam propter destectum sui esse cognos. .eibilia non sunt. Ad rei vero celsitudionem & maiestatem res diuinae sunt prooeul a nostra cognitione, non seciadum se eum sint maxini e cognoscibiles: quia ἡvt inquit beatus Ioannes Deus lux est, di tenebrae in eo no sunt ullae. Sed propter deffectum intel cetus nostri, quiis habet ad ea quae sunt in seipsis mani , sestis,inia, sicut oculus nocivae ad lucε Solis. De duobus igitur potest quis dici Propheta, vel qui de futuris contingentibus vaticinatur: vel cui sua per se De
reuelat arcana, quae supra sensum hominis sunt. At vero, qui futura praedici magis proprie iuxta nominis notione dicitur Propheta, quam ille cui reiiciatur inuisibilia Dei licet digniori persu- datur cognitionis luce: quia unuquodq; magis dicitur tale, quod est secundu tale. quam secundu aliud r N propter
hoc situra contingentia quae non exi-
sunt, magis proprie dicu tur esse procula cognitione nostra. quam inuisibilia Mei quae maxime exili sit. Vsitatius er- .go ex illis quam ex illis, quis dicitur
.Propheta, hoc est, procul videns.s obseruandu praeterea,quod propheta &Apoliolus diiseriit penes hoc qDod Apostolus licet vere sit propheta,perti
287쪽
1N COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
I v. l. Met tamen ad eum fidei promulgatio
in miraculorum virtute.atqueadeo uniuersalis Ecclesiae gubernatio. Propheis
Iul. z. tia autem proprie in hoc cosistit.quod sit immediata Dei reuelatio quam scit. Deus facit per se. Et idcirco in Ecclesia iam non est propheta ut olim fuit, quia non immediate a Deo, sed ab Α- . postolis di Prophetis docentibus Ascri-hentibus accepimus diuina myllaria . Nee est in Ecclesia potestas condendi sacram Scripturam e licet in exponeta illa, puta in condendii symbolo, colligedon: illo ex sacra Scriptura, errare nopossit cum sierit legitime congrega Fab. a. ta runc enmi adest Spiritus san- ctus docens omnem veritatem . Talis igitur reuelatio cum non fit immediata
a Deo, non est prophetia, sed est usus reuelationis factae Prophetis S Apost lis et super quorum fundamentis sumus nos Chrilliani super aedificati. Et ob strua, quod hoc prophetiae donum, sicut S caetera Spiritus sincti dona, vi delicet, daemonia eiiciendi. languores curandi,& huiusnodi in primordiis Eeclesiae dum fides erat in cunabulis,erat utique nece Isalia ad fid re irroborati nem. Fides vero iam educata, adulta, di corroborata, iam non sunt charisimata hau ordinaria in Ecclesia. Si igitur Apostolus in hoc loco. propriὸ de
prophetiae dono loquatur, ad tu uitri in 1ius tempus tantum reserendum est. Verissimile tamen est ut non tam aracte vocem usurpaverit. Potest enim
prophetia etiam accipi & pro scientia Theologiae, qua . saera pagina spiritu
prophetico tradita,elucidatur, ae populo declarata profertur: iuxta illud, Qui .C. 36 prophetat, omnibus loquitur ad aedificationem. exhortaticinem, & consolam l. δε tionem. Et illud, Adhuc doctrina quas prophetia effundam. Ad quam pro phetiam adhibere itudium , possibiIeo is nobis est, di in nostra potestate, ut ait
De doctoribus autem Ecclesia .Hi ronymo. Auguit. Ambros Chrysosto. di huiusnodi, quis negare poterit OG ciali numine suisse asMOS, altioriq; lu
s mihς suffusos quam sit naturale, ad ino
terpretandam sacram Scripturam. Non enim naturali acumine intelectus valuissent tanta dexteritate.ae certitudine vera sensa Scripturae enucleare. Notamen sie illuminati sunt Ot ipsorum dicta pro fidei decretis sint habenda, ut ipsemet fatetur A ugos. 2 nam hoc radu, sanctiones habentur uniuersalis cclesiae.
Idem etiam asserendum S de doctori. bus scholasticis, D. Thoma, Banaue tura. di si qui sunt alii, qui sacra elo. Quia, patrumq; sententias stilo scholastico digesserunt, in suaq; principiare.
soluentes adduxerunt: atqueadeo pie certas conclusiones dispensauerunt, aedisposuerunt, ut doctrina, siue quae ad res diuinas ct sacramenta, siue quae ad
humanos mores pertinet,paratior esset.& clarior, siue euid tior. Haec utique
sunt adeo difficilia, ut absque subsidὲjx coelestibus, illuminationibusq; diuinis
fieri non poterant. 22. SIVP ministreiam in ministrando. 3Hoc est, secundum munus quod perti Dei ad res diuinas, nimirum adminiΩrratio sacramentorum, ali rumq; ministerioru : ad quae duo assana itur Om nis Anti istes, videlicet, ad interpretatio-uem sacrae ScripturAAt ad ministrandii. Ait ergo. siue minicteriam. idest. siquis donum mini isterii suscipit puta Vest Episcopus vel sacerdos, exequatur illud diligεter sin ministranda .d hoc est, intra eandem se Liae ionem cot inear. modeste a: fungens officio suo, opera sua iuuet fratrem num. 23. SIVE qui docet, in doctrina. scit. se exerceat itudiose atque fideliter.hoc est, cui contigit doctrinae dos, ne falliis diat indoctos. sed, citra fastum, erudi intionem sui aliis impertiat. Vbi doctrina latius patet, quam prophetiar ext ditur enim & ad humanas scientias. Nfacultates. z q. Qui exhortarin. in exhortando. 3Superius donum ad speculativam. hoe vero ad pra ei icam sciem iam pertinerea idetur. Duo namq; sunt per se officia doceret
288쪽
docere & exhortari, licet in conciona tore, qui admittister est verbi conlucta sint: inquit ergo qui exhortatur,) idest, qui habet officium. vel gratiam exhortandi homines ad bonum ut scit ex saeris litteris, vel ali ude possit ad pietatem, ac mores honestos inflanaare di- cedo, Vtatur hoc dono m exhoriando, hoc est, utatur sua dote modeste. Danaistor quidem in hoc plurimorum vitiu, quod proles est superbiae, illorum scit. qui nunquam illo vitae instituto coten ii sunt, ad quod sunt apti si ime nati,&in quo posset maxime vel Ecclesiae, velia Reipublicae esse utiles . t sed satietate '' nauseantes, alias atque alias ambiunt rationes vivendi. in quibus aut multo minus, aut certe nihil prode se possunt.
us. Qui tribuit, in simplicitate.' Insetituit nos diuinus Apostolus ad bene ficentiam quae ut est in Repub. maximὰ neccessaria. Deoq; gratissima, ita debet esse simplicissima, hoc est, a liberalita. te omnino proficiscens, nihil comixtuhabens non solum iniquitatisi: ut scili. donis homines ad malum quis alliciat, erum neque respectum ad retributionem, ut ex modico dato quis intendat multo maiora acquirere, iuxta illud, Eces. aa. Datum insipientis, non erit tibi utile, oculi enim illius septoplices sunt: exigua dabit. & milita improperabit. . Christus Deus noster, non tum v ram in beneficiis collocandis vetuit, Luc. I . verum & intentione repetendi gratiam, pro gratia. Cum facis, inquit, prandiu,
aut camam, noli vocare amicos tuos,
nm: vicinos, di diuites, ne sort8 R ipsi
te rem uitent,& fiat tibi retributio sed voca pauperes debiles,&c. Et beatus eris quia non habent retribuere tibi tretribuetur enim tibi in retributione iustorum. Hac san Eratione etiam apud - Philosophos naturales male audicbant qui non syncera liberalitate beneficia conferebant. sed foenerabant potius. cc . Demus, inquit Seneca, beneficia, non
sceneremus et dignus est decipi qui de recipiendo cogitauit, cum dareta Christianis autem longe speciosior.exccllc
tiorq; debet esse puritas in largῖendo rimiseris, nempe, ut neque gratitudinem
quan uis neccessaria sit in recipiente)expectemus ab illo, sed omnia a Christo Domino, qui non solum fidei iussi
rem, sed etiam dςbitorem, pro ip sis se
constituit, perinde ac si ipse reciperet. Quod uni inquit. ex minimis in eis seis
cistis, mihi fecistis. Et in die rudicii, esurivi, de dedistis mihi manducare: siti-ui,& dedi stis .mili, bibere, &c. Grave igitur vitium est ingratitudo sed grauisismum inter Christianos non tribuere in simplicitare, eum quidquid pauperibus damus, Deo nostro damus qui sansuinem suum pro nobis effudit. Ait itaq; Paulus, squa tribuit, idest, qui habet facultatem. tribu edi di gratiam, veIcui contigerunt facultates unde suppeditet egentibus, di largiatur. hs quibus
Opus eli: e equatur hoc, vel succurrat
tali gratia illis in simplicitate. idestina
ad inanem gloriam, neque spe reditu raecum scenore gratiae, neque animo
alicuius mali perpetradi: sed simplici pectore, propter gloriam Dei solum.
raliter comprehfodit magistratus ominnes tam secul res, quam spirituales, quibus cura delegata est caterorum, eaq; in re valent, praecipiens eis, ut honosi non illos daxiores reddat, sed cura
comi sta solicitos r neq; sibi gerant inu . nus delegatum, sed iis quorum curam in se. susceperunt. Ait ergo, qui praest, id est, qui est in officio praelationis coninstitutus, utatur illo officio m solicitu- ine i 9 hae selicitudine angebatur ille insignis praelatus qui dicebat. Quis in- a. e. r. 'firmatur, fi ego non infirmor ' Quis
scandaliχatur N ego non uror 3 Sed cun i his nostris mileris temporibuβ , quam. plurimi icandalis exurantur, plurimiqi perditissimis moribus iugulentur,prolidolor, non est qxii sentiat, non est qui ' - ' lugeat, non est qui eliaritate calescat. Non est qui eum Dauid tabescat strop. 'dat ter pyaeuaric*ntes, qui eloquia Dei nocustodiunt. Nullus est pater, qui cuin
eodem piissimo Rege lugeat mortua Abulamem, idest. lilium perditum.
289쪽
M.f. Nullus est stater, qui cum Paulo optet anathema esse a Christo pro fratribus suis. Nullus Praelatus, qui pro grege si hi comisso dicat cure1 Moyse, Aut dele
xam hane Omnes maerunt quae sua; sunt, non quae leta Christi. Omnes e nantur suum cesebrate nomensuum it lustrare sanguine tri, ni, Christi Dei noω
νδερ ι. . .. obedite, inquit Paliliis, Maep tis subiacese eis. ip si enim
peruigilafit quali rationem reddituri pro animabus ventis. Ex quibus verbis colligi videtur, non aliud ius habere Praelatos exigendi substitorum obedietiam, quim quod talem illoru habeae vigilantiarn & solertiamAnalem habere debent τἀ reddituri sunt ratione effusi sanguinis filii Dei isep aetium anima
rum. Quapropter menas mirari debeo
in deuastatrone Hierusalem, idest, E Eesiae Christianae,in rebellione tot se ditorum 'aduersus sumnias Ecelalladiagnitates, & talis reFellio, qualis ab ora thodoxbrum oeulis nunti uim visa est. Iudicium' i intum, deata Dei de corii descendens videtur, in ultionem negli- petitiae Practatorum . Nam postquam Praelati dimiserunt Melesiarum debita solicitudinem, dimire etiam Deus plebes contra eos rebelles fieri. λ
sor & splendor misericordiae, est hil iritas metis Ae vultus factitas,quae tam est miserenti necessariasuam est misero grata. Ideo inquit, ui remere oldest, qui gratiam habet succurrendi. miseri & calamitosis r nam hoc loeo, mistrerio non sgnificat compati, sed misericordiam, & eleemosna praestare. Qui ergo misericordiam praestat, cis hialaritate9 subaudi,eam praestet. Hilarem enim datotem diligit Deus. Absit igi- - tur ab eo qui subleuat, tristitia. quae δ' 'ν' praemat eum qui lableuatum beneficium vel us exprobrer:sed hilaritate gr,tiam officii condusice ut quidquid incis, velut ex alieno, & ex animo face re videaris. Quomodo eumqui in x in Chos'. sitia est, 'ait Chryso. refocillabis, si tu doles 3 Nam quoniam nihil adeo vici- .
tur hominibus turpe, ac ab aliis accipe re, nisi excellenti hilaritate suspitione illam sustuleris, ostenderim; , quod uir gis accipias, quam des, magis de iacies accipientem, quam refocillabis. Sie ω vidua multa talenta duobus obolis sunperauit, larga siquidem mente deditis Potest enim quis & in paupertate magni, & in diuitias pusilli animi esse. Facie etiam pro ornamento huius virtutis, celeritas in dando, iuxta illud Prouer. Qui cito dat, bis dat. Quae quidem celeritas, sine hilaritate esse nequiti qui enim tarde serit, diu noluit. Idcirco Sapiens, in omni dato, inquit, hilarem
fac vultum tuum. Et non protraha4 datum angustianti. - .
et g. Dilectio, fine μινυtiane. 9 Segnitie in ministrando,negligentia in docedo. remissione in exhortando, dupliciatate in distribuendo,desidia in praesid do, tristitia in miserendo, &alijs huius modi malis, corrupta sunt multorum hominum officia, etiam si quid benigne facere videantur. A Christianis omonis abst laeus, sed sit mutua inter eos ritas, simulandi ae dissimuladi prorsus thnara, & hae, singula cuiusq; officia Deo comendabit. Est enim charitas radix & fundamentu officioru Omniu, atque virtutum: nam iuxta Apostolu, a. raticharitas benigna est, patiens est, nou quaerit quae sua sunt, non irritatur, In
nia suffert, omnia sustinet. Distinguit igitur hie primo Apostolus,veram cha
litatem contra falsam, taquam aurum.
contra auricalcum, de veram per nam contra illam quae assumitur in comoe
dia. Et praecipiendo inquit se se est. subaudi, sit vobis' sine simul-ime, est
autem sinulata dilectio ita quae externe verbis S gessibus effigiatiir, re aureviret intus. Vnde beatus Ioannes, NOidiligamus,inquit. verbo, nec linguasta opere ει veritate. Nam iuxta Grego. Greg. Probatio,fiue inditium amoris, exhibi.
tio est operis. Nihil est Deo magis odi-hile, quam simulatio fucatae esuritatis. Est enun Deus ipsemet charitas, ct v ritas: ideo detestatur mendaces, di dio PDd. perdet illos: di Spiritus sanctus disci
290쪽
Sap. r. plinae effugiet fictum . Tandem nihil est in Repub. exitiosius ficto amico e naubi te securus illi eredideris, sicile in eides in laqueum insidiaru, quent tibi parauit hostis palliatus.
29. Odientes malum, adhaerentes bans. De vero bono, Ee de vero malo sume dum eli hoc non de apparenti. Est auis' terra εν splex bonum . honelium. utile. de
delectabile. Henemim dicitur quasi h norificum, utpote cui proprie debetur honor, ceu genuino virtutis obiecto. Vtile vero dicitur quod condecens est di comodum ad consecutionem finis, . qui est bonum honestum. Quale est teporale bonum, quo veluti medicina utendulo est, ad consecutione boni honesti. Deo tabale autem est, quod ex re aliqua trahit voluptatem. Quae quide,
Abs iuxta Philosophum. talis est, qualis res
illa, euius posses ione eaptatur. Si illicita, mala: si villis,utilis r si honesta. na. At illa tandem est a una deliciatis. quam beator u chori de diuina praesentia suscipiunt. Igitur bonum eni adhaeis vendum est, solus est Deus, quandoquidem nihil amandum, nisi ipse, vel propter ipsiim. Vnde Paulus, adhaerentes,
Inquit, bono, idest, Deo, quasi ad glutinati, &compacti, ili': cofixi per Christi spiritum : quemadmodum de se te statur dicens, Quis nos separabit a charitate Christi. Desiniens itaq; Beatus
Apostolus veri charitatem .inquit quod non ex nostris cupiditatibus metiamur quidquam, nam hoc prophanu hominu vulgus facit, sed sola virtute, aut turpitudine, simus codrentes malum. J idest. abhorrentes ab omni malo. Et simussa arentes bono, P scilic. summo, ita ut amor nullo permixtus malo , syncerussit ae purus, de vero summoq; bono. nepe Deo. Odium autem de vero malo. scit. peccato. odio habeamus peccatulloximi, personae tamen illius optemus Onum.&subueniamus. Amicum dilis gamus quatenus lex permittit honestatis, videlicet, ne propter eius amorem faciamus quidquam cotra diuinam uois Maz.ιο luntatem. Ipse enim dicioqui non reliquerit patrem, aut nutae ut uxorem propter me, hoc est, propter ratisnem S iustitiam, noeli me, hoc est, amicitia mea dignus. Quasi dicat qui aliqua carnis necessitudine induetus ut mea vi Iet amicitiam, non omnia tunc potius foedera. ac sanguinis conluctionem, &vineula abruperit, indignus est gratia '
s O. Charitare fraternitatis iniseem dissoreres. Posita substantia charitatis quae eo sistit in hoc quod adhaereamus Deo, di recedamus a peccato, descendit ad or Inamenta ipsius, quorum primum est a mor fraterna charitatis. Nam licet inter homines, diuersi sint gradus dignitatis,tamen respectu Dei,omnes sumus fratres. Ab ipso enim omnes conditi samus, omnibus dedit orbem pro domicilio, aerem quo resecillemur, alimenta quibus alimur, super omnes tandem signatum est lumen vultus ipsius, nam omnes imaginem gestamus creatoris. Haec quantum ad naturam. Nam si ad
gratiam spectes. eodem Christi sangui,
ne sumus redempti, eodem baptismo sub gremio unius Ecclesiae regenitit e dem pascimur sacramento corporis de
sanguinis Iesu Christit in summa, omnium unus est Deus, una fides, unum
baptisma, unius patris filii, ad unam haereditatem vocati. inius corporis mem
bra, atque adeo una religione colligati sumus. Tot ergo vinculis unitatis tonis
stricti, par est, ut nos Christiani frater. na simus charitate erga nos in uice propensi, ac benigni.s A lii legu t, scharitare fraternitatis is mcem diligenter, ut scit. non solum diligamus fratres per charitatem, sed etiadiligamus ipsam charitatem qua eos diligimus, & ab eis diligimur. Sic enim si
charam habemus charitatem, ut ait D.
Τ . non de facili eam dissolui facie. Th..
mus. Charitas est inestimabilis valoris cuicuq; eam gustaverit. Unde in Cant. Cant .vt. dicitur, si dederit homo omnem subsitantiam domus suae pro dilectione . t iaquam nihil despiciet eam. in amore humano veri scatur hoc, quanto magis in
amore diuino, in uuo nihil potest esse taedii. Non ergo esse debemus, vel momento temporis sine hac praeciosa mari. M a garitar