장음표시 사용
271쪽
tantius exorandi, & adducendi. 3 3. SINE poenitentia enim stat dona, vocatio Dei.) Ad maiorem huius, sententiae inteligentiam. notandum ex 'D. Tho. quod quemadmodum dicitur Deus irasci, non quod in eo sit comotio irae, sed quia admodum irati se habet, quantum ad punitionisi effectum:
ita quandoque poenitere dicitur, non quod in eo sit poenitentiae commutatio, sed quia admodum poenitentis se
habet esum mutat quod secerat ,ut co-tigit in diluuio, quo deseuit Deus hominem quem creaverat, & quoniam se volebat eum punire, ideo dixit poenitet me fecisse homine . Et per Hie- α γ ιδ reni Loquar, inquit de gente & de regno, ut aedificem N plantem illud: si
fecerit malum in oculis meis. poenitet iam agam super bonum quod locutus sum ut facerem ei: hoc est, non aedificabo, nec plantabo illud. Deinde ex . . eodem D. Tho m. donum,hoc loco, sumitur pro promissione quae fit seeundum Dei praescientiam, vel praedestin tionem. Vocatio autem accipitur pro electione : quia propter certitudinem utriusque, quod Deus promittit iam quodammodo dat et & quos elegit, iam quodammodo vocat: N iuxta huc modum dona Dei, idest, diuinae promissiones Genti Iudaeorum facta . vocatio Dei ) idest, electi cx Iudaeis, di iam quasi a Deo vocati, hunt sine poenitentia ) scilic. Dei, non enim sic pollicetur sedaturum Deus, aut sic ad piar, ut post pcimitudine laetiis, mutet sententiam, hominum more. Sic
etiam suit facta iuramento promissio perpetui Sacerdotii Christi, secundum ordinem Melchisedech, qui panem &vinum obtulit, sub figura Corporis &Sanguinis Christi,quod in Ecclesia san- , cta Dei quotidie offertur, tam pro vi-Dis,quam pro defunctis. Haec hostia -henedicta, & hoc Sacerdotium sanctu, nunquam defficiet in Ecclefia,quia iurauit Dominus, & non poenitebit eu, Sc. est Deus prorsum immutabilis, in quem ut non cadit errare, ita non in
η AT vero ipsum temporale Dei do. .
num, S temporalis vocatio, licet contingat irritari, id tamen non fit permutationem Dei quasi poenitentis, sed per mutationem hominis cui gratiam Dei abiicit: & hoe modo, dona diuinitus concessa se uenter amittuntur,
iuxta illud, Tollite itaque talentum ab eo, & date ei qui habet decem talenta. Ideo ad Hebr. Paul. hortatur, t Nebis a. caueat unusquisque ne indignum se praebeat gratia Dei, contemplantes inquit, nequis desit gratiae Dei. Ηine possunt habere pro certo omnes Iudaei,
quod Deus meminerit sui promissi, simul atq; ipsi reiiccre desierint. Ipsi
nim sunt qui spreuerunt dominum, blasphemaverunt sanctum Israel, abalienati sunt retrorsum,ut ait Isai. Elo- Da. t. gauerunt a me, inquit, per Hierem. & Hur . abierunt post vanitatem, & vani facti sunt. Et paulo post. Me dereliquerulsontem aquae uiuae. Oseas etiam, De- QM. reliquerunt,inquit, Dominum non cuinfodiendo. Benignisiimus tamen Dns non cessat vocare eos, Convertimini, inquit, ad me, & ego conuertar ad vos. Pactum mirabile inter Deum, & pe catores. Conuertimini corde contrito& humiliato, corde mundo, & spiritu recto in visceribus vestris, conuertimini cognitione eulpae,& confestione peccati, & conuertimini ad me cui soli peccastis, conuertimini intentis oculis ad me qui sum lux mundi, illumino fidentes in tenebris & umbra mortis. dirigo pedes omnium in viam paci S.
Et ego conuertar ad vos infinita cleis mentia, & benignitate, integra venia, salute vera, gaudio S: laetitia inenarra--hili. Ego, idest, summum bonum, suiΠ-ma scelicitas, vera & sempiterna glo ria, conuertar ad vos poenitentes. ΟRelix nimium poenitentia, quae Deum habet ad se conuersum. & coetu Ange lorum gaudio facit exultare. Quoniam gaudium est in coelo super uno pecca
si vero de donis quae dantur in baptismo, & de vocatione qua baptizatus vocatur ad gratiam inteligatur hoc,
272쪽
uod potest non incongru ε inreligi,
icendum quod huiusmodi dona te v catio, sunt sine poenitentia hominis baptiχati. Pro cuius inteligentia est o seruandum, quod duplex est poenitentia. 'fera interior quae consistit in contritione cordiu, qua quis dolet de
praeteritis peccatis : & talis poeniten-- g. in tia requiritur a baptirator quia,ut Au- β. depor. gusti. dicit. nemo suae voluntatis arbiter constitutus, potest nouam vitam inchoare, nisi poeniteat eum veteris vitae, alioquin fictus ad baptisinum accedit. Altera vero est exterior quae mΠ-
sistit in exteriori satisfactione . quae a baptietato non requiritur, quonia per gratiam bapti finale liberatur homo no lum a culpa, vern metiam a tota poena per virtutem passionis Christi, qui pro peccatis omnium satisfecit: Ae nos M.f. eum illo morimur in haptisno, iuxta illud, Quieuq. baptitati sumus in Christo teso, in morte ipsilis baptizati sumus. In quo etiam Spiritum sanctum obtinemus, videlicet. per lauacrum ' nerationis, de renonationis Spiritus san-τit. 3. cti, quem effudit in nos abundE. Sine hac igitur poenitentia exteriori homi-τho. nis baptisati, ut docer D. Thom. se edona Dra, idq; propterea hie dicitur, ne aliquis desperet de sutura ludaeorum salute. propter hoc quod non videntur de peccato suo pinnitere.
obseruandum praeterea, quod passio Tho. Christi operatur in baptismo per tri
.LS dum cuiusdam generationis,quae nὶ rit,ut homo totaliterptiori vitae mori tur, ad hoc ut nouam vitam accipiad.
Et ideo tollitur in baptisino totus re , tus poenae, qui pertinet ad vetustatem prioris virae. sed in aliis Sacramenti . vi docet D. Tho. operatur virtus pac: i. sonis Christi, per modum sanationis, vi in poenitentia. Sitiario autem non requirit, ut statim omnis infirmitatis reliquiae auserantur. Edi eadem ratio est in aliis Sacramentis, Itaque licet
omnia sacramenta operentur virtute
passionis Christi, non tamen aequalit liberant a poena, ratione dicta.
e obseruandum insuper ex eodem D. Tho. quod baptismus Ioannis ideo dicebatur baptismus poenitentiae , quia accipientes illum quodammodo se proinfitebantur poenitentiam accepturos de peccato suo, & ideo conueniens erat ut confiterentur, ut iuxta modum peccati eis poenitetia statueretur: unde heatus Euangelista Mathaeus inquit, Baditigabantur homines a Ioanne confit tes peceata sua. At vero baptisimus Christi, est baptismiis omnium peccatorum . ita quod non restat baptitato
aliqua satisfactio pro peccatis praeteritis. propter quod nulla est eonses, ionis vocalis necessitas . Ad hoc enim nece suria est consessio in sacramento poenitentiae, ut sacerdos per potestateriauium,eonuenienter poenitentem a
soluat vel liget. Haec D. Tho. Deinde eum dicit. 3 . saetar enim aliquando vos noueredidistis Deo, nane autem misterιest Haeonsecuti estir propter inere litatem illa να- : ita est isti nune non crediderunt i vestram miseriora m. vi S ipsi miser cordiam eonsequantur. Adhibet extreiamam confirmationem conclusionis scit. desutura Iudaeorum salute post eo rii incredulitatem . Quibus verbis, thm.
Iudaeorum consolandorum gratia, ut iis tur Paulus r tum etiam. ob gentes ne
in lentius se gerant quod abiectis Iudaeis, ipsi credidesunt e misericcirdiae scit. Dei esse quod erediderint. Litura
autem aliquando ut increduli nune luis daei. misericordiam cosequantur de credant. Initium autem inde videtur sumere Paulus. unde orbis in duos populos diuisus suit, videlicet, quido Deus
genus Abrahae, eum quo de fide venis turi coepit agere, chara ctere circunciasionis insignivit, quo esset a reliquo oriabe internotus, eo quod ludaei verutri Deum adorarent & eolerent. Ab illo enim tum tempore usque ad Christunt. gentes extra synagogam in incredulsitate detinebantur. Non quod legem
veterem tenerentur recipere, sed quod
plurimum idolis seruiebant, neque vria
273쪽
venerabantur Deum. iuxta illud, Ee tis illo tempore sine Christo in hoc mundo. Et tunc quidem gentium incredulitas. fides Iudxoru seruiebat e nam inde occasionem sumebant ingenti res gratias agendi Deo. qui eos de te nebris vocasset in admirabile lumen
suum, quo unum verum Deum cogno
.. υι scerent inter omnes terrae habitatores, quoniam notus in Iudaea Deus, ct in Israel magnum nomen eius. Tametsi nonnunquam consuetudine I exemplo earundem gentium peruertebantur ad idola. At in christi aduentu, vice uersia se habuit res, ut Iudaei incredulitate excaecati aditum darent Gentibus ad eandem fidem, di sic per occasionem incredulitas ludaeorum seruit gentibus. At vero, sicut non omnes olim gentes periet ut in incredulitate. quoniam per gratiam Dei poterat saluari in lege naturae t ita neq; in aduentu Christi Iudaeos omnes excaecauit infidelitas. Reliquiae enim credentes saluae factae sunt. ut explanatum est supra. Colligit ergo Paulus rationem ab uno ad ali rum extremum tax diuersa media. si
dixisset enim quod scit . ingressa gentiu plenitudine, omnis Ista es saluus fiet. quan uis nune sint inimici, sed vices rerum sunt, lapsis non opportet insultare, praesertim si tibi bono suit. resipiseentibus est gratulandum. Idcirco nune infert in hunc modum dicens, sicut enim ct vos P Gentiles salisaeando non eredidistis Deo suistis enim id quod nunc sunt Iudaei, scilic. increduli Deo, nec tamen vos ideo destituit in aternum, quando nunc misericordiam eonis sciaι estis propter raram mereώlitare,
quae scit . fuit occasio, non causa vestri Di utis. Misericordia enim eius factum est Ut Iudaeis fidem reiicientibus, vos
in fidei consortium sitis rerepti. in icti) scit. Iudaei nunc scit . reporerratiae non ered,derunt, y hoe est vicinsim Deus passus est ad tempus. a fidei
consortio esse alienos, cis vestram misericordiam eandem scit. recipiendam, quam postea resipiscetes vocante Deo, una vobiscum consequentur: ut neutri
alteris exprobreui, sed tuique alteris
gratulentur parem experti misericorindiam i & hoe sibi vult, dum ait, sin v nram miseeriser--,ὶ prout liatim ex plicat dicens. cor σ is misericor domconsequantur. 2 quo verbo ad fidem exhortatur Iudaeos, sint viqi spe illis proponit egregiam, omnemqi erubescendi tollit Occasionem, vi elegater explicat Photius. Ne erubescas, inquit, propterea quod incredulus fueris, accederetneaue desperes, si quidem tardius ae- cecias: quia vel sero accedens miseriis cordiam conseq ueris. Nam di gentes aliquando ad fidem vocatae, primu urincredulae perstiterunt, nunc vero crodiderunt tandem. neq; ob priorem iri fidulitatem pudefactae, neq; ob serum ad salutem accessum praepeditae quo minus accederent. Nec tu similiter habes Iudeae quod erubescas .aut diffidasii idq me tantum prompto animo ad dem accede, & misericordiam obtineis his. Haec ille. Delude cum dicit. 3 q. Conust enim Zeus omnia in inere dulitate, ut omnιum misere Wr. Assignat rationem similitudinis allatae, quia 'tscit. Deus voluit ut sua misericordia iaomnibus locum haberet, propterca dicit. concrus enim Deus ) idest, eoncladi permisit, omnia, I idest, omne hominu genus, tam lud os . quόna Gentiles cinιnt redulu.rte9 licut in quadam catena erroris, ut omnium m pratur,in id est,ut Sar. ιν in omni hominu genere sua nusericordia loeum habeat. Quod quidem,ut ait TS Tho. non est extendendum ad omnes Tha.
homines sigilatim, sed ad omnia gen ra hominum. Fit enim distributio pro feneribus .singulorum,di non pro singuis generum. Ideo autem, ut ait idem Doetor sanctus, vult Deus omnes per suam misericordiam saluarii ut ex hoe humilientur, & suam salutem non sibi, osa. 3 sed Deo ascribant. Si enim totus P pulus Iudaicus, ut erat superbus, de im Gaiat. . provisio lumen sit scepisser fidei, ansam ιnde arriperent dicendi, quod merito aegis a se tandiu obseruatae promeruis et salutem quae illi erat veluti ius hae reditari v. Potest autem & praeter hane
alia assignari causa, ut mirum, quod in
274쪽
poenam suae pristinae idololatriae fuerinermissi l ud uel in caecitatem cadere. gitur ut omnes in uniuersim mortales exaequarentur, permissi sunt in ineredulitatem corruere. Sic enim Deus dispecit ac temperat res humana ς, vi nullus e genus hominum non obnoxiu peccato : non quod ille sit autor peccati.
absit a piis animis talis cogitatis sed
quod ad tempus sinat homines suo vi tio prolabi, ut agnito errore, sentiant sese non suo merito. sed gratuita Dei misericordia seruatos esse, ne possint inselescere . Atque interim dum haec permittit. adeo nemini malum immitistit, ut etiam aliena mala, sua bonitate mire vertat in bonum nostrum. Si au-.tem malum vertit in bonum, quid faciet de bono nisi maenas diuitias ' Mereto incredulitas lildaeorum per occasionem salus sciit gentium . quid saciet fides gentium, quae de se lux est munis di. nisi magna virtute trahere ad se cetisaeo ostendereq; illi; spe s laseul iratos, vi se ad gratiam Christi confugientes, quam ingentibus vident, misericordi l. inueniant.
sciretia Dei quam πεcomprehens ibastineisdicia elas. σ inuestigabiles via eius. Exclamando admiratur prosunditatem
iudiciorum & sapientiae N scientiae Dei, di omnia Deo attribuendo procedit ingratiarum actionem,&sic subtiliter eis greditur profundissimam abyssum preis destinationis.& reprobationis. Qua quidem admiratione significare curauit Apostolus, ita se docuisse rem hanc, ut
nemo tamen arbitraretur, ad suprema causam, materiam resoluendo recidisse, eum sit admiratione potius conteaeda, quam nimio eloquio tractanda. Beato itaq; Paulo contemplanti arcanu hoe stupor obortus est,& cum exilicari nequeat . exclamare libuit, o altitudo &e. Vbi sitientia resertur ad cognitionem diu morum. Eit enim cognitio altissimarum causarum. Scientia vero reseris tur ad cognitionem rerum creatarum.
quas in sua essentia intuetur DEUS. Est autem Deus per se sapientia, atque- adeo perennis son lum Inu, unde omnis promanat creata cognitio. Propter immenstatem repti di infinitatem obisiecti togniti, quod est sua essentia, dixit so ouudo ) sed pro ter a fluentiam
qua in Anselos S homines, revelatio Nes, tam scientiarum naturalium quam supernaturalium mysteriorum effundit, λadiecit diaevinum usus naqi diuitia rum . est earum magnifica dispensatio. Sequentibus autem verbis scit. qaiaecomprehensibilia, se. 9 exponit altit dinem diuitiarum sapientiat & scietiae Dei. Et oblima, quod iuduia, reserri potisunt vel ad sapiet iam per quam iudicistinitur, accipiturq: de rebus e vias autevocat rationes Quibus cosultatio uti in
'x agitatur,vestiganturq; media ad fine gruentia, de quibus seratur iudiciu . Nel forsan indutum respodet verbo s bpientia, cuius est de altissimis iudicare
causist via autem, nomini scientia perquam res codidit: ut viis nucupauerierationes rerum, quibus extra se exieDeiis operando. Inquit igitur i. akμrado dissiarum sapiatia o scientia Dra.
idest, o profunditatem exuberatissimet sapientiae diuinae aam in Vehenstbista sant isdicia eisu,) nullis enim humanis mentibus deprehendi Aut percupi possunt Dei iudicia occultissima,&nimis admiranda, quibus omnia aequisissime & rectissime iudicat, gubernat, atq; disponit. Et inuenisabiles, idest. perscrutabiles Dia -δ klest, ratio nes cosiliorum . di modi quibus agit
omnia, nullus humanus intelectus per
secte potest pervestigare. Na & si ipsae
ereaturae sint homini notae, tame modi quibus Deus operatur in ereaturis,ab homine comprehendi non possunt: unis
de Dauid , In mari, inquit, viae tuae, & PM Lsemitae tuae in aquis multis, &vestigia tua non cognoscentur. Proinde Ap solus apte distribuit nomina, domiMula appellauit incomprehensibilia. rationes autem consiliorum inus=bisti. Ex eo enim iudicia nequeut cinprehendi, quod rationes indagadae rei. non sunt nobi1 perscrutabiles.
275쪽
renna ' aut quis consiliar-s eias fuit ' aisquis prior deiur illi. cir roeribuet αν ei ' ostendit exeellentiam diuinae sapietiae per comparationem ad intelectuin nostru dicens. Aiι μή- cognouin unquas sensum. idest, mente Domini, perquakil. iudicat,&operado procedit qua si' dicat, nullus. Nisi eo reuelante, iuxta illud, Sensum tuum, idest, propositum diuinae mentis tuae, quis trire poterit, nisi tu dederis sapientia,& miseris Spuritum sanctum tuum de altissimis p α Pantus etiam alibi, Quae sunt, inquit. Dei, nemo noui: nisi Spiritus Dei: his autem reuelauit Deus per Spiritu suum. Patet ergo quod propositum
diuinae metis, nemo unquam per se po tuit, aut poterit cognoscere. Duae prseniae partes huius sentetiae sunt Isai. Pro, phetae,ubi iuxta nostram litteram sicleis gitur, c qais adiuωπ sytruum Domιri, aut quas consiliretur e t fuit J Septuaginta vero hahet uis tognouit sensum Domini P quod idem eli. Etenim qui coistillimi ab alio petit, euius prudelia adiuuetur, suam illi mentem diis. Quapropter idem est tuum ab alio iuuati stiritum, quod tuum ab eo cognosci ensem. Atqueadeo secudum membrii, descriprio est prioris, vi idem sit, qκιε
cognouit sensum Domini ' aut quia consi
Barixa eius fuit' θ idest, quis unquam fuit Deo in consilio siue. a quo Deus unquam poposcit cosiliun , aut cu quo, velut minus per se sapiens comunicat sua con silia, qui per se sibi sufficienti Lsmus est, ipsa nimirum aeterna sapientia. Huiusmodi autem interrogationes impossibilitatem dicut. Si ergo est i posSibile ut aliquis cognoscat sensum Domini, niani ite patet quod inc rehesibilia sunt iudicia eius. I instru istabiles viae eius. Adiecit autem, cant quis prior dedit illi, O retribuetur ει'9 In Iob sic legimus, quis ante dedit mihi. σreddam eι in quasi dicat, quis Deu prior officio prouocauit, ut quod ab illo prosectu sit, praemiu videri possit opere debitum p quasi dicat, nemo. Nam sic Deus eo lit hominu saluti,rat nequide nobis inscrutabili, sed ut meliore
non possὰ fieri. Sic vult suum bene Leiu a nobis sentiri, ut inde nobis nihil possimus vindicare. Omnino igitur est iustus Dominus, cum nenaini quidqu1 per se debeat. Omnino est diues, qui honorum nostrorum non indiget. Pro .sus est benignus, qui largissini E in omnes essuit bona quae ei tribuamus,dicete David, Tua sunt omnia Domine, de Via. quae de manu tua accepimus, dedimus tibi. Deniq; eum a nemine sit iuste ctus, nee eonsilio adiutus, omnino est .maer ipse sapiens & seiens, & eius sapietis est sui. altissima. Et eius scientia, abyssius profundissima et secundum quam dispensat unicuiqi citra iniuriam quodcuq . vult. Quamobrem unusquisq; debet e se sua te contentus, di pro acceptis heneficiis summas & assiduas gratias agere. omnium bonoru largitori. Vnde dicit. 38. Quoniam ex ipse, per issum, is ino sunt omnia. Vsi gloria in seculas
cretorum. segmen. Peroratio est elegantissima, non solum praecedentis claus Iae, veru metiam totius causae de fide de
gratia Christi, deq; virtute Euangeli 3, de quibus a principio stati in Epistolae agere proposuit, in illi, positam nobis
esse veram salutem. Quam quidem causam hactenus satis superq; tractauit. pulchreq; peregit. Modo enim hanc veis ritatem ita concludit, ut postrema sententiast, Deum esse optunu aut rem tam naturalium bonorum, quam supet naturalium t eumq; absit: vlla vel prudεtia .vel indigetia cuiusuis alius generis causae, quae sit illi vel materia, vel exemplar, vel minister, vel adiutorium, vel instrumetum. Cum itaq; ultimis verbis dixisset, quod nullus prior dedit illi, reddit nunc rationem dicens quo emex ipse funt omnia. quasi dicat, siqnidest mali, id nostris viti)s imputare licet: caeterum quidquid est bonorum, ramnatural tu,quam supernaturali ii, ex ipse proficiscitnr velut e sonte, idest,ianqus omnis honitatis fontali & inexhausto
principio, siue ex primo agente. Crea uit enim Deus orbem, non ex materia, neq; ex contrario, sed ex nihilo, iuxta
illud. Ex nihilo nati sumus. Vnde eius S γωδ
276쪽
arguitur Infinita potentia. Nam si se
oram ex aliqua materiae potentia eduiscere.virtutein magnam arguit magere:
eandem sermam educere de minori potentia, maioris erit virtutis indicium ratque adeo fit, ut virtus quae de nulla subiecta materia creauit coelum & te ram, sit infinita. per ipsam velut auistorent, idest uniuersale principium efficiens simplicissimum, scit conseruntur, vel efficiuntur omnia. Agit enim Deus per suam simplicissima elsentiam, quae virtus est infinita, atque etiam exemplar in qua rationes lucent ac ideae re rum uniuersarum. Qui in prima rerum conditione, nullo vlus est instrumento. nec ministro, salieni dum Angelos, di primam. rudemq; materiam creauit rnam ipsis postmodum usum suille adisininistris in rerum dispositione, nihil prohibet. Neque vero consuli. it superiorem potestatem, ut quae nulla esse poterat: im tamen res condias per alios
gubernat, non quibus ipse indigeat,sed quibus infundit virtutem iuxta illud, Per me Reges regnisi &legut conditores iusta decerniit. Cum autem dicit in ira. Auxi omnia. non designat materiam, sed repetere videtur habitudinem eausae efficientis .utpote in cuius potestare, dispositione.& arbitrio c si tasunt posita : ut in Psal. in manu eius rco. sunt Omnes fines terrae. Et in quo uiui mus, movemur, & sumus. Et sic erit sen sus in i . sunt omnia j velut in tutore. custodeq; muneru suorum. sed potis timu designat causam finalem: in ipsum enim reser utur omnia quae ab ipso fiut.
θαν. Est enim ipse Alpha,& Omega, princiis pisi,& finiet. Haec aut secudii proprietat ε sunt dicta
de Deo,cui quatenus uni, propriu est extra se agere per virtute sapietia,& boni tale essentiale, tribus comune persem s. Ni si per attributione loquamur,aut horitas & pote stas quae habet rationem
principii, tribuitur Patri qui est principium sine principio, principi u nimirum Filii per intelectionem, Spiritus sancti
per spirationem & amorem. Ars vero &Sapietia, tribuitur Filio, qui est principiam de principio intele chione genitu, qui procedit ut Verbu.quod nihil aliud
est quam sapieti a genita. Bonitas tribuitur Spiritui sineto per amorem spirato. Procedit enim ut amor, cuius ob
lectu est bonitas. Quapropter secudum a tributionem confitemur ex Patre es' omnia, per Filiam, in Spirita fissio. Ex dictis itaq; costat,quod ex operi bus sbis homo no potest sibi arrogare vllam laudis portionem, cu ad Deum pertineat & initium, & medium, & finis omniu bonorii operu, cui uni pro pterea debetur honor. laus, & gloria in
secula seculorum. Idest, in omne aeuu.
Vnde neptias est homini. sibi quidquiasserere. Qua ratione enim principiueli omnium, debetur illi honor. puta, subiectio&reueretia, iuxta illud Si ego Pater, ubi eli honor meus3 sicuti Chri- μιν sici ratione redeptionis debetur genuflexio. Debetur et i a Deo Gloria, qtiae Msecudum Ambr. est clara notitia cu lati Amb.
de .am; haec quide maxima & proprie debetur illi ex eo quod a nullo quid qui accepit vel eosiiij. vel potestatis,vel virtutiq. vel sapi filia,sed de se habet quidquid habet. Unde per cotrariu ait Paulus, si accepisti,quid gloriaris qua si noacceperis p Qua de causa de virtutibus quae in nobis sunt Deo debetur honordi gloria : No nobis .inquit sanctus Pro νιpheta, non nobis,sed nomini tuo da gloriam. Nobis vero id debetur honoris atq; gloriae, quod secudum suam mensuram & beneplacitum daturus est nobis in regno tuo. Circa id autem quod dicit in Ieckustentorum 2 obserua,quod
seculum aliquoties sumitur pro curricuislo cetum annoru, quod tempus modo
durare potest vita hominis logissima. Sumitur etiam pro toto tempore vitae huius mortalis, sic enim distinguitura futuro. At vero et emiras si ad elimologiam spectes. non dicitur proprie seculum, quia non sequitur, idest,no procedit, nec reuoluitur, sed est perpetua, unaq; , S in uariata duratio. Dicitur tamen secuIu seculorum, idest, duratio. eminente virtute cotines omnia secula. Et vicoprehedatur Relices illae beator u vitae, gradu suo, & ordinis pulchritardiae dispositae, dicitur pluratiue, secul et sec
277쪽
ita eis, de ita fiat. Vtroque modo hic usurpari potest, nam vere Deo noltroeli honor & gloria perpetua: e lemq; solemus precari, ut fit nomen eius be nedictum in secula. Amen.
DVO DECIMI CAPITIS.oralibus,& salutari
du instructionibus totu hoe caput est
refertum ein quo ad mode ilia maximἡ.ti animi mansuetudinem inuitar magis ter Gentilium : vetan de diuersi gra tiis quae corpori mystico cocelsa sunt, quempiam efferri.
diam Dei ut exhibe .atis corymνα vestra,
a. OBs FCRO itaque vos fratres per
Egit hactenus diuinus Apostolus de fi . dei necessitate, & facultate, & origine Deinceps vero usque ad calce epistola acturus est de eiusdem fidei via. Non enim decet virum Christianu oriosum esse, nec hominem pru&ntem in vana
recipere beneficium t sed potius prata se prebere Deo, cui dcbet more Ω.os sanct E tomponere, fidem seruare,ct ad persectionem totis viribus contendere. Cum igitur Romanis, Dei muncre co tigisset. ut a pristina superstitione, essentaὸ vera tran Stati religionem, dicit illis Paulus, Obsterata ideli, obtestor υοι tanqua fratres per misericordiarm 'De . Jcui siniimam vel irae fcelicitatis debetis.
mas Christiana prosessione dignas non hircos, aut ouex, bouesu: , quae ut pura deligutor animalia, de rebus diuini, apta, queadmodu mo est ludaeis .ae Et h. nicis, hactenus indoisisse sat est cras is illiusmodi sacris: pol hac longὸ alios ritus, alium cultu. aliat victinas Deus a nobi requirit, nimirumsut exhιbeaistis corpora vestra, hostiam. idell, ut offeratis illi vestra ipsorum corpora, non mutilandis membris, sed subigedis malis affecti hus, hoc est, non mortua . ut Ethnici. Oseratis illi pecudes. sed ho- ιam viventem,) ut Christiani, id est .vos ipsos vi uetes per charitatem 1 sanctam idest, sanctos per cordis puritatem. 'Deo placentem, P ideli. stratos, ct accep tos Deo, crationabile obsequium vestru . ideit sale discretionis & prudentiae conis ditum sit vestrum sacrificium. Vel, ut ait Gagneius, ratio rabile obsequium J P. ideli, non carnale sacrificium, quemadmodum olim Iudaei victimas euna Ieso gerebant, sed rationabile ac spiritualenouae in Christo vitae sicrifici v. linmois late itaq; victimam animi, no brutae pecudi ς. Nam dum lex durabat carnali'. patiebatur sibi eorporeas immolari pecudes: tamen, polleaquan lex coepit esse non totum spiritualissed spiritus vitae. spiritualibus illi victimis lita dum est. Spirἱtus enim est Deus. εἰ eos qui adorant eu, in spiritu Se veritate opportet adorare: illiq: seruire A sacrificare. nimirum, pro vitulo, immolandus est superbiae affecti et pro ariete, ira efferuescens iugulanda : pro hirco. exured libido r pro colubis & turturibuet,lasci nix.ae lubrieae animi cogitationes, Deci sacrifieandae. Hre talem sunt Chris fianis digna sacra, he Chri ita gratae victi m
278쪽
mx.Vt enim diximus,spiritus est Deus, di spiritus donariis cociliatur: non cearemoniis antiquis, sed allactibus puris iam coli postulat. Pro praeputio,ab animo superuacaneos & indecoros a flectus resecare opportet. Sabbatismus,nobis si mens a tumultu perturbationum vacans. Christus semetipsum obtulit pro' ' nobis, par est ut, saltem modo dicta,
ipsi nosmet illi vicissim immolemus.
a. Obsecra fratres. 9 verba sunt homi
nis,non authoritate imperitis, sed fra. terna se eliaritate submittetis,quo sua uius ac vehemetius Romanoru animos hae sua humilitate emolliretae venar tur. Quanuis enim illi essent superbi, odiebant superbos: humiles vero amabant, ut in eorum vexillis scriptu e sis, parcere subiectis,& debellare superbos.
Prudelissim E ergo Paulus se illis per hu
militatem & claaritate submitit, Ut se eos amare humilitatem doceat,& ien εillu Christi, quem ipse voluit ut ardeat in terra, in eorum cordibus ardere faciat, propterea Obsecrationibus t ua bilim pauper utitur, veluti & ad Philemonem scribes eadem de causa usus est,inquies.
multam fidutiam habes in Christo Iesu imperandi tibi quod ad rem pertinet, Propter charitatem magis obsecro. 23. Obseero per mi isΘΑ- Dei. Obsecratio. est ob sacra testatio, ae proinde Paulus Romanos obsecrat per eadem ipsam misericordiam Dei. per qua hactenus ostendit, iustitiae, salutisq; beneficiu eis suisse collatum. Nam ex e
sderatione diuinae misericordiae debemus facere quod monemur, iuxta illud, ' None opportuit & te misereri coserui M t tui, sicut & ego tui misertus sum p Ο secrando itas: Paulus ipsos Romanos, per misericoroiam Dei, perinde videtur' ae si Deum ipsum, ut ait Chrysost. Ω-
τ' ficem eorum oculis obtulisset, qtiem admodum si diues, qui cum in egenos
fuerit splendidus, septieem se illis postmodum ostederet, perq; beneficia ab se collata illis, officium aliquod ab eisdeexigeret. Sed obserua, quod cum haec imperiin in conseredis beneficiis gra ii Rtiae, a praedestinatione derivetur, iuxta
illud, Cui vast miseretur,est quem vult in durat, inmonet Romanos ne ea quae
de praedestinatione dicta sunt, isna uosos reddant atq; torpetes, Nihil enim sanctius esse potest in Dei praedestinatione, quim quod ille coronabitur,qui legitim. certauerit . Per eandem ergo misericordiaem hortatur illos, perquam absq; eorum praecedeti iustitia,tussies. isecti sunt,ut per acceptae gratiae cultura, in officiis se exerceant iustitiae, cuius stuctus sibi ipsis sunt prouenturi. . υτ exbsbeatis eorpora vestra,hostia,
Docet Aug. in lib. de Ciui. Dei, quod '. visibile sacrificium, quod exterius Deooisertur, signum est inuisibilis sacrifiacu, quo quis se & sua in Dei obsequium
exhibet. Per deuotionis enim &contritionis humilitatem exhibet homo Deo cor suu . quod pertinet ad bona animi, di est sacrificium valde gratum N aec plum. Nam sacrificiu Deo, spiritus co- , tribulatus, cor cotritum & humiliatum's' Deus no despicies. Per eleemosinarum vero largitione, exhibet homo Deo boiana sua exteriora, quae dicuntur bona
minae, quod etiam est magni meriti sacrificium, iuxta illud Pauli, Benefice- mb.ιθζtiae & comunionis nolite obliuisci, taliabus enim hostiis promeretur Deus. Habet quoque homo bonum corporis, quod exhibet Deo sicut quandam specialem hostia. Propterea dicit, ut exhia beatis eorpora vectra, hostia, exhibetur aute hoc, vel per martyriu, instar Chri- si qui semetipsum tradidit oblationε. de hostiam Deo. Vel per abstinetiam de macerationem, in ieiuniis multis,&vi
pili; s& huiusmodi, gladio sortitudinis
iugulado vitia,& passiones omnes,ut supra dictum est. & igne Christi combure δ.αν. do illa coram Diao: exemplo Apostoli, qui eorpus suum sanctissimu castigabat, & in servitutem scili. Dei redigeiabat. Uel, per opera iustitiae, Ae diuini cul a tus, in quibus ad comparadam sanctita te libeter se effereet homo, iuxta prae reptum Paulli, qui ait, Exhibete mebra R. s. vestra, struire iustitiae in sanctificatio-
279쪽
3. Fostiam. Animal immolatu De dicebatur holita, ab hostis. vel ab ostis. Erat enim victima inter prophanas getes, quae in profectione ad bellum plarandix dias pro victoria litabatur. In sacris autem antiquae ldgis erat victima. quae . t ait D. Iho. ad ostium tabemutuli immolabatur,&dieebatur victima,
seu hostia pacificorum, di pro grati . rum actione et quae in partea diuidebatur, & sanguine circa vitare ellai,con, hurebatur extra castra, vel kris extra templam. Haee autem hostia inter anti. quos fuit occiserum animalium , Nam animalia uiua quae offerebantur, postea
sacrificus mactabat . in signu occidedi Christi, qui niorte sua. n)orte peceatit ne regnantis, erat occisorus, hoe est. donaturus vitam mortis nesciam. Quocirca celebrata ram redemptione, quae s .it figurarum veritas. cessauit holita. rum Necessitas. quae offerebantur vi ut
in mortem e quibus successit hollia alterius conditionis, nam Christianus M. het offerre seipsum Deo, non animalia ut olim. Cum autem homo constet ex duabus partibus, nempe ex anima &corpore, no solum animam, sed etiam corpus. εc cum his bona exteriora quae habet, debet offerre Deo taquam Om. Dium bonorum auro ri, ut iam dictum
6. Uiumrem. Haec debet esse prima hostiat eo oris nostri conditio ad hoe vi sit Deo grata nimirum quod sit inua per Chri lii charitatent, vi scilic. iuxta Chryseit. propter Deum oculus icortationi non seruiar neq; rapinae manus, neq: venter dcliciis, neq; cor iram s uear, neq; turpia loquatur lingua. . Sanctam. Hire est ieeunda hostiae corporis noliri conditio, videlicet ut sitfncta. hoe est, intestra. Pura, incorrupta, incolaminata, Dem; digna, prout
figuratu est in antiqua illa hostia agni,
qui debebat esse masculus, immacula lux, anniculus. & sine maeula r praecepistumq; erat a Deo, ne id quod eaecum est. vel fractum, vel cieatrirem habescifferretur Deo. Unde Malachias Pro
pheta, Maledictus dolosus, inquit, qui
habet in grege suo masculum,& votum faciens, immolat debile Domino. Igitur Christianus homo, summa cura deditiseria, debet seruare puritatem cor
tas sui, ut diuinis obsegulas possit ilis
digne di sine pudore mancipare, iuxta iIlud. Sactificamini, & estote sanis cti quia ego dominus Deus vester. Eco Lexi. sto. travero de immudis sic legitur Omnis O M. homo qui accesserit de stirpe vestra ad
ea quae consecrara sunt, & quae obtulerunt filii Israel Domino, in quo est iminuditia, peribit coram Domino. Propriε autem sanctitas, ut ait D. O .di- Tho. citur per respectum ad Deum, inquatum scit. homo seruat ea qua sunt iusta quoad Deum.
conditio hostiae corporis nostri, nempe fui sit recta per intentionem, nihil in se habens inanis gloriae, sed omnia prop ter gloriam Dei. igne charitatis veluti combusta super altare cordis nostri. Sic enim beneplacens, ideli, gratissima. atq; suauissimi odoris erit Deo nostro, prout figuratum est in holocaustis an- Leu.ritiquae legis, quae praecipiebar. ut oblata omnia adoleret Sacerdos super altare in holocaustum, & in odorem suauis inii
P. Rationabile obsequiam vestrum. Quarta te postrema conditio periectae hostiae eo oris nostri est mentis oti cretio, qua in Christi obsequio opportet laborare. De hae coditione iam supra tetigimus, sed fusius dicendum, veluti quae Deu & homines maxime delectat. Est enim insere is veluti sal, quo victi ma olim iubebatur ebdiri. iuxta illud, Quidquid obtuleris sacrifieii. sale eon- Leu. st dies. Et illud, omnis victi ina sale salie- M-...tur. Et illud, in sapientia ambulate ad Cocvit. eos qui soris sunt, sermo vester semper in gratia sit sale conditus. Et illud, I cI omnia honeste Ae secundum ordinem fiant in vobis. Et illud deniqι, Honor P LRegis.iudicium diligit. Propterea dicit,c ratis bile obse usum vestram,) videlicericum discretione corpora vel ira Deo exhibeatis hostiam, vel per martyrium,
uti per ab Isiactiam,vel per quodcuque
280쪽
opus lusthiae, ut exponit D. Tho .aliterent in , iuxta eundem, se habet homo iu-
silet ad interiores actus, quibus Deo obsequitur,quam ad exteriores. Nam
bonum hominis S iustitia eius, principaliter in interioribus actibus co sistit, quibus scit. homo credit, sperat.& dili-Lae. ι7. git, dicente Domino, Regnum Dei intra vos est. Non antem principaliter cosistit in exterioribus actibus, nam iuxta Ro. . . Apostolu, noen να tu Dei esca in potus.
Unde interiores actus se habet per modum finis, qui secundum se quaeriturridcirco in eo nulla mensura adhibetur,
sed quanto maius fuerit id quod quaeritur laquam finis, tanto melius se habet. Sicut medicus sanitatem facit quaistum potest quia sanitas est finis cuiationis. Exteriores vero actus sic habet veluti ea quae sunt ad finem, ideo in ipsi qadhibetur mensura, cudum proportionem ad finem. Nam medictis non ranis tum dat medicinaequantum potest,sed quantum videt expedire ad sanitatem comparandam. Pari modo nos cohrilliani absqne mensura debemus credere,
sperare,& diligere. Quanto enim plus harum virtutum, fidei, spei. Ze charitatis habuerimus, tanto meliores apud Deu. o. Deum erimus. unde dicit, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, R ex tota mete tua,& ex totis viribus tuis. At vero in exteriotibus actibus
adhibeda est discretionis metaret ad aledam, augedamq: sanctitatem, &chari ratem nam si discretio de se, dignitas hominis amittitur, Ad indiscretuς homo male audit apud sapietes. Vnde Hiero. Hi re. None, inquit, rationalis homo dignitatem amittit . qui ieiunium, vel vigilias praesert sensus integritati, vel propter Psalmorum atq: officioru decatatione, ameriae vel tristitiae quis notam incurtat 3 Et si praelatus,tεpore quo pr dicare deberet aliis se dederet exercitijs corporei si vel qui necessarius esset infirmis procurandis, tue vacaret cotem plationi: & qui nimio labore de abstinetia
carne fatigaret,viresq; suas extenuarer,
quas comodius, ae seuctuosius alijs spiritualibus actionibus posset dare r eius profecto obsequiu no e siet rationabile.
Non igitur defficiat tibi sal δ Christia
ne,idest, discretio metis, in diuinis obsequiis, est enim discretio, Deo de hominibus gratissima virtus, est decor de pulchritudo.& veluti dux omni u virtutu . Quapropter Deus sine modo ut ait Ber Bre nardus deam adus eli: tamen eorporalia obsequia, prudentia sunt, Ze rationis discretione libranda, Ze moderada qua- tenus ad perfici edas spirituales actiones pertineat. Vnde beatus Paulus ad ι. . . Thim. isibe , Exerce, inquit, teipsum ad pietatem nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est, pietas autem ad omniar ad modicum,inquit, scit,perco parationem ad opera pietatis. I o. Eτ nolite eonformari hxie seu is,
sed reformamini in nouitate sensius vestri, ut probetis qua sit volsitas Des bona oebeian iacens, operfecta. 9 Obsequii corporeis ad iugit reformationem animi,unde virtus emanat ad opus. Collituit auiatem animi puritatem .in sequestrationea figura huius seeuli.& in eosormati ne ad formam alterius futuri .ubi debet . esse nostra couersatio. Nam queadm dum exempti tismus ab hoc seculo. pr fessione insiti coelo,ita uita di affectib a pri lima vita dis, idere debemus,ac volui in nouos homines, hoe est coelestes transforamari qnoadlicet, si n6dum corporum immortalitate. certὸ nouatis animi affectibus, ut posthac no ea nobis arrideant quae vulgo prophano,& rebus
caducis addicto probantur : sed nihil affectemus . nisi quod Deo probatum sit. Neq; ducamur praescriptis hominu , t sed a nutu, volutateq; diuina pendeae tomnia nostra studia, simul de actiones. qui nihil vult erassum,&imperfectum. sed quod verὸ bonii sit. quod acceptu. qnod ad cultum diuinu, legitimu sit Ac idoneum. Pro maiori autem inteligetia, obseruanda sunt quae sequutur. tr. NOLITE eonformari hνic seculo
Duplex est seculum, praesen & futuru, sive, temporale Saetemur illud, ut ait D.Th. est quaedam mesura rerum quae I temporaliter labutur, quibus coῆrma tur homo per affectu, eis amore inha - ,