장음표시 사용
311쪽
rem nostrum. Damones vero non in numero proximorum. sed in numero h stium sunt habendi, quasi totaliter exclusi a societate Dei, atqueadeo non
sunt diligendi, sed potius detestandi.
3I. Sicut teimm .9 Non dicit aequalitatem dilectionis, sed similitudinem.
me postulat ordo chamaris, ut quaeram
salutem primum mihi, secundum tibit plus mihi & maiori cum diligetia quam tibi. D beo diligere proximum scut me-ψsum, hoc est, ad eundem finem qui est Deus. Nam sicut debeo diligere in ipsum propter Deum, lic S proximum. Et sicut omnia alia bona dili propter me. referendo meipsuth in tot uiri Deu ira, sic di amicum propter seipsum. non propter meum commodum, aut meam voluptatem, quemadmodum diligitur equus amore concupiscentiae θdebeo bene illi velle, bonaq; precari, ac si emi alter ego. Hic est enim germanus sensus illius celebratae sentetiae,
32. Dilectio proximἱ, malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilectio.
Si accipiatur liac malu non solum traΩgressionis, sed extam omissionis, pote rit sententia haec referri ad praeceptatam negativa, quam affirmativa. Medio itaq; syllogismi ostedit per dilectionem proximi, legem impleri. Ait aute,c Hlestio proximi, malam nou eperatur.
hoc eli, qui diligit proximu , nullum malum operatur ad ipsum, sed ad hoc tendit omne legis praeceptum, ut abstineatur a malo, qui ergo diligit proximii, legem implet. Quod autem dilectio proximi malum non operetur,dO- . . I. cet alibi Paulus dum ais, Charitas non
agit perperam, S c. Qui enim diligit,
non occidet: nec stuprabit aliena uxorem, cui alter aeque charus est, atque
ipse est sibi. Nec furto compilabit eu, quem paratus est & suis opibus adiuuare. Nec calumnioso testimonio opprimet, quem suo quoq; periculo seruatuvelit. Nec scenori daturus est, cum quo sibi putet omnia esse cona unia . Nec illi damnum optabit, cui precatur eadequae sibi. Nec ulla ratione nocere aut contristare poterit, pro quo seiat Chriastum esse mortuum. Et obserua. quod dilectio proximi, quatenus dilectionem Dei includit, non solum excludit malu quod est contra proximum, sed etiam quod est contra Deuin,& sic omprehendet sententia haec etiam praecepta primae tabulae. Cu igitur charitas prosit quoad potest omnibus, etiam malis, nemini noceat, apperte constat quod ea sit plenitudo seris, idest egum omniusumma, per quam com p dio discitur
quid fugiendum, quid sequendum, Nper quam quod discitur, opere compIe
3 3. ET hoc ,silentes rempus, quia horas iam nos de somno sietere, nunc enim proprior est nostra salus quam cum crediadimus. Postquam initituit hominem in ordine ad alios, in struit nuc eum in ordine ad seipsum. Initiu autem hora
verborum, ut interpretatur Photius, est Plioriar
ecletsis , de reserendia ad id, quod loneὸ
ante praeces, ii, cnemin3 arurdaruam debearii, nisi ut inuicem diligaris, 2 ct boe. su audi, facite, scientes tempur,) id est .clpis portunitatem adesse id faciendi. Nam inter reliquas circuliarias, illa quae est teporis praecipuE mouet. Vnde Sapies, omni, inquit, negotio lepus est &op- EecLr portunitas. Quare, arripite temporis ct 1.
Opportunitatem, & vacate dilectioni. 3 . cata hora est Lim nos de semissu gere. Tempus dormiendi, tempus vigilandi, ait Salomon. Ante Christi a uentum fuit tempus dormiendi, quia, ut statim dicturus est, totum illud tempus fuit veluti quaedam nox, & qui dormi ut, nocte dormiunt: nox, inquam,
infidelitatis, ignorantiae, desidiae, torporis, & negligentiae, quorum malorum propria hominu peccata merui incausa. Nee ideo dicitur illud tempus dotam tendi quia liceret hominibus dormire in huius nodi malis, nunquam enim licuit homini dormire in viiijs de peccatis, sed ab euentu rei dici potest tem pus dormiendi,quia tan quam densissimis tenebris inuoluta maior pars orbis,
contigir, ut esset in flagitiis dormien , cum ortus est super terram Sol iustitiet chri
312쪽
Christus Deus noster. Vnde pest cel bratum festum Christi nati v itatis canit
Ecclesia haec sapientiae verba. Du meis ritum silentium teneret omnia. & nox in suo eursu medium iter perageret, omnipotens sermo tuus Dite, a regalibus sedibus venit. Quibus verbis apperid significatur profundissimus vitiorusomnus,quo mundus erat occupatuS,
omnimoda Dei obliuio, animorum in- spientia, regnum deniq; peccati, cum Christus Diis natus est in terra. Quam ob causam a natiuitate eius usque ad finem Pnudi, totum vitae tepus est veluti
unus dies. Nihil enim aliud est dies, quam praesentia Solis super terram, de ipse nobiscum est usq; ad finem seculi, qui est Sol iustitiae, lux mudi, splendor Trib. I. gloriae. Ac proinde dies iste gratiae te pus vigilandi congruὰ nuncupatur. Noenim opportet dormire diem, sed uigilare, hoc est. laborare in virtute, bonis operibus insudare, prout Saluator nota ter in Euangelio frequenter nos admonet,dicens, Vigilate, quia nescitis diem neq; horam . Et beati sunt serui illi
quos cum venerit Dominus, inuenerit vigilantes, id est .bene operantes. Et am hulate dum lucem habetis, ne tenebrae vos comprehendant.Tenebrae scit. mortis, post quam non est tempus ambul di, siue operandi. siue nauigandi. Per uentum est iam ad portum,& ubi ceci derit lignum. ibi erit. Apostolus Christi hoc loco similiter facit inquiens, ut cognoscentes tempus aptum. scit, ad benὸ operandum, studeamus virtutibus. Qur autem sit haec temporis congrue
occa so. declarat, ama hora est) nouissima, di propria, cnor Christianos a. Christo nato iam illuminatos, Se tot auxiliis gratiae suffultos, sa somno scit.
pristinae vitae ae tenebris, resipiscentes velociter Iurgere, & properantes cur rere ad propositum bravium.
s . mne en- propior est noma status, q am Cum eradidimus. Salus nostra est illud bravium, quod est corona iustitiae, & vita artema, B regnum cinioruin quod tendimus, cuius ianua ante
Christi aduentum fuit clausa,nostra culpa: sed Christus D ns apprenIe Illa sua misericordia qui est Deus benedictus in
secula, amen. In Christi baptisimo ap- perti sunt coeli,& nobis etiam apperi uintur dum bapti ramur. Ibi enim renas centes ex actua & Spiritu sancto, & filii Dei & haeredes efficimur ipsius. Appe riuntur etiam nobis eum pro fide pu gnamus, ut beato Stephano,qui du pro
fide pugnaret aduertum Iudaeos, vidit coelos appertos, S Iesum stantem a dextris virtutis Dei. At vero,cu negamus Christum,aut in corde, ut haeretici: aut in opere, ut peccatores : claudutur quiadem illi, sed per poenitentiam iterum
reserantur: ideo gaudium est in coelo coram Angelis Dei, super uno peccatore poenitentiam agente. Tropιor ergo est nune nostra salvis quam cum credidi mus. Obserua, quod Paulus hoc loco.
agit petionam totius Ecclesiae fidelium a tempore quo in Abraham, siue in aliis qui eum praecesserunt, primordia suscepit fidei Christi, ε': ad Christum pa Tum,cuius passione suit omnibus coelum appertum i sed iustis solis factu est
peruium, per cuius posse onem salus nostra consumatur. aqua quidem possessione arcebantur olim antiqui patres,dopec veniret salutis praetium. Paulus igitur laquam eiusdem salutis preco exhortatur hic Romanos, atq; in ipsis uniuersum orbem, inducitq; ad virtutis officia, ex eo quod iam nunc post redemptionem iactam, multo sit propinis quior salus hominibus, quam cum cre diderunt, nempe dum per Abraham insidiis ab ore Dei fidem recepit. QuEadmodum siquidam Doctor Parisie sis in Cathedra, nomine uniuersitatis quae coepit ante mille annos, diceret, nunc illustriores sumus litteris, quam cum primas scholas instit in iniuς. Aut si in suo Senatu diceret dux venetus, poten tiores sumus nunc, quam cum prima iecimus sui damenta urbis. Idcm in suma videtur concionari hic Paulus,quod Ioannes Baptista ubi clamat, poeniten tiam agite appropinquabi; enim regna coelorum. Natura nos docet rationem hane essie ejicacissimam Rescnim tanto se modem citius, quAnto suis locis
313쪽
fiunt propinquiores. Ignis dum masis
apropinquat ad suam sphetam,velocius aicendit: lapis velocius descendit quo magis accedit ad centrum. Cum igitur honso naturaliter appetat immortalit te, quae in coelesti patria obtinebitur. haec a item nunc tempore gratis sit nobis adeo pmpinqua, debet quam citissime in illam tendere, quoniam nisi inuita rationali natura, contrarium huius agere non valet. Hinc proculdubio ve- Iocissimus cursus robustissimorum martyrum, sanctarum virginum, illustrium confessbrum, & omnium Sanctoru, qui fortitudine praeclara, rapueriit sibi cet
3 6. 7 μ ρε cessit, Hes autem apropina
neste umbasemus. Explicat per similia tudinem quonamodo sit iam hora surasendi a soinno vitiorum, seu torporis A negligentiae. Nam qui dormiunt, no cte dormiunt, excitantur vero manu desurgunt a lecto. In huc itaq; modum nox, ideli, noctis lepus, scilitenebruisse infidelitatis, & legalium umbrae, quindi pristinae vitae, acessit,) idest, iam
abite, praeteriit,& expirauit scit Muratio eius. Dies aatem) qui est tempus imis, appropnrq auito idest, ia aduenit,ill rescete Sole iustitiae Christo Et claritate sancti Euangelii ubiq; radios suos spargente. Nox, praebere videtur peceandi licentiam, quod vacet pudore. Vndem. beatus Iob, Oculus, inquit, adulteri, obseruat caliginem . Caeterum, etiam qui noctu laiciuiunt, & inepti ut, tamesimul atq; isluxit, vel pudore compo nut sese ad hominu aspectus, ae vel uvalii facti prode ut in publieum, pro te mulentis 2brii. pro libidinosis casti, pro iurgiosis moderati, pro oscit ii valacres. Cum igitur nox nostra praecenserit vitae pristinae, dies vero Euangelii Christi appropinquauerit, responde mos diei nostro, abi ei mus opera rene Maram,) idest, mores, actusq; noctu nos, & quorum nos in luce pudeat. Detestemur vitia omnia S peccata, qui hus in tenebris dormientes cumulabantur caeci infideles, pro his veto su duamur arma iacit, idest, a sitimamus fidei & lucis bona opera, veluti arma quaHam quibus induti, & honestein uridi terreri simus inimicis in bello huium
vitae. Nam si Sole exoriente decentioribus vestibus tegimus corpus, nequid offendat oculos hominum, multo magis Euangelij luee iam extorta, mente virtutum ornare debemus amictu,qui luce dignus sit, nec reformidet oculos Dei ει tinctorum Angelorum, sed potius tremere faciat hostes, lucis suae eximio splendore. Obserua, quod opera peccatorum, ut docet D.T . tribus de causis dictitur vera tenebraram. Primo quia in seipsis priuata sunt lumine rationis, quo illu-ες ι .strari debent humana opera. Deinde, quia in tenebris fiui . Postremo, quia ob δ per ea homo ad tenebras ducitur. Virtutes vero dicuntur arma, in quantum M- δη nos muniunt eoua aduersarium. Et di- Db vis. cuntur lucis arma, tum quia Iumine rationis & gratiae decorantur,& per fici u- t . . tur. Tum etiam . quia lucis examen re- MM. xquirui. Tum deniq; , quia per opera virtutum, alii illuminantur.3 . Sicut in die honestὸ ambulemus. Haee duo ridentur diei eongruere, nimirum, honestas & ambulatio, nam in die unusquisq; se studet componere,ut ali)s honestus appareat. In die quoque ambulat homo, non in nocte. Ambu-Da. istolare vero hoc loco, est de bono in melius precedere, ut exponit D.T . Est τών.. ergo sensiis litterae, posthac ita vitam
omnem componamus, ut appareat nos
abiectis tenebris vitae pristinae, clara Iu- . Ce ambulare, Deoq; conspicuos, di Angelis, & hominibus.ss. Non in eomessationibus' ebriet tibus. 9 Hoe est, non luxui indulseamus
in comessationibus, aut temulentis com
potationibus .rilia sunt opera tenebrais rum, quae per intemperantiam corruis Punt eam partem appetitus sensitivi, quae dieitur concupiscibilis, S in eas sertur voluptates quae ad conseruandum vel individuum, per cibum di potum tvel speciem, per concubitum, attinent. Dicuntur autem come tisaer, iuxta D. Thoa
314쪽
o. superstuae & nimis accuratae com
Obseruandum vero, quod si nomen gulae solum dicat vitium ordinis ad suum peculiareiobiectum& finem scit,nimi stappetere desectationes cibi di potus,
genere suo non eli mortale peccatum. sed veniale : at quatenus importat cor ruptum ordinem ad supremu finem.
scit, ad Deum, du cibo S potu ita frui tur homo, ut paratus sit ira redi pret cepta Dei, tuc est mortale. Hac enim voluptatis fruitionem tiquam suinmifinis, subnotauit Apostolus in illis ver-rbil I, bis, quorum Deus vel ter est. 3ς. ετ ebriet. tibus. θ Ebrietas genere suo dicit lethale flagitium, quia non solu n mimium pollina .restificad. sed
etiam rationis priuationem, eliq; , Ut στ s/ docet radiu Ae mater alio rum vitiorum,nimirum ineptae laetitiae,
scurrilitatis, immunditiae, multiloquii,
atq; hebetudinis mentis. Sunt itaq; infames cuncti ebriosi, te brutis animais
Iibus deteriores. Brutorum enim meistas transgrediuntur, vimq; usq; ad rationis ipsius interniciem inserunt naiaturae suae. Q. iapropter nec cibum sumere cum huiusmodi licet, iuxta prael. I. ceptum Apostoli. . Non in cubilibus ist impudicit lys. JDocet ut non spurcae veneri, libidiniq; erutamus, hoc enim propriὸ est opus tenebrarum, quoniam magna parte in tenebris sit. Nam oculus adulteri, inquit Iob , obseruat caliginem . Quos
vero talia tenebrarum opera non deis
pudet in publico perpetrare, grauis, i
me peccant. Deus enim qui nihil ma-
. o. gis i nobis desiderat, quam ut luceant in 'r' opera nostra hona ut glorificetur ab ,, hominibus, nihil ideo seri grauius quaeum gloriari in malitia, qui potens ei in iniquitate. cubile igitur vel deliciassetnificat, molliciemq; lecti ad captandam somni voluptatem, quod genere suo non est mortale, nisi quando. ut Tho. docet D. Th. propter quietem corpΟ- ralein & somnum , omittit homo quae facere debet,& inclinatur ad aliqua ma-
e. a. Ia facienda. vae, inquit. Propheta, qui
cogitatis inutile, & operam Ini malum
in cubilibus vestris. Vel significat sco lationes ipsas , spurcosq; complexus, quos explicatius vocat impudicitias, hoc est, quoscunq; venereos actus , qui eo dicuntur impudici, quod non caueneid, quod eli maxime pudore di consuissione dignum. Tum, quia omnes delectationes tactus gulae de luxuriae, sunt communes nobis S brutis .unde qui eis inordinate utitur , bruta lis efficitur. Tuιn etiam,quia specialiter in actibus
venereis, ratio hominis totaliter absorbetur a delectatione,ut non possit tunc
aliquid inteligere, iuxta Philosophum
ti Prophetam, nam fornicatio.& ebrietasM vinum,auferunt cor. Ad haec, cuis
bile sumitur etiam pro ferarum lustris. luto dictis, hoc est, pro paludibus de coenosis locis in quibus ferae cubante quapropter cubilis nomine , infamiam di dedecus subnotat hie Paulus spurcitiae hominum , qui iumentorum more volutantur in stercore suo & luto. ' Non in eontentione, es emulatione. Hae vitia ad appetitu irascibilem per tinent,perturbant rationem,& densissimas effundunt tenebras intelectili nostro : ideo tanquam valde tenebrosa,
longissime sunt abiicienda,vt, scit. non
per contentionem de mutuum liuorem, turpiter inter nos concertemus. Qui
bus omnibus obnoxii fuerunt Romani quibus scribit, dum errantes, in vitae
pristinae gentilium tenebris versarentur. Est autem contentio, iuxta D. Amb. impugnatio veritatis cum confidentia clamoris. lnvenitur hoc vitium in tem uis lentis & ebriosis, nam calor vini magi me silentium rumpit usq; ad clamores, di contentiones. Prohibetur vero per hoc praeceptum, omnis generis rixa,no sol uni verborum, sed etiam factorum. quae ut plurimum inchoatur a verbis. Contentionis autem mater, eli inuidiarnam inuidus homo, cum serre nequeat aliorum sententias, pronipti si imus est contendere verbis,& etiam manibus si opus est. Inuidia vero frequenter aug tur Ze crescit, dum magis contenditur.
Optime ergo diuinus Apostolus com Cc a posuit
315쪽
posuit contentionem & aemulationem, post comessitiones N ebrietates. a. sed induimini Dominum Ismorim m. Pulcher amictus , quia hio . . . Dii tirum ille vestitus deauratus re ' ginae sponsae Christi, haec sunt arma lucis quibus anima nolita induta muniatur in hostes, deterretq; illos. Indiamur autem Christum Domnum, primo,pevsacramenti susceptionenar mox per imamitationem, quia , ut ait D.Th. Mus' homo continetur vestimento,& suhesos colore videtur, ita in eo qui Christoni immitatur, opera Christi apparent. In decore erso operibus tenebrarum inisduitur anima. sed posteaquam per Maptismu Christo sumus insiti, hune ipsum debemus induere, ut Ioceat in omni vita quem sumus professi, exprima musq; eum quem imbibimus. Ille s tirietas est. ille casti m. ille pax est, illectaritas est, istiusmodi antictus decet hane Euangelii lucem. 3. ET camis curam ne fererisis is de
Herui. Exponit quod supra dixerat.
μαι in die binesse a-λύ -s. In hoc enim, ait D. Tho. pulchritudo honest iis consistit, ut homo spiritum praeserat carni. Unde non vetat Apostolus omnucuram carnis simpliciter, nam quilibet tenetur eam habere,quae satis sit ad suas entandam naturam r sed addit in domerus, ut scit, inordinata carnix demderia. idest, concupiscentias non sequa mur. Si ergo hactenus quibusdam usi sumus ad voluptatem, posthac utamur ad corporis necessitatem r di quibus antehac turpiter indultum est cupiditatum arbitrio, de caetero per sobri
tatem eatenus adhibeantur, quatenus naturae usus postulat. Corpus sic a lenis dum est, ut valeat ae vinat, non ut lacci uiat. Cibus ac potus, famem ac sitim arceat, non libidinem incitet, ae n triat.
habere racti ad imperis inctos,quos
charitareq; amplecti. Deinde prohibet iudicia. vescit nemo temerὸ iudicet de fratre in cibor v. dierumq; discretione. Nec comittendum, ut leviculi cibi gratia, sta
mite: - in isseceptationibus cogitationsi.
obseruare hie opponet, in primitiua Ecclesia fui fle inter Iudaeos ad fidem
maersos, qui diuersa senti Hi de lege. Quidam planὸ asseuerabant, ut collatex Actis Apostolorum, nullum facienis Ac3. I . dum esse ciborum delectum, nullamq; dierum festorum obseruationem. Erat contra qui nondum plane confirmata fide, contendebant a certis cibis abstinendum,&certos dies sestos celebrandos. Apostolus ergo ad euitandam diseeordiam instruit eos dicens, quod de si in ciborum usu nullum sit discrimen,
nullusq; delectuς apud perfectos,idest, eos qui fidem Christi plenὰ sunt asseeuti. modo his ad necessitatem viantur,
non debent. sed sapie Rer serre,
316쪽
non ad voluptatem: tamen si quis fuerit inter eos, sortassis Iudaeorum g nere, qui ob diutinam superioris in ilia tuti, vitaeq; consuetudinem sit adhuc superstitiosior, nec adhue sie in eo fides adoleverit,ut omnem pristinae legis obseruationem excludat, huiusmodi non esse ita tim reiiciendum contemptu, sed humanitate, facilitat i magis alliciendum , ac Muendum, donec S ipse fide proficiat, fideiq; robur aecipiat. Et hoc est quod dicit, ιnfirmum in side assumiso alloquitur perfectos in fide quos docuerat ut Christum induerent . Ac si diceret, sed vos qui persecti, di validio. res estis in fide,idest, persecte creditis, asse mite J idest, nolite abiacere, sensi mum in side) idest, eum qui nondum perfecte credit, fidem Chri lii sufficere ad salutem: hunc non despiciatis propter in firmitatem, sed eam boni consu-
Iite, & assumentes supportate eum, &a secto charitatis vobis coi ungite, d nec crescat ad persectionem. α. N O N in disse attonins cogitatio. tium. Disceptatio, idem est quod contentio, quod in malum sonat, alludi i
in hoc ad id quod in fine superioris capitis dixerat, non in contentione & aeis mulatione. Explicat autem hic moduquo infirmu in fide suscipere debetnns, videlicet, ne disputationibus eum illo contendamus , sed leniter ac blande
dius enim beneuolentia id fiet, quam contentiosis disiputationibus. Siquidem in huiusmodi non conuenit protinus in malam partem interpretari, quod citra vitium fieri potest. Quo pax & concordia undiq: constet inter Christianos ii mines,quaedam disiimulanda sunt,quaris dam serenda, quaedam benignius intem
pretanda. Magnam vim habet ad mutuam vitae societatem, haec commodi ras, candorq;. Nusquain pas cohaerebit inter mortales , ni si in nonnullis alius alii vicissim concesserit, nam sunt
hominum variae sententiae. Paulus igitur hoc loco vetat contenti as alteriscationes dum ait, non in disceptationi-Mi P idest, altercationibus scet uati
num P idest, disiputationum,ae si direret. supportate qui sic in fide est infirmu .
S nolite tempus terere in altercationi bus di utationum, an scit. & recte abis
stinet a cibis certis, an rect E dies aliis quos festos obseruat, sed in simplici mansuetudine illum sustinentes, atq; iaspiti tu lenitatis inliruentes.
3 Asias enim eredit se madueare omnia. Inter caeteras legales obseruantias, una erat discretio ciborum, propter aliquos 'cibos in lege prohibitos. Prohibeban- . ':
tur autem, non quia naturaliter essent immundi: nain quemadmodum in verbis hoc nome stultus significat aliquod malum, quan uis illud sit bonum, ita in rebus quodam animal bonum est secundum naturam, sed signifieatione est malum, velut porcus qui significat immunditiam, & ideo prohibitus est antiquis esus illarum carnium, ut inquieD. Th. quo earum vitatione signifiea- σἰretur vitatio immunditiae. Tota veteris
populi vita , ut inquit Aug/ figuralis Aet M. erat, sed aduentu Christi qui est veritas. miseessauerunt figurae. Hac autem obser-fM J. uantia ciborum ouotidie erat utenis
dum, vel non utendum,& ideo de ipsa nunc mentionem facit dicens. salius
enim qui scit . est perfectus & firmus
in fide,vaca'; omni superstitione scro. Hi β P posse licit ἡ manducare omnia)hoe est, in Evangelica libertate perse- Rot. Ccte confidens, putat sibi phas esse, citra
delectum ullum, quouis vesci genere cur. . 4 borum,nihil aliud in hoc spectans, qua
. cui autem ἐnfirmur e 1. olus manis ducet. 9 In singulis generibus animalium, puta, terrestribus, volatilibus, &aquaticis, fuerunt Iudaeis interdicta Lea. ιν multa, non solum, verum ti licitas carnes certo praescriptoq; modo debebant
oecidere, euiscerare, & mundare anteis quam comederent. Qua de causa nunc
etiam a carnibus abstinent quae a Christianis mactatae sunt. Atq; adeo superstitiosi illi, ita se alienabant ab aliorum conuictu , ut solis oleribus victitarent,
simulantes sellan cut dicit Chrysost. 9
317쪽
id non legis obseruandae gratia sacere, sed propter ieiuniti. Ex oleribus enim, sicut nec ex fructibus nihil erat prohibitum : tum, quia simplicissima sunt hominum alimenta, in ipso statim orbis exordio primis mortalium concessa, Gen. I - Ecce,inquit Dominus dedi vobis omne herbam afferentem semen super terra,& vniuersia ligna quae habent in senae ipsis sementem generis sui , ut sint vobis in escam. De quo quidem tempore Poet. li. eleganter Boetius, elix inquit, nimium M t. I. prior aetas, contenta fidelibus aruis , nec inerti perdita luxu , faciliq; stra solebat, ieiunia soluere glande. Nec Ba
chica munera norat, liquido confundere melle. Nec lucida vellera Serum, thirio miscere veneno . Somnos dabat
herba salubres, potum quoq; lubricus amnis, umbras allisi ima Pinus. Quibus verbis commendatur satis temperantia hominum illius primi temporis. Tum .' etiam, quia cum in Paradiso interdicta fuerit arbor una & hanc prohibitionem. transgressi fuerint primi parentes, no , Iuit postmodum Deus interdicto cuius. 4 Piam velἰ arboris, vel oleris , deterrer populum Mosaicum.
Sensus igitur litterae est, qui firmiores
sunt fide passim ac temere vescuntur
cibis quibuslibet, exilii mantes id sibi
perquam licere. Contra qui infirmus
fide ae debilis est, quia incertus est ani mi quid manducet propter tot ciborumnera in lege prohibita, ne conscie . - . tiam,quam sibi parit,polluat, olus manducat, P sciens nihil illorum esse vetiis tum in lege. Interpres legit, manducet idest, si existimat periculum esse in caranibus odendis, vel catur oleribus. Pro maiori huius loci explicatione, di stinguenda sunt hic tria tempora,vi do
t Hier. ante Christi passionem, in quo legalia suum obtinebant robur, quasi adhuc viuentia. Secundum, a passionis articulo
usque ad suffieientem Euangelii promulgationem: quo quidem tempore legalia mortua erant, quia nullus ad ea te- .nebatur. Nec obseruata, aliquid conserebant alicui. Nondum tamen erant
mortifera, quia siue Peccato poterant
Iudaei ad Christum conuerst, obseruare 'illa: dummodo nemo in illis spem sic firmaret, ut crederet absque illis fidem& gratiam Christi non iustificare. Fuit quide ignorantia illa permissa aliqua-tulo temporis tractu, ut Synagoga, DOscut Gentilitas, proscriberetur, sed se pileretur cum honore. Et de hoc secu-do tempore inteligedus est hic Paulus. Tertium vero tempus est, post sufficietem Euangeli; promulgationem,in quo legalia non soluin sunt mortua, sed etiamortifera, ut quisquis ea seruet, peccet mortaliter. Sunt enim falsia signa fututae rei qua' iam praeteriit. Vnde in epist GI , ad Coloss. monet Christianos iam adultos in fide, ut caueat a legalibus,dices, Nemo vos iudicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut Sabbatorum, quae sunt umbra suturorum. Et Galatas hac etiam de causa G l. . reprehendit, inquiens, & dies obseruatis,& menses & annos S tempora, timeo ne sine causa laborauerim in vo bis a
Sensus hie Ita explicatus germanus est
S ad mentem Pauli. Est verutamen & is alius non contenendus D. Aug. in gloseia quae inter ordinarias habetur,nempe,
ut dicatur infirmus, qui est ad lapsum
vitiorum carnalium pronus. Et huic cosulendum est ut vesicatur oleribus,tdest. tenues N aridos cibos comedat, qui non sunt sementum vitiorum: ti absetineat ab illis, quibus excitatur libido, nimirum acar tibias, & huius generis solidioribus, calidioribusq; alimentis, non quidem propter legalem immu ditiam, sed ad libidinem refrenandam. Et licet hic corde omnia credat, est tamen infirmus in fidei operibus, quibus passim Deum negat, quem ore se nosse fatetur, ut inquit Paulus. Sed alius qui est in virtute animi robustior, credit sese absq; periculo omnia posse maducare:
hic vero non debet contemnere alteru,
sed a flamere & tolerare, & in spiritu lenitatis initruere. Atq; haec quidem Clitistianorum differentia depicta videtur ad viuum apud Matthaeum, in- Mat. ster discipulos Christi qui non ieiunabant, taquam confortati praesentia sui
318쪽
Dni,&disicipuloς Ioannis Baptistae,qui ieiunabant quasi imbecilliores viribus
spiritualibu . Hinc leges abstinentiae Ecclesia mea auth ritate sanctissime sunt sancitae,quo videlicet per abstinentiam corpus emaceratu spiritui seruiret, qui iuxta Christianam libertatem semper debet esse liber θ tyrani de corporis, iugumq; Dni Mat. D fieret suauius, 3comi leuius, possetq;
animus rerum coelestium cotemplatio
ni absq; impedimento vaeare. Et hic
Ioa. ra. est modus quo anima nostra odio habetur in hoc nanndo, ut custodiatur invitam aeternam. Nam eum vita in victu consistat, hoc modo genium nostrum defraudantes, particulam vitae authorino stro Deo offerimus abstinendo & i
iunando. Suma, quemadmodum corporei ς, ita & spiritualibus morbis m dendis, militum quam dieta, magis praesentaneum remedium, nullaq: ad bona valetudinem utriusq; hominis, est salubrior medicina. Venerabilis est valde virtus abstinentiae inter egregias virtutes : tum, quia nulla est antiquior illa, ab ipsa enim rerrestri paradisio, ubi unicum fuit tantum abstinentiae praeceptum, ortum duxit. tum etiam, quia ne
mo unquam vel priorum, vel posteri rum patrum, ullum egregium facinus attentaverit,nisi sancto abstinentiae fulcimento praemunitus. Moyses per ieiunium suscenit legem. Daniel reuelati nes. Iudith iugulauit Holofernem. M chabaei no inibant certamina,nisi prius ieiunat sent. Ioannes Baptista in deserto locustas & mel sylvestre edebat, cum inccepit suam praedicationem . Deniq; saluator noster post ieiunium quadraginta dierum pugnauit cum daemone, qui primos parentes,gulae mucrone i gulauerat, quo etiam primuin spiculo, aggrellus est Christum, inquiens, die ut
lapides isti panes fiant. Est enim gula
vitiorum mater, quorum fibrae per abstinentiam facile resecantur. Phil. 1. Abeant ergo detestabiles haeretIci tanatae virtutis inimici, imo inimici crucis Christi, quorum Deus venter est,& gloria in confusione ipsorum, qui terrena
sapiunt. Abeat ille Helluo Cherinius, eiusq; a secta Iovinianus,Christianoru, Hiero,
ut ait Hieronymus, Epicurus: qni,iux- Aug. vita Aug. ausus est afferere,nullum habe- hare .c.
dum esse Christianis ciborum delectu. 8δ. Quam Haeresim postea suscitar ut Vualdenses, de Hussitae, εe nouissime diebus istis, ebrius iste Lutherus. Delectus itaq; carnium.& aliorum cliaborum, actis non est superstitiosus, ut qui negant eum esse ad vitam Christianam, tum necessarium,tum ideo consultissime ae sanctissime institutum, sint oplane haeretici, ut in Conciliis Gangruis coe . . s. & Toletano, de ali)s sancitum est. Non tamen eo animo fit huiusmodi delectus,ut inteligas cibu aliquem natu- ι sit i ra sua malum esse, prout alii dixerunt Pr m
haeretici. infamantes creaturas Deita-
quam malas, cum Deus ipse testetur, 31 in. quod vidit cucta quae secerat, & erant valde bona. Er Apostolus alibi, omnis, sis, inquit,ereatura Dei bona est. Nec item V ea ratione fieri debet, qua fiebat olim Iudaeis: absurda enim esset valde iam nuc talis causa. Nam longe diuersus a nostro, est illorum delectus. Illi enim
non omnes abi; ciebant carnes,nec ceristis temporibus sicut nos, sed quasdam certas in perpetuum, Illorum scit, ansemalium quae ungulam non findut neq; ruminant: atq; aliorum aliis de causis. Et non silum earines, verum di pisces quamplures erant illis interdicti. In summa, illi ob immuditiam corporalem quae inde cotrahebatur de potissimum. veluti in signli, mysteriumq; futuroru . Christiani vero, contra, non in perpe tuum cnisi quis ex voto, tali se consecraverit religioniὰ sed statis teporibuς ab
omni earnium genere abstinent: non utiq; t aquam ceremoniam obseruantes,
quae sit futurorum umbra, sed ut deli- Aorum debita fructibus poenitentiaec ensantes, δι corpus per inediam castigantes, inseruitutem redigant, rati 'Dniq: obtemperare faciant in omnibus quae ad virtutum officia pertinent. s. Is qui manducat, non manducantem non Uernat.) Exponit quomodo sint via tandae disceptationes cogitationum,&primo quantum ad perfectos dicens, Di siligod by
319쪽
36, COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
firmior est, & cum secura conscientia, vel sine periculo libidinis vescitur quibuslibet, ita fruatur sua firmitate vi non manducanrem, idest, infirmiorem qui vesci metuit, nm 'ernat t aquam infirmum in fide, vel quasi pronum ad vitia. Haec enim nobis non debent esse tanti, ut ob ea scindatur fraterna charita P. contemptuiq; habeatur proximus. Talis selet esse mos excellentiorum, vin contemptui habeant inferiores: nam excellentia, superbiam parit. Sed vae,inquit Propheta, qui spernis, none & ipse spernerisὶ Quapropter sirmus serat infirmum, sic interpretans, error est ex longa pristinae vitae consuetudine relictiis, subito reuelli no potest, paulatim
elabetur,&crescente vera pietate, eua nescet prorsus.
non iussicet. Loquitur quantum ad infirmum dicen , cor qui non manducat
idest . qui animi sui infirmitati obsequens, abstinet a certis ciborum gen
ribus, vel quia est infirmus in fide, de quo loquitur Apostolus: vel etiam quia pronus est ad libidinem, mm iudicet Padest ne damnet, cmanducautem) idest. sne delectu vescentem quidquid appostum fuerit, quasi transgressorem l
sis.vel quali in libidinem praecipitem. Obserua, quod is Aeare, hoc loco.
Pro condemnare usurpatur. Quoniam nisi sententiam Apud nos seramus de fratre, non est peccatum mortale. Et discussio citra suspitionem de aliena vi-aa, nulla est culpa. In suspicione vero est venialis. Perversio tamen humana est in hac parte maxime consideranda, nam infirmiores, qui ille inteliguntur indoctiores, sunt qui magnopere laborant hoc morbo iudicandi, eo quod non habent unde superbiant, & cum petitiorum iudicio deberent stare, cutius invadit eos libido iudicandi. Salentiores vero quibus maxime incumit instruere humiliores, blande illos eorripiendo, procliuiores sunt ad contemnendum, quam ad corrigendum.
I. Quocirca νt ait Chry.9 Apostolus non
vetat in priori membro, ne qui mari ducat, non manducantem corrigat aut doceat, sed ne contemnat . Neq: in secundo prohibet , quominus infirmo qui scandalum accipit,conuenire illum liceat qui date videtur,& interrogare cur ita faciat: sed hoc tantum iubet ne inaudita causa , temerὸ sententiam ferat de opere nempe,de quo laret qua intentione qua ve causa, rationeq; fiat.
7. Deus enim illum a mpsit. θ Haec est prima ratio propter quam debemus a falso iudicio abstinere, di sumitur ex aut horitate iudicantis. Nam ille qui assumitur ad superioris iudicium. non debet ab inseriori iudicari r cum ergo Deus assumpserit homines in seria vos a se iudicandos, nemo praeter Deu, aut Dei vices gerentem , debet illos iudicare. Quamobrem, iuxta mentem Apostoli hoe loco, si superstitiolus ille. de quo hactenus mentionem fecit, videat vescentem quibusvis cibis, debet sic secu cogitare, mea nihil refert quidquid agat, & consentaneum est bono animo fieri , qnandoquidem Dominus illum assumst, idest sibi adluxit,suumqtsecit . cuius vivit arbitrio, cuiq; peccatvni si quid peceat in istiusnodi,quae per
se mala non sunt. S. TV quis es, qui iudicas alisnam seruum' P Conclusio est quae sequitur ex dictis, per qua acriter reprehedit arro Rantiam temere iudieantium. Nam si Deus homines ad suum ipsius tribunal assumpsit, tu P scit . infirme, quu es qui iudicas abenum seruum J Et si crimen, est arrogantiae fastidire superstitionem infirmi, di simpliciter erranistem, quanto intolerabilioris erit armis gantiae, si qui fide est infirmior iudicet ac damnet meliorem se, iuxta vulgarem imperitorum regulam qui iniustum putant, quidquid ipsi non siciunt 3 merito quidem huic dicetur, tu quis es, qui is
Non tamen hine inteligas, Apostolum, contra publicam veritatem, Omne
humanum iudiciu daumare. Ni omnis
320쪽
authoritas iudieandi quae in hominibus
est, dii linitiis est concessa, iuxta supe Prou.l. rius dictum, non ess potestas nisi a Deo.& per me reges regnant. Tradita est autem illis haec iudiciaria potestas, cer tis limitibus circunscripta, ut, videlicet, iudicium coactivum in publicis magistratibus resideret, ad coercendum m Iesactores, legitimis testibus patentes. Scructari vero renes & corda, siue cogitationes cordium, ex quibus infallibile sumitur iudicium operu, & omnia deniq; occulta, & sutura, sibi soli reser-τho. uauit Deus, ut ait D. Tho. si quis ergo velit sibi usurpare iudicium super ea quae non sunt ei diuinitiis concessa ad
iudicandum, eth iuiscium temerarium:
veluti si quis iudex delegatus a Papa,
velit in iudicando transgredi mandati fines, violat authoritatem sibi indulta, ita & ille, qui temere iudicat proximia,
suo .de cuius cor non patet. Unde beatus Aug.fris. Mi In his, inquit, duobus temerarium ei hin mot. iudicium, cum incertum sit quo animo quid factum sit,vel incertum qualis futurus sit. qui nunc vel bonus, vel mainlus manifeste apparet. s. Domino suo stat, aut eadis. Stabit
autem,potem est enim D s statuere ita. Haec est secunda ratio, qua nemo deinbet de proximo, iudiciu sibi usurpare. Nam si in eo quod edit aut abstinet,peccat. an laon. Domino suo,) idest, Christo Iesu, qui est unus omnium Dias stat, aut cadit,9 idest, Diio curae est, siue stat. siue cadit, qui & si per infirmitatem fidei nue cadit, Dabit autem, P idest, stabilietur a Christo Domino, & confirmabitur, ut persistat in suae fidei robore, potens est enim Deus,) idest, Christus Diis abunde potes e ii & idoneus, cilia, idest, seruum suum statuere, idest, erigere. & stabilire, di fulcire, ne quid vacillet. o. Stat, aut cadit. Per hane diluinctionem designat nobis incertitudinem rei. Nam multi videntur humanis oculis eadere, qui stant, & econuerso: iux-
Eeet a ta illud, vidi impios sepultos, qui cum ' ' adhue viuerent, in loco sancto erant, α
laudabantur in ciuitate quasi iustorum
operum. Quae quidem verba horribilia prosecto sunt valde Christianis auribus. Ir. Stabit autem. omnino implebitur hoc in praedestinatis , cum qu quadrat illud P l. nunquid qui dor- Lmit non adiiciet ut resursat e & illud
Prophetae, ne laeteris inimica mea quia Mic. ἰcecidi,resurgam. Et propter hoc, ait D. Th. si videmus aliquem manifeste ca- Tho. dentem , non debemus eum despicere, temerarie iudicando de eo, quod nunquam resurget : sed magis debemus praesumere quod iterum sabit, non ex consideratione conditionis humanae, sed considerando virtutem diuinam.
Vnde dicit, potens est enim Mear statuerpillum P suo stil. fauore & ope , absq; eius meritis. In hoe enim differt Dominus Iesus ab humanis dominis, in
quorum manibus non est emendare familiam suam, in manu autem Domini sunt omnes fines terrae. I 2. Nam alius iudyear diem inter die, alius iudicat omnem diem. Quod de
ciborum delemi dictum est, idem & de
Sabbatorum, ac Neomeniarum obse uatione accipiendum. Erant enim in lege dies festi in quibus necesse erat feriari, vacareq; ab opere,ut Paschata, &Sabbata, & Neomeniae. Nam in Leuit. Leu.asie legitur. Decimo die mensis septimi, dies expiationum erit celeberrimus, astigetisq; animas vestras in eo. Et de
sancta Iudith legitur, quod ieiunabat Ddit comnibus diebus vitae suae, praeter Sabinbata, & Neomenias, & festa domus Inrael. Vnde sicut de abstinentia proposuit, quod alius credit se manducare
omnia, alius vero manducat olus: ita
similiter de festis subdit, alius iudieat
Hem inter diem, alius vero iudicat omnem
diem. Nam qui infirmus est, ac imperfectae fidei, is iudicat, P idest, discernit inter diem ct diem, quasi sit alius sacer, alius prophanus, & in hoc nephas sit . vesci cibis. aut opus facere, quod in a lio phas sit. Quo quidem modo veris. simile est in primitiua Ecclesia, multos
ex Iudaeis in fide debiles, & adhuc litterae haerentes, ista & inludas supersti-