장음표시 사용
321쪽
3io COMMENT. IN EPI ST. D. PAVLI
tiose obseruasse. Econtra allui. idest, qui firmus est. solidaeq; ndei iudicat
omnem Hem, scit . cuilibet rei no niald gerendae aptam, nulloq; delectu habes omnes dies, existimat uniuersum vitae tempus, pietatis officiis sterum esse,ac delicatum. Tales erant perfecti Chri fiant, qui ceremonias cellasse inteligetes, nullam. inter huiusmodi legis veteris dies, distinctionem ponebant. Absit tatnen ut quis hic existimet,Paulum celebritates Christianorum improbare. sed illas tantum ceremonias antiquas subnotat quae licet quodam ho nae&sanete fuerunt, nunc tamen sunt prorsus inanes, postquin morte Christi cessauerunt. Poteit hoc etiam referri, ut ait D. H. ad abstinentias qliae fiunt causa ecti. hendae libidinis, quibus omni die aliqui vacant, puta, qui perpetuo a carnibus, vel vino abstinent, vel ieiunant. Quid a autem interpositis diebus abstinent,&al, abstinentia cessant, iuxta illud. Oinis Eccl. s. nia tempus habent. '
33. R iniquiis in seo sensu abundet. JNon uult Paulus ea de re, quemquam
iudicari, sed Domini relinqui iudicio, nee ob i sta scindi inter eos fraterna cocordiar tantum in his rebus cun quis
sensui dimittarur, illumq; sequatur, vel secundum sensum suum stu)eat abu-- dare ad gloriam Dei, iuxta illud, Ad
aedificationem Ecclesiae, quaerite ut a-hudetis. Et postquam seipsum consuluerit, factusq: sit certus suae mentis, compertumq; habeat quod mente eo-mpit, agat quod sibi conscientia iudi
Sed hoe tamen videtur ibi Ioeum habere, ubi non est lex, quoniam si lex adest, nemini licet suo sensu & eapite ab udare praeter legis praescriptum. Ad haec, cum de dogmatibus agitur,ut Theop. ait Theophilatus,nemo debet sensu suo duci, sed ea reuerenter auscultare quae a maioribus tradita sunt. Denique, in his quae sunt secundum se mala, ino est homo suo sensui relinquendus. Vnusi
suo fruatur animo, non danata alterius sententia, praesertiin cum utruq; vacet crimine, Sin utroque costet hoc,quod est verae pietatis caput. iudieare autem Miter dum dum, licet modo sit per se
malum, ra ta nen erat eo tempore, de
quo hic Apostolus loquitur, cum scilic. Iudaeis ad fidem conuersiis licitum erat seruare legalia. Neque quantum ad secundam expositionem est licitum quod dicit alius im
ar omnem diem, P nam inreligendum elt quantum ad illas abstinentias, quae
quolibet die licite fieri possunt absque
cli stonantia communis consuetudinis.
vel eorum quae sunt a maioribus insti 'tuta. Die muni dominica, no ieiunatu
dicente Augoino, Quisquis diem Do- Auris
minicum ira umo decernendum esse pu- ροι ad catauerit, nori paruo scandalo erit Eccle- salamum. Irae r nec immerito. illis enim diebus
quibus nihil certi statuit diuina Scrip
pro lege tenenda sunt. Et in decretis.1ic hauetur, Siquis presbiter propter publicam poenitentiam a Sacerdote ac ceptam, absque alia necessitate die dominica pro quadam religione ieiunaue. rit, sicut Manichaei, anathema sit. Obseruandum vero, quod per istam Α-postou sententiam, scit, v nucis que in suo FnD abundet non damnatur consilium amicorum cordatorii, pro ruq;. quos in omni re cosulare eli valde ne- cellarium, iuxta illud, omnia fac cum πι-ι consilin. Et, Habe sidutiam in D no ex toto corde tuo, & ne initaris prudentiae tuae. Sed hoc.tantum vult Paulus, ut exploratores, censoresq; alienae vitae,
in his quae dextre, sinittreq; interpretari po fiunt, suum quemq: sensum sequi dimittant, potius quam obres pa
ui momenti, fratrem conturbent, scin
dantq; Chrillianam pacem, ut dictunti . Qui fuit diem, Domino sepis. γConfirmat sententiam proximξ dicta, ut scit . unusquisq; suo sensu permittatur
abundare. Nemo enim siue in ciborum delectu, siue in selforum obseruantia condemnandus videtur, si suae conscien
322쪽
L m) nouum genus loquendi, ait Gaamg gnetus, pro eo quod est, qui rationem aliquam dierum habet, id vocat diem sapere. Tomino sapie) idest, ad honorem Dei, quem in lege veneratur, id ficere creditur . Atq; econtrario, qui
dierum obsernantiam negligit, ad Dei gloriam id similiter facit, libertatem quam contulit per filium confidenter
acceptans. et s. ET 3ηi manducat Domino mania ea r gratιas enim agit Deo. Et qai non
eias agit Deo. 9 Similiter ad gloria Dei faciunt de qui indifferenter quibuslibet cibis vescitur . & qui eertis abstinet quod per hoc patet . quia utem: gra tiat agit Deo, licet ratione diuersa. ille
nimirum, scit . infirmus, quia putat ob seruandax esse antiqua et ceremonia η cunoua leae. Hic vero scit . firnius in fide. quia illas eredit esse antiquatas , de abolitas. Causa diuersa est, res eadem, animus idem,& idem Dominus. Robuiasior in fide. gratias agit pro libertate vescendi quibus velit, quod Euangelica
lex animos discernat non cibos. Imbeincillis vero, gratias etle pro fructu eontiis nentiae dum occasione infirmitatis suis git crapulam,& intra temperantiae cari cellos coercetur. suis contentus oler
bus. In huiusmodi, pares erant illi,eum aeque gratias agerent communi Domino, neque quisquam pro sua sententia tuenda debebat digladiari eum fratres satis esset, si Dominus approbaret, ad quem pertinet earum rerum iudicium, quae vel incertae sunt, vel pro rem p tum ratione serendae, quales fuerunteeremoniae legis antiquae ante sufficienatem Euangelii promulgationem. I 6. Gratiar altis Deo. Instituto antla quissimo non sollim Apostolorum, min. o. rum ipsius Christi, & prius escas bene ' diei mos, & post, gratias agimus Deo,
cuius beneficio vescimur, & cuius benignitas in usum hominum condidit omisnia . Quapropter, iniquus & ingratus valde, brutisq; animalibus deterior est
ille homo, qui absq; benedictione seodet ad mensam, di absque gratiarum
actione surgit ab illa II. NImo enim nostrum sibi visis, senemo sibι minatur: siue enim υιuimus. Domino υιuimus: siue morimur, Dno mortiamur, siue ergo ma mus. De morimur, 'Dni semivis. In hoe enim Christus usis mariaus est, est resurrexit, ut e F via ru c mΦrlao ram dominetar. Tu aatem quia iudicas
rem tuum' omner enim sta, aes ante tribuηal Christi. Probat his verbis ab unci Domino nos pendere, vitamq; & momtem nostram quae penes illum snt: atqi adeo, siue quis edit, siue abstinet, siue distinctionem dierum aliquam facit, si ue nullam, non vult a fidelibus iudicariri. sed Domini iudicio relinqui. Nutritum enim est ius Christiano in Chriastianum , nisi ut alter alteri pro M.
t 8. P Ima enim nomum sibi inuit in nemo sisa moritων. De vita & morte te porali explanandum videtur: nam qua
liscuq: utraq; fuerit, Domino fit sel Iu erum .el iactura. In hoe enim & erea ti,& redempti sumus a Domino vi gloriam suae diuin statis in nos effunderet. quo ipsa esset quodammodo extensiora
Ae sie .bi ouis in iniquitate sua moritur, non soluin sibi, sed Deo etiam iacturam facit vitae tam naturalis quam ratiae, quam ei Deus donauerat illo ne quo seu stratur: sicut econuerso tu erum sicit qui moritur iustus. Et idecitanquam bonus pastor, relictis nonaispinta nouem ovibus in deserto, descen dit de monte sancto suo, ut quaereret unam ouem quae perierat. emo ergo
nostrum Hi viuit cum omnes simus illius qui ex nihilo nos codidit, de asserisuit a morte ad vitam, a vitiis ad pietatem. Non itaq; quisquam magis fibi vi- ait, neq; moritur, quina seruus alieni iuris, in quem hero potestas est & vitae de neci . Quod si seruus vivit, non suo nee sieni, sed Domini sui commodo
asti incommodo uiuit.sin moritur, Do
mini copendio aut dispendio moritur.
o. siae ergo visimus, si e morimur.
Domini seamus. Nullum mancipium inter mortales tam heri sui est, quam
323쪽
COMMENT. IN EPIST. D. PAVLIno sumus Christi Domini nostri, qui
Pon argento vel auro, sed praetioso sanguine suo, nos emere dignatus est. Alianaim; mancipia desinunt post mortem esse dominorum suorum , a quo . Tum seruitute mortua liberantur et nos vero non solum viventes sed etiam nottui, Domini sumus, siue miseros illos inreligas, qui perpetuis famis traditi. puniuntur apud inferos e siue stelices coelicolas,qui tanquam liberi sempiter ne fruuntur conspectu mirabili Domi . ni Dei, ac patris sui.
eo. IN hoe enim Christus mortuur estia
kominetur. 9 Hoc est ius quod Christus 1 n; hahet non settim in vivos, sed etiain mortuos, qui &vitam suam, & mortem suam nobis seruandis impendit. l quidem tore creationis, sicuti omnipotens. qui omnia ex nihilo condidit,do
minatiatur cunctis creaturis r at vero
quantum ad dominium. spieitualla quod est per gratiam, non soli1.n ut Deus inquantum Deus, verumt Dei filius iniquantum homo, domin tu habet regni coelestis,constiturinq; est iudex vivoru di mortuorum . Quandoquidem idem mortaus est mea causa. facius homo, atque idem a morte reuixit, vi paritet di morientium di viventium esset Dii se comparauitq; nobis proprio sanguine reconciliationis gratiam, di idcirco pertinet ad eum & vivis in hoc seculo charismata dispensare, & in altero mortuos vel ad regni sedes admittere, vel in thartara inde cum diabolo demittere : dorminatur enim cuctis in uniuersum mortuis, siue bonis, siue malis. Vnde Pau-ν, . . Ius, quia. humiliavit. inquit se usque ad νοιδ' mortem . exaltabit illum Deus, S deqdit illi nomen super omne nomen, ut in nomine IESU omne genu flectatur, elestium, terrestrium, di infernorum, &omnis lingua confiteatur, quiet D sis
Iesus Christus in gloria est Dei Pattis.
Nors itaq: Christi Saluatoris nostri,
mortuis respondet: & resurrectio,vivis.
Morte enim redem id, iusq; acquisiuit veluti in seruos et resurrectio, terminu est mortis. Nam per mortem, destruxit nortem nostram , iuxta illud , o mors,
ero mors tua. Qua destructa,resurger mus in nouam vitam , nam si ipse non resurrexisset, neq; corpora nostra resu gerent: quae tamen resurrectio nolira,
effectus est ipsius mortis, non solum resurrectio corporum in vitam gloriae, sed etiam animarum in vitam gratiae. Qua quidem ratione optimὸ colligitur ut nemo iudicet alienum seritu. Omnes
enim Christi Iesu sumus serui, eiq; debemus omnia: nam si vivimus pietati, illi debemus: si motivi sumus viti s , illi debemus: ille Dominus est, ille iu- doc est, cur seruus in seruum sibi ius vcndicar, quod Domini peculiare estpSiue igitur cadimus illi cadimu : siue stamus, illi stamus: siue uiuimus, illi viis
uimus: siue morimur.illi morimur. . ,
I r. T υ autem quia tuaicar fratrem
tuum t Aiat tu quare lyrrnis fratrem tuiι Omnes enim stabamus ante tribunal Christi. 2 Haec ratio sumitur ex futuro tuis dicio, qua quidem & amore lenit,&terrore percellit tum eos qui temer Eiudicant, tum etiam eos qui contemnunt alios . Inquit ergo, c tu autem
nempe, superstitiosi. te quid id est, qua
fronte iudicas fratrem tunm P te fir- .miorena, quia libere vcscitur, aut quΟ-uis die ex aequo utitur Nomine hiesratris, quod est necessitudinis di amoris, confundit tales iudices,cum omnes
sinus filii eiusdem patris citi soli deferendum est liberorum iudicium. e gurea 2 nimirum,firmior siue peritior, seu re Jernis P ac fastidis γ in rem lsam 9 infirmiore perinde quali Dominus illiussis, ac non magis conseruus Est enim frater aqualitatis quoq; nomen , 5 eo
rum qui pari sunt dignitate cora Deo, quorum ideo nxmo debet alios spernere quasi exellentior. Sive igitur qui sperrit, siue qui iudicat, caueat Dei viis uentis iudicium horrendum. Omnes
enim stabimus idest, sistendi sumus an- re id est, apud stribunal Christi) illius
voce vel damnandi, vel absoluendi, qui perspicit intimos, ac retrusis mos animorum secessus. Quanto brem qui fi
324쪽
mus in fide, doctiorq; visus fuerit, ne minem despiciat quasi excellentior,eum respectu Dei nullus sit excelletior alio,
omnem; ex aequo tanquam conserui
unius Domini, expectabimus Dei iudicium. per quod qui in hoc seculo ali spraeseruntur, maioriq; habentur in honore, sorsan iudicabuntur minori, aut nullo quidem, sed potius in genti vituperio digni. At vero, qui pusillus est, caueat Domini vicem usurpare, & diem iudicii peruertere, non est alius ab alio iudicadus. Unus enim ille, qui omnium est Dominus, pronuntiabit de omniis bus aqud cuius tribunal,ut dictum est, aliquando sistendi sumus omnes.sTrabunal. a tribu dicitur, & est locus
excelsus unde iudex ius dicere consile Die tribubus : unde re Tribuni nomen prouenit. Per metaphoram vero significat diuinam atq: terrifieam Chrilli Maiestatem sedentis ad indicium , ubi& de minimo verbo otioso est respon- . dendum tanto iudici, qui simul est iu-
re deo de tellis. Deus de homo, cums pyrim de tribuol, est idem eum Dei tribuirali.
Omnia enim quae sunt Christi, sunt ipsius patris: di omnia quae sunt patris. I. - γ. sunt & ipsius Christi filia eius. De hoc autem expauescendo tribunali, TU γ. exacte a Daniele Propheta scriptum est. Aspiciebam . inquit, donec Throni positi sunt, & antiquus dierum sedit. &indumentum eius sicut nix candidum, S eapilli capitis eius, sicut Iana mundar Throuus eius flamae Unis, rotae eius
ignis accensias, fluuius igneus rapidu'iegrediebatur ά facie eius. Millia millium inistrabant ei. & decies millies cent na millia assistebant ei: ad iudicium sedit, & libri apperti sunt. Apud hoc horis .c j. ribilς tribunal, unusquisq; audiet sen tentiam suam, vel pro se, vel contra
R T vero, quantu ad meritorum distunsonem attinet, neq; infideles qui nunquam fuerunt Reipublieae Christi iudia V. ι. cabuntur, iuxta illud Pal. non resu gunt impii in iudicio. Neq; vero Ap stoli, iuxta promissionem iudicis, ubi Mat. is ait,sedebitis super sedes iudicates duodecim tribus Israel. Eorum enim meru
ta adeo erunt patentissima, ut non indigeant discussione, ideoq; assidebunt iudici. 2 2. Scriptum est enim Viso ego, dicit Do
ct omnis lingua consilebitur aere . 9 Authoritate scripturae Ostendit quod nutilus homo in hominem. idest, seruus ineon seruum, debet sibi dominatum usurquandoquidem hoe honoris, uni sibi teruatum e sis voluit Deus, ut ipse testatur apud Isaiam Prophetam, vim inquiens. sum s9 pro,quod, ve- Pniet dies, in qua sinibi selietur omne genu. 9 idest, omnis creatura rationalis agnoscet me verum dominum. mihiq; ut vero Domino. reueret iam exhibebit c fit omnis lingua eonfitebitur Deo, idest. dabit consessionem Deo, siue misericordiam saluantis comendando. siue iustiistiam condemnantis, seeundum consci εtiae dictamen, comprobando. 23. φεο ego,d it Dominiae. Uie et Deus sit iplamet veritas, cui proinde in omnibus debemus adhibere fidem, pro maiori tamen firmitate, immutabilita teq; consilii, ac decreti sui, aliquando utitur iuramento. Nam ea quae secundii causas inferiores praenutiantur, veprophetia cominationis, ad mutatione causarum mutantur etiam ipsa: quoni fisi impius egerit poenitentiam, & ex rO-to corde conuertatur ad Deum, c5ue titur etiam Deus ad misericordiam &veniam. Forma autem iuramenti Dei est, Uiuo ego, ut enim Apostolus ait. RDI, s Homines per maiorem se iurant. sed ' 'Deus quoniam neminem habet per que ii raret maiorem, per semetipsum iurauit. Et perinde est 'i - εν,) ae si diceret, iuro per vitam qua ego singulariter vivo. Est enim Deus ipsa vira,& sons . , vitae. Refertur autem iuramentum hoc, non solum ad Deum secundum diu ibitatem, verum ad Christum secundum humanitatem : nam quantiis peccato semel mortuus, vivitiam tamen Deo,ut ait Paulus.
Ex hae serma iurandi, derivata vid tur ad homines illa serma iurandi sui uis Dominu 9 hoc est, per viti Domini
325쪽
qui mori non potest, sed omni tempore Sc loco oculatus est testis omni u. Testis enim si non fuerit oculatus, non est legitimus. Mortui etiam citari in testes non possunt, ideo mos antiquitus, solemnis iurandi fuit, visit Dominus, de eli omnis controuersiae finis, ut
inquit Apostolus. 24. et sibi flectetur 2 Significat subiectionem de adorationem uniuersae cre aturae : qnanuis negandu non est Muod in resumptis corporibus gloriosis, Sacti genua pectet gaudetes coram Deo trino&vnor& coram c. hristo redem tore de iudice, quem oculis suis vid unt omnes, etiam inimici qui eum pupugerunt,& adorabunt eum qua nuis multi : adorabunt etiam eum omne exercirus Angelorum, lirimiliter demittendo coronas suas. Nemo era uein. ceps contemnat pusillos tanti principis, cui omne genu giniose flectenduPhil. δ est, ecelestium, terrestrium, & infern
. Et omnis lingua eoorabisse et eo λomnis lingua, expressio & significatio cognitionis tam hominum quora An-Th. gς orum, qui per metaphoram loqui eis xistimantur, inteligi potest ut ait D Th. Uteri orem Deo de consessione nil sericordiae di iustitiae, ut supra diximus. S insuper de consessione hdei, di laudis obedientia inteligendu eii. Nam omnistingua, idest, omnis natio. de uniuersa creatura rationalis dabit Deo cosessio- . nem fidei, laudis Robedientiae faledo Christunt esse verum Deum de terum Dominum omnium rerum. Q uod quidem nunc partim impletur in hac vita, non quantum ad singulos hominessed quantum ad genera singulorum De quolibet enim genere hominum nunc
. aliqui Christo subjciuntur,& ei confitentur per fidem r sed in futuro iudieio Omnes de singuli ei subiicientur, boni quidem volutarie, mali autem inviti, rab , v ςst, Unde Paulus, In eo enim 'iliquit quod omnia ei subiecit. nihil. dimisit non sibi eAum ei, & licet nue
nondum videamus omnia subiecta ei, tuc vero, cum tradiderit regnum Patri,
omnia, vel ultro, vel Ii, Prostrata eruauipsit iuxta illud Psalm. Sede a dextris Psil.
meis donee ponam inimicos tuos, se bellunt pedum tuorum. 26. Bassi unusquisque nainum pro se
rationem reddet Deo. Non ergo inuicem
amplius iuditemus. Ex dictis satis eo stat quod Christus Diis, est iudex vivo rum & mortuorum, ante cuius iudiciu respondebit unusquisq; nostrii, & examinabitur de operibus suis: ae proinde hoe pro sua qui'; virili studeat agere, quo pacto apud tantum iudicem pro se rationem reddat, nec alius aliuiudicet in malu . de quod Dei est nemo sibi usurpet. Graue enim malu coram Deo. eis iudicium temerarium, quo Aeipse cisienditur.& proximus contemniatur, & laeditur in honoret quem Deus tanti facit, vi non solum re, aut verbo, isthirius in proximos, verum nec cogi tatione eos laedat quis non vult. Nollis te inquit, iudicare. Bona enim proximi existimatio, magni est omnibus habenda, quando Deo sit tantae curae honor noster, quem nos illi adeis segniter rependimus, tot latim εἰ nominibus deis
bitum. Cauenda est igitur suffiiti. quet
ex leuibus eoniecturis oriri consileuir. in qua venialis tantum est culpa di sed maxime cauendum est isdietum, ut scit. nemo praeceps sententiam serat cotra fratrem , in qua . si de re graui sertur, inest mortale crimen e di eum indicia fuerint ita manifesta, vi iudicium non sit temerarium, nee vitiosum, adhuc est tamen valde timenda culpa, ne ullo modo simas vel nimii iudices, vel vitae statriim inquisitoreS.
v . Sed hoe iugeate magis, ne ponatis offendiculum fratri, uel sandalum. IProhibitis iudiciis temerariis, nsye Pr hibet scandalum proximorum : nam sadum visimus in hoo seculo, aliquid iudicandum est,interea hoc magis est iudicandum, ae statnendum, qua ratione fieri possit, ut alius alij auxilio vicissim
simus, neque cuiqua aut demus matu. aut occasionem mali, quoad licet praebeamus. Et hoc est quod dicit, Ρὰ hoc induate muso, idest, decernite δι cta. testea
326쪽
ibite . seu eurate 8e prouidete κε ' tri sitis offendicuo,vet scandalo, P hoe est, ne dicatis, aut faciatis quidquam. iaquo offendi, vel seandalitari possit infirmior. Quoniam erigendus est qui vacillat, non deiiciendus: & lignum s
migans excitandum, non extinguendu.
Hier s. sseandalum, iuxta D. Hieron. est dimiter Mat. vel factum minus rectu, praebens erast, sonem ruinae. Minus rectum dicitur,
vel quod per se malu est, vel speciem habet mali, a qua iubet nos abstinere Paulus. Occasionein, inquit, praebens LT. r. ruinae non causam, quia nemo vi com pellitur ad peccandum. Est insuper scandalum duplex, nempὀ, activum & passivum, seu datum N acisceptum. Actiuum item est duplex, per se vel per acciden . Scandalum ρεν μdicitur . eum quis ex animo contendit, dolo, vel fraude. vel iniquo exemplo, aliquem labefactare in via iustitiae Dei, indeq: illum praecipitare, in prosundupeccati malum, quod est propri/sean. dat tam correctioni fraternae maxim clitrarium, qua quidem virtute potius te. nemur bonum spirituale fratris semper
Scandalum vero per areIdens dicitur,quado quis incaute operatur id, quod est et peceatum. vel figuram habere potest pereati, non ut fratrem Draecipiter, tamen imbecillus inde scanaal iratur. FSeandalum passuum siue acer tum est duplex, nempe Phariciorum, δέ pusillorum . Quemadmodis enim Pharisaei. audim verbo Christi. scandalitati sint, ita sunt nonnulli qui bonis alioru ope Tibu . & sanctis vobis scandalizantur. Pusila vero dic utut qui facit E eorru ut dictis, factisu E aliorum. Perfecti namqι immobiliter inhaerent Deo, atque adeo nee seandalirant, nee scandalia inrur. Ita enim cautE At predentet se hab tad omnia, vi nihil admittant quod is ierum offensioni esse pom t. nisi forsan
leue aliquid, quod persectioni via nihil
FSeandalum igitur pastuum, semper elipeccatu hoc est enim scandalirari,quod Peccare exemplo, et Occasione alterius. Huius autem sent qaature tradus. Priamur, est iudicium temerarium, de quo hactenus sermonem fecit. De hoc adis monentur hie promotiores in fide, ne ansam praebeant pusillis malὰ iudican- di. Secandus gradas, est opus,aut verbii iniquum, alicuius Oecasione, aut exemplo, inique prolatum,aut perpetratum. trum put enim bonos mores collo quia praua. Quo quidem pacto vehe mentius praebent scandalum, Quorum vitae tollitutum maiorem praesesert satactimoniam. Dum enim in praestanti
ribus crimina consipicimus, leuiora rein putamus nostra. Merito ergo beatus Apostolus Petrus, moner praelatos om nes, ut non dominentur in clero, sed enficiamur forma, seu exemplar gregis sibi commissi. Facit E enim, ut ait Greg. Gret facit inferior, quod videt fieri a superiori. Terasus Ira ι est contemptus dimuinae legis, quae, iuxta iniquorum sen- entiam , prohibet difficillima utpote
suis voluptatibus contraria, atq;adeo ab iniquas vocatur. ecerba, cum reue ra. iuxta Saluatorem nostrum, sit iugus die, di onus leue. aer M I dua
est sinistra de Deo existimatio, dum eum alii suspicantur non ita grauiter
offendi, postquam tot mala tolerat. s Scindarum vex. astitium consistit in hoc. quod offeratur taliis occasio eade
si licet illi actu nuquam delinquant, unde δέ esse potest absq; scandalo pansivo, & vice vetia 'ut patet in scanda la Hiarisaeoru . Contingit autem illud esse uehiale peccatum, nimirum, cum inductio non fit nisi ad veniale, dum per negligentiam venialem, aut incon siderarionem aliquid facimus unde alii standalia entur. Et esse potest mortale, τbi quis vel ad mortale peccatum inducie alterum, vel per grauem negligbtiam talem prebet occa sionem. s Meminerint huiufinodi, irae Dei tra. gnae qua minaturrillis Christus Diis in- qui enς in Euangelio, Vae homini illi MMoper quem scandalum venit. Et,qui se da ligauerit unum de pusillis qui in me T ierediit, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo eiu . & demergatur improfundam maris. Vbi grauitas Mi is Dd a crinum
327쪽
eriminis subnotatur : quo quidem no lum aeterno suplicio puniri. verum de E esiastica sepultura rarere meretur homo : quid inquam ecclesiastica, dum nee in serquilini eum iumentis ei e
oeditur sepeliri, sed quod proiiciariir a terra in profundinnanaris, ille qui sta-
Nec minuit de eius culpa, quod Christus dicat, necesse est Wt veniant stan data. Talis enim necessitas nonidicit coactionem scandalirandi, sed potius est necessiras consequentiae: quoniam necesse est ut veniant seandala quae me Prophetas praenuntiata sunt. Vel est necessitas finis, nimirum ut perscanis data qui probati sunt,mmifesti fiantia vel demum est necessitas conditionis. '. humanae , pro cuiust fragilitate vitare onmino non possimi tandala, sicut do
earnem, lepores .ct hurismodi,quos Iuadaei suo more vocabant communes,cera prophanos, era qu es omnes genias utemhantur ullis quibus nephas erat vesci Iudaei se quo laus veris mundos quibus
liani qua est de futuro,sed est:alix ssi ac si dicat, certo minus habeo,
Domina 'εμ id est, Christi Domini
a factu,qui camalam legis partem prur sus aBolitam vultu c .ia pro, quod mkibyem imam in idest , suaptenatura eommin e9 idest vimpurum nec ullus se omnino cibornm delectus. Vehc videst, peri Christumi quil putis
Maia it i sicut dicitur heato Petiniu, A. Actis, quod De supurifieauit,tutae coa . . ni uno dixesis. Cita secundum suam n turam nunquam fuerunt immudi,quo ι.Tbi. . niamἰomni S erea in Dei bona est.Vtitabantur tamen ahq nando ut immuni
di seeundum legis p ceptum, proptet figulam sed Christiis Dominus qui:
veritas remouit implendo omnes figuras. Ideo Apostolus ait,nihil esse impurum idest, Christo hoc faciente . . Caeterum per accidens potest esse illicitum,quatenus est contra conscientiam manducantis.dum scit. quis existi. mat cibum aliquem immundum esse,& vescitur illo, fit illi ob conscientiam
immundus. Nihil ergo ciborum in pu t. . rum est, quod si quid impurum est, id a. . ', elidum taxat impurum est, qui tale pu- utat esse.hoc est,infirmo,& superstitiosio
purum est: firmo, vereq; Christiano, nihil est impurum, scd omnia pura pu
Per hunc ergo locum Pauli confirmatur Theologorum sententia quod constientia erronea ligat. & merito id .uidem. Nam ut ait D. Th. a ctus iu- icantur secundum voluntatem Rgenistium , voluntas autem mouetur a reppprehensa, quia nihil volitum nisi sit
prius cognitumi , ideo in il voluntas tendit, quod ei vis apprehensa repraersentat, di secundum hoc quali sic itur. dc specificatur actio. i Vnde qui rem acciepit suam, putans eam esse alienam, fur trin secundum Pirtutem comittit cors Deo. Et qui pro homine occidit seram, exininians esse hominem, homicidium purpetrat. Et eadem ratione, si aliquipassimet id quod est veniale peccatum, esse mortale, si hac conscientia durante illud faciat, manifest lim est quod et git peccare mortaliter, S ita actio eius, propter suam opctionem, est peccatu mortale, Et qui putat opus suum,venia lem habere culpam, veniatnen peccatς nisii in casu, quo teneretur stim t te in pus esse mortale.. 'Nam qui forniuar tuti eris imansi simplicem fornicatione esse veniale peccatum, mortali t nihi, laminus peccaret. Facere itaq; contrae scientiam, non qst speciale peccatu, sed reduxitur ad eandem speciem, ac si
feret ex scientiau Sicuti econuerso itu quae sunt genere suo naala, per excusia remi ignorantiani in ea sunt virtutis specie, ac si asciente fierent S pr me, Fuis enim accessus lacob ad Lyam, co
ra nisi illa extaris. cons epuλ quae e post
328쪽
post factum sequitur, non ligat, ut si
post occisam seram arbitraretur quis occidissic hominem, actio illa praeterita. non fit ideo peccatum, quia voluntas Nactio non informatur ex aprehensi
ne sequenti, sed ex praecedenti, ut ait Fluc. 1λTh. Verumtamen si id quod crimen est
mortale arbitraretur quis necessarium esse ad salutem , obligat quidem talis illius conscientia. Ut qui existimaret praeceptum eise Dei. occidere puerum exi ilentem in gratia, quem credens post ad sellum decessurum in peccato, nisi durante illa conscientia illum occideret,peccatum esset illi Nam eum diuina praecepta , per conscientiam nostram applicentur ad usum . id quod arbritatur esse praeceptu, fit nobis obligatorium : neque tamen ulla inde limpliciter icquitur perplexitas, sed solum sequitur. ex culpa nostra. Durante inquam illo errore, siue occidas, siue nooccidas utroque modo peccas. Sieuti
Sacerdos iniqui pmpositi pertinax,die
ua sacrun tenetur facere, utroq; mo-o peecat siue faciat, siue abstineat: potest tamen Ze debet proposit uni prauuabiicere, ut ille qui corrupto iudicio laborat, tenetur illud mutare. gobserua iterum, quod non solum ab eo quod simpliciter est malit, sed quod .T.vst. speciem habet mali abstinendum est, ne scandalietentur pusilli Christiani, li-eet eorum conscientia sit e nea,qu
Ies erant illi infirmi in fide, de quibus hie sermonem facit Paulus, arbitrantes legalia esse obseruamia, tolerabantur ramen ab Ecclesia ante Euangelii sufficientem diuulgationem, & ideo noerat comedendum cum eorum seandala. de cibis in lege prohibitis.'De haereticis aut non est similis ratio, quia mo tolerantur ab Ecclesia, ει ideo se ilii Priquani de putridis membris praecisis non est carandum. st . SI enim propter cibum frater tuis
eontristatur , iam non secMndum charata.
tem ambalas. Dignitatis ratio posce-
bat Vt imperitior obteperaret puritiori,
sed eharitatis est Chris Ianae ut peritior
aliquoties cedat & obsecundet imperitiori, non ut a mentiatur erranti. aut ex malitia peccanti, sed quo vel corrigat. vel certe ne grauius offendat. Hoc est igitur quod nis verbis praetendit Apo stolus docere Romanos, na ab eo quod secundu legem impurum erat, ablui nere praeitabat tunc in primordiis Ecclesiae, non quod ita disternat lex Mosai ea, sed quod ita dictet fraterna charistas, quae peculiaris eli Christianorum. Etenim csi ob eibumst corporis nostri. laeditur, aut contristatur, J idest,m rore afficitur cfrater tuus.) quem oppo tebat tibi aequE cbarum esse, atq: ipse es tibi, iam non feexurim charitatem ambulas ae si dicat, videris tibi viuere. nee satis meminisse mutuae charitatis, si lapsum &offensam infirmi se stidis aenegligis, cum re leuissima posiis mederi, aut secretὸ utendo cibis comuni bus, ut sedit Petrus qui clam Iudaeis vescebatur communibus inter gentes et aut prorsus abstinendo illis ad vitandu'seandalum i ab illis inquam cibis qui non erant neeeffaris ad vitam. Nam praeceptum hoc vitandi scandali, praecepta est misericordiae, scut praeceptum correctionis fraternae, cui virtuti opponitur scandalum,ut dictum est. Idcirco ad. vitandum scandalum, non tenetur qu viti ponere, licet aliquando positi esseeonsilii im. Unde Apostolus, si esca,in- ι. e. g. quit, scandalizat fratrem meum, non manducabo earnes in aeternum. Non di At escas, sed carnes, ut sine quibus vita sistentari potest. Ratio haec sumitur ex parte charitatis, cuius est non quaerere quae sua sunt, nee contristate proxima quavis de causa ,sed facere ut diligamus eum liquam nosipsos., 3 o. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo ebristus morixas My. Haec ratio suinitur ex parte mortis c hrilli. Et habet magnam energiam, efficacemq; persuadendi vigorem. Quemadiraodun enim olim Esau lentis edulio vendidit pri' Gen. . mogenita sua lacob, ita videtur parum appreciare morrem Christi, qtii pro ci lauiculo, fructum eius euacuare no
329쪽
, ε COMMENT. IN EPIST. D. PAVLI
Tecusat. propterea inquit, noli etia tus quem tu indiffere ter comedis non disecernendo cibos, cillum perdere, ) ideli, scandalizare pro quo, idest, pro cuius D lute cChristus mortuus est.) Quid igitur magni facie . homuncio, D paulisi per& a licitis ab itinea , quo periclita ii proximo succurras 3 Ne tibi tam vi iis sit frater, licet infirmior, licet imperitior, ut cibi tui causa sinas ei, perire, pro quo seruido mortuus est c hristus. Si tanti suit Domino, qualiSqua lis est. non est tibi obrem leuis mome. ei negligendus . lin raetiosa enim in corin peetu Domini, est vita spiritualis fratris. pro qua non cibo tantum, eodeq; vitae superfluo, sese priuauit filius Dei. sed S uitam ipsam, di per mortem cruciet tradidit. Obseruandum vero in eo quod dicies perdere, ille perditur qui grauiter Tho. Dandalizatur , quoniam . ut ait. D. Th. scandalum pasiiuum . sine peccato scanis dat irati esse non potest. Dccasione enim sumit ruinae, ut forsan faciebant illi tenelli Christiani, temere alios tuis dicantes, vel de lege c hristi obloquente . Aut si eorum aliqui retrocedebanta fide, alii vero remorabantur ne illam susciperent: atq; adeo, ut dictum est.
mors Christi frustrabatur per illos suo
3 i. 23 Mi ergo blia hemetur bonum no . .. Arμm. 2 Haec ratio lumitura cora boni publici,quam prae omnibus habere de bςmus, praesertim Christiani nominis.
Non enim sitis est si rectum sit quod
facimus, quin illud etiam curandum .ve quod per se retium est, non sit obnoxium suspitioni criminis. Vocat autem ιόnum nostrum, fidem S religionem n stram, qua liberati sumus ab illis an istiquorum ceremoniis. Quae quidem fi-drs, per ab usu in talis libertatis in nimio ciborum excessu & luxu , vitiiserabatur ab illis infirmis, ita ut Chri- anismi relisio malὸ audiret apud
illos, legem Euangelicam dicentes nimium esse laxam perditorumq; animis nil nium obsequutem: atq; hoc quidem redundabat in blasphemiam legislato
us, cum ille non eo fiae eripuerit a
ab illo eeremoniarum grauam me, deis hitoq; ciborum. ut cunctorum ingluuieonuiti, voluptatibus prae antiquis patribus indulgeremus: sed vetitate ipsa compleuit figuras fit futurorum vn is
bras. ut nos, non iam in puerorum rudimentis, sed in verae pietis offici js tanquam viri di vere liberi sponte nostra essemus. 3 a. 7 est regnum Dei esca O potas,sd iussitiae, est pax. O gakdium ,m Θινιι sancto. Poterant illius temporis Christiani, se ratiocinari aduersus PaulumrIex nobis Euangelica hanc secit libertatem, vesci quibuslibet absq; discrimine, quid ergo nos sancte Apostole, &ex lege nos nostra abducere conaris Responder, praedicationem Euangelii esse de regno Dei, iuxta illud, lyceniten- iam agite, appropinquauit enim regnii . ρ'c lorum. Et quemadmodum seculo furum in regno Dei non erit Uea γε ae '' ' δνMm , quae nunc mortalitatis nostrae subsidia sunt. ita doctrina Euangelica, vitaq; verE Christiana , neq; ciborum delectu eonfiat, neq; potus discrimine. quae nihil habent momenti ad pietatem, nisi inquantum affectus hominiuinterior. per usum vel abstinentiam cibi di potus ordinatur vel deordinatur. Sed illa potius nobis meditanda sunt quae nobiscum transferri queant in illam vitam cinlestem . Quae sunt autem illis
Nimirum , iustitia, pax, gaudirem : quae non consequutur ciborum obseruati
ne . sed Lyaratu sancto. Disceptare de e bis, parit iram ae dissidium, parit Olorem, parit Oiscnsam & querimonias. Spiritus sanctus parit pro dissidio pacem, pro tristitia gaudium, pro osscnsa di iniuria officium. Ut enim iunitiae
est, nemini velle nocere: ita paeis est. cum nemine velle contendere. Et clia. ritatis . neminem metrore afficere. Observa, quam sapienter componit ea unde regn um pendet coelorum. Initium
enim est iustificatio per Spiritum sanis et ii, quae hie per lavviam significatur. Progressus vero est evitura eiusdemia titia, cuius effectus est pax. iuxta illud. Opus iustitiae pax. Nam trinc pan Nai. sa.
330쪽
quill ὁ possidet. Ad pacem autem Pr prie sequitur paudium , & refertur admodum ouo sunt iustitiae opera facien- Eth. i. da. Nam, iuxta Philosophum, non est iustus qui non gaudet iusta operatione. Vc. Ac proinde David praecipiens ait, Se
titte Domino in laetitia . Haec tamen tria cum pertineat ad regnum coelo rum , non terrena sed coelestia debent esse, quorum autor sit Spiritus sanctus. Nam est altera naturalis iustitia ope rum, alteraq; iniquorum carnalis pώ qua Christus Dominus non venit mi tere in terram, sed contrarium bellumet. alterutraq; eorum sensuale gaudium. In
regno autem Dei quod est Ecclesias ι l. s. Christiana, Spiritui sanctus per quem
charitas effunditur,aAtor es caelestis Ἀ-
sitia, veres pacis, ac gaudd Uiritualis, quod est de bonis Dei,& proximorum. Habenturque in hac vita imperfecte tria haec, in patria vero consummate hab huntur, nimirum, iustitia sine peccato, pax absq; omni perturbatione timoris. Iset ε. caudium sine moerore di dolore. Hom sa.s tum vero destructio scandalum est,quo es iustitia corrumpitur in pon solueni do proximis charitatis debita, & pax turbatur per contentiones & dissidia,
di deniq; g dism in tristitiam verti
Obseruandum praeterea,quod spiritu Ita quae necessaria sunt ad salutem, non sunt dimittenda ob tollendum Scan-, datum: nam furari,vel occidere,imo nec minimum mendacium iocosum dicere. ad vitandum vel maximum scandalum nemini unquam licet. Alia vero spiritu alia quae sunt citra necessitatem salutis,vel differre ad tempus licet vel dissim tiIare,vel occuli/re,ad vitandum scandalum pusillorum, minime tamen ad . . vitaPdum scandalum Pharisaeorum, curitus farinar sunt haeretici omnes, ut suis
3 3 . Gi enim in bee struis Christo, placet Seo,eου probatus est hominibus. θ Qv
niam praedicta iustitia, & pax, & ga dium, spiritualia sunt, ideo quisquis in illis Christo seruit, is simul & Deo placet,
sectans quae sunt illi gratissima: σ
hominibus probatur, dum obicianio vutat omnem mali suspitionem,aut occarisionem. Carni seruiunt, qui de cibis & .
huiusmodi inter se digladiantur: spiri
tu, Chrisso seruiunt qui non sua tuentur , sed aliis per charitatem obsecundant, & omnibus fiunt omnia, qu omnes lucrifaciant. Et omnibus sese attemperant, ut omnibus placeant. Dinficile quidem est placere omnibus, sed qui prudenter se attemperauerit, place bit hominibus ratione utentibus, quos
solos homines voco, caeteros ver . non
ni si bruta animalia,iuxta Philosophos. obserua,quod licet ide sitseruire Cbria Ra σ Deo, O placere Deo o Christo rposuit tamen hanc verborum differentiam, ut doceat quod Christus Dns V, constitutus est a Deo Rex huius regni, di quod Deus est autor eiusdem regni. Iuxta illud,Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum C. ι eius. Et illud, transtulit nos in regnum filia dilectionis suae. Quod tandem rerignum traditurus ipse est Deo & patri. t Seruire autem debent subditi regi suo. & nos christo Regi nostro: in cuius Obsequio illas virtutes debemus colere, nimirum, iustitiae,& pacis,& huiusmodi. quas ipse tanto praecio comparauit rplacereq; debemus illi qui regnum in- nituit, quiq; offensus, iratusq; nobis
34. Itaque qua pacis sunt sectemur. σ. qua aedificationis sunt, inuicem custodirimus. 9 Cum igitur rex noster sit spiritualis, eiusq; lex spiritualis, nos serua illius spirituales esse tenemur, ad quos p rtinet ut omissis disceptationibus quae ad carnem pertinent, ea sectemur quae ad pacem faciunt, quae concorfliam
alui, quae matuum amorem nutrivi, deis
nique quibus meliores reddamur, mutuoq; iuvemur officio, non quibus offendatur quispia. Haec spiritualia sunt, i di eorum cultura propriὸ est Christia
obseruandum est hic eum origine, . i in verbo,sectemur, quod non dixerit Α- Org, postolus, teneamus, aut sequamur, sed sectemκr, sicut Ae David, non dicit sim-