장음표시 사용
431쪽
SOmno saepissime abstinuisse , omne sibi tempus perire ratos, quod non in studio poneretur, non modo valetudinis dispendio, sed ipsius vitae periculo bene emi putantes, quod tam serventor adamassenti Nos, Piod somno, quod voluptatibus, quod avaritiae, quod ambitioni temporis superest, collo a-mus in litteris et, eum quidvis potius agamus, miramur, impares esse nos iis, qui hoc unum agebanti Memoriae proditum est, Cum Populus Atheniensis decreto cavisset, ut Capite lueret, si quis Megarensis pedem in Astu intulisset, Euclidem, qui indidem erat Socratemque ante id decretum audire coeperat, cum sermonibus illius carere nollet, quotidie, Cum adulterasceret, tunica Ionga muliebri indutum et versicolore pallio amictum, capite atque ore velato, Megaris Athenas ad Socratem commeare et sub lucem eodem O natu ad suos redire solitum. Tanti putabat studiosissimus adolescens aliqua saltem noctis parte Socratem audire, ut ea de caussa et
singulis noctibus amplius quadraginta millia
passuum conficere et Vitam suam in apertum discrimen exponere non Vereretur. Mirum non est, tanto nos eis inferiores esse doctrina, quanto doctrinae amore inferiores sumus. Sed
432쪽
594 A. MU RETIde neglectu bonarum artium et de illo quasi torpore ac veterno, qui jam pridem juvenumn trorum animos oecupavit, et dixi saepe alias et dicturus sum. si sorte dicendo eum excutere et aliquos eorum, qui me audient, excitare ad vigilantiam possim. Alteram caussam esse dicebant, quae proseetus nostros
impediret, quod multo durior ac dissicilior
Set nOStra, quam veterum, conditio. Illi enim eum sermonem . quo in discendis tra tandisque honis artibus usuri essent, a nutria cibus cum lacte hibebant, a populo condisc hant, neque auL Atheniensibus, ut Attice, aut Bomanis, ut Romane loquerentur, sudam
dum, neque aut consulendi magistri aut libri pervolutandi erant; a poetis, quorum te tione puerilis aetas oblectari et ad humanit tem informari solebat, et in quibus interpretandis nullum sere aliud grammaticorum munus erat, quam ut sabulas explicaren et alia quas, bi sorte, peregrinas voem, quas illi glossas vocabant, et interdum genera quaedam dicendi abstrusiora et a vulgari loquendi eo suetudine remotiora indicarent: ab eis igitur, prout cujusque ingenium aut voluntas fer hat, aut ad politicos sive rhetores deduc liantur aut, imbuti prius mathematicis discia
433쪽
plinis, ad dialecticos et ad physicos sesa appliacabant et, i verborum Cura liberi ac soluti. ad res modo ipsas intelligendas ac pervide das omnem industriam ac diligentiam com 'Drebanti Qui eloquentiam adamarant, iis theatra, iis forum, iis curia pro schola; qui caussas diserte agebant, qui ad populum verba iaciebant, qui sententiam de publicis
negotiis dicebant, pro magistris erant; unum aliquem ex eis deligebant, quem colerent, quem sectarentur, cujus ad exemplum se formarent, cujus consuetudine et disertiores fierent et sapientiores. Nos non unam, sed duas peregrinas linguas discere cogimur, neque peregrinas modo, sed jam pridem extin ras quodammodo ae sepultas. Nam si aliqua urbs aut aliqua gens esset, in qua vulgo h mines Graece Latineve loquerentur; mittor mus eo pueros nostros, ut, cum a ten sunguiculis sermonis usum combibissent, gram diusculi dε rebus modo ipsis Cogitarent. Nunc nobis diutius luctandum ac sudandum est circa principia et in ipsis, ut ita dicam, carceribus, quam priscis illis, ut a carceribus ad metam pervenirent. Nobis antequam L tine aut Graece balbutire possimus, multa cura, multis vigiliis, multis magistris opus
434쪽
est et iis plerumque magistris meIiorum in pia utondum, qui ad id, quod se docere profitentuP, aliis ipsi magistris indigerenti Itaquam illi facultatem ac Copiam sine ullo labore a matribus et a nutricibus et a populo
hauriebant, eius nos u umbram aliquam con- seMaamur, meliorem aetatis partem in eo com
sumere Cogimur. Itaque gravis illa conquestio, qua nobilis olim poeta usus estia deploranda bellorum civilium calamitate: mra, quamcum ιerem mousit Pelagique pararima, quem ciriles Minerunt, sanguine, dextrem; ad nostra quoque studia non inconcinne a commodari potesti Sic enim et nos dicamus liceti Heu quanιum Texum ac sapientiae P rari potuit eo labore, qui necessario nobis ad intelligentiam usumque linguarum capte dias sulti Hain una ratio tantum apiad nomnullos potuit, ut publice persuadere conati sint, inutile esse totum illud studium, quod 'in Graecis ac Latinis litteris poneretur; Sua cuique lingua philosophandum, ut et illi s
cissenti Non enim Democritum, Hatonem, Aristotelem aut Hebraeorum aut AEgyptiorum sermone in disputando aut in scribendo usos Lucanus Pharsal. I, IS Sq.
435쪽
- ORATIONE s. 597 esse; sed eo, qui popularibus suis notus esset; neque Demosthenem Persica aut Macedonica, sed Attica liuina habitum eloquentem; memram insaniam esse tantum operae ac temporis Perdere, ut eum sermonem intelligamus eoque utamur, quo uti homines multis aruhinc seculis desierunt. ') Ne Demosthenem quidem aut Ciceronem curasse, illum, quo modo Cecropis aut Thesei; ' hunc, quomodo Evandri aut Romuli temporibus cives sui I cuti essent; suae quemque non gentis modo sed et aetatis sermone Contentum esse ' ditere. Midebant, id eo facilius factu esse hominibus Italis. qu6d praeclara illa Graeeorum Latinorumque 'monumenta iam pleraque Omnia in eam linguam, Uaa vulgo utimur, Conversa essent: uL illo peregrinitatis quasi Cortice ac putamine detracto, nucleis vesci mut osse Corasracto, succum medullam ipsam
Exugere licereL A qua opivione quoniam ita dissentio, ut avocandis a Graecae ac Latinae linguae studio adolescentibus ipsa sundamenta disciplinarum convelli ac Iabesactari putem; neque ullam pestem praesentiorem aut ullum Constructionis ratio postulat R.
436쪽
M. A.' MURETI certius exitium omnibus ingenuis artibus adserri posse arbitrer, quam si linguae illae, quae quasi sacraria quaedam earum sunt, negliganditur: exponam hoc loco breviter caussas judicii mei es siciamque, si potero, ut linguas quidem illas omni studio dignissimas esse, sed multa hoc tempore in earum tractatione Pe cari, liquido intelligatis. . Duas praecipue mihi
quidem caussae esse videntur, adol centes, cur et Graecam et Latinam linguam amare et in earum utraque praecipuum studium p nere debeamus. Una, quod Graece et Latine, 'Graece quidem et ΡIures et praestantiores, sed lamen Latine quoque sat multi, ejusmodi. Viri scripserunt, ut propter. admirabilem quandam sapientiam squa illi tanto supra ce teros mortales notuerunt,i ut aliarum geneuum humines, cum eis collati, idiotae Pudidam et agrestra suisse videantur dignissimi sint, ad quos intelligendos omnis ab Omnibus elegantioris ingenii hominibus opera conseratur. Nam si Platones, Xenophontes, Aristoteles, Theophrastos, addo huc etiam Plutarchos, Galenos, sed quo plures nomino, eo plures occurrunt digni, qui nominentur, si tales etiam viros Italia extulisset, qui cogitationes suas peracriΡsissent eo Sermone, quo
437쪽
vulgo Italia utitur; non ego quidem propter in ne sic, quidem veteres illos sapientes patres ac duces negligendos dicerem , sed tamen
aequiore animo serrem, si quis Graeco sermons accuratius discendo supersedere velleti Nunc cum domi nata et vernacula omnia tanto
jaceant infra illorum dignitatem, quanto imae
maximeque depressae convalles infra editissimorum caeloque, ut poetae loquuntur, minantium montium cacumina; quis iste tam mol- lis aci delicatus, quis tam ab omni vera pulcritudine aversus est, qui laborem non maximum neque fortasse tantum, quantus vulgo
putatur , ad illos maximos viros intelligendos capiendum neget 3 Quod et ipsum de vetere Latina lingua dictum accipi volo. Nam ita
me ille amet omnium praepotens Deus, auditores, ut ego vobis de ineo sensu libere atque ingenue loquar. Si ex Latinis scriptoribus neminem haheremus preeter Cicemnem, Vimgilium, Senecam, Liviuin, Ρlinium, Tacitum; et constat, multos esse 'alios, qui in idem album referri queunt: sed si eos solos haberemus , justa tamen mihi caussa videretur, Cur ad eos intelligendos litigvam Latinam avide disceremus. Nunc accedit alia longe gravissima, quae nos lucendere utriusque audio de-
438쪽
M. A. MUR ET Ibeati Nam cum earum linguarum, quarum usus eruditis eum vulgo communis. est, unaquaeque et certis et angustis limitibus circumscripta teneatur, o harum, de quibus , agimus,MSVS toto. propemodum, terrarum . orbe dissi
sus esti Italice loquentem soli Itali intelligent; qui tantum Hispanice loquatur, inter
Germanos pro muto habebitur; Germanus inter Italos nutu ac manibus pro' lingua uti cogetur; qui Gallico sermone peritissime ac scientissime utatur,. ubi e Gallia exierit, saepe ultro irridebitin ; qui Graece Latineque sciat. is quocunque terrarum Venerit, non intestia tur tantum, sed apud plerosque admirationieriti Atque haec ς-ssa vel max1m'. mpit, cuT Graece aut Latine potius, quam 2Iinlice aut
Gallico scribere, quicunque id egrmio pim
Stare . Munt, debeanti Nam qui scribunt, aut utilitatem Publicam aut gloriam suam S quuntur. Si utilitatem. Publicam: certe multo pluribus proderunt, si ea lingua scribant, quae. apud Omnes gentes, quibuscum .modo 'aliquid' nobis usus aut commercii est, intelligatur. Gloriam quoque suam longius. latiusque Missundent, si ea scribant, quorum Pulcritudo ab omnibus, populis ac gentibus per
cipi queat. Ut igitur peregrinantibus opi de
439쪽
osset , reperire genus aliquod num Orum, cu- ius eadem apud omnes aestimatio esset, multoq libentius uterentur iis, quam illis, quitertio aut quarto quoque die, cum detrimento et cum 'molestia mutandi sunt, eum
ibi tantum utiles sint, ubi imperat is princeps, cujus in ditione cuduntur; ita nemo nostvidet, quanto commodius sit, uti ea lingua, quae in omni gente ac natione reperit aliquos, et quidem non ex sece vulgi, sed ex quaque honoratissimos quosque,' a quibus sine inte prete intelligatur, quam iis, quae simul atque pedem ex hac aut illa provincia extuleris, alios atque alios interpretes requirunt. Quomodo ex hac florentissima et nobilissima urbe
in omnes terrarum Ρartes, quomodo ex Omnibus terrarum partibus in hanC urbem legationes mitterentur, si aliam linguam, quam eam, Cuius apud suos publicuS usus est, nemo didicisset Quomodo in illo augusto ac sacrosancto cardinalium collegio de gravissumis rebus, et quas saepe iis solis notas esse expedit, qui sententiae dicendae jus habent, deliberaretur, si, quot ex nationibus Consessus ille constat, totidem interpretes adhibendi forent 3 Qua in re maiorem Latinae quam Graecae linguae utilitatem esse lateor, intelli-26
440쪽
M. A. ΜUR ETIgitur enim a pluribus. Itaque ad usum Latina potior est, ad doctrinae copiam Graeca. Argumenta, quibus nituntur, qui c0ntrariam sententiam tuentur, infirma prorsus et imbecilla sunL Ajunt, veteres illos, qui tanta in admiratione sunt, sua quemque lingua philosophatos. Ego autem ita respondeo: si illis quoque temporibus lingua aliqua fuisset
Communis omnium, qui ubicunque essent, eruditorum, ignota ceteris, quales hoc te Poro Graecam et Latinam esse constat; non est dubium, quin ea potius cogitationes suas explicaturi fuerint, quam ea, quae Vulgo quoque communis esseti Nam ut ΡOetae vulgus sibi iuvisum esse profitentur; ita ipsi quoque ad mysteria philosophiae turbam a mittendam non putabant ideoque obscur bant ea de industria, alii numeris, alii ali goriis, alii tenebroso quodam dicendi genere, ut ostenderent, se sapientiae tantum studiosis Scribere: quae caussa suit Aristoteli cur V. c. Horat us carm. I1Ι, 1, 1ι ep. Aristo t. in epp. Graecan. P. II 6. ed. Aurel. AllobxOS.