Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

481쪽

reiicit. Parua enim tantum pars maxilla est, multo maior nares, Oculorum foramen et palatum. Et quae proprie caluariae ossa dicuntur, eorum os frontis, multiforme et cribriforme, ad oculorum seramina naresque pertinent, cribriforme etiam parte minima ad caluariam. Maxillae vero ossium pars minima maxilla est, neu nisi e partibus estecta maxillarium minoribus; cum ea caeteroquin ad nares, Oculorum foramina, palatumque, uti reliqua pertineant. Eum vero ordinem in horum ossium

descriptione seruat, ut primo de verticis ossibus, tum de frontis et occipitis osse, ossibus temporum, osse multiformi et cribriformi dicat, hisque maxillarium, iugalium, nasi, palati et ossium spongiosorum inferiorum, nec non vomeris historiam subiungat. Ossis occipitis mucro superior saepe per sutin p. ISI ram transuersam a reliquo osse veluti separatus est. In aliis caluariis ab ima extrema lambdiformi, vsque fere ad sagittalo sectum sutura est; sic ut inter futuram illam secantem lambdiformemque, portio contineatur satis magna. In aliis idem os, sutura alia extrinserat, fissura, quae in iunioribus hoc os diuidit, in suturam versa. Tubera ossis occipitis, p. 13 3. quibus illud in sinus vertebrae primae recipitur, nonnunquam in capitula duo diuisa sunt, quae saepe penitus, saepe autem in lateribus tantum disiuncta deprehendunturi ossis ethmoidei prae reliquis elegans et subtilis descriptio datur. ossa palati in ba' p. tyr

sin, squamam cum cornubiis duobus et processum diuidit. His de ossibus calustriae propositis, Cl. p. 2OR, Auctor de conceptaculo encephali in uniuersum agit, et de Oculorum foraminibus, naribuS, m xilla superiore in specie, porro de palato, auribus et caluariae circuitu exteriore disserit, rationemque crassitudinis caluariae exponit. Tunc commissuras p. 2SQ.

caluariae, riturarum ossicula, pluresque, quae in

482쪽

lis occurrunt, varietates adducit. Deinde Arainina conceptaculi en cephali, sinuumque vestigia, foramina, quae in orbitam siue oculorum foramen, et in nares, in palatum denique et aureS patent, recenset, indicemque foraminum in caluariae circuitu e

teriore subiungit. Maxillae porro inferioris historiam addit, capitisque positum et mobilitatem expo- p.rs r. nit. Ad laudamentum spinae , finita capitis descriptione, Id. A L s i N U S proficiscitur, coxas scilicet, et quomodo per earum ossa, et os sacrum, sundamem tum totius corporis fiat, indicat, pelvimque describit. ossium coxarum historia exposita. Deinde ad pedes descendit, et de semore, cruris ossibus, tibia et fibula, et modo, quo articulatio in genu fit, nec non de patella et horum ossium compositione agit, pedisque extremi, tarsi eiusque ossium, metatariique, descriptionem exponit. In metatarsi historia, os metatarsi pollicis a gracilioribus quatuor reliquis metatars ossiculis separatur. Digitos tunc pedum describit, os primum pollicis pedis et duo ossa eius sesamoi dea, nec non vltimum pollicis os sesamoi deumque eiusdem addit. Ad ossa deinde digitorum minorum transit, et totam hanc tractationem, disputatione de compositione, Arma posituque pedis extremi, de mobilitate partium eiusdem, et ratione pedum claudit. p. 366. Supersunt brachii ossa, scapula, clauicula, hinmeri os, cubitique ossa, radius scilicet et vina, de quibus quoque suse et eleganter Noster sequentibus capitibus exponit. Manum, carpum eiusque Ossa, meta Carpum eiusque ossa. digitos manus eorumque ossa

prima, media', postrema, sesamoidea pollicis et re liquae manus describit. Compositionem postea ος

sum manus, manu3 eiusque partium formam, positumque et mobilitatem, manuumque et brachio-

P. rum rationem addit. Subiicit denique ossis hyoidis histo

483쪽

historiam, quamquam illud extra sceleti fabricani est, cumque ossa hactenuS enarrata ex virili sceleto descripta sint, quae aliter in Deminino sceleto comparata sunt, additi Foeminarum Ossa in uniuersum mi- p. 73.nus plena sunt, ostenduntque imbecillitatem quandam Demininam, non tantopere enim ae viri. , mulieribus ossa exuberant. His vero omnibus haesen .s P 76. propositis, in fine libri sui Cl. Auctor quaedam dedentibus adiicit. Vidit ili. ALs IN Us homines, quibus in maxilla superiore secantium duo tantum erant, aequaliter tenentes spatium, quod inter caninos est. Canini et aeuti praeterea frequenter extra seriem reliquo um dentium ponuntur, hi ab interiore, illi sere ab exteriore parte. Uidie in infante Noster dentem, qui deorsum directus insta ex mento perforata cuto eruperat. Alias varietates omittim . IX.

h. eo

Tractatus de rabie canina. Auctore R. I A Μ E SMed. D. Funestus plerumque hydrophobia morbus, etsi

a multum exeruciauit medentes de inueniendo remedio, quod et leuandi et praecauendi illum habeat potestatem, sollicitos, nunc tamen omni, qua par est, adhibita industria pervestigatus, magis magisque obsequiosus medicinae redditur, et praeter egregia, a Cl. Mi GENT obseruata, iam a Cl.

484쪽

Auaore in turpetho minerali essicaeem paratam mm .dicinam, etsi serius, indicamus '). Quum plerumque hydrophobia animalis rabidi morsum sequatur, pro morbi etiam sequela illa habita p. z. est, hine Oxemplis mox docet Cl. I AMES, aquas metum ab aliis quoque eausis prouenisse, nempe ac cessiste febri acutae, exortam suisse in homine, prae anxietate sui ipsius digitum mordente, nec non Obseruatam in homine, qui variolis laborans secundo post eruptionem die hydrophobieus factus est. Praeter ea exempla sibi nota esste scribit Noster, animalium aeque ac homin una rabidorum, quibus hydrophobia non superuenerit. Memoratu dignum est, canem iam rabidum nihilo tamen minus lac iam p. ro. bisse, Mium per aquas traiecisse. Quare cauendum esse iudieat, ne propter huius symptomatis defessiunxabiei absentiam aliquis praesagiat. Communicatio tamen veneni solum per inflicta

morsu vulnera contingit, minime per Vulnera, cor-

nubus vel alia parte corporis animalis rabidi facta, siquidem nec sanguis animalis rabidi enecati, in os necantis insiliens, noxius extitit, nec saliua sine vulnere applicata iis, qui medicinam canibus porrexere rabidis.

Hinc, ubi per osculum propagata fuit hydrophobia, Laum id esse censet, si cuticula labiorum laesa fuerit, I praeter enim eam epistolam, quam dedit Cl. Auctor ad SLOANE I73 s. in Philos Transacti Vol. XXXIX. No. I. artic. VIII. p. a . hoc etiam inuentum exposuit in libro: Art. os euring. the madnes reaused by the bite os a maddog. London I 3 S. 8.qui recusas prodiit titulo: min method os preven-ring and curing the madness caused, by the bite os amad log. Ibid. I 3. 8. a quo vix differt ille, quem iam exponimus. Deinde hanc suam methodum eta am e mmendat in modem practice of Physich. Lum'

485쪽

rit, et hanc causam in aliis similibus quoque casibus

adsumit. Num ab esu animalium rabidorum mombus communicari queat, dubium est, siquid ein iecinore canis rabidi nonnulli medicinae loco utantur. Certum autem est, morbum ad alios Canes transferri,

si stabulum rabidos canes habuerit, etsi rite illud fuerit purgatum. Arbitratur itaque Cl. Auctor, rabiem hanece esse P. I9sebrem carniuororum animalium, per inoculationem autem aliis tribui. essiuuia animalibus nocere nec homini, prout variolae homini, aliis vero animalibus non communicantur. Febrem esse cum delirio ex

eo apparere, quod canes rabidi euadant, si ab aquae usu arceantur, in primiS, si rancida, putrida et fomlida simul dentur alimenta. Eadem autem post p. 2 . morsum animalis rabidi sequuntur, ac post inoculationem variolarum, phaenomena, in primis, ut ille locus, ubi per vulnus applieatur venenum, exul Ceretur primum. Confirmat etiam Cl. Auctor adducto exemplo, contagia sine suspicione rabiei caninae propagari posse, dum semina, ex morbo delirans, digitum alterius funeste momorderit. Sunt tamen certa rabiei in sane signa, etsi ea, p. 3 I. quae BOERHAAvIUS collegit, omnia simul non adsint, alia porro in rabie, quae sine et alia, quascum furore est. Addi his debet singularis aliorum canum non rabidorum horror et auersatio ab iis, qui rabidi sunt, nec non clamor poeuliaris murmurque ululans. Porro rabiei praesentia cognoscitur, si cibi particula, saliua canis rabidi imbuta, sano offertur, illum vero hic refugiat. Mirum autem est, hominem, a cane demorsum, et p. 3 S. Post rabie correptum. accessu suo ita terruisse ca-Mes, ut subito cum clam re aususierent. Ipsum tamen morbum non in omnibus animalibus vel homi- nibus Protinus apparere, commvns ost huic cum

486쪽

aliis contagiosS, v. c. malo venereo. Sunt etiam

exempla, ubi post morsum perinde bene valuerint in- p. 3. secti ac prius, Et quum hydrophobia etiam ab aliis causis pendeat, eo se induci non patitur Cl. Auffocive post multos demum annos excitari eam credat,

sed ad summum quatuordecim dies post morsum persentisci. Periodicam vero concedit, quum in semina quadam post septennium bis, et deinde post sex annos morbus recruduit, aliis citius redit, aliis post aliquot tempus demum, cuius rei causa varias obsem

P. S . uationes addit, simulque docet, pulueris antitysi usum omnem morbi reditum Praecauere non potuisse. Nune ipsus morbi naturam et symptomata percurrens Cl. Auctor, CAELIUM AURELIANUM

in primis laudat, reliquos enim scriptores, ut supra iam notauimus, ex multis exemplis symptomata collegisse notat, quas non semper omnia adsint. Adficitur autem in hoc morbo ea primum pars, quae vulnus accepit, sine omni causa aeger anxius redditur, corpusque graue, somnus turbatus est vel nullus. Alimenta in ventriculo corrumpuntur, nausea, vomitus, continua oscitatio accedit, et auersatio

fluidorum. Paullo post insatiabili excruciatur aeger siti, cum ingenti metu aquae, visa vel nominata tantum aqua. Pulsus fit plenus, contractus et irregularis. Vrinam paueam frequentius mittit aegrotus, cum tremore et conuulsione. Vox rauca fit, clamori canis non absimilis, idemque corpus com ponit eanis dormientis ad instar. Respiratio redditur disseisis, oculi rubri apparent, corpus dAte nuatur, pallescit, insudat, lingua ex ore exseritur, in viris priapisimus cum inuoluntario spermatis essiuxu. Tandem accedit singultus et vomitus bilis nigrescen- p. 63. tis. in demortuis porro cadaueribus valdOperooesophagus inflammatus inuenitur, cum asperae

487쪽

arteriae tunica interna, ventriculo et intestinis. Saepe in ventriculo, qualis vomitu reiicitur, Viscida, glutinosa, viridis vel alius coloris bilis, lin cystido fellea vero tenax vel similiter nigricans occurrit. Pericardium siccum, pulmones nec non ventriculi cordis, condensato sanguine distenti obseruantur. Nerueum tamen fluidum in hoc morbo corrumpi, p. 69.

minime sibi persuaderi patitur Noster, quippe de

cuius existentia nondum certus sit, nec probabile

videatur, in tam subtili fluido sine effectu diu latere Poste virus, nec sanguinem ipsum aceusari posse, quippe qui post aliquot etiam dies intaminatus mittitur. Sedem itaque tribuit illi miasmati telam cellulosam, in qua virus etiam venereum residet: haec ubique praesens facile potest a vulnere quocunque imfici, ut progrediatur malum ex una ad alteram cellulam, usque dum satis sit ad excitandum morbum corruptionis. Hinc sanguis ab initio bonus, paullo post P. So.

peior redditur. Ex quo simul apparet, quare medentes, qui vel sanguini vel neruis adscribunt ea sim morbi, suum non obtinuerint finem. Corruptaso pinguedine, Cuius pars non pauca ad bilem seditur, deinde ipsa bilis mixtio laeditur, tenax saepe nigricans fit, quae mentis alienationem facit, et e purgata leuamen adfert. Huius ergo genesin unde nisi a veneno canino deducere possis Z Cur autem p. 86. pars adfecta primo adficiatur exulcereturque loco, ingrauescente morbo, aeque difficile dictu est, ac in aliis morbis, inoculatione excitatis , ut in variolis atque morbo gallico. Sensum vero lassitudinis, somni inquietudinem, insomni detestand , musculorum tensiones, et similia symptomata, ita non pertinere ad hunc morbum arbitratur Noster. ut illi solum propria sint, quum in biliosa di arrhoea et eiusmodi morbis pariter observentur. Addi autem de- P, y bere singularem quandam et vividam in organa sun

488쪽

soria actionem, atque impressionem, quam a maiori sensibilitate organi deducit, quae etiam tunc superior est ac in aliis morbis, phrenitide atque m nia. Reliqua symptomata, a BOERHAAvIO aliis. que relata, in cholera et omni, qui a bile corrupta aut peruersa nascitur, morbo pariter eueniunt, ex-

copia forte hydrophobia, quam in anima nasci ex P. 98. sensu corpori ingrato, Cl. Auctor iudicat, aut ex instinctu: qui nec homini sit denegandus. Id, quod

variis obseruationibus confirmare satagit, et, quum oes phagus in hoc morbo inflammetur vel exulceretur semper. hinc a fluido quocunque grauissime adficiatur, instinctum quasi excitando ideam auersationis inducere: siquidem ab oleo vitrioli in Oesophago exulcerato idem euenerit, in consensum quoquo trahitur ob viciniam aspera arteria, et minatur su- focationem. Quod ventriculus multum intumescat a bile prouenire Corrupta Videtur, quae ex P. I OS . merite Nostri esseruescendi cum aqua aut liquido adsumto acceperit qualitatem. Grauissima tandem. quae in tertio morbi stadio ponit BoERHA AUI. US, symptomata; sunt omnium potius exasperatio, neo eo ordine obseruanda semper, quum per interualla respiscant aegri, et nimia praec0rdiorum oppressione vel sit Vocatione Pereant. In fel a collutosa vel pinguedine virus canis rabidi residere, ipsa comprobat curationis indoles, iisdem namqUe remediis, ac virUS venereum, morbus

tollitur Hinc adducit Cl. Auctor exempla multa, morbi, per turpethum minerale pei Curati, olim iam tradita 'in, et aliorum quoque facta tentamina in suae opinionis confirmationem addit, ex quibus Patet, canes rabido S, aequ2 az homineS, hac exhi

489쪽

phylactice a morbo liberatos. Inseritur etiam ID. Dou GL Assis Obseruatio, quR pra*cipue Vnguen p. I 3 . tum mercuriale, extus adhibendum suadet, et fructuosum extitit, nec non DESsAuLT in libello, P. L 36. fur H rage, commendatum unguentum ex tribuS me curii , ex cinnabari reuiuiscentis, partibus, et una parte pinguedinis humanae et porei nae compositUm.

Etsi autem Noster probet se primum mercurii usum interne suasisse et adhibuisse, fatetur tamen, se ante inunctionem mercurialem non adplicuisse. Dein dude puluore Cobbiano disseritur, quem iam alibi ad' p. Is 3.

tata repetit, mercuriali unguento ossicaciter mor- p. i6.bum tollente. Rationem autem, cur turpethum

minorale praetulerit aliis, hanc suggerit, qu0d pQ tentissimum illud sit mercuriale remedium ut celeri P. ISO. ter efficax, immo emeticam eius virtutem ad modum salubriter adhiberi. Infamiae notam imprimit illi operationi, qua dicitur vermis eri i cani, qua scilicet filamentum instre, P. ZOI. mento acuto sub lingua exscindunt, quod neruus est, quo facto, vel non rabidum canem fieri, vel morsu laedere non posse creditur, quippe quod

homines nimis securos reddat, exempliS vero Constet, canes nihilominus rabidos euasisse. Aeque ri- P. zO .diculum iudicat, si vulneri ad praecauendam hydrophobiam pili canis imponantur. Salis et cauterii essicaciam dubiam relinquit Noster, nee opem serre putat, nisi protinus, plaga salsa, applicentur. Iam olim diu multum quo, tamquam prophylacticum remedium, laudati sunt cancri fluviatiles, in cineres redasti, cum puluere radicis gentianae, de quibus, etsi erudite disputet Cl. Auctor, suum tamen suspendit iudicium, aequo ac de remedio quodam, a SCRI-

vid. comment. Nostr. Vol. φ P. II. P. 33 I.

490쪽

so NIO ORGo excitato, et de Cute hyaenae, tamquam amuleto, brachio circumligato, et de puluero p. z Ι 8, PALMARII ). Non omni tamen effectu destituitur remedium Peaeter Medicine ''ὶ. ΜE AD Commendat puluerem suum antityssum, quem etiam aliquando profuisse vidit Nos fer. Vsum autem hepatis, ex cane rabido desumti, recte deridet, quaedam autem remedia ea propter utilia visa fuisse censet, quod multi dicantur demorsi a cane rabido, qui P. z3 talis non fueris. Balnea autem in aqua frigidissima, vel in marina, vel in sale saturata omnino adhibenda esse iubet, suaque utilitate non destitui credit Sinperstitionem redolet curatio per incantationem Ce

torum hominum, in Hispania facta; qui solo suo

adspectu canes rabidos necare se posse praetendunt, nec non assiatu tollere morsus effectus. Eodem enim se modo habet ac morsus tar tutae Curatio per musigam, cuius et morsus et curatio in ipsa' Italia in stibulam iam abiit, de qua re indubitatis conuictus est Cl. Auct0r argumentis. Haec de ipse libro . Non possumus tηmen non,p.2sq. quin totius hic traditae methodi medendi summam

quoque addamus, quo in periculoso, hic studiose

atque I Hunc puluerem describit, qui de his et aliis speeim

eis aecurate differit VAN ANIET EN Comment. in BOERHAA V. aphorism. T. iii. p. S86. Paratur ea ex seliorum rutae comminutorum vneii sex, theriacae Londinensis vel Venetae, assii comminuti, limaturae stanni unciis quatuor. Digerantur haec cum dilabus mensuris vini Canari ensis, aut in usum delicatulorum cum eadem quantitate cereui-siae anglicae optimae. Exprimantur, eolentur, prodosi exhibeantur duae vel tres unetae, per Nouem dieS mane propinentur. Quicquid ab expressione remanet, applicetur vulneri et renovetur omnibus

viginti quatuor horis.