장음표시 사용
321쪽
lemonstrati via in est. quod adiuri git. Dat praecepta quibus laudes vituperationesque tractentur, id est quibus loci A. Ac priniuin dicit eosdem locos esse laudi et vituperatiotii. quos in primo libro ' et illud iudicialis causae. hoc
est omnia adiri liuia personae. Partiti ir lamen breviter laudes et vituperationes per animi res et corporis et extrinsecus: animi virtutes artes. Scientiae. 5vel contra vilia: corporis totiug vel in partibus, pulcli ritudo. valetudo, integritas et cetera huiusmodi: extrinsecus Sunt patria. parentes, cognati, amici. magistratus. divitiae et cetera liuiusmodi. t ostreinum praeceptum dat in laude et vituperatione: non tam nos considerare debere quid corporis sit. quid sit extrinsecus. quam ipt id sit in animo. milia enim vel laudanda vel iuvituperanda non rebus externis, non rebus corporis. s d animo metiuntur.
57. Sin aliquae res accide ut dillicite ile possibilitate dicit. Juasdam si nulli cesJ ut aliter omnino fieri non possint. Κasilinenses sese dedere AnnibaliJ nisi velint se same perire. Ergo hic exceptio: Κasilinii in venire in Annibalis putestatem. Ilic aliter omnino fieri is
Tunc adiunctoJ ubi exceptio. Nisi propter aliquam causamJ ita non est necessitas in civili quaestione
illa, qua sine condicione eSt. l'ariter autem ex liis multas esse resJ id est necessitudines. NNam omni tempore id pertinebitJ id est exi optio ipsa.
5S. Ac summa quidem necessitas videtur sesse honestalisJ Iino sunt quidem. honestum et utile. Sed utili cum duo si ibiaceant, coriani oditas pi incolumitas. quasi tria essecta sunt: v rum hori Sias praeponenda, secundo loco habenda incolumitas. tertio commoditas. Proinde ut quaeque res sit J aut honestatis aut incolumitalis. At non eo consilio, quo Aristippus ut sociorum cadavera tempestalibus liberar t. 59. Laudes autem et vi lupi rationesJ Demonstra liva. quae supererat. sola tractatur per honestatem, quae demonstativa partes habet duas . laudem mel vituperationem: utrumque tamen ex attribulis personae tractatur.3 ei mei: liel O et illud mei. sed in B dtio de hs pum tuta, in μ' eram atini: abicere noluimus, quυniam ne abiectis quidem locus intellessi potest is per animi rosset dF: animi uel B. animi et O G partibus mei: partibus tui J O 9 non lanium B tu quid extrinseeus sit II in animo sit B li externis BF : liesternis ει extrinsecus 12 nccident mei: incident O de iii possit,ilitate i l quadam quaedam civ M Kasilinenses AE: Κnrinenses Cassilienses L . Cassi- linenses D sese mei: se O debere/U IIannibali BFo se mei: ora. O15 Cassiliniim BO Hannibalis BO l' Tum MD nil iudieatio aed m. 2
in ras. 20 Pariter nutem ex his multas esse res B: parie et his autem l parti in autem ex his F corr. in mulius esse res ἀβ', Praeter haec autem esse multas inuenias res O: istae malim: pati ini nutem multas etc. 22 Ac summa Br ad summam dFneeessitudo O 23 et utile sed utilem a incommoditas V. item s. 2524 quas ii 26 ut et dF 31 truciatur. ExPLiciT F, tractatur: vi Νir d.
νLicit B. Sequuntur in I capi a de attributis personae etc.. ultra manu, sed eiusdem aetatis scripta.
322쪽
DE AD TRIBUTIS I ERSONAE. Cum sint uitiletini ad tributa personis, quibus adprobatur cuiusque persona. nomen hominis certis suis designans et sanguinem et hominem nominibus exPlicatur. cum nullo socium neque nomine neque adtributo. Natura esta adtributum extra ipsum hominem, ' praeter in patria, gente. sanguine eeterisque. Haec enim licet dent holmini commodum, non tamen proprium. in ipso vero homine circa corpus et animam. quia natura dat plurimas et animo et corpori qualitates. Ergo natura accidens res est, quae aptiorem hominem ad unum quidque facit. Itaque non orator natura est, sed oratorius, id est
. qui orator esse possit: verum has qualitates vel diligentia conparat facitque persectas. et habitus nominatur: aut in has casu quodam ac repentino motu frequenter incidimus. et ad secl in dieitur: aut in nos inclinamur studio quodam . quod ipsum studium per se nihil aliud est quam voluntas adplieata in aliquas qualitates. Ergo adlicimur qualitatibus tribus modis: ortu et natali.ib et est natura; adfici iamr repentinis casibus, et adsectio est; adficimur industria ac constantia et perseveratione, et habitus est. At vero ipsum studium. quod esse definivimus adplicatam in qualitatem aliquam animi voluntalem, hoc, inquam. studium nunc adsectio est, si pro tempore est. nunc. si perseveraverit. habitus. Dipsum studiumJ nam iani quasi perceptio quaedam N in me est rei eius, cui nomen est studium. si perseverat: sed ut studium intellegam. illud debeo considerare . quod ipso studio petitur, ut litteratura aut geometria: quod si perceptum sit, habitus studio perceptus est. Ergo natura
3 in eertis D, aes in del. designatis e . Nas., is de Orem de ignantibus 4 nomen D li extra ipsum hominem) 'Me est quod non pendet ab arte. discip a m- areiade humana' Capp. praeter DF: ut BO; fori. praeter sexum I homine mea: homine est eo ulra o quia qua D, quae BG natura mei: om. Os unum quodque o non oratorum natura est sed oratoris ius id est qua ora-lorum F II nominanive BO quodam easu F 14 tribus modis scripsisnuas . infra p. 3o6. 89r modis D. duobus modis F, his modis BO. aed his in B sv. lin. lo deflnimus O adplicatum D eorr. ex adplieatam is nam iam DF rnon iam B. iam O: Nam ipsum studium iam F eo'. et nos Ipsum studium vi νι--aema inelusimus re perseuerauerit 6 21 fori. nι litteratura, ut geom. MUMA LATINI. 20
323쪽
accidens qualitas est, iit animae vel corpori vel extrinsecus, et accidens ab ortu ac natali: accidit autem mari vel seminae: nam marem esse aut seminam non iani inter commoda conpittatur. Adsectio est accidens qualitas vel repente vel studio mox desitura: nam si permaneat, sit habitus: dicta adsectio, quod iniiciat qualitate. Et erit adsectio incipiens habitus vel victus: non enim 5 Omnia ad exitum tendunt. Habitus est perceptio qualitatum: nam haec percepta philosophi dixerunt. Hae qualitates vel commoda sunt vel incommoda: quae quoniam tribus modis qualitatus eveniunt - ' multa his enim omnia communiter eveniunt, Verum per existentiam ea quae evenient secernentur; nam
alias vis in eo commodo quod per naturam est, alias quod per adsectionem. 10 alias quod per habitum - habitus non potest esse, quod non aliud est alque illud, quod habetur: nam quia ignis calet, putant aliqui habitum esse, quia perpetuum sit, cum ipsum ignis hoc sit, ut caleat: itaque potius natura est. Hahitum multi non nisi deo dant, et verum est: ille enim habet omnia percepta. At vero homo numquam ita liuid perceptum habet, ut non in prο- i5 sectu cotidie sit: et hunc prosectum ορμήν dixerunt fid est progressionem litandam. quam ορμήν habitum dixeruntJ. Ergo pro existimatione maioris perceptionis in homine habitum intellegimus, ut si adsectione quadam aliquid quis agat; ut orator in foro non persectus, tamen si in eo progressio est aliqua, habitus dicetur: certe pro commodo suo vel habitum vel adsectionem 20
faciet, non ex vero. In rebuS enim nomina Sunt certa, illiae alterum Significent, ut iracundus' habitus est, iratus' adsectioniA: et haec ορμή, cum Studio et diligentia evenit, habitus est, cum naturaliter, natura. Studium eSt autem
vel adipiscendi aliquid vili retinendi voluntas, quo vel adipisci aliquid vel retinere optamus vel adepta retinemus. Victus est vel l quod ipse homo agit. ravel quod circa ipsum agitur: omnia lite habet, quae natura, habitus, adsectio, studium. Nam oratorem esse . quod est habitus, et victus est, si in ea exercitatione sit. Itaque, Cicero illita adsidua ac perseveranti diligentia ita rhetoricam percepit. ut ea in eo perpetua esset, habitum consecutus est. Sed quia eius actum sibi instituit ad usum vitae, est idem in eadem re et in habitu et auin victu. Itaque multum plerumque de virtute habitus detrahit, si victus afuisse dicatur. Nam licet orator plenus sit perceptione ipsius artiS, tamen aliquantum argumento detrahit, si neges in eadem exercitatione vixi8Se, ut ipse contra Caecilium, quia aufert victum, infirmat habitum, cum dicit:
quando tute tui periculum fecisti' Plerumque etiam si nihil agat ex a5
Cio. div. in Caecit. S. 27. 2 mari avi seminae O esse ac sem. Et . 3 uel repente uel sponte B, uel repente uel sponte O 4 permanet O b ius ciat mei: assiciat Capp. et O qualita-iem 7 Haec DF ου qualitates stlossema videtur his enim omnia D: his enim commoda F, his commoda uel incommoda B et edd : multis enim omnia communiter eueniunt coni. Christ 10 alia - alia - alia Bo post nis in F est superare. natura D in eo quod O per Om. F Il in eo quod O habitum om. D pr. m. esse nisi quod B 13 hoc ipsum sit ignis B, hoe ipsum ignis sit O 14 enim Brom. DF 16 dixerunι-O id esι - dixerunt B in maro. hahet 17 quandam Om. BiF; Capp. Ioeum ex ed. Basu. Sic dedit: et hunc prosectum dixerunt προκοπήν, id est progressionem quamdam: alii habitum dixerunt. Is est aliqua progressio O 20 dicatur V 21 non ex uero DF: ii omen erit ox nitero B. nomen ex ultero erit O 22 assectionis est F opnus oum F add. a. I. at rente cum 24 quo Durid est quo B. id quo O 28 quia D: qui BFD adsid nn mei: assiduo studio Ono perseuera iiii diligentiu B: ae Om. DO, peraei ierantia diligentiaque F 30 est idem
mei: est O 3I detrahit DFi detrahitur Bo 32 ab suisse Bo 33 detrahis Bo34 qui aut seri D iii firme F
324쪽
habitu, hoc ipsum quod iiihil aget, est illi victus, id est vitae modus: liam ut
in victu est, quibus amicis utatur, item in victu est, et si non utatur: et certe,
quia nihil horum debet deesse personae, potest lia hilum habere ex geometriae perceptione, in ilua nihil agit, et victum de usu rhetoricae. Victus autem 5 omnis ad qualitatem tendit, sed ea qualitas vel in adsectione vel in habituerit. Deinde illi oratione vel altilia id rhetoricae nosse, quotl est adsectionis.
et ad loquendum aut discendum aptum esse, ilii Od est naturae. et Rutili aut studere velle, quod est studii, et cetera imiusmodi habet victus. Verum in hoc considerabitur victus circa haec omnia, si ila agat vitam, ut haec exeris ceat. Non enim quia natura tollui aut studere POSSumus, iluod proprium ita-.turae est, idcirco et inde vivimus: sed si sic ordinata sit vita nostra ad omnem Substantiam rei familiaris illi aerendam, ut inde vivamus, id est inde nobis omnia Suggerantur ad victum, merito victus ex exercitatione diretur. Item e , si sit habitus et non in ipso habitu agat vitam et virtutem Oratoriae consecula tus sit, erit habitus, non victus: eodem modo et adsectio eSi, Si pro tempore. id est prout i 's ali pia tulerit, loculus fuerit, non perpulua consuetudine inde vivendi. Eodem modo et iii studio sest, si non studium quodlibet in exercitatione viuiu tulerit, unde victus nominandus Sit verbo tenus, ut causas agerc, ut docere est huius studii: sed quia Ordinata voluntas est ad usum 20 vitae, merito dicetur et victus. Singulis enim his res quaeque in eo quod sunt item tribuendae sunt: ut item etiam Servus circa hoc quod in hac condicione est, fortuna sest: si Servitulum serviat tota vita, victus eSt: sic celera de fortuna. Facta vero et casus et Orationes et consilia si ut superveniuntia accipimus, erunt suis nominibus. Nam victus non est sine saetis, casu, oratio-T, ilibus, consiliis, sed si evenit, ut diceret, ut saceret, ut ei aliquid accideret. ut consilio uteretur. Et haec omnia, si sic accipiamus ut actiones non ordinatas neque instilulas tolo vivendi tempore, erunt suis nominibus: sin automin eo genere vivendi posita suerint omnia, ' quae tibi constituendi ad vitam
univcrsam, victus nominabitur, non Suo qui que nomine. Facta autem, Casus,:in orationes, eum ex futuro tempore argumentum dabunt, ex praeteritis con-sirmabunt tur. Nam ideo hoc illi accidit, is ita hoc fecit, hoc dixit: ideo hoc dicturus est. pila hoc illi accidit.
DE AD TRIBUTIS NEGOTIO. Negotium factum ipsum est, unde iudicium est: in iudicium etenim vel x, in deliberationem veT in demonstrationem non Venittir nisi propter factum.
Singula igitur quaeque, quae homini aut Obiciuntur aut de homine quaerunt quod iiiiiii ligit D in Om. F 2 item mei: ita o in uiui uJ imicium Fi, assectionis ret O T diseendum mei: dicendum O et loqui aut l. BFO llsed om. F si om. D I3 ad ulctum J adiunctum V ex B: Om. DF di eo iur L i: disci iur illeiiur D BD i5 si pro DF: si est pro AO in locutus GDist: si lo- cuius D, si locus BFD l T in sanie studio) om. II exercitationem F Ιου no. . minandus Om. cod. nas. et O sit DF: est BO I9 huius studii B: hue studiis
studii D, his studiis F qmal si B est Om'. F 20 singulis D: in siugulis
BFO 2l distribuendae BD ut idem F condictiono F 22 fortuna sest B κ. l. servitulo u sic et ceterii O 23 orationem Γ si add. Christ 2b si euenit scripsi: sic uenit D, sic oueuit F', sic uenit. sitit no lacerit D, socerit V aceiderit DuF 28 siiurii F . omnia quae si μ') tibi constituendi DF: in quo omnia sunt tibi eonstituenda BO 29 quo iue mei: quidque o 30 orati nes DF: orationes eonsilia Bo 3l accidet B D quia - quia vini: quod - iii Od O qu a hoc fecit - nceidit DF: Quin hoo laeti. ideo hoc facturus est. Quia hoc dixit. ideo hoc dicturus est. Quia hoc eo usiliatus est. ideo hoc eo insilia tutus est B 33 Npnorii O 34 ipsum Φ': ipsut D, uel dicium Bo in iudicium et suppl. in marg. D . 35 demonstrationem l i. e. materiam demonstralivam . Capp. 36 subiiciuntur O
325쪽
tur, lacta sunt: ipsa igitur Singula facta negotii ina sunt. Sunt alia facta. quae probationem tribuunt ipsi facto, unde quaeritur, sub quolibet statu. Sunt tertia sacra, quae extra ipsum: factum et extra facta, quae vicina Sunt ad lactum et probant factum, vitae praeteritae, haec personae ad tributa dicuntur. Ergo cum negotium factum dictumve sit, habeat adtributa quattuor: conti- 5nentia cum negotio ' inquit, in gestione negotii, adiuncta negotio, quae ge-Stum negotium conSequuntur': ex his duo prima, continentia cum negotio et in gestione, totum tenent quidquid habere potest causa omnis, id est negotium omne per partes Suas gestum: duo alia, ex quibus adsumuntur primum ab Oratore ea, quae negotio adiuncta Sunt: quartum autem ill id, quod est is consecutio, non negotii ipsius gestio est, sed aut extrinsecus venientia per homines habet aut per naturam generaliter, ut post docebimus. Igitur prima de attributis, continentia, habet partes quinque: summam, causam, saeta illa, quae probant facti ina, divisa per tria tempora. Fa omne ipsum, quod diximus negotium esse, factum scilicsti, contino tur ab his: a Summa, quae 15 brevem propositionem habet totum claudens, ut patriae' inquit 'proditio' et cetera: habet et causam, quae gemina est, illi uisio et ratiocinatio. inpulsio est per quam quaeritur, cuius causa lactum sit, ratiocinatio est. quam ob rem laetum sit. Si quitur per tria tempora laclorum enumeratio: ' quid ante rem factum, quid in re, quid post rem sit. Igitur negotium quod- 20 libet de statibus interim sit loco exempli: Milo occidit: non occidit . 'occidit' et non octidit' partes sunt singulae quaestionis. Sed iam parentis occisio, hominis occisio, patriae proditio summa est. Ergo lactum solum negotium est: propositio facti cum persona vel quodlibet alio modo in fidiam
conparans aut extenuans Summa dicetur. Et haec est, quam ato in libro et 1 suo appellat vires causae. Ηοc argumentum sequitur causa, quam partiti sumus: quae utique adversu S negantem laclum danda eSi, ut secisse dole eatur. Quemadmodum autem tractetur vel ab accusatore vel ab reo, in secundo habemus. Quod si alius status suerit pravier conterlitram', noli causa eril. sed ratio: de cuius tractatu in secundo docuit. Ι ost haec secuntur facta Momnia ante, in , post: in quibus omnia illa, quae in gestione negotii posita
Sunt, Si tamen Pri Sunt, BdSumentur: unicuique enim satio inest locus, tem Pus, modus, Ocea Sio, facultates. In gestione negotii locus vel naturalis est vel qualitativus: naturalis locus cum argumentum liraestat, non erit illud argumentum a loco, sed a facultate. Qualitativus autem locus praestat argu - ramentum ex Opportunitate, quae opportunitas quibuS rebus possit intellegi. ipse posuit. Tempus quid esset, diu generaliter docuit: pars quaedam' inquit aeternitatis . Hoc quoque in tria tempora divisit, quae ipsa tempora
2 unde quaerituri h. e. de quo institvvnfur oratoriae quaestiones in quolibet Statu, scit. in coniecturali, desinitivo, qualitatis etc. Capp. statum D 3 tertia mei:
ilia O facium sunt et O sunt ad ipsum tactum G 4 persona D li quatuor nitributa n 6 inquit et eleero F negotii uel adiuncta F 8 in gestio no DF: ingestione nego iii No 9 alia sunt BO l2 docebimus. coΝTiΝΕΝri A ΝΕaor B 13
summam causam DF: summam negotii, causam Π, Summam negotii. summae causam O
IT inpulsio et ratiocinatio D in miarst. l8 quaeritur nos addidimus cuius rei causa F, causa cuius O est B s. t. 19 quam ob rem tactum Sit DV: per quam, quam ob rem laetum sit, demonstratur BO 20 negotium est F; 'supple sit, nascitur etc. app. 2l interim sit loco exempli B: interim empli ad i. ex s. l. 3 D, in tertium exempli F 22 oecidii et non occidit D: Onti DF 24 cum persona mei: cum Persona
eius qui arguitur O qii Odlibet DF quolibet BO 26 lioe B: huie D, hine Fal sunt posita F 33 sacultates DF: facultas BD 34 qualitatibus D, item infra v. 35 locus est quum D 37 diu BF: dum tit, dudum B O
326쪽
partitus est: nam praeteritum tribus modis consideratur, praesens et suturum binis. Verum haec omnia magis ad cognitionem temporis dixit, quod quid esset insinuare cupiebat, quam ut apta sint in gestione negotii. Quid ergo aptum erit huic partit nam huic adtributum est tempus, aestimatio eiusdem 5 temporis et conlatio cum gestione, ut id quod factum dicis eo tempore, ex quo
argumentum Sumis, fieri potuisse videatur. Itaque sic ait: 'nam Saepe oportet commetiri cum tempore negotium'. Occasio autem opportunitas est quaedam temporis ad aliiIuid faciendum: haec Opportunitas tribus modis consideratur. Modus autem est, quo non Solum factum indicatur, sed siuemadmο-
is dum factum : qui modus et animum iudicat. id est voluntatem. Dividitur aut per prudentiam aut per inprudentiam: his quaeritur clam palam, vi persuasione . Inprudentia purgatur inscientia, casu, necessitudine et adsectione animi. Facultates autem duplici modo argumentum praestant: nam eiusmodi sunt, ut per eas aut facilius aliquid fiat aut sine iis effici non possit. i5 Adiuncta negotio: sactum, quod in negotio ponitur, unde iudex laturus Sententiam est, ut probari quoquo modo possit per quamlibet constitutionem. Sumuntur de his rebus argumenta. 0uae res possunt in ipsum factum adsectioite quadam convenire, has res adsecta nominamus: verum adsecta accipimus nunc de ipso negotio, id est de omni causa rebusque in causa gestis, ro nunc ad res in causa gustas alia quasi quodam modo extrinsecus quae convenire videantur, aut inde ut proveniant aut ad illa coniuncta sint.' Haec adsecta, quae supra diximus, negotio adiuncta dicuntur, illa prima continentia vel in gestione. Sed de illis iam supra dictum est. Adiuncta vero ea sunt, quae illis ipsis supra positis singulis aliquo modo vel extrinsecus cohaerent.
25 ut Summae, ut cauSae ceterisque, Sed cum non in ipsa sint, sed aliunde ad-Sumantur, convenientia tamen erunt, sive aliena sunt, non hinc nata, in conlatione, cui erit aut maius aut minus aut par. itemque simile, contrarium, disparatumi si vero his adiuncta ita sunt, ut extra lamen sint, erunt aut genus aut pars aut eventus. Nihil enim horum non ad haec est, non tamen in m causa positum, et Si positum in causa, id est in negotio. quae υποθεσις est,
id est quaestio personae propriae fcirca personam propriam , veluti non positum. Ergo genus Sit licet causae. tamen, quia genus est, velut extra Causam est, cum persona Propria inest in causa, id est species. Iam vero eventus cum tria tempora teneat, potegi esse ex causa, id est ex negotio de quo
ra loquor: qui probiit quidem de negotio, quod evenit rebus gestis, id quod in
negotio est. Quoniam tamen et praeteriti temporis eventus et suturi temporis eventus aliquotiens sumitur, et hic videri extraneus potest a negotio, ex ne
I consideratur. consideratur praesens Db' ei mei: ac D 2 quo quid F3 cupiebant D si fieri om. F 10 diuiditur aut nos: diuidit aut mei, diuiditur autem Capp. et O il inprudentia D 12 inscientia om. B, inscitia O 14 ut om. D sine his mei 16 quoque modo O 18 affectionem quandam F conuenire nos: continere DF, contineri no nominamus: ut uerum D 21 aut deinde Fadiuneia ni sint B: sunt DF 22 adiuncta DF: adiuncta et consequentia negotium Bo continentia cum negotio β 24 quae uel illis I 2b in ipsa BF: in om. D, in ipsa musa O 20 sunt non DF: sint et non BO in conlatione B post conu nientia iamen habet 27 cui DF: cum BO 28 tamen extra B 29 non ex his ad haec est DF: non est ad haec B per horum legitur i. e. ex his , non ad hoc est O 30 eiJ sed B positum est BO 3l personae propriae circa personam Propriam DF, circa personam propriam BO, quam lectionem flagrema eεse nunc fere apparet ueluti mei: ita est ueluti O 33 id est nos: ide F, item DB, Item species est extra O 3b de negotio mei: est de negotio O id est quod B in negotio
B: negotio DF 3T hic DF: hoc BO extraneum o
327쪽
golio umien oriens: unde probatum est adiuncta nunc omnibus modis externa, alli ecla lamen ali luo modo adiungi, ut celera quae supra diximus, nunc alii pia ex ipso vel in ipso negotio, alio modo tamen se habet ilia, quam gestin egotii textus ipse et ordo consistit, circa personam certissimae quaestionis Maius et minus et aeque magnum ex vi sel ex numero et ex ligura negotii sconsideratur. Vis in eo est, illio ipsa significatione verborum diversas reSintellegimus. Itaque cum prolata verba distant Sensibus nostris signifieatione ea ipia proseruntur. 34 distant, id est potentia quadam, sitia ilia id piaeque res possit intellegimus. De numero perspicuum est. Figura est lex lus et ordo negotii per circumstantias Suas. Simile autem ex specie coii parabili aut 10 ex cons renda atque adsimulanda natura iudicatur. Simile, hoc est species conii arabilis, et simulanda natura eSi in illis Orto: genere, natura. ri, magΠitudine, tempore, loco. persona, opinione: sod ipsum simile, quod per haec supra posita emicitur. illic est in contrariis partibus et quae sub eandem rationem cadunt. Hoc distinctius positum in disterentiis. - 15 DE CONSECUTIONE. In superioribus duobus adtributis negotio negotium omne teneri diximus: tertium. ipiod est adiunctum negotio, velliti extra ESSE praecepimus. sed naturaliter cohaerere sextra ipsam hypothesimJ aut ab oratore adsilini:
quam iptam Et ea, quae certia Sunt. naturaliter ab Oratore sumantur. Et de re hoc praecepto iam dedimus. Quarta adtributio, quae consecutio nominatur, et ipSa ea tenet, quae extra Sunt, adhaerentia tamen rebus negotii: quae non ab Oratore ex voluntate sumantur, Sed quae ipsis relius negotii rationabiliter acciderunt. Ac prope ea omnia. iplae in quarta adtrihi itione Din consecutioneJ sunt. id videntur esse quod evenitus. Verum eventus aliud est, raaliud conseculio vel res consecutionis. Etenim eventus consideratio est ex quadam uali ira rerum, spia PerSPicitur, quid ex quaque re evenirisit, eveniat. oventurum sit. I ii conSeculione autem non, ex rebus quid eveniat, tractat
Orator, sed quid rebus eveniat, id est quid rebus contingat. Deinde quod in
eventu duo sunt. ut adrogantia set odium, in ii ac COI Serutione unum. Nam .ui
ipsi facto consecutio est, quod vel raro vel frequenter contingit rebus. Haec autem omnia coii locata sunt in hac consecutione: nomen, imitator. inventor, lux de ipsa re, consuetudo, Paclum, ut frequenter fiat, non fre- . quenter, vel utilitas vel honestas ceteraque quae, ut dixi. rebus accidunt. non ex rebus ipsis, sed ad res ipSas spiadam gc Stione proveniunt. MI innuimodis DLIV 2 ut ceria D nunc aliqua in ipso ii egotio H 5 ex vi
et ex F: ex uictu ex II, luna ex ui tum ex LIO d constiteratur F: consideretur I , considerantur BF uis est in eo F η iluae lue possit DF, fort. q. possint sc. verba
10 ex specie DF: ex specie aut ex BD il niqueJ aut F 12 coii parabilis DF: comparabile δευ Simile lioc est, species, comparabile edd. est in illis et in illis DB, et in illis sunt O 14 paribus D partibus. Et quae - eudunt, hoc edd.
lli positum D . potius F, positum est BO IS extrit esse praeesse praecepimus Diu extra ips. hII olli. ylossona se uidis Christ 20 abJ quae ab β' 23 ratioeinabiliter β' 24 acciderint O in consecution inriusimus 2 3 est aliud om. F 26 ex B: om. DF 27 qua quid perspicitur DF re uenerit DB 28 non om. Fal trequenter contingit rebus - imitator cfrist: si eis uenter freqii. sit BO . linec au
tem Omnia coni. sunt in hac consecutione. aut nomen contingit re hiis imitator DBFD
33 fiat non frequenter Om. D pr. m. non I s': uel non BO ad uel uillitas DF: uel om. BD cetera ilii neque DF: et cetera quaeque L . et cetera quo lue Orebus iton frequenter accidunt V 35 gestione isiadam D. In B est subscripsis:
329쪽
R - editio Basileensis a. 152i, ex codico Spirensi nunc deperdito expressa. P ed. Pithoema. C in ed. CapyeronNerinum BP- sie significavimiis lectiones, quae demum in Edit. Capp. emendatae gunt. Bu hoc signo addito indicavimus lectioncta a nobis correctas.
330쪽
Sulpitius Victor M. Siloni genero. 0uod frequenter a me postulabas,
videor expedisse. Contuli in ordinem ea, quae sere de oratoria arte traduntur. secundum institutum magiStrorum meorum. Zenonis praecepta maxime persecutus. ita lamen, ut ex arbitrio meo aliqua praeterirem. plera-5 que ordine immutato referrem. nonnulla ex aliis quae necessaria videbantur insererem. neele an perperam secerim. in iudicabis: nee enim volo haee in multorum manus pervenire.
I. Rhetorica est, ut quidam desiniunt. bene dicendi scientia. Sed haec definitio parum recta. quia parum plena. Potest quidem et medicusio quae ad medicinam attinent bene dicere, et item reteri artifices habent de artibus suis bene dicendi scientiam. Ne illa quidem desinitio probanda. quod dicunt plerique esse ritetoricani persuadendi peritiam. ideo quod nemo omnium invenitur oratorum, qui semper persuaserit. Ergo coiit modissime desiniemus illo modo: rhetorica est bene dicendi scientia in quaestionei, civili'. Sic enim siet. ut proprium finem dedisse videamur. avitis quoque quaestio definienda nobis est, ut et ipsam scire possimus. Eius delinitio huiuscemodi traditur: Civilis quaestio est, quae nullius artis propria r i communi omnium opinione versatur . IIoc etsi paulo videtur obscurius. re lamen ipsa clarum atque manifestum est. Nam et civilis quaestio benem appellatur, ut civile ius, quod inter cives atque in civitate versatur et in omnium passim opinionem cadit. Quis enim est vel imperitissimus, qui non sibi intellegentiam vindicet de his rebus. quae versantur in i disputationibus atque iudiciis' cum quaeratur, faciendunt ne sit aliquid an non faciendum, iustum sit an iniustum, utile an inutile, et de ceteris hitiusmodi, et, quae sere aut in naturali disputatione aut in forensi actione versantur. Unde quidam ne Putant quidem dicendam esse artem rhetoricam, si ossi.
Io attinei B 12 quod B: quum PC 13 orator no sitaserit B II finenil i. e. de tinem . capp. 17 in add. V 20 ut civile ius vide ne ali glossema quae inter re 24 de Om. B, ει ita de eeleris PC 26 ne putant quidem nos: ne putant B, nee putam PC ditandum B