장음표시 사용
161쪽
i 3 σ De Τheologicis Disciplinis
cani apud I vonem legitur: eri*rotantes si pro se respondere νον possunt,
s voluntatis eorum testimonium fui dixerivi, baptizentar. Similiterct de paenitentibus vendum. In Bracarensi Concilio anno s a .habetur: Si quis de eo ore exieus novissimum , 9 necessarium eommunIonis viaticum expetis, uou devexetur . Idem e X tat , XXVI. q. 6. num. 6. In Concilio pariter Toletano XI. anni 6 s. cap. I 2. eademque q. 6. num . .
haec adsunt: Subito obmutescens paenitentiam aeeipere potest, si voluntatis praeteritae testimonium aliorum verbis habet, aut praesentis in suo nutu. In Excerpto item Gregorii III. cap. 3 i. occurrunt hare verba : Si essu dum ad eum sacerdos invitatus eteniet oppressus infirmitate obmuis tuerit , vel in phrenesi inventur fuerit, dent topimonium hi, qui eamandierunt, oes e accipiat paenitentiain . Leguntur eadem Verba in capite , D, qui ραπitcπtiam , xxv I. q. 6. num. 8. ac deprompta sunt ex cap. Concilii IV. Carthaginensis . Habentur similia in cap. 26.Con-ci ii 3Ioguntini anno 8s . Praetermittenda non sunt, quae praecitata epistola ad Thcodorum longe antea , anno scilicet 4sa. Pripserat S. Leo Ι. Δι ita aliqua aegritudine veravati sunt, ut quod paulo ante Poscebaut,
sub praesentia Deerdotis silvifieare non .aleant, testimonia eis fidelium ei, eum stantium prodesse debebunt, ut simul dr paenitentiae , reeoueitiationis beneficiam consequantur: quae pariter sunt inserta decretoe cap. Malliplex, de Poenit. dist. I. num. 49. VI. Gravi or est, ac disseilior qii aut , an absol Vendus sit moribundus ille, qui cum probus sit, & interdum sacramenta frequentet, circumvenitur repentinae mortis angustiis, agitque animam, nullo dato poenitentiae sp no, & nullo desiderio confessionis expressis; nam si scelerate vixerit, S peccato dans operam , seu moribus contaminatus latrmiserando exitu moriatur; absque absolutione relinquendum esse divino judicio, Thoologi omnes assirmant. Huic itaque celsi probo , integro ac frugi denegandam absolutionem definit fatente Morino lib. X. cap. JO. pag. I. Theologorum pars ma na; ue praeter enumerato& a viro illo clarissimo, Cardinalis de Lugo disi'. xv I r. sectione 3. recenset alios permultoS , atque ex una Societate Jesu Suare si uiri, vasquium, HenriqueZ , Turrianum , aliosque ἰ redarguons Dianam, quod in tracti de Absolui. Moribundi Re sol. 8.. falso seripserit, aliquos ejusdem societatis Patres tenere oppositum . De hujus sententiae veritate nullatenus dubitandum esse testantur Dominicus Soto in IV, dist. l8. q. a. art. S Syl vius in q. 9. Supplem. art. z. q. s. & Auctor Theologiae Moralis pro Seminario Petrocorcnsi de Poenit. cap. vi i. q. ro. iis omnibus missis , quos eo loci Antoninus Diana recenset. Huius sententiae praecipuum momentum est , quod in tali casu nulla habeatur materia sussiciens ausacramenti constitutionem e neque hoc argumentum videntur diluere, qui cum Morino reponunt, in Poenitentiae sacramento , uti in Matri
162쪽
Libri Τrigesimi quarti Pars altera Cap. VIII. Is
-nta , desiderari tantum materiam analogieam, qualis in unaquaquere morali concipi ct efformari potest solo animo, ideoque Tridentinum sessi. xlv. cap. I. non appellasse actus pinnitentis materiam, sed quasi materiam : aut inquiunt, non deesse Scholasticos , qui cum Scoto in IV. dist. I . negent actus poenitentis esse materiam hujus sacramenti essentialem, & hanc in sola absolutione reponant: aut demum aiunt, si ad percipiendam ab Elutionem susticiat aliorum testimonium, qui assi rant moribundum dedisse poenitentiae signa, quod satis esse constat ex praecedenti sectione ς ampliorem testificationem fore illam , quam cxhibet praecedens vita catholice acta , & longe adspectabilior , qua in
sint aliorum hominum nutu S. Non, inquam, haec videntur argumentum diluere et nam etsi actus paenitentis dicantur quasi inateria , Se aua Ialam habeant ad materiam physicam, qualis sunt aquae elementum, panis, vinum, & oleum; necessum tamen est , ut re ipsa Vel voce ,
Vci signo, vel nutu reddantur sensibiles; quod confirmatur ipso Matrimonii exemplo; non enim aliquis initum hoc diceret, nisi assensum
conjuges expressissent. Inepte quoque confugiunt ad Scotistarum rapi Dionem: enimvero haec ab iisdem Theologis, qui moribundum illum Censent esse absolvendum , resutatur tanquam contraria Florentino , STridentino Conciliis , a quibus actus paenitentis dicuntur quasi insterio Poenitentiae r atque mirum est eximios Theologos in conficiendis sacramentis amplecti siententiam , quam putant falsam ς cum doceant maestie rectam agendi regulam , propriae persuasoni sensum aliorum praeferre. Scotus tamen nequaquam negat ad sacramentum requiri plenitentis actus ς sed ci placet appellandos istos esse materiam, circa quam , non vero materiam essentialem , ct intrinsecam sacramento: unde ejus suntcntia de senili potest , non reiecta Conciliorum definitione, ct valet etiam ad placitum , de quo agitur , confirmandum , cum ab solutio impendi nequeat, nisi adsit materia , cui est applicanda. Rursus christiana probi hominis vita clicet dicatur nota, sensibilis , adspectabilis vaga , & indifferens est , non definita fac ramenti materies , nec ad claves Detesiae ordinata , ideoque nisi constet moribundum elicuisse contritionis actus , ct confessarium petiisse, non videtur ejus vita susscere ad impetrandam absolutionem . Atque haec ego respondeo pro antiquioribus Scholasti eis , adversus eos , qui horum argumenta irrident, S parvi faciunt. Accedit, quod canones universi pertradiantes de reconciliatione moribundi, hanc conditionem apponunt,
si necessarium viaticum desiderasit: si voluntatis praeterita testimonium habeat: si qui audierunt, ipsius desideriumsignificent, ut vidimus paul-ὲ o supra. Proseratur, quaeso, ex adversis unus tantum, praeter Vicesimum primum Synodi Lemovicensis an . i6ao. Nullus utique proferri potest . Nam secundus Concilii Toletant xi r. anno 68 i. quem adden
dum censet illustris Tournulius pag. Venetae edit. 3so. loquitur de iis, qui Disiligod by Corale
163쪽
is3 De Theologi eis Diseiplim,
qai ultimum desideranter poenitentia fructum nimietate aegritassinis his quaisdi er sentiendi perdiderunt ossicium; immo paulo post verba a Tourisnely laudata, haec leguntur in illo canone, Saeerdos tamen , qui non sentiendi, neque petenti an temerario poenitentiam dederit, neque se ex horastu ejus, qui ραπitentiam aecipit, masuum iudieiis , vel quibus liber anis significationibus invitorum fuisse probaverit, unius anni ex remis munieationis sententiae jubjaeebit. Videsis volum. II. Concit. Hispan.
pag. 684. Igitur Vir doctus nec canonem Toletanum attente legit. Ex praecitatis autem statutis canonicis , quae ad omnes prorsus moribundos attinent, constat sententiam, de qua loquimur , confirmari etiam perantiqua Ecclesiae praxi, nec posse canones eludi hac exceptione, quod agant de iis, qui scelestissimam , itam duxerunt; praesertim cum non solum Concilium Trevirense , de quo Marten ius Volum. 2. Anecd. pag. a i. indiscriminatim statuerit nullum morti proximum esse absolvcndum , nisisseerdotem petierit, ct aliquasigna ostenderit penitentiae, idque evidens sit ad nutum infirmi, vel ad temmonium cireumstantium; verum etiam id praescripserit in Rimali Romano summus Ponti sex Paulus V. Praetereundum non est , a sacra Facultate Parisiensi die g. Februarii anno 166s. suisse damnatam hanc propositionem Amadaei Guimenii, Talis infirmus, qui amisit loquelam, vel usum rationis, si bene vivebat ut bonus er fidelis , ct frequentabat eonfessionem dr eommunionem , quam vis non petierit Saeramenta , quia ex insperato talia acciderunt, debet praesupponi eontritus, ct faciente aliquo eonfessionem generalem pro eo , Hurfit in populo, Saeerdos faetat absolutionem ab omni sententia , θ' peccato . Scio viros doctos respondere , ideo propositionem illam suisse
damnatam, quia Guimenius assertionis suae tandamentum in eo statuit, stula ex insperato talia aceiderunt; ac praeterea censuram his verbis conceptam , Doctrina bujus propositionis universim, ct absolute sumpta est in praxi periculosa , eos ferire , qui necessitatem ab sol vendi huiusmodi
homines morti proximos indiscriminatim imponunt. IuXta quam responsionem datam a Merbesio , a d ournelio , a Witassio , Daniel Concina in Adnotationibus Pontasianis appellavit sentcntiam hanc paullo acerbiorem, & a Doctoribus Sorbonicis posterioris aevi, qui optime sensum sacrae facultatis caIlebant, necnon ah Auctore Theologiae Moralis Gratianopolitanae, aliisque plurimis resuta tam . Haec autem levia sunt admodum: aperte siquidem Guimenius de solis viris probis ipsam protulit assertionem ς eaque verba aeuia ex insperato talia aeriderunt , reseruntur ad amissum usum loquela ct rationis; ut apparet legentibus , idebque nihil solidi sis , quod praedictae censurae opponatur, nisi
sorte, quod ait Morinus, male libratam suisse, ac praeposteram . Et si autem mihi animus non est exornandi Ponta fianas vindicias; dico tamen non posse opinionem Ioannis Pontasii, in hac saltim controversia, nimiae acerbitatis redargui, nisi eadem censura notetur Theologorum pars Cooste
164쪽
Libri Τrigesimi quarti Pars altera Cap. VIII. Is s
pars magna, Gratianopolitanae Theologiae opponi Petrocorensem , &Sorbonicos etiam Doctores postremae aetatis sententiam prudenti consilio suspendere. Nam Iuen in recitata opinione eorum, qui arbitrantur infirmis, de quibus est quaestio, absolutionem 'raulae esse concedendam, q. VI I. p. 4. art. 4. in fine testatur a se illam argumentis non , confirmari, quod eam suo chirographo munire detrectaverit Commentarii sui Censor per illustris D. Pirotius, ne lahes aliqua inferretur praedictae Censurae Parisiensi: quod hactenus dicta confirmat. Tournelius Praecitato in loco proponit tant tim utriusque partis momenta; S Wita Dsus , posteaquam idem praestitit, q. v i. art. a. hujus dissicultatis enodationem relinquit peritiorum judieis. At videmur pro hac parte satis superque dixisse E pendam nunc quae militant pro contraris . Priincipio haec notrdestituitur virorum doctissimorum suffragiis . Etsi enim pro illa paullo ante vix Iaudabantur Molsesius , Nomobonus , ct Antonius de Litteratis , postquam tamen prodierunt Commentaria Morini, qui citato
P. Io. eam Iacertis viribusque firmare studuit, ac Summa Merbesii, qui differt. Iν. cap. 8 s. eamdem ampliori etiam argumentorum copia locupletavit, extorsit illa assensum a viris in Republica Litteraria clarissimis, cujus generis sunt Gummarus Huygens Methodi tract.3. Na. talis AleXander lib. ii. p. 3. cap. q. Reg. 3. Franciscus Genetius de Poenit. cap. XI I. q. s. Leonardus Uanroy tom. U. cap. 3. q. s. Daniel Concina in Adnot. ad casum 4. Dictionarii Pontasiani ν. - Otatio, aliique nonnulli. Hi tamen comparatione eorum , quos pro sententia Opposita laudavi, Ionge inseriores sunt numero, atque aetate : ac praeterea horum quidam, ut Merbosius facit , immerito pro se ad Vocant Conin-kium , & Sua resium : quorum ille praecedenti sententiae adhaeret di DP ut . U. num. 2 o. & disp. ν ii. n. 96. iste autem , idest, Suarea disp. XXIII. iect. I. non adhaeret tantum , sed etiam contcndit infirmum absolui non debere , etiamsi paullo ante se contritum ostenderit, & nullam fecerit mentionem consession is et quoniam, inquit, signa Contritionis non sunt hujus sacramenti materia , nisi in ordine ad elaves . Genetius quoque plurimum ab aliis discrepat: nam cum ceteri in casu , de quo disseritur , adhibendam censeant formam conditionalem ς ille proxima
quaestione 6. scribit in nullo prorsus casu absolutionem posse dari subeonditione . Quis autem absolute in re tam dubia, ac perplexa formam sacramentalem proferret eruntamen quicquid sit de horum. TheoIogorum numero, auctoritate, &consensu. nituntur primum iis, quae lcguntur in Sacerdotali Romano, uhi apertissime corum sententia traditur, necnon capiti et t. statutorum synodi Lemovicensis, atque absolutioni, quam Clemens VIII. impertivit operario ruenti exsuperiori hus Vaticani Templi aedificiis; de qua &nos diximus tom. vl. Pag. I 28. Addunt Memoriale Bononiens typis editum anno 162 I. ac
165쪽
16o De Theologicis Disciplinis
praecedentibus annis exaratum iussu Alexandri Cardinalis Ludovissiqui anno 162 i. ad funam uiri Pontificatum evectus nomen sibi adstivit Gregorii XV. Sed haec aequiparari non possunt numero , S ponderi canonum , ct monitis Ritualis Romani, unde opinio praecedens potius corroboratur; marii me quod Sacerdotale Romanum non semel lima& emendatione purgatum est; & licet haheat in titulo Summorum Ponti um aus Aritate opprobatum , quo plurimum Merhesius exultat; constat nihilominus approbationem hanc sacris ritibus convenire, non adnotationibus Alberti de Castello, qui eumdem Iibrum sertur consarcinasse. Quod vero narratur de Clemente VII l. non est Apostoliea definitio, immo fabulam esse, ex testimonio complurium , qui Clementis tempore in hac urbe Roma commorabantur , assirmat Joannes Cardinalis de Lugo cit. sedi. iii. num. 34. In Memoriali Bononiensi praecipitur ut absolvatur moribundus , eoiamsi nullum paenitentia signum
det, si tamen aliquis tepetur eum ostendisse eonfitendi desiderium ; unde
commemoratur quidem ibi sententia Saeerdotalis Romani, sed illa tenenda praecipitur, quam tradit Rituale Pauli V. & quae unice comis mendatur in Rituali ejusdem Ecclesiae Bononiensis posterius edito pag. 36. Magnum deinde prassidium petunt huius sententiae assertores ex A gustino , qui lib. I. de Adulterinis Conjugiis cap. XXVI. num. II. docet Catechumenos morbo oppresso S baptiZandos esse, etiamsi petere haptismum , S ad interrogata respondere non possint, quia ipseram in fide christiana volantat jam nota est: addit satius esse nolenti dare, quam volenti negare , etiamst voluntas ejuι incertam: subjicit num .3 s .etiam illos catechum cnos haptizandos , qui viventiam eonjugiis eopulati reistinent adulterina tantortia; ac demum concludit, Quae autem baptismatis, eadem reeonciliationis est eausa, siforte paenitentem finiendae vita periculum praeoccupaverit. At quis non videt Augustinum loqui de catechumenis , ac de paenitentibus , de iis scilicet, qui jam instruebantur in fide, ac de iis , qui reconciliationem petentes consistebant in substratione , & quorum proinde si incerta erat, nec manifestari poterat actualis voluntas , hujus tamen signa praecesserant, cum illi inter catechumenos , isti inter poenitentes adicriberentur Z Alioqui absolvi poterunt illi etiam , qui nullo dato poenitentiae signo retinent ad . siserina eonfortia : quod nemo unus sanae mentis affrmat. Producit praeterea Merbesius quae leguntur apud S. Fulgentium in quadam Epistola ad Ferrandum de Catechumeno Aethiope , unda baptismatis rein generatu ; quamquam sine Voce , Me motu , sine sensu nihil .aleret interrogationibus respondere . Sed in primis hujus . ac praecedentis argumenti eadem est ratio . Deinde Ferrandus Diaconus Fulgentio narraverat , Aethiopem illum iam Apostolicum symbolum pronunciasse , Dominicae orationis regulam accepisse, ac subito νiolentis febribus
fuisse invasum, dum quis eroderet, ct quid orare3 intelligent futuro
166쪽
Libri Τrigesimi quarti Pars altera Cap. VIII. Ic r
bo ali parabatur. Vide ipsium Merbesium quaestionem a Ferrando,
propositam explicantem dissert. In pag. 3ῖ s. omiserunt propterea Bllertiores viri sententiae ejusdem patroni argumentationem hanc Dactam , ct nimis debilem. Tandem auctores illi moventur ratione , quoniam si ad absolutionem obtinendam sussiciunt nutus , ac testimonia aliorum debet multo magis satis esse spectata ac laudabilis pila, quam agens si ad Sacramenta accedebat nulla coactus necessitate, credendum profecto est accessurum fore, idque Velle , intimoque animo meditari in gravissimo praesentissimoque periculo . Ceterum quid roboris habeat haec ratiocinatio , conjici facile potest cx dictis. Itaque ut finem quaellioni imponam, ingenue fatendum est priorem sententiam , si di-seussione scholastica esset definienda , fortassis alteri praeponderaturam rsed quoniam haec etiam probatur viris doctissimis , nec omnino caret pondere auctoritatis atque rationis; ct ulterius sacramentum Poenitentiae pro an marum se lute institutum , praesertim in mortis articulo est summopere necessarium et S ex alia parte si adhibeatur forma renditionalis . cvitatur periculum aliud de nullitate sacramenti; haec autem Dema ab octavo taculo quibusdam in locis obtinuit, taculo x ii. proinhata est ab Alexandro III. sedente Gregorio IX. inserta Iuri Canoni- eo, S a Clem. VIII. praescripta etiam Episcopis Latinis confirmantibus baptigatos a pres hyteris Graecis sibimet subjectis , ut ostendimus lib. xxx. cap. ia. S lib. XXX I. cap. 6. ideoque non est temere introia 'ducta, quemadmodum asseruit Episcopus vasionensis Genetius; propterea dico, moribundiu, de quo disputatum est , impendendam abis solutionem hac conditione praemissa , Si es capax; quod praemonui pertractans de Sacramentis in generς, citato cap. I a. libri tricesimi, quaestione Iri
In quo continentur theses aliqua sectantes ad veterem di isonam.
XV. Uaenam fuerit antiquior in Ecclesiis disciplina circa absolutio.
nem lapsis concedendam, vel denegandam , non una est virorum cruditorum sententia . Dionysius enim Petavius in notis ad haeres 69. Epiph. pag. 23 i. ait tria distinguenda esse tempora, primum ab Apostolis usque ad aetatem Tertulliani, in quo gravioribus criminibus, apostasiae, homicidio, ct fornicationi venia uenegabatur e quae severior disciplina , quantum ad moechiam spectat, a Zephyrino Pontifice fuerit rc laxata: secundum tempus, quo nulli sceleri denegahatur pax, si lapsi dum sani vi Merent poenitentiam petiissent, nam si ad mortem usque distulissent conversionem , penitus intercludebantur et tertium
167쪽
issa De Τheologicis Disciplinis
denique, cum impetrata Ecclesiae libertate, Sc pristinae distiplinae severitate remissa , lapsis omnibus , iis etiam , qui tantum in exitu resipiscerent, concessa est reconciliatio, & communio. Idem tenet Gabriel Albaspinaeus , qui lib. 2. Observat. maxim) 8. 9. I 2. S Iy. conten indit lapsos ante Cornelii & Cypriani aetatem neque in morte i inpetrata absolutionem , apostatas praesertim , ac homicidas . Nostee Lupus in canonem ly. Nicaenum tom. I. pag. 68. primae edit. subscribit Alba.
spinaeo S Petauio; sed severiorem illam disciplinam , iuxta quam nega hatur ab lutio. moechis , homicidis, S A postatis, inductam credit post tempora Apostolorum quantum ad moechiam latum suisse a Zephyrino dccretum ut posset remitti; a Cornelio deinde ac Cypria noedatam pacem etiam idololatris & homicidis , exacta tamen paenitentia , ac praedicta exceptione, dummodo pacem deprecarentur antequam subirent mortis pericula. Hoc postremum de communione a pace solis poenitentiis sunctis concessa tradunt alii viri clarissimi, Me- nardus. In Sacram. Gregorii not 66I. Martenoe lib. t. doe antiquis Ri tib
capia 6. art. s. Tournely q. . art. g. concl. 2. Witasse q. 6. art. I. assert.
i. Sc. Assiciendis supplicio denegatam fuisse aliquando absolutionem
testatur Morinus lib. Io. de Poenit. cap. i. nec dimentit Honoratus. Τournelius de Fuch. q. s. art. I. ut diximus praecedenti volumine p. 38sia Idem Morinus lib. 9. cap. 2o. putat praecipuas Ecclesias,. Romanam , Carthaginensum , S Orientales omnes , etiam ante Cyprianum & Tertullianum , cuilibet crimini, tribus etiam paullo supra commemoratis, veniam indulsisse Tertullianum quidem asserere oppositum , sed putidi mendacii, ct calumniae ex propriis seriptis revinci: quod & anfirmat in Ecclesiastica Historia p. seculi differt. Natalis Alexander iam absolutione ab Ecclesiis illustriori hus nunquam denegata idololatriae, homicidii , & moechiae reis , etsi contraria consuetudo viguerit in nonnullis aliis Ecclesiis . consentit Uitassius citata q. 6. art. 2. ac perantiquam Ecclesiae disciplinam nunquam re Uera fuisse adeo duram, ut sineret aliquem sine reconciliatione perire demonstravidi ornata , Sexpolita dissertatione de hoc argumento edita an . i Io. vir doctissimus, atque honestissimus Ios Augustiuus orsi sacri ordinis Praedicatorum ..
Sunt vero , qui etiam negant Tertullianum mentitum esse, asserentes.
in hoc Morinum, aliosque deceptos , quod acceperint de Ecclesiis catholicis quae idem Tertullianus assirmavit de Montanistis: atque ita suatit I. B. Du-Hamelius lib. 3. de Poenit. differt. 2. ac sapienti munus Auctor Congregat. S. Mauri, qui opera Cypriani nitidissime edidit, &exquisita Praefatione illustravit, ejusdem praefat. num. i x. Quid in tam discrepantibus illustrium virorum lucubrationibus mihi visum cst pro- habilius , proximis historicis, criticisque thesibus commonstraho ..
168쪽
Libri Trigesimi quarti Pars altera Cap. IX. 16 3
Ab Apostolorum tempore usque ad aetatem Tertulliani, omniburpeeeatis remisso ct venia eoncessa est. Demonstratur primb: Apostolus
in a. ad Corinth. 2. 7. hortatur capita Ecclesiae Corinthiacae, ut incestuosum fidelium communione privatum consolentur, ne abundantiori tristitia absorbeatur,eique pacem & communionem donent, prout explicant Patres atque interpretes omnes ἰ ct Ioannes pariter in Apocalypsi cap. 2. Thyatirenos stupris , S sornicationibus inquinatos ad poenitentiam hortatur, ostendens gravissimum hoc crimen a Deo per sacerdotum ministeria dimitti, ut observarunt S. Paesanus in suis ad Sempronianum Epistolis, S. Hieronymus adversus Luciferianos prope finem, aliique laudati lib. praecedenti cap. I. in nostra dissertatione adversus Novatianos, tom. v I r. pag. ψ9s. Deinde Eusebius lib. i II. H. E. Cap. 23. pag. edit. Valesii 93. narrat S. Ioannem Apostesum conscenso equo concitoque cursu sequutum latronem , qui violentia, caedibus , atque atrocitate Cunctos superabat, eique non solum veniam dedisse, veru metiam ipsius iacinorosi hominis dexteram exosculatum , illum reconciliatum Ecclesiae restituisse . Neque hoc unum exemplum extat temporum illorum antiquiorum, sed etiam poenitentiae non denegatae mulieribus a Marco praestigiatore comprestis, de quibus cap.I. produximus verba Irenaei ς ut mittam quae ex Clemente Alexandrino, ex libro
Pastoris, atque ex Epistola Dionysii Corinthiorum Episcopi ad Amastrianos proserunt citatis in locis Morinus, Marten ius , vitasse, Tournelius, alii. Praeterea invictissimum hac in re debet esse testimonium Tertulliani, cujus auctoritate permoti quidam oppositum tradiderunt.
Nam Tertullianus de Poenit. cap. 7. ait: insendisii , sed reeoueiliari adhue potes. Habes eui satisfaetas, edi quidem volentem . Id si dubites, evolve qua Spiritas Delesis dieat. Desertam dilectioneis Ephesiis imputat astuprum idolothmoruis esum Tisatirenis exprobrate Sardos nomplenorum operum incusat: Pergamenos Meenter perversa reprebendit: Laodicenos fidentes divitiis ostietat et di tamen omnes ad paenitentiam eommonet , sub eomminationibus quidem. Non commiuaretur autem
non paenitenti, si non senseret paenitenti, & paullo supra cap. 4. scripserat, omnibus omnino delictis veniam concedi. In libro etiam de Pudicitia, stripto postquam defecerat ad Montanistas, & quando opina-hatur moechis tribuendam non esse veniam, citat ipse Tertullianus contrarium opinioni suae Zephyrini decretum , de quo infra , nec denegat a. capite Frmultos esse, qui dicerent Deum bonum , Optimum Ac misericordem velle ut peccata singula dimittantur; tametsi insectetur idem Tertullianus opinionem istam, tanquam hominum adulantium, Hique Duoessantium . Constat tandem e X praeced. cap. num. Iv. fuisse legem antiquam ct regularem, ne ulli in exitu negare-X a tur Disi tiroo b c oste
169쪽
rσ4 De Theologicis Disciplinis
tur pax & uecessarium viaticum, prout loquitur I . Nicaenus canon , Romanos tuo Pontifices Iulium , Casestinum, Leonem , aliosque declarasse sententiam eorum , qui lapsis occludunt misericordiae Ianuam, esse sacris litteris repugnantem , duram, immitem, saniemque homroris , impietatis , dei erationis . T Η Ε s I s II; Cyrea Tertulliani tempora nonnulli maeebis uexabara absolutionem: at non erat baee Eeclesiarum Catboliearum communis eo uetudo pneque bave commune is eo uetudiueis Tertuuia r recenset, ideoque iinmerito putidi mendacii a doctis viris arguitur. Demonstratur prima pars: nam Tertullianus de Pudicitia cap. r. vellicans Zephyrini decretum , et gudio , in qu t, edicium esse Propositum , ct quidem pera torium ἰ Pontifex seil eet Maximus, quod est Episcopus Epyeπο- νum edicit: Esto D maecbiae , di fornieatiosis delicta paenitentia fau-His dimitto. O edifruin , eui adstrui non poterit, Novum factum t Iis.
ergo . quibus Ter ullianus adhaerebat, negabant reconciliationem .
concedendam esse fornicariis . Cyprianus etiam in Epistola set. ad Antonianum , inquit: e ud antecessores nostros, quidam de Episcopitisie in promi ueta no 3ra dandam paeem maecbis non putaverunt , ct is
totum pae silentia locum couζνa adulteria elauserunt; non tamen a coe
piseoporum Dorum colletio reeesserunt, aut Otholieae Gelsae unit tem vel duritiae, vel censurae suae obstinations ruerunt ἰ ut quia apud alios adulteris pax dabatur, qui nou dabat ab Delesia separaretur . Altera thusis pars, scilicet, quod haec consuetudo negandi reconciliationem moechis non merit universae Ecclesiae Catholicae, constat ex eodem libro Tertulliani, qui cita in cap. r. fatetur Zephyrini edictu Iegi in Ecclosia , qua de re cum opinionem contrariam adoptasset, ita
miratur : Sed hoc in Ecclesia letitiar, is Delesia prouuntiatur , in virgo est. obsit, absis aspousu Christi tale praeeouium. Capite a. ut dixi
supra , nititur refellere sententiam affirmantium condonanda esse omnia delicta , quoniam Deus honus, optimus, ct misericors , Omnium que hominum, & maximδ fidelium salvator , non tanti ducit peccatoris mortem, quam paenitentiam: Sc cap. I. conatur etiam diluere
ratiocinationem alteram, Nibii agenduis es frustra ; porro frustra
agetur paenitentia , si caret venia : ownir autem paenitentia agenda est; ergo omnis veniam consequatur , ne frustra agatur . Cyprianus quoque in praecitatis verbis diserte affirmat, in eadem provincia aetate antecetarum suorum plures extitisse, qui pacem dabant adulteris; immo illos, qui poenitentiae locum contra adulteria clauserunt, da ritiei , censurae , ct obstinationis redarguit, eorumque opinionem Plurimis argumentis resullit, commendans tamen in illis concordiar
170쪽
Libri Τrigesimi quarti Pars altera Cap. IX.
vinculum , communionem, atque unitatem. Pars tertia , quod Tertullianus non sit mentitus scribens suo tempore in quibusdam Ecclesiis viguisse severiorem disciplinam , quam ipse amplectitur , evidens est ex eadem epistola, & ex productis Cypriani verbis: quare etsi Tertullianus erravit insectando disciplinam , quae moechis pacem largiebatur ἰ non tamen Calumniar, aut mendacii, cujus passim insimulatur , reus est . MOVet autem Morinum, aliosque, quod idem Tertullianus cap. ia. de Pudicitia scribat, Hine est, quod neque idolo triae, neque sanguini pax ab Eccle=is redditur ἰ unde probare Mititur neque reddendam esse moechiae. At Getesiarum nomine non intelligit Catholicos , sed Montanis as , in quorum castris tune militabat, & quibus proximo cap. 2I. vera 9spiritualis Ecclesiae tribuit honorem . Qilam quam si de moechia loquamur, etiam nonnullos Catholicorum in Afri ea illam existimasse sicelus nunquam condonandum , perspicuum est e N .prailaudata Epistola sancti Martyris Cypriani
ris disciplinae , sed repressa potius est diseiplina tua durior circa Tertutiliani atatem invecta , quae adversus perantiquam institutionem moechis paenitentiam agentibas vetabat reconelliationem, ct pacem . Demo
stratur primi : antiqua enim Catholicae Ecclesiae discipIina fuit, ut omnibus vere poenitentibus, etiam fornicariis, & incestuosis venia daretur; ut constat ex thesi prima r sed Zephyrinus ex ipso Tertulliano nihil aliud edixit, nis ut paenitentia functis dimitterentur etiam min-ehiae ct fornicationis delicta: igitur Zephyrinus non relaxavit. edicto suo rigorem prioris disciplinae sed potius emendavit seueritatem disciplinae temporibus Tertulliani contra primam Ecclesiae institutionem
intrusu . Praeterea non debebat Tertullianus in Zephyrino damnare , quod etiam in Africa complures Episcopi serWabant: atqui plures Afri cae Episcopi aetate antecessorum Cypriani, & circa Tertulliani tempora , pacem moechis largiebantur, custodientes unitatem cum aliis, qui pacem moechis non dabant: non debet,at ergo Tertullianus in Zephyrino reprehendere edictum , quo asseruit pacem non esse negandam moechis paenitentia funesis. Insuper non tantum Cyprianus , Verum etiam ipsius antecesibres nimis durum, severum qua puta hant recon ciliationem hujusmodi poenitentibus denegare , ut constat ex thesi praecedenti. Decretum igitur Zephyrini ri laxavit duritiem ac severi tatem aliquorum , non autem Apostolicae Ecclesiae priorem, antiquam,
S aequissimam disciplinam . Tandem cum sedente Zephyrino Caius presbyter insignem disputationem habuerit Romae cum Proclo, seu Proculo , sectatore Montani, prout litteris mandarunt Eusebius lib. 2. H. E Disiligo ty Coos le