장음표시 사용
101쪽
Probatur secunda pars auctoritate divi Tho- I. a. q. sT. art. . ad 3. & I. Analyt. sect. I. ubi numerat Logicam inter artes, & artem artium appellat, quia in actum rationis nos dirigit, a qua
H.Duplici ratione, prima negativa st: Logica practica est virtus mentis simpliciter dicta ex s. 3. a.Z. ergo vel sapientia,vel intelligentia, vel scientia speculativa,vel prudentia,vel ars,non sapientia,non intelligentia, non scientia speculativa, non prudentia i patete ergo ars proprie dicta. Probatur conseq. ex Aristotelequi lib. I. magn. Moral. cap. Vir. Sc6. Eth. cap. 3. dividit adaequatὸ virtutes mentis in quinque species , & praxim in actionem , quae est: Propria prudentiae, S. effectionem, quae arti convenit : ergo si Logica est practica, vel est prudentia vel ars ; non prudentia , quae dirigit operationes voluntatis : ergo ars , aliter manca foret, &
mutila Aristotelis divisio. Nec dicas cum Zabatella, Aristotelem ibi recensere tantiim virtutes principes, non instrumentarias ; nam Aristoteles ibi absolute loquitur, dividitque ex professo virtutes mentis : ergo divisio debet esse adaequata, ut jam monui. Ira .Ratione positiva. Omnis habitus est vere ars, cui definitio , & proprietates artis conveniunt e Logicae practicae definitio,& proprietates artis conveniunt e ergo Logica practica vere est ars. Probatur minor: Logica est habitus Vera cum ratione effectivus , nam ad hoc tria requirit tantum Aristoteles lib. 6. Ethic. cap. . Ars, inquit, omnis ci ca generationem versatur, comminisciturque o contemplatur, ut eorum aliquid fiat, qua se esse,
O non esse possunt, quorumque principium est ira
102쪽
LOGICAE. ἄγ' eo, qui facit, non in eo, quod fit. At Logica practica habet istas conditiones. i. cst circi generationem , id est , circa operabile a nobis, nempe circa syllogismum ex praeceptionibus formandum. 2. contemplatur ut aliquid fiat, quia considerat operationes mentis, ut eas dirigat. 3. VeIsatur circa ea, quae esse, & non esse possunt, nam syllogismus potest esse vel non esse; bene vel male fieri. 4. principium syllogismi est in eo, qui facit, non in eo quod fit, nempe in intellectu formante
stilogismum per regulas artis. Denique, ars perficit naturam , ex 2. Phys. c. 2. Logica perficit intellectum : ars non consultat de mediis ad . finem , sed iisdem prius determinatis Vtitur, ex LPolit. cap. Io. nec Logica consultat, ata ad scientiae adeptionem debeat definire. Ars methodo ana-Iytica progreditur ab objecto , & fine praecognitis ad media ordinanda, idipsum quoque prautat Logica practica : ergo Logicae practicae conveniunt
definitio , & proprietates artis. Respondent praecipuam artis conditionem esse, ut transeat in materiam externam, de opus sensi bile relinquat. Contra : ex Arist. c. I. lib. I. magn. Moral. dantur Rrtes,quq non transeunt in materiam CXternam, nempe ars citharisandi, & saltandi ,ideo. que dividit artes in activas & factivas. Deinde nonne Rhetorica est verὸ ars perinde ac pyetica,& ramen utraque non agit in potentiam motricem per se. Itaque triplicem artem distinguo. Prima dirigit operationes intellectus , & est Logica. Secunda agit in potentiam motricem, sed non relinquit opus sensibile , ut ars citharisandi. Tertia tonsit in materiam externam , & sensibile opus relinquit, ut ars aedificandi. Prima est ars etiam
103쪽
stricte dicta, secunda adhuc strictius, tertia stri
s. VI. An scientia Logica, ct ars distin
guantur realiter. VNIcΑAs-π OGICA scientia, & Logica arsa ERTIO. distinguuntur inter se realiter. Probatur r illi habitus inter se realiter distinguuntur, qui habent actus inter se non connexos, ac diversas dissicultates sibi intrinsecas superandas ;nec enim aliunde, quam ex actibus inter se non
connexis, & ex diversis diffinitatibus habitui in- . trinsecis superandis realis distinctio habituum oriri potest : at Logica scientia, & ars habent actus inter se non connexos , dissicultatεsque diverses sibi intrinsecas superandas : ergo distinguuntur realiter. Prob. min. Actus scientiae Logicae est speculatio: actus Logicae artis, effectio, sed effectio, di speculatio sunt duo actus inter se non necessarid connexi . Ratio est, quia speculatio est cognitio veritatis propter se, effectio autem cognitio Veritatis propter aliud , hine Λristoteles aiescientiam versari vis, τὸ ο, , id est circa ens , a tem vero Q ών γενεαν , id est circa generatio-tionem seu molitionem actualem. Deinde licet quis naturam syllogismi sciat, non ideo facere potest. Confirmatur major I. syllogismi; nam per habitum pingendi possum tantdm pingere non canere. Deinde in hoc distinguitur potentia ab habitu , quod potentia versari possit circa objecta prorsus diversa, atque aded eiicere actus inter se
non connexos, quia majoris est in agendo universalitatis, quam habitus.
104쪽
culativa , & practica : ergo habitus speculativus, & practicus non distinguuntur realiter. Probatur antec. Cognitio , quam Deus habet de rebus pota sibilibus , & actualibus , sive quatenus illas facit, sive quatenus sacere potest, est simul speculativa. .& practica , & tamen est eadem entitas. Item Deus eadem cognitione realiter inὁivisibili cognoscit naturam suam, & producit omnes creaturas, juxta TheologOS. Resp. transeat anteced. nego cψnsequentiam ,
nam saltem in ' Deo cognitio speculativa distin- uitur a se ipsa virtualiter ut est practica. At quae
istinguuntur virtualiter in Deo, plerumque realiter in creaturis distinguuntur. Instabis I. Etiam in creatis eadem cognitio
tum habitualis, tum actualis potest simul esse spe-c nativa , & practicar verbi gratia sit aliquis , qui noverit lapides supra se invicem positos ad aequilibrium firmius stare, quia sic recta tendunt ad cenistrum , runc erit cognitio speculativa , & physical jam si velit domum construere, eadem cognitio e litative sufficiet,accedente voluntatis imperio, quo potentiae motrici imperetur, si lapides sic construat : ergo eadem cognitio, etiam in creatis,
potest simul esse speculativa, & practica. Resp. dist. antec. Cognitio illa de speculativa fiet practica per se, nego. Per accidens conc. illa enim scientia semper erit speculativa per se, fietque practica & ars per accidens, & extensivE, quatenus ab artifice assumetur pro principio operationis: unde Aristoteles dixit lib. 3. de anima , intellectum speculativum fieri extensione practicum.
105쪽
ti PARS PRIMAg. VII. Diluuntur obiecta contra Logi
cam scientiam. . OB II C I et s I.Tota Logica est in tradendis praeceptis: ergo non datur Logica speculativa. Resp. dist. ant. Practica,conc. ipeculativa, nego. Inltabis i. saltem maxima Logicae pars est practica : ergo debet dici simpliciter practica. negoant. nulla enim operatio per Logicam practicam dirigitur, quae non sit aliquod arte factum, cujus proinde proprietates essentiales speculativa Logica contemplatur et Immo licet nullus foret syllogiunus
factus, adhuc posset sillogi mi possibilis proprie
Objicies a. Nulla Logica habet conditiones ad scientiara requisiuas : ergo nulla Logica est scient'. Probatur ant. Scientia ex Aristotele I. poster. cap. h. est cognitio rei nocessariae per propriam causam, propter quam res est . & quod illius causa est , nec contingit aliter se habere : Logica non habet illam objecti necessitatem : ergo non habet unam saltem ex conditionibus ad scientiam requisitis. Probatur min. objectum contingens non habet necessitatem ad scientiam requisitam : syllogitamus, qui est objectum Logicae, est contingens : e go non habet necessitatem objecti ad scientiam requisitam. Probatur min. quod potest aliter se habere , habetque sui principium in operante , est contingens : syllogismus potest aliter se habere, habetque sui principium in operante r ergo est contingens.
Resp. dist. majorem i. stilogismi: quod est con-
106쪽
tingens tam secundum essentiam , quam secun-cunddm existentiam, non habet necessitatem objecti, conc. majorem : quod est contingens secundum existentiam tantum, neg. maj. syllogisimus est contingens , dist. min. secundum existentiam,
conc. min. secundum essentiam, neg. min, & consequentiam.
Explico solutionem : syllogismus spectari potest vel secundum essentiam, vel secundum existentiam. Essentia est connexio objectiva praedicati cum subjecto ; existentia vero positio actualis syllogismi extra causam: fateor syllogismum secundum existentiam non esse objectum Logicae scientiae, sed solius artis; nego autem secundum essentiam non esse objectum lcientiae , ad quam requiritur tantum necessitas essentiae, seu complexa , non necessitas existentiar, seu in compleXa. Instabis r. Necessitas essentiae habet principium sui in operante r ergo est contingens. Probatur ant. Necessitas essentiae est connexio praedicati cum subjecto : connexio praedicati cum
subjecto habet principium sui in operante, fitque
tota a Logico artifice: ergo neccssitas essentiae habet principium sui in operante. Concessa maj. dist. min. Connexio praedicati cum subjicto habet principium sui in operante secundum existentiam actualem, conc. min. secundum se seu connexionem praedicati cum subjecto objectivam, neg. min. Nam priedicatum illud respicit ex natura sua subjectum,& illud quidem necessirit,
sibi annexum, habetque necessitatem omnimo
dam, & absolutam; non enim magis pendet in ea voluntate, quod syllogismus essentialiter inferat unum ex alio , quam quod homo sit effentia-
107쪽
Iiter rationalis, & consequenter risibilis, unde necessitas essentiae est aeterna in syllogismo, quia propositiones, quae de illa fiunt, abstrahendo ab existentia, ubique , & semper Vera sunt.. Instabis 2. Veritas supponit existentiam, sic prius esh esse Socratem, quam esse doctum. distae veritas supponit existentiam in propositione contingenti,conc. in necessaria , nego.
Instabis: Logica scientia considerat syllogismum vel ut possibilem , vel ut actualem. Resp. nego, sed considerat secundum se, licetfupponat possibilem. Objicies 3. Nulla potest fieri propositio Logica, quae non tendat ad praxim: ergo nulla Logica est scientia. Probatur ant. si quae fieri posset, maxime ista : syllogisim vi debet constare tribus 'roposiarionibus . aut haec altera : omnis definitio construen-
est ex genere, se disserentia: utraque proposiMoeendit ad praxim : ergo, &c. Resp. neg. maj. Nam utraque modo practico exponitur , dictatque aliquid faciendum, adeoque per se tendit ad opus. Instabis 1. Logica scientia non alio modo exprimit. Resp. nego, sed exprimit modo speculativo. verbi gratia : omnis syllogi vis in Barbara constat tribus propositionibus, ct tribm terminis : definitio constat genere se disserentia. Tales enim propo-stiones nihil agendum praescribunt. In quo ergo distinguitur syllogismus practicus a speculativo ξResp. in hoc, quod syllogismus practicus concludat aliquid faciendum circa subjectum, speculativus vero concludadi ripssionem de subjecto, v. g. risibi
Instabis L. Pro phsitiones speculativo modo expressae perinde tendunt ad opus, atque illae, quae prachico .
108쪽
Resp. neg. Sed per accidens tantum. At propositiones praeticae per se tendunt ad opus, tanquam ad finem sibi intrinsecum ,& naturalem. Instabis3. ergo haec propositio , corpus natura Ie est conflandum ex materia , & forma , esset praetica per se. Resp. Ita est, sed respectu mei non
est practica per accidens , quia non habet principium sui in homine per regulas artis operante. Objicies 4. De ente per accidens non datux scientia : syllogismus est ens per accidens: Cringo de syllogismo non datur scientia.
Dist. maj. de ente per accidens ordinis non datur scientia, neg.de ente per accidens purae informationis,conc syllogismus est ens per accidens, dist. min. ordinis , conc. purae informationis,. nego minorem &consequentiam. Τriplex quippe ens per accidens , aliud ordinis, quod constat ex rebus quidem diversis, sed ita inter se ordinatis, ut ex illis sic compositis, aliqua proprietas, & effectus necessarius fluat. Talis est mundus, & syllogismus: aliud purae informationis, quod ex subjecto, &forma ipsi contingenter inhaerente coalescit, talis est paries albus . aliud purae aggregationiS,quod ex multis entibus completis nullatenus inter se ordinatis, sed temere congestis existit, ut cumulus lapidum. De ente per accidens ordinis datur vera scientia, v. g. de triangulo, aut numero , non autem de ente per accidens purae informationis , aut purae aggregationis.
Objicies s. Datur scientia de syllogismo : ergo potest dari de calceo, & ita sutor erit Philosophus. Probatur consequentia hoc syllogismo :Sua dura sunt facilius , firmi qua resistunt:
109쪽
Ergo facilius , firmiusque resistit. Ergo calcaus substrata sole β facilius . firmi quae resistit, quam non substrata.
Hunc syllogismum facit sutor, at quis dicat sutorem Philosophum Resp. I. male inde inferri sutorem esse Philosophum , quia sutor spectat haec omnia practice tantilis , sed inferri tantum potest, de calceo secunddm essentiam sumpto dari posse scientiam , sicut de aliis arte factis. Certε de triangulo datur scientia simul , & ars ex Aristotele. Resp. 2. paucos reperiri artifices , qui de objecto artis suae aliqua demonstrent, & siciant se scire ;nam plerique solam habent experientiam, aut siquid demon strant, utique cur faciendum sit quidpiam circa subjectum,non autem cur passio insit subjecto, demonstrant. Instabis T. ergo sordescit scientiae majestas , quae circa vilissima occupetur. Resp. An Physica sordescit, dum ranas, mures , aliaque vilissima corpora contemplatur objicies 6. Aristoteles inscribit Logicam organum , & vocat modum sciendi. Resp. I. hanc inscriptionem non esse Aristotelis, sed ab interpretibus additam. 2. dist. vocat Logicam praeficam instrumentum , & modum sciendi, conc. speculativam, nego. Instabis i. Logica est sabitus essentialiter ordinatus ad alias virtutes intellectus. Resp. dist. praetica, transeat : speculativa ,
Resp x. nego , nam habet objectum per se expetibile , & licet , aliae , virtutes intellectus essent impossibiles , tamen adhuc expetendum foret tenere modum recte dividendi, definiendi, & ar.
110쪽
gumentandi. Quare Logica dicitur instrumentum, quomodo homo dicitur seruus aut instrumci
tum ab Aristotele I. Polit. c. .
Instabis 2. Non potest dici, ad quam partem Phialosophiae Logica scientia reducatur. Resp. reduci ad animasticam , aqua tamen differt , quod animastica operationes mcntis spectet, Vt sunt proprietates fluentes ab anima; Logica verb scientia easdem spectet, quatenus ex regu sis artis Logicae formatae ,habent affectiones quaiadam fluentes ab essentia operis arte factio
Objicies . scientia distingui debet ab arte , distinguitur autem tantum penes subjecti necessitatem, seu existentiam : ergo scientia requirit nece sitatem subjecti. Probatur min. Nam ars est cognitio certa, & evidens, utpote virtus mentiS. Ita Versatur circa universalia, estque cognitio rei per causiam ex Aristotele lib. I. Metaph. ubi artem ditatinguit ab experientia. I. quod ars universalium sit, experientia singularium. h. quia experti sciunt tantum , quod res est a propter quid autcm, nesciunt. Experientia, inquit , singularium , ars autem υniversalium cognitio est. Et paulo *ost , concludit, eos, qui ex arte agunt, expertis sapientiores& honorabiliores esse : quia, inquit, siciunt causam , hs vero minime. Experti enim seiunt quidem
quod es , propter quid autem nessiunt : illi vero propter quid, ct causam cognojcunt. En Achillem .
Resp. tamen multiplex esse discrimen artis, &scientiae, ut jam probavi g. 2. Primum, ars est quidem universalium, sed quoac, cognitionem practi cam , non speculativam ; scientia autem cognoscitvniversalia tantum speculptive. Secundum,am