장음표시 사용
221쪽
te rei realis , aut saltem formalis ante operam
Resp. Si impossibilis esset intellectus inadaequale concipiens , impossibiles quoque sorent termini in adaequath significantes , adeoque impossibilis propositio ι daretur tamen a parte rei fundamentum concipiendi unum gradum sine alio, essetque per accidens respectu objecti, quod non
conciperetur inadaequatE. objicies 6. Praeetuo se tenet ex parte intellectus: ergo non ex parte objecti. Dist. ant. se tenet ex parte intellectus essicienter , concedo : terminativὸ , nego antecedens.
Nam est terminativὰ in objecto , quatenus ad unam objecti partem virtualem terminatur, non ad aliam. Sicut unio humanitatis in Christo, terminatur ad relationem verbi immediatὸ , non autem ad relationem Patris. Deinde alii sie ditatinguunt , praecisio formalis se tenet ex parte intellectus , concedunt : objectiva, negant.
objicies . In hac sententia destruitur sormahllogistica, ut patet in hoc syllogisino :Hoc animal cognoscstur: Noe rationale est hoc animale Ergo hoc rationale eognoscitur.
Res p. negandam esse conseq. quia mutatur suppositio , dum a statu praecisionis , transseruntur ad statum realem hi duo termini , hoc animaI,& hoe rationale. Quare dist. hoc animal cognoscitur adaequate , nego : inadaequatε, concedo. Objicies 8. Non datur praecisio in cognitione intuitiva t ergo nec in abstractiva , nego parita-2em ; nam abstractiva cognoscit per alienas species et ergo non debet repraesentare rem, prout est
222쪽
in se , sed prout convenit cum aliis ; convenit porro cum aliis inadaeuuate , v. g. homo inadis aequat E cum leone ide6que species illae inadaequatam tantum rationem repraesentare debent. At cognitio intuitiva attingit totum objectum i cognoscit enim prout est in se : ergo totam objectinaturam repraesentare debet cum varia ac multiplici aequivalentia , quam habet in ordine ad intellectum inadaequale cognoscentem. Quaeres I. utrum intellectus intuiti e cognoscens possit cognoscere inadaequare objectum aequiva Ienter multiplex. Respondent aliqui Theologi potasse , sic Beatus dum videt Deum intuitive , nolet videt secunddm omnem rationem ue qua cognoscibilis est , aliter Deum comprehenderet. Quaeres i. An dum Deus videt voluntatem suam spirantem, videat distinctam virtualiter ab intellectu. Respondent Theologi videre, non tantum in ordine ad conceptus nostros, quibus Deus videt unum ab alio praescindi posse, sed etiam in ordine ad entitatem ipsam infinita quadam sol cunditate pollentem , 3c duobus aequivalentem. nec tamen ideb Deus praescindit : ut enim non judicat per realem conceptuum compositionem, ita nec praescindit per actuum distinctionem , sed per simplicem actum penetrat totam suam virtualem amplitudinem , novitque quot, & quibus , & quomodo aequivaleat , hinc habet conceptum aequivalentem huic propositioni : ego , &filius unum sumus natura , non proprietate.
223쪽
De natura universalium in genere.
AEc disputatio sex articulis constabit: I. quaeret, an sint universalia r 2. quid sint: 3. quomodo existant, an ante, an post operam intellectus : 4. qua intellectus operatione fiant: s. an servent universialitatem , dum actu praedicantur: s. denique quot sint. ARTICVLVI I.
. An den ur universalia. NT E universalis naturae existentiam , quama,probem , juvat varias illius species explicare, ne ipsis nominis appellatio fallat. Quare sit
g. I. IJ Utvlex, ct quid sie universale
T. π FNIVERsA sonat unum versus alia, seu V unum dicens ordinem ad multa. 11. Dividitur in. complexum , & incomplexum; complexum est oratio universalis ut propositio, vel argumentatio , quae sit principium scientiae, semper , & ubique vera. De hoc universali intelligendus est Aristoteles , cdm ait universale esse principium scientiae, & lib. I. Poster. cap. 2I. pronun Ciat univer ale neque esse hoc aliquid, neque nunc, neque aΣcubi, quia vetitas istiusmodi propositio-
224쪽
LOGIC IE. . 223mum abstrahit ab omni loco, tempore , & singularitate, sed de hoc universali hic non agitur. et II. Incomplexum est terminus universalis, seu v-niversale una voce expressiim , quod in se unum, commune est multis : sic animal in se unum est, &tamen commune leoni , equo, &c. de hoc porro universali hic agitur. IV. Incomplexum quintuplex, in causando, in significando , in repraesentando , in essendo, dc in praedicando.
torum effectuum productrix, ut Sol aut Deus. v I. In significando , est vox communis multa significans, ut vox, homo.
lis, quae multa repraesentat : sic idea , quam habet artifex de fabricanda domo, plures domos ad sui similitudinem exprimendas exhibenS. V . In essendo quod Metaphysicum dicitur, est Vnum aptum inesse multis univocἡ , ac divisim- de quo Aristoteles 7. Metaph. cap. I . τουτογαρ γε-ι ης θάλου, δ πλειόπι--φυ a , universale illud dieitur. quod pluribuι aptum est . esse : sic humanitas in Ioanne , & Socrate, apta est inesse , est objectum Metaphysicae , quia nu-jus icientiae est communes rerum notiones con
xx. In praedicando, ex Aristotele lib. I. de Inte pretatione , est unum aptum praedicari de multis,
γρεχω , id est, universale quidam dico , quod aptum est pluribuι attribui , ut homo Petro , NPaulo. Dicitur Logicum, quia Logicae est spectare naturas, ut praedicamur quare Logicum distin-
225쪽
guitur a Metaphysico per praedicabilitatem, quae est affectio universalis Metaphysici: de utroque hic tantum agimus , sed ut definitionem intelligas.
universalis proprie dicti tria requiruntur , unitas , aptitudo , & multiplicitas. Non enim natura uni versalis debet in multis quomodocumque reperiri, sed ita una est per intellectum , & apta rebus inesse , Ut de iis praedicari, ut in illis a parte rei multiplicetur. Per unitatςm convenit cum anal gis , quae habent aliquam unitatem , sed differt ab iisdem , quod perfectam unitalcm habeat; an toga vero tantum imperferum. Vnitatem sequitur aptitudo , nam ex eo, quod natura est una nitate communi, apta est itidem inesse, & attribui. Denique est multiplex, quia est cum sui divisione in inferioribus : sic animal est multiplex in leone, &equo , quia utrique inest cum sui divisione. Dicitur denique praedicari univocδ , quia multis ex natura sua tribuitur , quale ipsum est, hinc
x I. Natura divina , licet existens in tribus personis, aut anima rationalis in multis partibus cor- Poris , non tamen fiunt universales, quia illa e stuna in tribus perctonis numero , non multiplex , di cum sui divisione , haec vero in multis parti bus corporis , hinc albedo eadem divinitus re producta in multis parietibus, non est universa-δis , sed singularis , quia non est cum sui divi
Σ1I. Secundum , Aptitudo ad essendum in multis est indeterminata, te indifferens de se, ut prius sit in no . quam in altero , ideoque addidi vocem hanc,
milvocὲ , in quo a singularibus discrepat, quae ita
226쪽
LOGICAE. 2os addicuntur uni individuo, & quasi mancipantur,
Ut communicari alteri non possint. Deinde ab analogis attributionis, quia insunt potius anal gato primario , quam secundario. XIII.Tertium,haec definitio explicat universale in concreto,quia explicat id quod includit universale, tam materialiter, quam formaliter , materialiter est natura communicabilis, nempe homo a parte rei, cui universalitas accidit: formaliter vero est ipsa naturae unitas, & communicabilitas ; haec porrd definitio ita naturam communicabilem , &ejus unitatem explicat, ut natura in recto , universalitas in obliquo more concretorum eXprimatur. Verbo dicam, definitur natura , prout subest universalitati.
g. II. An dentur naturae universa'es.
I. A s s Ε R--ΑN T v R naturae universales deo o. I multis praedicabiles. Haec asserti est contra Heraclitum, & Cratylum. . Probatur I. ex Aristotele, qui lib. de interpret. passimque in Metaph. ait rerum alias esse universales, alias particulares, seu singulares.
Probatur 2. ratione: natura universalis est una
apta inesse ,& praedicari de multis univoce , & divisim : dantur naturae aptae inesse multis, & de iliadem praedicari: sic animal aptum est inesse homini , & equo, homo Petro, & Joanni, & iisdem
potest attribui : ergo dantur naturae universales
1. Objectum scientiae debet esse reale: naturae universales sunt objectum scientiae , nam ex 2. de anima tex. εo. universalium est mentia o ergo
227쪽
naturae universales sunt reales. Certe ex Aristote
te scientia non est de singularibus, quia singula-xia mutationi obnoxia sunt , objectum verbiaientiae immutabile & aeternum , hinc probat I. Poner. tex. 43. scientiam per sensum non acquiri, quia sensus est particularium , scientia universarium.
Objicies r. ex Aristotele lib. 7. Metaphys. c. I S. tex. 4n genera, &species substantiarum nihil sunt:
genera, & species substantiarum sunt naturae universales : ergo naturae universales nihil sunt.
Resp. I. distinguo majorem a genera ,& species substantiarum nihil sunt, id est non sunt substantiae primae, & singulares, concedo: id est, non sunt substantiae secundae,& universales a parte rei, subdistinguo , formaliter , concedo, fundamentaliter , nego : substantiae enim secundae, & univer sales insunt singularibus , ratione convenientiae, &similitudinis, quam inter se habent, saltem fundamentaliter , quamvis formaliter sumptae, partus sint mentis abstrahentis. Objicies x. Nulla res potest esse simul universa- iis, &. singularis, quia haec se mutuo destruunt ; niversiale enim est in multis, singulare in multis
esse nequit, utpote ad unum determinatum : at nihil est, quod singulare non sit, nam quidquid est, .
vel est increatum, vel creatum : si increatum, Deus est, isque singularis: si creatum, est a Deo productum, adeoque terminus actionis, quae ad singulare Per se existens terminatur: ergo nulla res est uni ver talis. : Resp.dist. maj.Nulla res potest esse fimul universia-Es,&singularis,eodem respecta, conc. diverso resipe nego .porro natura a Parte rei, et co acta por
228쪽
LOGI C AE. 20 differentiam numericam, est singularis ; Vt autem similis est in multis a parte rei, est uni versalis fundamentaliter , & per mentem a differentiis individiduantibus abstracta , est universialis formaliter hinc res, quae sunt a parte rei, singulares simul sunt& vni ersales, quia principium dissimilitudinis est natura singularis , principium vero similitudinis est natura universalis saltem fundamentaliter ; at res partim sunt similes , partim dissimiles. Alii r spondent, quidquid est a parte rei, esse quidem singulare per se , per accidens autem via iveriale, ade5'De elle terminum productionis divinae per se, qua
singulare, & per accidens , qua universiale. Instabis I. Vnum, & multa contradictionem implicant: at universale est unum, & multa: ergo,&c. Resp. I. Nego min. Sed est unum in multis. 2. dist. maj. unum, & multa eodem respectu implicant , conc. maj. diverso respectu, neg. maj. at universiale est unum , & multa diverso respectu; Vnum Yt mente concipitur , multa ut est a parte rei aut iterum distinguo , unum fundamentalitera parte rei & multa implicant, nego : unum sor- maliter a parte rei, & multa , concedo. ARTICVLVs II.
De natura universatium. VLτ1PLax est sententiu dematura uniueris salium. Ideam finxit Plato a rebus separatam:
Nominales conceptum : Scotus ante operam mentis a parte rei : D. Thomas post opus mentis esse voluit. Plato ante multa posuit , quia idea Ierum est ante res ipsas a Nominales post anal-
229쪽
ra, quia voces, & conceptus rebus sunt post Tiores. Scotus unum in multis esse voluit, sed ante operam mentis: Aristoteles vero cum D. Thoma post operam mentiS.
6. I. An Vniversale sit idea Platonicar
I. Ο Β s E R- CE s T A T v R Aristoteles I. Mev Axio. taph. cap. 6. Platonem per naturas universales, quasdam ideas intellexiste, quas sic explicat Aristoteles juxta mentem praeceptoris. I. Illas a rebus singularibus separat tanquam formas conismunes , & exemplaria , ex quibus singula quaeque, tanquam ex principiis communibus fluant, &quasi exprimantur : v. g. Vnum hominem communem constituit Plato, ex quo tanquam exemplarisnguli. homines ducantur propabenturque : sicut ex uno sigillo diversae formae diversiis subjectis , puta cerae aut chartae imprimuntur. 2. Voluit eas ingenerabiles, incorruptibiles,& aeternas, quarum ad similitudinem singula fingerentur. II. OBsERVATIO. Augustinus lib. 1 a. de Civit. Dei cap. 26. Marcilius Ficinus in Theolo- ia, Platonem ab hoc errore vindicare conantur,ocentque per ejus odi exemplaria, ipsum intellexisse primigenias, & archetypas ideas seu Immutabiles, de aeternas rerum faciendarum ratio nes in mente divina existentes , ad quas Deus , V pote agens ex arte, antὰ respiciat, quam quidquam efficiat, opusque exigat suum. His observatis, I. Α s s E R TI o. Ideae Platonis primo sensu explicatae, fictitiae prorsus sunt, & impossibiles. Probatur I. Quia existerent, & non existerent,
quod implicat contradictionem , existerent, qui
230쪽
LOGIC AE. 2 omne piincipium rei existit, prius est enim esse,
quam operari r at illae ideae sunt principia rerum sngularium ex mente Platonis : non existerent autem , quia eas a singularibus sejungit Plato, vultque esse nudas quasdam essentias, quae existen iam non involvant: at quidquid existit est singulare. Probatur x. Illae essentiae essent intrinsecae rebus,& extrinsecae simul , essent intrinsecae, quia singularium essentiam constituerent, nihil autem magis intrinsecum rei, quam quod essentiam ipsius constituit : essent quoque exta insecae , quia a singularibus eas Plato separat. Denique ex eodem auctore, formae illae universiales sunt aeternae, &ingenerabiles t ergo datur aliquid ab aeterno reais liter existens praeter Deum , quod fidei repugnat. II. AssERTro. Ideae etiam secundo sensu ac ceptae non sunt naturae universales, de quibus
scientiam dari volunt Philosophi.
Probatur i. Quia ideae secundo sensu acceptae, sunt ipse Deus realiter : at scientiam quaerunt
Philosophi non de Deo solo, sed de rebus a Deo dist tactis. Probatur 1. QEodlibet universale debet posse de
multis praedicari : idea in mente divina contenta, non est apta praedicari de multis ; nam V. g. idea, quam Deus habet de Petro, & Paulo, non potest vere assirmari de Petro, & Paulo ε, aliter enim, dum proferrem hanc propositionem, Petrus est homo , sensus esset, Petrus est homo in divina essentia repraesentatus , seu Petrus est idea hominis in
mente Dei existens , quo nihil insulsius. i objicies i. Plato scientiam admisit de rebus necessariis, & immutabilibus: at naturae, quae sune