장음표시 사용
271쪽
universalis est composita ex ente reali, nempe Da tura, & modo non reali, nempe Unitate : ergo est ens rationis. Resp. dist. maj. Quod est compositum ex erite reali, & modo non reali , quorum alterum sit in Tecto , alterum in obliquo, , nego majorem t ' si utrumque sit. in recto , concedo majorem. At modus est tantum in obliquo, natura in recto ; Et vero, ut homo habens vestem sericam, non est ensrationis : ita natura habens universalitatem , nori
est ens rationis , sed aliquid reale sub modo non Ieali , qui naturam non constituit. Qubd si intellectus apprehendat illam unitatem quasi intrinsecam naturae a parte rei existenti, ipsique affingat , tum fingit ens rationis, & quidem insignister, seces non fingit, nec errat, sicut oculuS percipiens albedinem lactis , licEt non apprehendat dulcedinem albedini junctam , non errat , quia
nihil a iungit albedin1 quod eidem non insit, nihil negat, quod insit.
Instabis . Vnum, & multa implicant contradustionem. Resp. dist. Vnum & multa intrinsech, & aepar te rei, concedo : unum extrinsece & per intellectum & multa a parte rei intrinsece, nego. At V niversale est unum per intellectum & multa extrinsecE, multa autem a parte rei, & intrinsecE. Verbo dicam, est unum in multis, quae duo non se d
Ex dictis, causae 'niversalis sunt quatuor ; intrinsecae duae , duae extrinsecae. Intrinsecae sunt, I .materialis, nempe similitudo , & convenientia individuorum undata in iisdem operationibus , dc eadem aequiolentia : sormalis, unitas cωmmunis,
272쪽
LOGICAE. ' asIquae sequitur naturam in esse objectiust repraesen lato constitutam. Duae extrinsecae , essiciens est ipse intellectus, qui per abstractionem praecisi Vam gradum unum attingit , aliis intactis et Mnalis est I. idonea rerum apprehensio , quia res similes rit E apprehendi non possunt sine conceptu universali ι L. Scientia , quae est de universalibus fundamentaliter sumptis, mediante unitate se mali, cujus opifex intellectus. ARTICVLVs v.
De pradicabilitate universalis seu de
. . universali Logico. CV M praedicabilitas universale Logicum constituat, &a Metaphysico , cujus est proprie ras, distinguat, a nobis hic perfectὶ intelligi debet r quare videndum T. quid sit praedicatio & quo-luplex, 2. an dum universale Logicum actu praedicatur, amittat universalitatem : v. g. an dum fiet aec propositio, Petrus est homo, homo desinae esse universalis.
g. I. GP adam observanda de natura praedicationis. 'I. DR AD IcABILITAs est aptitudo quaedam L universalis, ut de multis assirmari possit, seu forma, per quam natura fit proximὴ praedicabilis . de multis , ideoque universale Logicum per illam praedicabilitatem constituitur , & a Metaphysicoedistinguitur. . : II. Praedicatio actualis est actus praedicabilitatis,
273쪽
qui tunc fit, cum universale de singulari per judicium aflirmatur. Definitur attributio unius ad alterum , si assirmativa sit & separatio unius ab altero , si negativa. III. Praedicatio duplex, essentialis , & accidentalis : essentialis est, in qua praedicatum secundum formale , quod includit, est de essentia subjecti, v. g. in hac propositione, homo est animal rationale, τὸ animal rationale secunddm rationem formalen, includitur in conceptu formali subjecti : accidentalis est, in qua ratio formalis praedicati non includitur in conceptu formali subjecti , sed ei accidit in essentia jam constituto , ut paries est albus, κῶ albus in hac propositione non est de essentia parietis. xv. Ad veritatem praedicationis affirmativae, tum accidentalis , tum essentialis , requiritur aliqua connexio inter praedicatum, & subjectum. Ratio est, quia copula , s. sisnificat aliquam connexionem , & identitatem esse inter praedicatum , &subjectum , cum hoc tamen discrimine , quod praedicatio accidentalis connexionem fgnificet inter subjectum , & praedicatum , duntaxat materialem , seu sormae cum subjecto , de cujus essentia non sit; . nam dicere hominem esse album , idem est ac dicere hominem esse subjectum habens albedinem :Ementialis autem requirit identitatem formalem inter subjectum, & praedicatum : v. g. Vt haec pro positio sit vera, Petrus est homo , ratio formalis praedicati debet includi in conceptu formali sub jecti , quia ad veritatem praedicationis requiritur , ut id quod attribuitur subjecto, verἡ illi infit : ergo ad veritatem praedicationis essentialis,
Iequiritur ut id quod est de conceptu sormali, se
274쪽
essentia praedicati, includatur in conceptu forma-Ii , seu essentia subjecti , ad accidentalem autem praedicationem lassicit unio formae cum subjecto, V. g. inhaerentia albedinis cum pariete. V. Praedicatio tum essentialis, tum accident lis vel est directa , in qua tarma de subjecto effectus de causa , superius de inferiori praedicatur : vel indirecta, in qua praedicatur subjectum de forma, causa de essectu, inferius de superiori, vel krma de forma v I. Ex praedicabilibus quaedam aequὸ late patent ac subjectum, ut honso est rationali : quaedam latius patent, lic Erutrumque universale sit, ut homo es animal : quaedam habent praedicatum ivniversale, & subjectum singulare, ut Petrus es
De duabus primis propositionibus non eae hic quaestio , quia subjectum utriusque est universale , & quamvis subjectum secundae minus
late pateat, quam praedicatum , Utrumque tamen manet universale, quia iubjectum sempermanet universale, aut ceria si genus contrahitur ad speciem , de hac secunda propositione perinde ratiocinandum est ac de tertia. Vt enim, se habet genus ad speciem, ita species ad indi-Viduum. Quare de tertia hic potissimum disputandum , videndumque, an natura humana, dum Praedicatur de Petro, v. g. servet universalitatem,
275쪽
f. II. An universale in ant ali predic
tione se et universalitatem. .
I. OBsER-YN hac propositione , Patrus ess' vATIO. Ahomo, triplex distingui debet conceptus. Primus subjecti, quo Petrus per simplicem apprehensionem concipitur. Secundus praedicati, quo natura humana simplici apprehensione abia
trahente cognoscitur. Tertius est conceptus complexus , quo praedicatum apprehenditur cum ordine ad subjectum, N. qui est materia proxima judicii. Denique audicium, quo homo de Petro
assirmatur, ita tamen, ut sit simplex quaIitas , quae cadit primarid in copu lam, ere , secundario in su , jectum , & praedicatum. II. OBsERvΑTIo. Quaestio praesens dupli ei modo institui potest. I. An natura per a pprehensionem praecisa a differentiis, adeoque uni ver salis facta, semper perseveret sua universalitate consignata ; & ita semper remaneat apprehensio praecisiva , accedente judicio , quo homo de inferioribus praedicatur. 1. An in ipso judicio semper
natura reluceat, ut universalis , Sc ab omnibus di fetentiis expedita. I. AssERTI . Natura humana, V. g. dum
actu praed icatur de inferioribus, manet sempey Vniversalis sub apprehensione abstrahente, ade6que universaIeὴn actuali praedicatione servat universalitatem . . Ita D. Thom. opust. . ubi sic loquitur, homo secundum quod particulare , non pradicatur de Socrate, sed ipse term-nus homo significat naturam humanam absque omni participatione, is particularisatione I ergo ex mente D. Thomae,
276쪽
dum narura per judicium contrahitur ad subjectum, manet universalis sub apprehensione. Item Aristoteles I. de partibus animal. definit universalia , quae pluribus insunt: At non insunt pluribus, nisi ipsis jungantur per praedicationem : ergo dum praedicantur , sunt universalia sub apprehensione, licEt per judicium contrahantur extrinis
secε. Probatur ratione et Universale, dum actu prae dicatur, non fit singulare: ergo non amittit universalitatem. Probatur ant. Illud non fit singula Ie, quod non habet principium destructivum vniversalitaris: universale, dum actu praedicatur, non habet principium destructivum suae universalitatis : ergo dum actu praedicatur, non fit singulare.
Probatur minor. Si quod haberet principium destructi rum suae universalitatis , vel apprehen sonem complexam , vel conjunctionem judicativam : neque apprehensio complexa, neque conjunctio judicativa destruit universalitatem rerso uni eriale, dum actu praedicatur , non habet principium destructivum suae universalitatis. Pr batur min. per partes. Non apprehensio comple-Ta , quia apprehendit tantum praedicatum ad subjectum, seu habitudinem praedicati ad subjectum: ergo supponit praedicatum diversum a subjecto ,
ade6que non idem cum subjecto, sed ab eodem abstractum : non conjunctio judicativa , quia non opponitur abstractioni,seu appre hensioni prae- eisivae ; non opponitur autem , tum quiae supponit apprehensiones simplices subjecti, & praedicati , secunda enim operatio est assensus ad conRexionem praedicati cum subjecto assensus autem
277쪽
non fir, nisi ex comparatione praedicati cum sui; -jecto et ergo praedicatum praesupponitur manere distinctum a subjecto per apprehensionem, quiRnon fit comparatio nisi inter plura, adeoque inter se aliquatenus distincta: tum quia conjunctio judicativa est planh extrinseca apprehensioni prae
Confirmaturi. Si homo in actuali praedicationσapprehenditur cum differentia numerica contra- eius , vel cum differentia numerica Petri tantum,. vel cum differentiis singulorum hominum e ne reum dici potest; non primum, quia propositio' esset identica, facerεtque hunc senium Petrus es Petrus p affirmaret enim de Petro id quod apprehenderet in praedicato et arqui apprehenderet impraedicato hunc hominem, seu Petrum': ergo affirmaret Petrum de Petro. Non secundum , quiλpropositio esset falsa , hutncque sensum haberet,
Petrus est Petrus , Ioanne1, &c.
Nec dicas praedicatum in hac propositione Ggnificare Petrum per accidens , quatenus ei jungi-rur per affirmationem , ade6que propositionem non esse identicam , nam hoc est incidere in sententiam nostram , quae docet naturam manere
universialem sub abstractione, licet per accidens,lauratione judicii conjungatur cum subjecto. Confirmatur 1. dum formamus istud judicium, Petrus est homo, alio modo concipimus hominem , qui est praedicatum , quam cum formamus hanc propositionem : Petrus est hic homo ζ e go in prima propofitione hominem non conci-Piebamus, cum differentia numerica identificaeum , adeoque universalis sub apprehensione rei Gebat. Denique non magis repugnat naturam ita
278쪽
manam sub prima operatione, manere sine differentiis , cum per secundam jungitur differentiis ,
quam r epugnet caput ejusdem hominis videri aliqua in tabula a corpore praecisum , dum in altera tabula cum eodem corpore repraesentatur. At II. ASSERTIO. Natura universalis, dum actu praedicatur, non apparet simpliciter universalis. Probatur : Natura universalis in actuali praedicatione, non apparet simpliciter a differentiis expedita: ergo non apparet simpliciter universa Es. Probatur anteced. Vt natura appareret simpliciter a differentiis expedita, deberet tum sub apprehensione praescindente, tum sub ipso iudicio e pedita a differentiis apparere , at licet sub apprenensione simplici videatur a differentiis suis expedita , tamen sub judicio apparet contracta ad Iubjectum : quare perinde se habet ac caput hominis , quod in una tabula apparet quidem prvici sum a corpore, in altera vero cum corpore con
junctum, ideoque dici non debet a corpore minpliciter praecisum, ut jam observavi.
s. III. Diluuntur objecta . . Glycias r. Id quod contrahitur , & deri
terminatur ad singulare, non est universale: natura humana, dum praedicatur de Petro, contrahitur , & determinatur ad singulare: ergo non est amplius universalis. Resp. dist. majorem : Id quod contrahitur, &determinatur intrinsece ad singulare , non est/ amplitis universale, concedo i id quod contrahitur tantum extrinsece, neg. natura humana , dum
279쪽
Praedicatur de Petro , contrahitur & determinatur ad singulare , dist. min. intrinsece, nego: eo trinsece , concedo : scilicet duplex contractio natullae, Latrinseca una, extrinseca altera , intrinseca est conjunctio apprehensiva, qua natura communis identificata cum differentia numerica apprehenditur , qua si per modum unius objecti rextrinseca est conjunctio judicativa, qua natura , dum sub apprehensione semper relucet universalis, adeoque habet rationem extremi aliquatenus' a subjecto diversi, tamen per judicium extrinsecE, dc quas per accidens contranitur , atque adebnon apparet, simplieiter universalis , ut jam observatum est.
Instabis si Conjunctio judicativa supponit c-junctionem apprehensivam : dum universale actu Praedicatur, fit conjunctio judicativa: ergo sup ponit conjunctionem apprehensivam : ergo &e contractionem intrinsccam, etiam ex parte apprehensionis. Prob. maj. mutua habitudo praedicati, Msubjecti praerequiritur ad judicium , quia non aia firmo praedicatum inessie subjecto, nisi quia utriuiaque habitudinem apprehendi : mutua habitudo praedicati, & subjecti non cognoscitur, nisi per apprehensionem conjunctivam : ergo , &c. Resp. neg. maj. primi syllogismi. Ad probationem, Concesta. majore, nego minorem; statis enim est cognosci habitudinem illam per compa-xationem praedicati ad subjectum: ubi autem fit comparatio inter duo, ibi semper extrema apparent diversia; non esset autem diversitas inter praedicatum , & subjectum , si praedicatum apprehenderetur intrinsecε contractum, sed potita identi
280쪽
D o G I C IE. -. Instabis 1. Vt assirmeta hominem de Petro, debeo apprehendere hominem in Petro : non pota sum apprehen/ere hominem in Petro, nisi pere junctionem intrinsecam : ergo debet conjungi intrinsece homo cum Petro. Resp. dist. maj. Debeo apprehendere hominem - in Petro , ex parte subiecti, conc. ea parte praedicati , neg. satis enim est, si ex parte praedicati,illius habitudinem ad Petrum apprehendam e sed nota possum apprehendere hominem in Petro , nisi per conjunctionem intrinsecam. dist. minorem : ex Parte praedicati, concedo: ex parte subjecti , nego
Objicies x. Natura humana ideo est a parte rei singularis, quia est determinata tota ad Petrum: sed per iudicium determinatur ad singulare: ergo
Resp. neg. paritatem.Ratio est: quia in Petro est determinata intrinsecὸ per differentias individuantes a parte rei,ideoque non est apta ut aliis attribu tur. Ae in praedicatione actuali, natpra determi natur tantum extrinsech, εc per judicium , mane que semper indifferens sub abstractione, de intrinsece, ut de aliis inferioribus praedicetur. Instabis x. Esse abstractum, & contractum is destruunt, quia esse abstractum, est esse extra sindigularia, & esse contractum , est esse intra singula- .ria : sed esse extra singularia, & esse intra singula ria , se muruo destruunt: ergo esse abstractum, ec. contractum se mutuo destruunt. Resip. dist. maj. Esse abstractum intrinsecὸ , ae
contractima intrinsece, se mutuo destruunt, concedo et esse abstractum intrinsece , & contractum eatrinsece , nego : at contractio, quati ic