장음표시 사용
291쪽
De numero, ct proprietatibus Universalium.
DVo hic examinanda sunt. Primum , quot sint universalia. Secundum , quae universia lium proprietates.
I. o B sER-π TIc agitur: de Universali λ ω v Ατso L 1liter sumpto , eoque Unimco ,& incomplex . II OBsER v Aae r o. Universale latids patet inserioribus suis, ut ipsa universalitatis ratio indicat. ΙΙΙ. O B sERVA T 1 o. Inter inseriora univer is, alia dicuntur subjecta contractionis , quae stricte vocantur inseriora , & in linea directa categoriar sibi invicem subjiciuntur, ut, specim respectu generis , & individuum respectu speciei ratia subjecta inhaesionis , & minus propriἡ dicta
inferiora, ut Petrus respectu risibilis , aut paries respectu albedinis. His observatis, I. ASSERTIO. Vniversalia praedicabilia duo tantum sunt, divisione immediata ; alterum, eia sentiale , accidentale alterum. Prob. Tot sunt praedicabilia , seu universalia Logica , divisione immediata , quot sunt modi immediati praedicandi unum de multis di sunt tantum duo modi immediati praedicandi unum de multis : ergo sunt tantum duo universalia Logica, diuisione immediata. Prob. minor. Quidquid praedicari potest
292쪽
Re multis, praedicatur de illis, vel ut aliquid essentiale , vel ut aliquid accidentale : ergo sunt tantum duo modi immediati praedicandi unum de
II. ΑssERT 1 o. Quinque sunt universalia Logica, divisione mediata , nempe genus , spe cies , differentia , proprium , & accidens. Prob. Tot sunt universalia Logica divisione mediata, quot sunt modi praedicandi mediath unum de alio : quinque sunt tantum modi praedicandi mediate unum de alio : ergo sunt quinque universalia Logica, divisione mediata. Prob. min. Tot sunt modi praedicandi , quot sunt modi essendi in multis ue sunt quinque modi essendi in multis : ergo sunt quinque modi praedicandi unum de multis. Pr. minor. Quidquid est . aptum alteri inesse, vel est aptum inesse , ut tota essentia, & est spe cies et vel ut pars communis, & materialis speciei& est genus : vel ut pars formalis , qua species ab aliis secernitur, & est differentia : velut zb- quid fluens ab essentia , & cum illa necessario
conneaum.α est proprium : Vel contingenter connexum, & est accidens commune: ergo sunt
tantum quinque modi essendi in multis. Porid quod illa diviso sit mediata, patet quia divisione immediata sunt tantum duo universa
Confirmatur ex D. Tho m. similitudine compositi naturalis , in quo quinque spectari. possitiat, nempe materia, cui respondet genus ; formae, cui respondet differentia , compositum ex materia , &forma , cui respondet species ι proprietas fluens ab essentia physica corporis, v. g. quantitas , cui respondet proprium, denique accidens commune,
293쪽
quod abesse potest a corpore naturali , Vr calor , & frigus, cui respondet quintum praedicabile.
DUPLEX genus argumentorum proponunt adversarij: altero conantur evincere pauciora esse universalia , quam quinque : altero plura. Objicies I. Omne universale est aptum inesse multis , vel essentialiter , vel accidentarib : ergo duo sunt tantum universalia I alterum essentiale, alterum accidentale. Resp. dist. ant. Divisione immediata, concedo emediata, & vltima, nego: fit aurem diviso mediata in quinque species, I. ob majorem lucem; clarids enim patet mocus , quo singula universalia suis inferioribus iri sunt , ex divisione mediata, quam ex immediata bimembri , in qua obscur Etantum apparent, χ. quia aptior est ad finem Logicae ipsius, quae est directio operationum mentis, ad scientias comparandas. Objicies 1. Vnum est tant sim universale nempe species ex Aristotele, qui lib. I. Metaph. vni versale distinguit a genere , & differentia. Item cap. 4. lib. I. Poster. universale definit, quod omni in est per se, & quatenus ipsum , quae definitio soli proprio con Ven Ir. Ad primum respondeo , ibi universale sumi ab Aristotele in adaequale pro eo, quod primo, &immecia te praedicatur de singularibus , id autem uni speciei convenit. Ad secundum , sumit ibi Aristoteles universale Pro eo , quod demon strari potest demonstratione Persectitana, hoc est, a priori. At solum proprium
294쪽
quarto modo, est ita dcmonstrabile , quia demonstratur per causam immediatam. Objicies 3. Differentia , proprium , & accidens, non lunt praedicabilia Logica : erso duo sunt.
tantum Vniversalia. Prob. ant. Si essent praedicabilia , maxime quatenus de subjectis , quibus inhaerent , praedicari possunt : non possunt praedic ri de subjectis, quibus inhaerent : ergo non sunt praedicabilia Logica . Probatur minor : si essene praedicabilia de subjectis quibus inhaerent, singulare esset praedicabile de singulari. Resp. dist .ant. Differentia , proprium , & accidens , abstracta abstractione partiali, non sunt praedicabilia Logica , concedo : abstractione totali, nego. Nempe duplex est abstractio , altera partialis , qua pars abstrahitur a compayte , ita ud nihil illius includat , ut dum animalitas abstrahitur a rationalitate : altera totalis, qua id qood abstrahitur, includit aliquo modo subjectum a quo fit abstractio εἶ & ita proprium , & accidens in concreto abstrahi a subjecto possunt, sic a P tro risibile, & a pariete album abstrahitur : fateor id quod abstrahitur abstractione partiati,inon posse praedicari Logice de subjectis : at quoiuabstrahitur abstractione totali a subjectis tum inhaesonis, tum contractioni. , potest Logice praedicari : sic album potest de hoc , vel illo pariete albo praedicari ut fpecies de individuis , & subjectis contractionis , seu inferioribus ejusdem no- nis, ade6que essentialiisr et aut de hoc , vel illo pariete, seu de subjcctis inhaesionis, & diversi nominis , adeoque acci tentario. .
Instabis i. Subjecta physica, non sunt inferio ra propria.
295쪽
Resp. dist. contractionis, & ejusdem nominis, 'concedo : inhaesionis , & diversi nominis , nego. Instabis x. dum praedicatur album de pariete , vel praedicatur de pariete albo , ut albus est, vel
Resp. quatenus est quintum praedicabile , praedicari de pariete , ut est albus materialiter , M specificativδ, id est , quatenus est subjectum albedinis , non autem de pariete , ut est albus formaliter , hoc est, ita ut albedo sit subjectum illius prae dicationis , sic enim praedicaretur ut species. Instabis 3. Album ut sic , non abstrahit a su jectis albedinis, seu ab albis materialiter, sed ab albis, ut alba sunt fori iter , quia album ut sic, semper involvit subjectum utpote concretum , quod dicit formam , εἰ subjectum. Resp. dist. maj: Album ut sic, non abstrahit a ubjectis albedinis , ut sunt subjecta contractionis, concedo : ut sunt subjecta inhaesionis , nego ;nam ut album abstrahit a subjectis contractionis , seu ab albis, ut alba sunt, tunc revocatur ad
speciem , quia praedicatur ut species coloris de subjectis contractionis . at dum abstrahit a subjectis inhaesionis ; constituit quintum praedicabile, quoὰ abstrahit semper a subjecto determinato hoc vel illo, licet non abstrahat a subjecto inde-erminato.
Instabis 4. Albedo abstracta a subjecto realiter, non est universalis, ve patet in Eucharistia, in qua albedo realiter a subjecto abstracta, manet tamen singularis : er o accidens non potest abstrahere , ut- universale a subjecto inhaesionis.
Resp. concesso antecedente , nego consequentiam , non enim sussicit ad univcrsalitatem , a
296쪽
LOGICAE. 2 stractio singularis a singulari , qualis est abstractio albedinis a pane in Eucharistia , sed requiritur praeterea abstractio albi, V. g. tanquam alicujus superioris ab inferioribus individuis substaα-tialibus , quibus dat certum modum essendi per modum accidentis e quare ut album constituat quintum praedicabile , requiritur tanquam conditio , ut possit etiam abstrahere a subjectis contractionis , licet non constituat quintum praedicabile., qua abstrahit a subjectis contractionis. Objicies . Universale praedicatur univoce de inferioribus : accidens non praedicatur univocEde inferioribus inhaesionis , puta de nive, & lacte : ergo non est universale. Prob. minor. Illud
non praedicatur univoce , quos non praedicatur secundum eandem rationem essentiae r accidens non praedicatur secundum eandem rationem e sentiae : ergo non praedicatur univoce. Probatur minor , praedicari secundum eandem rationem essentiae , est praedicari essentialiter : accidens non praedicatur essentialiter de nive , 3c lacte : exgo non praedicatur secundum eandem rationem ei-
Resp. distinguo majorem εἴ Praedicari secundum eandem rationem essentiae de subjectis contra iactionis, est praedicari essentialiter, concedo : de subjectis inhaesionis, nego : Nam praedicari Vni- voce , est eandem rationem essentiae multis attribui , accidentario quidem subjectis inhaesionis , a quibus participatur accidentaliter 1 subjectis vero contractionis essentialiter , a quibus participatur essentialiter. Instabis I .. Accidens praedicatur denominative: praedicari denominative , non est praedicari val-
297쪽
voch, nam Aristoteles E. Topic. docet genera. M species non praedicari denominativὸ , sed univo Ce : ergo opponit praedicaritaenominative , M
Resp. dist. min. Praedicari denominative , non est praedicari univoc ὁ , stricte , concedo : latε, nego. Duplex quippe uni vocatio : stricta , quae
iis convenit, quae praedican inr essentia liter : lata, quae iis tribuitur, quae praedicantur accidentari διPorro Aristoteles meminit tantum trium Vniveria salium I. Topic. quia ibi non quaerit ex profesIo numerum universialium , sed diversa tantum problemata de genere , specie, & disterentia solvit. objicies s. Tot sunt modi praedicandi , quot
sunt inodi coni hendi r duo tantum sunt modi conerahendi naturam ad inferiora, nempe genus ad species, & speciem ad individuum. Resp. dist. maj. Quot sunt modi contrahendi in linea tum directa , tum in directa , concedo: in linea tantdm directa , nego : sunt tantum duo modi contrahendi naturam ad inferiora. disting. minorem , in linea directa , concedo : in linea indirecta, nego : nam genus , & species habent inferiora in linea quHem directa : at reliqua v-niversalia habent inferiora in linea indirectat V. g. rationale, ut est tertium universale , praedicatur de Petro, & Paulo , qui non sunt in eadem linea, ut patet ex intuitu arboriς Porphyrianae.
g. I II. Diluuntur obie cta, quae probant plura esse universalia, quom quinque.
OB ri cras i. Tot sunt praedicabilia , quot sunt praedicamenta , decem simi praedica
298쪽
menta : ergo decem praedicabilia. Resp. neg. maj. QRia numerus praedicamentorum constituitur ex numero naturarum, quae se toris differunt; numerus autem praedicabilium ex variis modis essendi in multis formaliter: at accidentia, quae novem praedicamenta censtituunt, habent tantdm duplicem modum cssendi formaliter in subjectis ,' alterum, necessarium , alterum contingentem , ideoque revocantur ad duplex
univeriale, proprium scilicet, & accidens. Instabis i. quodlibet praedicamentum continet aliquod praedicabile ab iis, quae in aliis praedicamentis sunt, distinctum : ergo decem praedica . menta itinent decem praedicabilia. Res p. dist. ant. Distinctum ab aliis materialiis ter, nnc. formaliter, nego ant. & conseq. Praedicabile porro materialiter, nihil aliud est, quam res ipsa, quae praedicatur; praedicabile vero formali test, praeter rem , dicit modum , quo res ipsa praedicatur. At novem accidentia praedicantur tant sim duplici modo , puta necessario , vel contingenti.
objicies L. Genus supremum , & infimum: species subalterna nfima , habent diversum modum praedicandi ; nam genus supremum praedicatur de multis genere differentibus, infimum de multis specie disserentibus tantum , scue species subalterna praedicatur de multis specie,
S numero differentibus, infima de multis solo numero differentibus: ergo constituunt diversa praedicabilia. Resp. dist. ant. Habent diversum modum praedica ndi.accidentalem , concedo : essentialem , ne
go , dum enim genua dividitur in supremum,
299쪽
medium, & infimum , dividitur tantum acciden tario , non essentialiter : deinde quod species tae. dicetur de multis specie, vel numero differentibus, est per accidens : ratio enim essentialiter distinguens genus a specie, haec est, quod praedicetur, ut pars materialis essentiae, seu in quid incomplet species autem ut tota essentia , 8c in quid comple-tὸ : sic disterentia generica, & numerica in hoc con-Veniunt, quod praedicentur in quale quid, adeoque non distinguantur essentialiter in ratione dita ferentiae, licEt accidentario distinguantur.
Objicies 3. Id quod praedicatur de multis , est
universale: individuum vagum , ut quidum , praedicatur de multis, nec tamen ad unuis e quinque universialibus revocatur : ergo constituit sextum Vniversiale. - α
Respondeo , distinguo majorem: Id quod prae-
dicatur de multis tam secundum Vocem, quam secundum rem, concedo: secundum Vocem tantum , nego: at individuum Vagum non praedica.tur de multis secundum rem persecth eandem, se secundum vocem , quia non abstrahit ab inserioribus nisi confuse, & de iisdem praedicatur ut singulare singularitate indeterminata: Quare hujus propositionis, Petrus est aliquis homo , sensus est , Petrus est vel hic, vel ille homo : ergo indi viduum vagum significat plura individuam corimis , & sub disjunctione , ideoque non significat gradum perfecte praecisum. Instabis : Dum tomosto aliquem hominem,
neque cognosco Petrum , neque Ioannem.
Resp. distinguo, distincte, concedo: confusὰ, Objicies . Definitio est sextum universale.
300쪽
Nego, quia est universale complexum ex geneis te & disserentia : at hic agimus de incomplexo. objicies s. Existentia , persona, suppositIHI partes physicae tum essentiales, tum integrantes praedicantur de multis, nec tamen ad unum quinque univei salibus revocarisossiant. Resp. Existentiam , personam , & suppositum praedicari vel es ientialiter , vel necessario , si essentialiter, ut hac persona es persona : hac exissentia est existentiat ρ veI de inultis specie disterentibus , vel de solo numero differentibus praedicantur , & sic ad genus, & speciem revocantur. Si accidentario, revocantur ad quartum praedica- , bile. Iam si sint partes essentiales, vel praedicantur per modum partis materialis, & ita ad genus revocatur : vel per modum partis alis , & fic addi fierentiam reducuntur . Denique partes integram tes vel sunt inseparabiles, & ita ad proprium pertinent: vel separabiles, & ita spectant ad commu-ve acciden S.
Objicies 6. Haec praedicatio , Deus est homo, nec est generis nec speciei, nec difffrentiae, quia non est essentialis: nec proprii, quia non est necessaria , nec accidentis , quia non fit nomine adje-Gvo,sed substantivo: ergo est praedicatio sexti vn versalis. Resp. Revocandam esse ais praeiacationem accia dentis , licet enim fiat nomine substantivo , non lesinit esse accidentalis: qui tu homo praedicatus