장음표시 사용
321쪽
Instabis : Saltem illa species esset vere species , distinguo : univei salis , nego : realis, & secundum naturam , concedo ; nam in illo casia esset quidem natura realis completa a parte rei ι at
non esset una unitam com muni, nec pollet coricipi universalis per inrellectum , quia non haberet aptitudinem essendi in multis, cum unicum foret possibile individuum. Objicies 3. Aristoteles ait 3. Topic. cap. 6. deficiente una.ex speciebus deficere genus. Item ex eodem plures Soles non sunt possibiles , & tamen natura Solis ex Aristotele est universalis : em non requiritur multitudo individuorum possibilis ad speciei conservationem, noc specierum ad ge
Ad primum , distinguo : Deficit genus secundum persectioncm extensivam , concedo : intenΚ- , am seu essentialem , nego.
Ad secundum , distinguo : Natura Solis ex Aristotele est species positive , nego : negati Vc , concedo ; speciem negativam voco , id quod generi subjicitur , positivam vero , quae est praedicabilis de multis numero differentibus in quid complet adeoque universalis. Quaeres I. Quomodo genus sit prius specie Resip. Esse prius subsistendi consequentia , quia
a specie valet consequentia ad genus ; nori a genere ad speciem , v. g. recte insertur , Petrus est homo et ergo Petrus est animal, non vicissim , essanimat: ergo est homo.
Quaeres 2. An genus sit perfectius differentia Resp. Esse perfectius secunddm modum praedi- Candi, quia genus praedicitur per modum per se 'stantis , differentia per modum adjacentis: at RO. '
322쪽
LOGIC IE. orbitins est per se stare , quam adjacere. Tamere differentia perfectior est in modo essendi ; nam
quo magis praedicata distant ab ente , eo sunt Persectiora in modo essendi : sic rationalitas est persectior animalitate : at differentia magis distaea ratione communi entis , quam genu o Quaeres 3. An genus unica relatione ad species , & individua referatur , v. g. animal ad hominem , & Petrum. Resp. quidni unica enim relatio lassicit, ut aliquid reseratur ad terminos subalternos , hinc unica est relatio avi ad filium, & nepotem : at spccies& individua termini sunt subalterni ; nam individuum respicitura genere, Ob speciem. ARTICVLvs II.
QVArvo R hic examinanda de differentia
Primum , quotuplex sit. Secundum , quid sitia Tertium , an dentur differentiae ultimae. Quartum, an inferiores contineant formaliter superiores.
g. I. Ruid sit, ct quotvlex differentia-VT scias quid sit differentia, utendum est di
vitione. i. Differentia in genere est id, quo unum separatur, & differt ab alio. Ratio est , quia omnis' disserentia est a forma, & ab actu . confusio autem a materia, & potentia , hinc effatum istud, potentia confundit , actus separat, ac distinguit: ergo quot erunt formae, tot erunt differentiae: at
323쪽
Instabis : Saltem illa species esset vere spe cies , distinguo : universalis , nego : realis, & secundum naturam , concedo ; nam in illo casiuesset quidem natura realis completa a parte rei ι at
non esset una unitate communi, nec posiet concipi universialis per inrellectum , quia non haberet aptitudinem essendi in multis, cum unicum foret possibile individuum. Objicies 3. Aristoteles ait 3. TOpic. cap. 6. deficiente una ex speciebus deficere genus. Item ex eodem plures Soles non sunt possibiles , & tamen natura Solis ex Aristotele est universalis r ergo, non requiritur multitudo individuorum possibilis ad speciei conservationem, noc specierum ad ge
Ad primum , distinguo : Deficit genus secundum perfectioncm extensivam , concedo : intensi - , vam seu essentialem , nego.
Ad seciundum, distinguo : Natura Solis ex Aristotele est species positive , nego : negative, concedo ; speciem negativam voco , id quod generi subjicitur , positi vana vero , quae est praedicabilis de multis numero differentibus in quid complete, adeoque universialis. Quaeres i. Quomodo genus sit prius specie Resip. Esse prius subsistendi consequentia , quia a specie valet consequentia ad genus ; non a genere ad speciem , V. g. recte infertur , Petrus stomo : ergo Petrus est animal, non vicissim , sanimat: ergo est homo. Quaeres 2. An genus sit perfectius disserentia Z Resp. Esse persectius secundum modum praedicandi, quia genus praedicetur per modum per se stantis, differentia per modum adjacentis: at RO
324쪽
LOGIC AE. - tbilins est per se stare , Quam adjacere. Tamere differentia perfectior est in modo ess)ndi ; nam quo magis praedicata distam ab elare , eo sunt perfectiora in modo .essndi : sic rationalitas est persectior animalitate : at differentia magis distaea ratione communi entis, quam genu Sisa Quaeres 3. An genus unica relatione ad species , & individua referatur , v. g. animal ad hominem , & Petrum.
Reso. quidni i unica enim relatio lassicit, ut aliquid reseratur ad terminos subalternos , hinc unica est relatio avi ad filium, & nepotem : at spccies& individua termini sunt subalterni ; nam individuum respicitura genere, ob speciem. ARTICVLVs II.
Primum , quotuplex si . Secundum quid sito Tertium, an dentur disterentiae ultimae. Quartum, an inferiores contineant formaliter superiores.
g. I. Ruid sit, cr quotvlex disserentia.
VT scias quid sit differentia, utendum est di
visione. i. Differentia in genere est id, quo unum separatur, & differt ab alio. Ratio est , quia omnis' disserentia est a forma, & ab actu 1 confusio autem a materia, & potentia , hinc effatum istud, potentia confundit , actus separat, ac distinguit ergo quot erunt formae, tot erunt disterentiae : ac
325쪽
triplex est forma , prima substantialis, secunda accidentalis , quae est vel inseparabilis , nempe proprietas necessario fluens ab essentia, ut risibilitas respectu hominis , veh separabilis ab essenistia, Vt nigredo; II. Hinc triplex differentia, communis , propria,& maximὸ propria. Communis est acciden S, quo unum differt ab alio, aut a stipis contingenter , ut Petrus albus a Petro nigro , Ioannes senex ast ipso juvene. Propria , qua unum necessario differt ab alio, ut risibile. Denique maxime prOpria , qua unum differt ab alio essentialiter , ut
m. Conveniunt, quod omnes faciant aliquid dia versum, .vel potius differens. At tripliciter differunt, I. quod prima ,& secunda subjectum faciant alterum , hoc est, accidentaliter diversium , tertia autem faciat aliud. Qui stat, non est alius a sedente, sed alio modo situs. At homo est quid aliud ab equo , quia rationale est disseremia essentialis, a. maximὸ propria, valet ad definiendum, & d videndum , quia definitio fit per genus, & differentiam maximὰ propriam; divisio autem generis in species per disserentias essentiales ; communis , & propria valent ad describendum , & assignandas dissimilitudines , communis suscipit magis, & minus , sic idem potest esse minas albus , aut niger. Maxime proprIa , non itemnam unus homo non est magis vel minsis rationalis altero.
rabiles. Inseparabilis propriam, & maximὶ propriam continet , separabilis communem.
v. Inseparabilis subdividitur in inseparabilem per
326쪽
se, quae definitur a Porphyrio, ratio substantiae aliud faciens, & inseparabilem per acciden S, qua definitur faciens alterum, quia rei accidit tanquam accidens,qu res alterantur, sive alterae fiunt.
v I. Maxime propria triplici munere gaudet se nempe est divisiva generis , διπιις π κη, constitutiva speciei , & ejusdem distinctiva συς- κου, καί συμι ληρωπκέ Ratio est, quia imita tur formam physicam : at forma physica mate-xiam primam indeterminatam quasi dividie ad se determinando, deinde constituit cum ea totum physicum , & ab aliis distinguit : sie differentia maximὰ propria vagam generis ρο- tentiam dividit , contrahitque ad certam speciem , contrahendo constituit , contii tuendo distinguit ab alia specie sub eodem genere con
VII. Tertia divi fio est disserentiae maximὸ propriae, in genericam , & specificam. Ratio hujus divisionis est, quia duplex est species , iubalierna,ia infima. VIII. Disserentia generica constituit speciem sub- alternam , specifica infimam: Aristoteli 6. Topic cap. 6. εἰδὸ ι Θ faciens speciem dicitur. His p sitis, sitI. Ass ERYIo. Differentia , ut constituit te tium universale, rectE definitur, Vnum aprum praedicari de multis specie, vel numero differentibus in quale quid, seu ut pars Ermalis essentiae. Porphyrius volebat de pluribus specie disserentibus tantiIm praedicari, quia ultimas disserentias
Legitima est haec definitio, quia omni differentiae, & soli est entialiter conveniti omni, nem
327쪽
Pe genericae, quae de multis specie differentibus
praedicatur, ut sensitivum de equo , & leone uespecificae vero, quae de multis tantum numero differentibus dicitur , ut rationale de Petro , & Ioanne. Soli , qaia nihil est praeter differentiam , quod praedicetur in quale quid ; qu 1 praedicatur in quale , distinguitur a genere, & specie, quae Praedicatur tantum in quid ; qua praedicatur in quid , distinguitur a proprio , dc accidente , quae praedicantur tantum in quale , dicitur praedicari in quale quid , hoc est, in quale essentiale , sive in quaestione facta , qualis tes su essentialiter , licet enim sit pars essentialis speciei, quam constutuit, non praedicatur tamen in quid simpliciter, sed in quale quid, seu per modum adjacentis , quia est actus metaphysicus determinans geninac modificans: at determinare ac modificare, munus est formae adjacentis, & qualitatis , hinc Aristoteles vocat differentiam qualitatem , sed essentialem , certὸ non dicitur substantivE, Petrus est rationalitas, sed adjective, Petrus est rati
natis. II. Assa RTIO. Differentia constituit te
elum universale, per respectum ad species inseriores , si subalterna sit, ut sensitivum per hespectum ad hominem , Sc equum : per respectum ad individua, si infima sit,ut rationale per respe- ctum ad Petrum , & Paulum. Prob. Quodlibet universale per id constituitur
a quo habet ut sit superius , & praedicabile de suis inferioribus : differentia subalterna habet, ut si perior sit, & praedicabilis, per respectum ad species inferiores, infima per respectum ad individua speciei infimata
328쪽
Confirmatur : Non praedicatur de genere suo disterentia subalterna, nisi ut quid inferius de superiori, nec de specie infima , nisi ut aequale de aequali.
OBracras et. Ex Aristotele . Topic. cap. vltimo , disterentia praedicatur in quid de specie. Resp. I. distinguo : De specie sumpta in suppositione personati, id est, prout supponit pro individuo , esto in suppositione simplici, id est, vesupponit pro se ipsa , nego. Objicies r. Haec propositio, homo est sensitivsu,
non praedicat sensitivum in quale quid. Nemo enim responderit quaerenti, qualis sit homo , eum esse sensitivum , & tamen sensitivum est differentia subalterna : ergo differentia non praedicatur
Nego antecedens : Eodem enim modo se habet sensitivum ad hominem , quo rationale ad Petrum : at rationale praedicatur de Petro in quale
quid ι aliquando tamen sensitivum supponit pro animali, ut cum dicitur, sensitivum rationale es sensitivum ; tunc enim praedicatio est generis,& in quid. Ratio est ex Arriaga, quia lichi sensitivum adjaceat homini, non tamen adjacet sensiistiVo , quod ponitur expresse ex parte subjecti. Objicies 3. Differentia non praedicatur in quale, nisi respectu generis superioris : ergo est tantum praedicabilis, ut differentia , respectu generis. Prob. am. de eo tandem Praedicatur In quale , cui adja
329쪽
cet: at superiori generi tantum adiacet, V. g. rationale non adjacet Petro , sed includitur in ipsus essentia, nihil autem sibi adjacet: ergo differentia potest tantum praedicari in quale de genere non in
Resp. neg. antecedens, & ejus probationem ;quia haec praedicatio, animal es rationale, ad quintum p dicabile refertur 1 quare praedicari debet rationale de Petro, ut constituat tertium praedicabile, cui ex parte adjacet, quia adjacet alteri comparti, quae est in Pctro : ex parte Vero non adjacet, quia est pars illius essentiae, sicut in physicis forma materiae comparata, pure illi adjacet, quia tota est extra essentiam illius ; at respectu totius partim adjacet illi, quia adjacet materiae, quae est pars illius, partimque est deessentia illius, quia est pars formalis ementiae compositi physici. Deinde clicitur praedicari in quale,
quia praedicatur adjectiv E. Instabis x. Vniversale constituitur in ratione Universialis, per ordinem ad ea, de quibus immediate praedicatur : differentia immediatis praedicatur de specie, non de individuis: ergo , &c. Resp. dist. majorem: De quibus praedicatur immediate , ut superius de inferiori, concedo: veaequale de aequali, seu pars de parte, nego. At differentia praedicatur de specie, ut aequale de aequali , aut pars de parte ; de individuis autem,ut superius de inferiori. Porro in hoc convenit differentia cum forma physica , quod determinet genus, constituat speciem, & distinguat , sicut forma physica determinat materiam, constituit compositum physicum,& distinguit. Αt differt in tribus. I. Differentia Prae.
330쪽
LOGICAE. y dicatur in quale quid , non forma ; quaerenti enim, qualis sit homo essentialiter, recte respondetur , est rationalis : male autem, est anima. 2. Diffe- Tentia a genere, cui semel juncta est, non avellitur , nisi pereunte genere : forma physica separari potest realiter a materia superstite. 3. Forma in solis compositis physicis reperitur : differentia etiam in substantiis spiritalibus. Quaeres Vnde petatur differentia pResp. peti a toto, ut determinante , & actuante compositum metaphysicum, tanquam L fundamento proximo; a sorma autem physica in substantiis corporatis , aut quasi physica in spiritalibus , tamquam a fundamento remoto.
g. III. An dentur vltima disserentie.
PORPHYRIus putavit nullas dari disserenistias infimas, quae cum Upecie atoma, conveL- terentur , ide6que explicabat naturam hominis duplici differentia, definiendo animal rationale, α mortale. Nam rationale etiam de Angelis prae dicari volebat, quos proinde definiebat, animalia rationalia, & immortalia. I. AssERTIO. Dantur differentiae ultimae, Meqm speciebus infimis convertibiles. Probatur ria priori: in qualibet specie infima, est certa quaedam forma physica, quae nulli alteri speciei convenit , ut in homine anima rationalis : ergo potest ab ea desumi differentia , quae nulli alteri speciei conveniat. Probatur 1. a posteriori di dantur in speciebus. infimis quaedam proprietates cum iisdem convertibiles , ut risibilitas in homine : sed omnis pro