장음표시 사용
381쪽
quasi permixtam, cum alia exhibet : distinctus η-mul , & confusus, cum partim distinctὰ, partim
confuse repraesentat: sc conceptus , quo ens concipio, est distinctus, & expressiis ratione entis, quia clare repra sentat rationem oppositam nihilo; confusus autem respectu substantiar, & accidentis, quia inter utrumque non satis discernit, sed implicite in ipso ente repraesentat. . V I. Conceptus objectivus distinctus per proportionem definitur, res ipsa intellectui clare, &sine ambagibus repraesentata : confusus, est res confuse menti objecta sub ratione aliqua communi, in Ma multa conveniunt. His positis, VII. Certum est hic non agi de conceptu sor- mali. Vt enim oculus unica visione res inter se diffundes , v. g. flores intuetur : sic intellectus , qui est alter quasi animae oculus , unica cognitione ea, quae partim conveniunt, partim diffe- . runt, intueri potest. Itaque agitu pra sertim de conceptu objectivo entis , prout menti sistitur, quaeritsirque, an sicut, dum concipio animal, conceptus animalis objectivus perfectὰ praescindit a rationali , & irrationali, nosciturque , non cognitis differentiis: ita dum concipio ens, detur conceptus
illius objectivus perfectu praecisus a substantia, Scaccidente, Deo, & creaturis. Triplex est sententia. Prima Scoti, qui docet esse persecte uni vocum. Secun da pure aequi Vocum agnoscit. Tertia, quae est Aristotelis , analogum pugnat, adeoque ipsum ens in suo conceptu differentias formaliter includere consus e saltem , & im-
inter se aliquo modo similes PlicitE, quatenus sunt
382쪽
I. AssER- N s non est pure aequi vocum ad T I o. cinseriora. Prob. Ens pure aequivocum significat rationes planh diversas & dissimiles : ens noΛ significat rationes planὰ diversas, & dissimiles : ergo non est
Pure aequivocum. Probatur minor : Substantia , Maccidens : Deus, & creatura Uinferiora entis tuqui non habent rationes pure diversas, sed aliquatenus similes: ut enim Deus , & substantia odi ponuntur nihilo , uti eatura , & accidens : ergo , dcc. 2. Pure aequivoca nullam habent connexionem, nec unum ex alio inferri potest: inferiora entis habent connexionem inter se, & unum ex alio inferri potest ; nam cognoscitur Deus per creaturam, substantia per accidens, unum est effectus alterius ι creatura Dei, accidens substantiae. Quare dum Aristoteles ens vocat aequivoeum , sumit aequivocum late , prout idem est ac analo
II. AssERTIO. Ens non est persecte viai- vocum ad inferiora. Probatur ex Aristotele 3. Metaph. cap. 2. Non est autem possibile , inquit, neque ipsum unum entium esse genus, neque ipsum ens . Necesse enim est, uni uicujusque generis disserentias , & esse , & voamqu*mque unam esse. Impossibile vero est, aut species generis de primitis differentiis praedicari, aut genus esse absque tui speciebus. QFre si unum, vel ens genus est , nulla differentia, nec unum , nec enserit. Ex hoc loco sic arguo. quod impossibile est
383쪽
ene genus, non potest esse perfecte uni vocum rex Aristotele impossibile est ens esse genus: ergo
ex Aristotele ens non est univocum. 2. Ex eodem S. Metaph. cap. Vlt. Statim Vnumquodque ens quiddam,& unum quiddam, non ut in genere , est in ente & vno , nec tanquam sint separata praeter particularia. Hinc sic argumentor: Si statim atque concipitur ens, concipitur &tale ens, debet concipi principium , per quod fietate ens ; sed pri illium , per quod ens fit tale, est
differentia : ergo debet concipi disterentia entis, dum concipitur ens : ergo debent concipi singularia sub conceptu entis , saltem confuS C. Rursus, quod non est praeter particularia , di cit particularia in suo conceptu : ex Aristoteleens, & unum non sunt praeter particularia r ergo ens, & unum dicunt in suo conceptu particu Iaria. Hic locus sententiae adversariorum jugulum petit; nam ibi Aristoteles innuit rationem entis
lingularibus primario, & immediate convenire, mediate autem , & quasi secundario, gradibus abstractis : quare haec propositio , animal es ens, non est vera, nisi mediante ista, Petrus est ens. Certe impossibile foret animal, si differentia animalis esset impossibilis , quia impossibile est genus, ubi species est impossibilis, & impossibilis est species , ubi nullum possibile est individuum , quia possibile , & ens sunt idem ; nam ens est id quod potest existere, at id quod potest prima
rio existere, est singulare, quia abstractum extustere per se non potest. Unde sequitur in defini
tione emis , singularia per se I. contineri, adeo queens non esse uni vocum ad inferiora. Probatur 2. ratione. Ens secundam se, sub. quali-
384쪽
qualibet abstractione, includit differentias forma liter , vicissimque includitur formaliter in illis rergo non est uni vocum ad disserentias. Patet consequentia ex definitione uni vocorum , quorum
conceptus objectivus est perfecte unus , & idem r- at non esset unus, & idem, si includeretur in dita ferentiis , quia differentiae se totis , & totaliter disserunt, utpote quae sint rationes differendi. Duae antecedentis sunt partes. Prima, quddens sub qualibet abstractione includat differentias. Secunda , quod vicissim includatur formaliter in disterentiis. Probatur prima pars: Qui conceptus est divisus , non est 'nus : conceptus entis sub qualibet abstractione, est divisus : ergo non est unus : ergo
Prob. minor. Quod concipitur includens conceptum objectivum differentiarum sub qualibet 'abstractione, est divisum sub qualibet abstractione, quia est idem cum divisis, nempe cum dita ferentiis , quas in suo conceptu imbibit , de quae sunt primo diversae : ens sub qualibet abstractione concipitur , ut includens differentias : ergo conceptus emis sub qualibet abstractione , est divisus. Prob. min. Ens sub qualibet abstractione in
suo conceptu involvit omnem rationem entis:
aliter enim abstractio entis non esset perfecta. Vt enim album abstractum ab omnibus differentiis , dicit omnem rationem albi, eamque includit formaliter , ita ut, si ement multae formae albi constitutivae, eas omnes sub abstractione involveret , contineretque : ita eras, utens,subabstracti ne, includit in suo conceptu formali omnem rationem emis constitutivam : atqui differentiae sub-
385쪽
stantiae, & accidentis, Dei , & creaturae, sunt entia formalitcr, quia sunt extra nihil : sunt autem tra nihil , quia constituunt aliquod ens reale, ipsi que distinguundiab alio , nempe perseitas est extra nihil: inhaerentia est extra nihili illa substanaiam constituit, haec accidens : independentia est tra nihil : dependentia extra nihil , illa Deum
Constituit, haec creaturam e 'ergo ratio eritis sub
ipsa abstractione , includit formaliter suas diffe-
fientias , nempe perseitatem , inhaerentiam , inde- Pendentiam , & dependentiam : ergo includit rationes diverseis in suo conceptu formali, ac proinde divisa est ac diveis a. Certe nihil est in dita serentiis , quod non sit ens. Distinguant : nihil in , quod non sit ens, & aliud simul , conced. quod non sit ens aliud, negant. Contri : nihil est in dissetentiis entis , quod sit aliud ab ente, quia nihil fingi potest in illis , quod non sit ens for
maliter, ut jam OstensuruS sum. 1
Prob. secunda pars : Nempe qudd differentiaeentis ipsum includant formaliter , I. ens formaliter est quod aptum existere; disterentiae entis,perseitas,& inalietas, aseitas, & abalietas , sunt aptae exi, stere : ergo differentiae entis sunt formaliter ens: ergo includunt formaliter ens. Prob. min. quod de facto existit , est aptum existere. Valet enim consecutio ab actu ad potentia ea : perseitas , &inalietas. , astitas ,&abalietas existunt in substantia, & accidente, Deo, & creatura existentibus:
ergo sunt aptae existere. Confirmatur I. Perseitas v. g. vel repraesentatur ' luet ens , vel ut nihil , non repraesentatur, ut nihil: ergo ut aliquid : ergo ut ens. Deinde perseitas habet praedicatum in se repugnans chinuerae , quia
386쪽
id habet , quod est substantiae constitutivum, quod chimaera non habet , jam quaero , quid est
illud repugnans chimaerae , nisi ens Confirmatur a. Perseitas non potest explicari. Disi in ordine ad ens : ergo est formaliter en S. Prob. ant. Diam quaerenti, quid sit perseitas. respondetur ipsum ens. At contia quaerenti, quid sit rati inle, respondetur sine ordine ad animal, esse principium ratiocinandi. Cur autem Z nisi quia in homine fundamentum distinctionis viri ulque conceptus objectivi invenio , nempe duplicem aequivalentiam, diversasque fumstiones, quae pra, bent occasionem intellectui duo principia distinguendi , quae se formaliter non includunt. Con tra vero in substantia non est principium alicujus actionis perseitas , in ordine ad quam possim ipsiam distinguere ab ente : ergo necesse est recurrere ad totum , nempe ad substantiam , cujus perseitas est pars r atqui in ipsa substantia involvitur ens . Denique dum fundum perseitatis penitius intro , nihil nisi ens invenio , vel
Dices , differentias entis neque esse ens , neque non ens formaliter , sed modos entis : non esse
ens quidditativum , quod praedicetur in quid, Mnomine substantivo, sedens qualificativum , quod praedicetur in quale, seu nomine adjectivo , sicut differentia substat tiae non est substantia, sed mo-
du; substantia .i Coratra : Disserentiae entis sunt etiam sormaliterentia : ergo non tantum identice , & realiter, seu . modi entis. Probatur antecedens. I. quia differenistiis entis sormaliter sumptis conveniunt proprietates entis, nemῖe 'nitas, veritas, bonitas: Petin
387쪽
seitas enim est una, quia indivisa , vera , quia intelligibilis; bona, quia optabilis. a. Vel sunt ens, vel nihil, nam non datur medium inter contradictoria : at differentiae entis formaliter sumptae, non possunt dici esse nihil, quia sunt propriae rationes entium realium : ergo formaliter reales: ergo non sunt nihil. In quo est inanifesta disparitas. licEt enim differentia substantiae, non sit. stantia , non sequitur ipsam esse nihil: at si perseitas non sit ens , sequitur esse nihil.
Nec dicas , perseitatem esse eris incompletum, non completum , contra enim sic urgeo: Perseitas, est ens incompletum : ergo est formaliter ens. Probatur amplius de ente respectu Dei, & creaturae. Primo quod est inaequaliter in Deo , & creatura , non est eadem ratione in utroque : Ens estanaequaliter in Deo , & creatura , quia in Deo est, ut totum ; in creatura, ut pars ε, at pars est inaequalis toti. Certe ens se habet ad Deum , ac creaturam , sicut regia dignitas ad regem , & regis leg tum: at regia dignitas est in rege, ut in toto ; in legato, ut in parte : ergo ens est in Deo, ut in toto; in creatura , Ut in parte. Ratio autem cur Deus sit totum ens, ex D. Dionysio est , quia Deus timρὼν superans, creatura autem pars entis , quia est tantum supremi entis participatio. a. Illud convenit inaequaliter, quod prids dicio tur de uno , quam de altero ι ens prilis dicitur de Deo, quam de creatura, quia prius ens dicitur de causa, quam de effectu non adaequante vditutem causae suae. : sicut domus prius dicitur de domomentali , quam de materiali, quia materialis est effectus non adaequans persectionem domus me talis , seu causae suae: atqui Deus est causa, creatu-
388쪽
LOGIC ra effectus , qui non adaequat persectionem suae causiae, sed dencit ab ea, quia est pars.
Denique ens non convenit eodem modo Deo ,& creaturis; nam Deo convenit substantive, creaturis adjectivὶ : Deo simpliciter , creaturis multipliciter : Deo , ut enti a se primario , & infinite , creaturis , ut entibus ab alio, secundarib, & pex participationem ,, hinc Patres Graeci aiunt , dum praedicamenta creaturarum transferuntur ad Deum, de Deo ou πωAς, substantive praedicari, de crea turis συναβεβηκος, adjective. III. AssERTIO. Ens est analogum ad substantiam, & accidens , analogia mixta , hoc est attributionis, & proportionis. . Prob. prima pars : Vel est univocum , vel mer Eaequi vocum, vel analogum. Non est merὰ aequi-V cum , nec Vnivocum , ut mox demonstratum est : ergo est analogum. Confirmatur ex Aristotele 4. Meta . cap. a. τὸ δε ο ν et Ἀκχως , αμα a. ἐν , uia μἰαν πνα φυσ3ν , tau ου γ ομωνύμους. Ens, inquit, multipliciter dieitur, verum ad unum, unamque
naturam, is non aquivoce, sed sicut sanum .adsa nitatem. Ex hoc loco duo habes ; primum, ex Aristotele ens non esse pure aequiVocum ; secundum, esse analogum analogia saltem attributionis: Quare Prob. secunda pars: Nempe quod sit analogum analogia mixta. Ac primo quidem attributionis, quia multis per attributionem unius , vel multo is rum ad unum convenit, nempe creaturis per at tributionem ad Deum ; & accidentibus per attributionem ad substantiam ι Deus enim est ens peressentiam, creaturae per participationem : substantiaens per se, accidentia aliquid substantiae, ut in
389쪽
pote illius vel dispositiones, vel instrumenta, vel mensurae, vel passiones , hinc substantia proprio suo jure dicitur ens ἀπ os , simpliciter : accidentia vero entia π , secundum quid, & a pex. Φυάδες, additamenta substantiae, seu appendices. eorum quippe esie, non est υ ἐρχυ , sed χιν, inesse , nempe substantiis, quae sunt eorum quasi fulcra. . Denique , ut medicina, & color dicuntur extrinsece sana, a sanitate animalis, ad quam dicunt habitudinem causae, & signi ; ita res creatae denominantur extrinsece entia ab entitate simpliciter dicta soli Deo intrinseca , quia sunt participationes illius , effectus, signa , & vestigia. Proportionis vero , quia interiora entis participant rationem entis intrinsecὶ ι nec enim sunt intrinsecὶ nihil. Vt ergo substantia dicitur ens, quia potest exi stere : ita accidens dicitur ens, quia potest exime. Vt Deus habet suum esse : ita de creatura suum esse habet. Ratio est, quia ens sumitur, vel ut significat habens esse qualecumque, 8c ita est intrinsecε in omnibus inferioribus suis Per quandam proportionem , 8c similitudinem rvel ut habens esse simpliciter , necessario , a se, Scper se , & ita intrinsece soli Deo , & substantiae conVenit , creaturis vero , & accidenti per ordi nem ad Deum, Se substantiam. Objicies : Analogum attributionis significat rationem intrinsecam soli primario analogato , &extrinsecam secundariis analogatis : ratio entis non tantum est intrinseca Deo , & substantiae, quae sunt primaria analogata , sed etiam creatura ,& accidenti : ergo ens non est analogum analogia attributionis ad Deum , & creaturas, substantia dc accidens. μ
390쪽
Resp. dist. min. Ratio entis late sumpti est intrii sera creaturae, & accidenti, concedo : ratio entis simpliciter , a se, & per se, nego ; nam ratio eratis a se, soli Deo est intrinseca , creaturae ver b extrinseca : sicut ratio entis per se, est intrinseca substantiae , & extrinseca accidenti Instabis: Ergo fallem res creatae debent dici e tia peressentiam, ac proinde Deus ipse , sicut acciadens substantIa.
Resp. nego subsumptum , sed ratis est , si res
creatae dicantur esse aliquid entis per essentiam,& accidens aliquid substantiae , quia sunt vel e fectus . vel affectiones , vel signa Dei , au sui stantiae. Ex ditiis
Colliges conceptum entis objectivum . aliquonaodo praescindere ab inferioribus , praecisione saltem analoga , & confusa , qua ratio entis explicite , Sc expresse concipitur , quia in ea CO V niunt Inferiora, ut aliquo modo similia, implicite vero,& confusi differentiat entis : hinc conceptus distinctus entis, est conceptus confusus substantiae,& accidentis , Dei, & creatura . Quaeres quomodo ens in actuali praedicatione ad ualeriora descendat Resp. I. non descendere, ut genus ad differentias, quia non datur praecisio mutua interens , & illi inferiora; ideoque non contrahi ratione emiS pr
priε , & per additionem differentiarum propriEdictarum.
Resp. itaque h. descendere tantum ens ad inferi Ia , per modos magis exprimentes, seu per conceptus magis expressos , quatenus nomine Dei ,& creaturae, substantiar, & accidentis , dum ens de