장음표시 사용
321쪽
eoalescit. Post illum denique habentur verba illa Sed obiscitur. sed can. Plaetiit est eκ illis, qui Paleae dicuntur. Hic igitur posteriori cura intrusus post Can. Testis
autem . in Causa fuit . ut leges civiles, quae ibi congeruntur, divulsat ab ipiti Can. Testes autem . novum capitulum per se constituerent. Sublata igitur Palea Plaetiit , & legibus civilibus cum can. Testes autem conivrvstis, ut sunt in antiquioribus libris, verba illa Sed obiicitur minime sunt extra locum posita. Cum enim contra doctrinam ejus capituli, quod partim ex verbis Carthaginensis Concilii . partim ex legibus civilibus conitabat, aliquid obiici posset ex actis Beati Biicii, hoc ipsum extremo loco diluit Gratianus. Stat igitur . can. Placuit utpo. te Paleam intrusum fuisse, leges autem civiles a Gratiano ipso in eum locum
XVI. Neque etiam licet inter adscriptitios referre can. Qui faeeum, de quo multa inseniose disputat Grandius, ut eum ostendat non esse genuinum, sed recentiori cura adscriptum. Hanc habent Vaticani codices, habet S Hi 1guccio, qui quasi divinando mus vindicias praeoCcupavit. Ideo enim maxime capitulum hoc praeter Gratiani mentem in eum locum inductum dicunt , quia repugnat antecedentibus, & consequentibus Capitulis. At nullam hic esse repugnantiam, ostendit Huguccio. ab Dixerat Gratianus, etiam homicidium non ex animi vo. Iuntate perpetratum secundum Ecclesiasticas leges poenae obnoxium esse. Nequis autem id iniustum reputaverit, exemplum assert pcritum ex l. Qui faeeum Digestorum lib. XLVIL tit. D tis, qua decernitur, actione furti teneri eum, qui siccum surripuerit, in quo nummi essent . quamvis non ei animus fuerit saccisurripiendi . Post haec aliam adducit legem ex libro Codicis IK, qua item est de homicidio casu perpetrato. Recte igitur 64 suo loco positum est capitulum Qui focum . neque suspicari licet sui se aliena manu intrusum. XLIII. Idem dicendum est de capitulis ex iure civili petitis, quae sunt post
c. Sunt quidam. L I. Eorum enim nullum deesse video vel in Huguccione, vel in eodicibus Vaticanis. Eadem ratio est de c. Crimen. I. IZ. di de C. Prohibentur accusare. II. ρ I. Etiam c. Si quem l aenituerit, initarum reperio fuisse apud Huguccionem . qui non solum primam eius partem interpretatur. quam a Gratiano scriptam fatentur, sed reliquas etiam . quas novitii scriptotis licentia institas ex illimant. Num integium habeant hoc capitulum codisces Palatino. Vaticani dicere non ausm; cum et Iim ad manus eram, animo non succυriit, ut id etiam in iis perquirerem.
XLIV. Non est igitur, cur quispiam so picetur. Gratiani codicem dem. ptis Paleis . de quibus hic non quaeriirus, mille interpolatum. Sed quoniam vi.
deo capitula omnia. quae Grandius. Bravam secutus , aliena manu adiecta exi.
Dimat , sumpta esse ex jure civili, cresibile est, s rupulosum aliquem juris canonici studiosum, cui parum placebat haec civilium cum canonicis legibus permixtio . Gratiani librum sibi scribendum curat se absque iis capitulis, quae ex iure civili decerpta suerant: cuiusmodi antiquum librum cum Brava vidisset, hinc natam ejus opinionem de interpolato Gratiani decreto, quam Grandius, contra Tanuccium disputans. non levi opera propugnavit. XLV. Est totum Gratiani volumen disti ibutum in partes tres. Primam absoluit Distin tionibus C. , alteram Causas XXXVI. , tertiam, quam de Consecratione inscripsit, Distinctionibus V. In parte prima de Eeeloiastris mini L. riis. ut inquit Gratiani interpres Huguecto Ferrariensis Episcopus, in secunda de Eecloia eis vetoriis, in tertia de Eee solitis tractat Saeramentis. Hanc
Partem tertiam appellarunt olim Tractatum ordinandorum. In parte secunda in. sertus est tractatus de Poenitentia . quem aliqui Gratiano abiudicant, sicuti &tractatum ordinandorum, sive de Consecratione . sed Huguccionis auctoritas omnem mihi scrupulum hac de re adimit. Ea enim aetate vixit Huguccio, qua ignorari non poterat, quaenam a Gratiano scripta, quaenam alia manu ejus libro
sa Per similem legem probatur , quod micidio &e. Hveum in c. Qiu Deeum . i M. dictum est in eapiti praemissis supra aliquem Anev . n. UI. bὶ Haque. in ρνι-m. at s Praeter voluntatem interliciendi teneri do hin eundam Partim με, t. Via. Appens. a. I.
322쪽
bro assuta fuissent. Is autem utrumque tractatum, ut legitimum Gratiani par. tum , agnoscit. a) Fateor autem, tractatum de Poenitentia importune admodum assutum esse Causae XXXIII. In ea hanc facti speciem proposuerat: Qui-
ι is malamelis impeditus , uxori hae debitiam reddere non potuιt . Alius interim elanetilo eam eorrupit. A viro Iuo separata, corruptori so publice nubit: crimen . quod admiserat, corde tantiam Deo constetur. Capta autem occasione ex
his postremis verbis, prosilit ad tractandum de Poenitentia, di hanc quae itionem Proponit, quae eit tertia ejus Causae; in qua tam multa congerit, ut ejus interpretes unam illam quaestionem in eis linctiones VII. partiri potuerint. Ejus, inquam, interpretes id fecisse existimo; in antiquis enim exemplaribus tota illa quaellio nullam divisionem admittit. Itaque non levis mihi suspicio oboritur, longam hanc disputationem de Poenitentia primum a Gratiano sto sim editam . ot fortasse etiam in schola expositam ; quam deinceps. cum De Cretorum corpus conficeret, integram in eum locum, quem diximus , intulerit, ne quis suarum vigiliarum fructus periret. XLVI. Gratiani auctoritatem. qui minus aequo animo & benevolo sunt e ga Ecclesiam Romanam . ii tanto majorem apud nos vile existimant . quant ipsis minor est , ac plane nulla. Itaque id libentis linie concedunt, quod aliqui ex nostris scriptoribus nulla ratione tradiderunt. Gratiani Decretum auctoritale Pontificia confirmatum. Invidiose scilicet. Ita enim Gratiani quoque errinres a Romanis Pontificibus approbatos evinci posse confidunt. Sed enimvero Gratiani librum schola universa Iuris Pontificii nucliosistum communi consensa admisit, ejus doctrina in foro Ecclesiastico ubique est recepta. vel ipsi Romani Pontifices leges Ecclesiasticas tamquam ex codice Iuris Canonici corpus D cretorum appellarunt in Ecclesia ubique recepto allegare non dubitarunt. c) Hinc tanta huic codici auctoritas accessit. quanta poterat maxima doctorum hominum, imo totius Christianae Reipublicae consensu & suffragio. At neque Graiianus p blica auctoritate ad scribendum se contulit, nec ullus ex Romanis Pontificibus ejus librum, ejusve doctrinam approbavit, confirmavitque . Id ingenue D tentur antiqui doctores. Ioannes Andreae, db Antonius Bulliensis, ce Abbas Sic, lus. D aliique. Vulgo tamen dicere amabant, Gratiani Decretum esse approbatum , sed non verba Gratiani, di eius enim opiniones non semel in Glossa communi reprobatas novimus h dc accurati quique Gratiani interpretes non dubitarunt identidem a Gratiano palam dissentire . eiusque iudicium reprobare. i XLVII. Sed tamen inventus est aliquis, qui non soIum dixerit, Gratiani Decretum ab Eugenio III. approbatum fuisse; sed diploma etiam a Pontifice ea de re editum fidentissime commentus sit. S annum ac diem dati diplomatis . quasi rem certam atque exploratam , indicaverit. Et fuit qui has nugas . aliasque in eadem ossicina procusas . nihili non aestimavit ; iisque elegantissimos Sigonii libros de Histolia Bononiensi infarcire ausus est. ch Itaque de Gratiani auctoritate id jam viri docti constituunt. quoniam in ejus volumine duo continentur. Ecclesiasticae nimirum leges, & decreta. &Gratiani ipsius argumentationes, disputationesque, & possitiones varia; haec quidem non majoris auctoritatis esse, quam gravissimi scriptoris. & doctoris opiniones & placita . Cetera vero revocanda esse ad suos sontes, nec eamdem omnibus decretis . ot sanctionibus a Gratiano collectis auctoritatem esse
tras... Tacite tameta approbatum dicunt proin
ter longam observantlian, oc quia publice linctur in scholis communiter dieitur Decretum Gratiani elia approbatum , non verba Gratiani , ct ideo eius opinio saepe reprobatur per Glos.
h Iudieat Fetios ἐκ e. a. de Reberipia uot laeta Glossa Gratian, opinionem Moiciat. i Mag. Hugo dinor antiquus & Episco sFeuariensis in c. De Syracusanae Di. XXIV. dicit quod Gratianus aliquando determinat s eundum suum pessimum iudicium. Dipi an
323쪽
tribuendam, sed maiorem , minoremve. prout locus, unde decerpta sunt, requi. rit. Quis enim non videat. multo majori auctolitate pollerc canonem. qui ab GEc lanienico Concilio, quam qui a Provinciali Synodo sit petitus Seu haec Iuris Canonici professoribus diligentius explicanda relinquimus. XLVIII. Innumeros habuit interpretes Gratiani liber ; quorum qui antiqui sint suere, vel nomine vix noti sunt, vel prorsus ignoti. Et iis tamen debet nova Iuris Canonici schola, ainstore Gratiano excitata. suum incrementum.& prosectum. Horum aliquis . fortasse Gratiani ipsius auditor . non solum in. terpretando , sed augendo etiam. & locupletando Gratiani libro incubuit, additis iis canonibus, quibus Paleae nomen est inscriptum. Sed quoniam anti.
quiora Gratiani exemplaria non tantum habent Palearum numerum , quantum in minus antiquis observamus. dubitare licet, num Paleae omnes ab uno aucto.
re in Gratiani librum sint ingestae. Porro qui Gratiani librum in scholis tio.
stris interpretari coeperunt. vel nullas 1cripto mandarunt adnotationes, vel breves admodum. &. ut aiebant, interlineares. in eum prorsus modum , quem
primi legum civilium interpretes Irnelianae scholae alumni tenuerunt. Vidimus aliqua Gratiani exemplaria Perantiqua perpaucis eiusmodi adnotatiunculis, sive glossis. quas vocant. interlinearibus instructa . & libera ab immani illa glossa.
Tum farragine. qua exemplaria cetera minus antiqua, vel manu exarata, vel impressa. onerantur. In his eximium est Vaticanae bibliothecae unum ex duo. hus, quae saepe antea memoraui. quodque Gratiani ipsius aetate, aut non multo
post . scriptum arbitror. a Εκ his porro priorum interpretum exilissimis glos.
sis posteriorum Commentaria. & apparatus paulatim Creverunt.
XLIX. Sed dolendum est. ne nomine quidem notos iam esse primos illos Gratiani interpretes, qui statim , di eo sertasse adhuc vivente. Decretorum librum interpretari coeperunt. Eos enim quali parentes alteros. od sundatores Bononiensis nolirae Iuris Canonici scholae reputare possumus. Ab iis enim esse.
est id, quod ne G atianus quidem ipse, si vir sapiens erat, optare potuisset, ut ex eius libro . quam Uis privata auctoritate editus fuerit, nec ulla Pontificum austoritate munitus, omnes Europae Academiae. Omnisque Latina Ε - Clelii Iurisprudentiam canonicam acceperint. Nam quotquot nunc celebrantur vetere, Gratiani interpretes, ut Huguccio. Ioatines Teutonicus, Bartholomaeus Brixiensis. ii eo tempore vixerunt. cum adulta S celebi is jam erat haec schola Bononiensis. quae eos ipsos. homines exteros, ob hanc celebritatem suam ad se invitaverat. Nec Rufinus. & Silvester. & Ioannes Hispanus, qui ante Hu-guccionem memorantur Decretorum interpretes, ii fuere primi. qui hanc spaditam ornandam sus reperint: vix ille enim videntur eκ eunte faeculo XII. . 6t albqui etiam eκ iis XIII. saeculum attigisse . Habemus in antiquis tabulis Ecelesae Bononiensis plures ejus Ecelesiae Canonicos magistri titulo insignes, qui medio circiter saeculo XII. Vivebant; quos pro certo habeo in suis aedibus apud ipsam Eiclesiam civitatis principem, ubi vitam Canonicam agebant, sacras disciplinas docuis e. quod magistri appellatio demonstrat. Ex his autem plerosque Iuris Canonici, reliquos sacrae Theologiae professbres fuisse existimo; quas facultates sacrati viri iis temporibus soli fele colere solebant. Hos ego ex primis fuisse Censeo. quorum studio & industria Iuris Canonici disciplina, a Gratiano ii adita, ex priuatae scholae angustiis ad eam claritatem perducta est , ad quam brevi
prorsus tempore perveni . Iis porro alii deinceps bene multi ex eodem Canonicorum corpore successere , a quibus magis magisque in dies Iuris Canonici doctrina propagata est; inter quos maxime soruerunt Ba2ianus, cuius aliqua sunt in vulgata Decretorum Glossa, Gratia, & Tancredus Archidiaconi. Beris nardus Parmentis . cuius est Glossa Uecretalium, & Guido Baysius Archidiaconi nomine notitiimus. alii plures. L. Natam igitar in Monasterio S. Felicis novam hanc Iuris Canonici disei. plinam natim excepta EcCleta Bononiensis, apud quam illustres cultores h huit. Sed non propterea natale solum reliquit. Etiam post Gratianurna in Mo
324쪽
naster Io s. Felicis haec disciplina viguit; & Pauca palea. & omni bonus. qui
possea Veronensis Episcopus 1uit. Huguccio vir aetate sua celeberrimus. quantum conjectuia alla qui possumus. in eo Mon isterio docuerunt; qua cle realio loco diximus. Horum igitur omnium hic illustranda eli memoria, ct multorum etiam ab interitu vinus Canda. praesertim antiquiorum . quorum praei lare mecum actum putassem. si vel sola nomina, in tanta antiquitate. I monum a.
torum penuria, detegere licuisset. Sed num nobilis ille Gratiani primus intc pres Raynerius Bella pecora illaudatus praeteribitur Atqui illum non siluit Justus Henningius Boetimer, qui illum tradit cum Gratiano ip1b Iuris Canonici lch lam Bononiae tenuisse. Habuit id BOehmer ex eodem sonte. ex quo alia plura commenta putidissima hausit, qua dissertationem suam de valla Giatiani tortuna infarsit. Tam nullus interpres fuit Gratiani hic Bellapecora, quam nullus homo fuit.
FUisse Gratiani discipulum . qui Pauca palea diceretur, non ita facile aliquari
eo pallas essem mihi suaderi. Commentitium plane videbatur hoc ninmen. & movebar etiam ejus varietate. Nam este videbam. qui hunc G atiani discipulum, a quo Palearum nomen accepisse dimantur multi canones Gratiani
denique appellarent. Accedebat. quod neminem ex antiquis scriptori ius reporiebam, qui hunc Gratiani clitii pulum agnovisset, praeter Joannem Andreae . quicum annis ducentum post Gratianum vixerit. non videbatur testis omni excep. tione maior in hac controversia esse reputandus d Sed redire in s aliam mihi coepit Pauca palea. hoc enim verum suisse ejtis nomen existimo, cum in pervetusto exemplari Decretorum G atiani Conventus S. Mariae supra Vivet. vam, nunc in bibliotheca Casanatenti alservato, quo Correcto, es Grifortaui usi sunt, quodque mihi evolvendum permisi vir doctissimus Fr. Joannes Baptista Audiffredos ordinis Praedicatorum ei bibliothecae piaesectus . hanc adnotati ut Culam antiquis admodum lite iis scriptam reperi in libri margine ad Q A X. Lpost can. Illud statuendum : Et vocatur Palea a itio auctore, filicet cui i uis Gratiani , qui Paueapalea vocabatur Heuudum m. D. Qui hic citantur. Hugo , sive Huguccio. S Joannes Teutonicus, omnino audiendi sunt, praesertim H guccio, qui paulo infra Gratiani aetatem vitiit II. Sed habet Pauca palea maioris etiam antiquitatis , & auctoritatis suffragatorem Sicardum Cremonensem Episcopum, qui floruit ante Huguccionem,ci Gratianum ipsum audire in scholis nostris potuit; de quo postea dicemus. Memorat hic in sua Decretorum Giatiani epitome Paucapaleam: at quamquam non dicat. Gratiani discipulum sui se , & Paleas ab eo additas Gratiani libro; maius tamen aliquid de eo narrat. En ejus verba: Di is uitur libὸν UD Gratiani in tres partes. Prima es uJue ad rimam Caussam . Secunda usqtie ad Consecrationem. Tertia inque ad suem . Primam divisi, ut quidam aiunt , Pau-eopatra is C. I. Distinctiones. Secundam Gratianus in XXXVI. Causas ... Tertiam qtioque , ut niunt. Patieapalea. ce) Vides. Sicardum hie dicere de Pauca palea, tamquam de homine tunc temporis notissimo; ut dubitari non possit. quin cum Gratiano vixerit, & aliquid operae contulerit in Gratiani libro ubCumque perficiendo.
325쪽
III. Sed parum placuere Patrarum additamenta. quae Gratiani libro a Pau. ea palea faeta sunt. Id inani 1ellum cit primo ex antiquioribus Gratiani exemplaribus, in quibus vel omnino de Ii durantur paleae, ut in utroque Palatino. Vaticano, de quo alibi diximus; vel ad marginem, aut in ima pagina recenti Ora manu appictae sunt, ut in Cannatenti, aliisque multis, quae viri docti observa. rum. ab Perpaucae autem in antiquioribus libris sunt adscriptae. S ab anti. quioribus interpretibus, a quibus tamen minime ignorabamur. b) plerumque omissae. cc Deinde, ut ani in adversum est ab Antonio Augustino, Bernardus Papiensis in primam collectionem Decretalium aliqua congessit ex iis, quae inter Decretorum Paleas habemus At Bernardi Papientis ea mens unice fuit . ut canones, Ecclessiasticas regulas, quae vagabantur extra Decretorum corpus, vel a Gratiano omissas, via poli Gratianum promulgatas, in unum col. Iigeret. ce) Censebantur igitur extranei a Decretorum corpore Bernardi tem. pore illi canones, sententiae Patrum, ex quibus Decretorum Paleae consaICinatae sunt , di serius apud doctores auctoritatem obtinuerunt.
Epycopus Heronesis. primis. qui nuper exortam in Academia Bononiens Deere torum do: chrinam propagarunt, Omnibonum quemdam fuisse non dubito, virum aetate sua clarum, sed cu3us ad nos fama admodum obscura pervenit. Quantum coniectura assequi possum . Decretorum scholam a Gratiano Bononia excitatam in Monasterio S. Felicis rexit omni bonus cum Huguctione celebri Pontificii Juris interprete, de quo postea dicemus. Sed omni bonus aetate superior vide. tur Huguccione; ac fortaue obeunte Gratiano. eius scholam moderandam suscepit; cui tandem inclinante saeculo XII. succedere potuit HugLccio, in eadem1chola . ac disciplina educatus. Reperimus utrumque praetenteni cuidam electi ni in Mon alterio S. Felicis. ut ex veteri charta . quam in Appendice producimus. de qua etiam iii Huguccione dicemus. II Narrat Albericus monachus Trium Fontium. Omni bonum Friderici T. temporibus scripsisse librum de eo ordia ui Ordantitim canonum, quem cum navctus esset Gratianus Cardinalis, 1 upplevisse dicit, & in eam 1brmam perduxisse, qua nunc est. g id non improbat Fontaninus, ch) & Fabricius etiam Alberici teltimonium libenter admittit. si Sed enim veto. cur unus hic audiendus sit Albericus in tanto scriptorum omnium lilentio de re tam digna, quae in hominum notitiam perduceretur, haud fatis intelligo; praesertim cum Albericus. exter homo. & procul ab Italiae finibus natus, multo poit Gratiani aetatem vixerit. Accedit . ut supra etiam in Gratiano animadvertimus, quod in tanta codicum manu lcriptorum copia, qui in bibliothecarum pluteis asservantur, quorum uberrimos indice, , di catalogos palum editos habemus, nullum vestigium appareat, nulla
326쪽
Ρst op Esso RES . nulla lacinia antiquae ejus collectionis, quam adornarit Omnibonus, & de suo
III. Sed in his tamen Alberici aberrationibus aliquid veri sublucet. Cum haec in Gallia scriberet Λlbeii Us. vig. bat adhuc Omnitioni fama. Aliquid audierat de ejus laboribus in enocleanda Decretorum cloeti ina. Sed quia Gratia num Decretorum collectorem eumdem putavit cum Gratiano Caiclinati . qui multo serius vixit. quique, ut ex innumeris eius monumentis constat . saeculum XIII. attigit ἔ propterea Omnibonum Gratiano ipso antiquiorem putavit: quo constituto, consequens erat, non iam omni num ex Gratiano, sed Gratianum ex omnibono proficere potuisse. Quamquam igitur fabulosa sit haec Alberici narratio, egregie tamen conducit acl restituendam omni boni memoriam paene deletam; numquam enim ejusmodi fabulae de nihilo exiliunt. Quod si in nova illa Deci elorum doetrina . ac χrtasse etiam in ipso Decretolum libro multum operae non contulisset omni bonus, vix credibile est . potuisse talem de illo sabulam conflari. Narrat Robertus de Monte in Appendice ad Sig bertum. sive quisquis alius. qui Robertum interpolauerit. cuius rei non leuia habentur indicia, Magistrum Omnebonum Episcopum Ueronensem , qui fuerat Graiiani auditor, Giatiani librum in epitomen redegisse. a) Id autem multo verisimilius est . quam quod sc ipserat Albericus: quamquam non id te mei e concesserim, quod suspicatur Iustus Henningius Boehmerus. Omni botrum ex Gratiani voluimine compendium concinnasse , ut auctoris ipsius nomen , & famam exitim gueret. O, IU. Commisi Eugenius III. Cardioni Romanae Ecclesae Subdiacono. &Magistro omni bono causam quamdam Episcopi Bononiensis, cum Paduano Abbate, ut ex eius Decretali epistola in Appendice ad Concilium Literanense anno MCLXXIX. celebratum; co ex quo apparet, omni bonum iam inde ab Eugenii IlI. temporibus Bononiae moram traxisse. Nuque vero gratis coi fingere licet omni bonum alterum. & Cancmum peritia, ac magili rio celebram. S Bononiae degentem, qui sub Eugenio III. Decretorum librum a se insol ma- tum Gratiano perficiendum reliquerit; & alterum, qui statim post Gratianum In eo opere vel poliendo, vel enucleando in eadem Bononiensi schola insuda xit. Facile igitur potuit omni bonus sub ipsa Gratiani disciplina eruditus, nam is etiam sub Eugenio Ili. Decretorum librum edidit. post Gratiani decessum in eius schola moderanda succidere: at suppeditasse illum Gratiano prima ejus operis rudimenta, nulla rarioris defindi potest V. Pro Cardione Subdiacono Romanae Ecclesiae eodeκ Barberinus habet Arduinum. d In prima collectione Decretalium Bernat di Papiensis, quam vulgavit Λntonius Augustinus, legitur Arssitioni Ro. Ge. bdiacono. In De. cretalibus vero communibus . inter quas huius Decretalis excerpta inserta sunt,
legitur Ordinatori Ro. Eeesesa fibulae o. Ο Λt in omni boni nomine nulla
VI. Sed omnibonus a schola Bononiensi ad cathedram Ueronensem gradum sibi fecit. gessitque Episcopatum Veronensem regnante Friclerico AEnobasebo . cui acceptillimum fuisse ferunt. Hughellus elee um Episcopum scribit anno MCLVII. , eamque Sedem tenuisse ad annum usque MCLXXXV. . de quo
a Hoe postmodum abbreviavit magister Omne ratam Episcopias Vercinensis, qui fudivit eicit G aiiani disei lux . Rokνt. de Mis. M , edit. Daebeo ais an. MCAAM b) Si anno MCLVI. Omnihonus seriinsit, ergo post Gratianum , & sorte eo coiiii. io , ut Gratiani famam extingueret , sibique nomen saceret, saltem probabile est ex dissu.sori Gratiatii opere compei drum sibi compa xa s. Omni raum , alias ignotum hominem . Σαι leo Disse l. de varia Gratiari Iortuna X. cὶ Item Eugentias tertius Cardiotii R Gel. sulla acono, dc magutro omni bono. In
327쪽
plura adhuc monumenta Veronat existunt. Et anno certe MCLVIII. iam erat Episcopus Uelonensis inauguratus. quo anno eum aliis P Uatis, et magnatibus Celeuerrimo conventui ad Roncalliam celebrato intersuit. ab IV.
'i opus Cremonenses. RE nardus Perius vir doctus, & de scriptoribus sequioris aevi optime meri. tis, in suis Λ necdotis vetullum Codicem memorat ex bibliotheca Mon nerii Benedi 'oburani superioris Baioariae ad alpes Tyrolenses in Dioecesi Fri. sngensi, scriptum, ut ipse judicat, saeculo XIII., quo continetur Summa eam num Sigehardi , in tres partes distributa ; quarum prima in Diti inctiones divisa est, altera in Causas, tertia de Consecratione inscribitur. Εjus initium tale est: Diligite luintiam qui judicatis terram . Auctor suum nomen aci libri cal, Cem prodit, teque Sigenardum dicit, patria Cremonensem, sed Ecclesiae Mogun. tinae filium; inter clericos, opinor. ejus Ecclesiae servitio mancipatos, adscrip. tum. bb Cl. Guido Grandius, qui haec apud Peetium legerat, Sigehareum hunc contribulem suum canonum conectionem consecisse existimavit, ei similem , quam a Gratiano habuimus. O Sed res aliter habet. Haec canonum sum. ina nihil aliud est, quam Gratiani epilo me, studiosorum commodo Concinna. ta. Ejus auctor , apud Peatum Sigehardus appellatus, eli Sicardus Episcopus Cremonensis, doctrina & rebus gestis clarissimus. a quo plura scit pia accepi. mus, quae Arisius, d Muratorius recensent. eb Quamquam Muratorius magnopere errat . cum Sicardi librum , qui Mitralis nomine celebrabatur, Chronicum quodd1m fulta dicit. D Vel ipsa Mitralis appellatio repugnat, itin felices Murato iii coniecturas evertit. Elt Mitralis liber si eardi et smilis. quem postea edidit Guillelmus Durantis, Rationale disinorum o sertim ab eo appellatus. Eum vidimus in perantiquo codice Vaticano, cuius 1pecimen in Appendice exhibe mos. g II. Sed ignota prorsus fuit Ariso. & Muratorio Summa canonum, sive synopsis libri Uecreto tum Gratiani . quam Pegius desci ipserat. Porro hunc esse genuinum Si cardi foetiam , liquet ex pervetusto codice Vaticano, in quo haec ea clem Gratiani synops s magistri Sica di Episcopi Cremonentis nomen praesert. h Neque dubium est, quin idem homo lit Sicardus. sve Sihodus. licenim habet codex Vaticanus, ac Sigehardus ille a Peato vulgatus. In codice hi bliothecae Caesareae Vindobonens s. quo Chronicon Sicaidi Cremonensis continetur . eius au tor Sighardus dicitur. i a quo vix una liter uia dissert Sige hardus. quem habet liber a Peaio indicatus. III. Si ripsit 'anc Gratiani synopsim Sicardus annis multis antequam ereatus iit Epit copus Cremonens s ; eum enim Episcopatum obtinuit anno MCLXXXV . . ut ipse narrat in Chronico ab se edito, quod habemus interretum Italicarum Scriptores a Muratorio editum. At in scriberiada Gratiam
i) Sigilardi Episcopi Cremonensis chrin
ki Anno MUl. XXXV. Imperator in Ita. liam Icdiens. . . quo aluio ego Sicardus Ua
328쪽
epitome occupabatur, quantum ex coniectura assequi possumus, extremis Hadria. ni IV., S primis Alexandri II l. annis; liquidem in synopsi Causa II. cluas profert formulas, quarum una scripta dicitur sedente Hadriano, altera secente Alexandro Pontifice. utraque regnante Friderico. ab Ubiit autem Hadrianus IV. anno MCLIX. , eodemque anno cieatus eii Alexander III. . Friderico
REnobarbo regnante. Quare manifestum est . Sicardum paulo post eduum Gratiani librum, ejus synopli concinnandae insudasse. Cum autem Profiteatur S, cardus, se illud opus suscepisse, ut iociorum utilitati consuleret, nec alios sociorum nomine antiqui professores intelligi vellent . quam auditores suos, ut alibi demonstravimus, dubium non est, quin docendi munere sumstus sit; quod etiam magistri appellatio eidem tributa confirmat. Itaque facile mihi 1 uaserina, illum in Gratiani schola eruditum, & Gratiam libro interpretando in Academia nostra vacasse. Post autem in Germaniam abductus apud Ecclesam Moguntinam Ius Canonicum ex Gratiani libro exposuisse videtur, atque eo tempore extremam manum suae synopli imposuisse. Atque hinc apparet . quam cito extra Italiae fines nova Iuris Canonici doctrina , a Gratiano tradita , propagata sit. IV. Declarat si cardus ipse , quid sibi proposuerit in eo opere scribendo, d Fusim scilicet Gratians pratum iu fertum eom ingere , immentum eius pe- Iagus in ria una deducere. b Sed aliquid tamen adiecit ex suo penu, aliquid etiam ab aliis iuris Fcclesiastici peritis se accepisse fatetur. ut non meri epitomatoris omio functus sit. Multa de hoc viro clarissimo sunt apud Muratorium.
V. Iisdem Alexandri III., S Friderici AEnobarbi temporibus, sacris di. sciplinis in Academia nostra vacabat Magi iter L . Canonicus Londinens 1; de
quo tamen, quemadmodum & de aliis multis Ecclesiasticis viris Magi liri ii. tulo insignibus contrituere non licet, num sacros Canones, an Theologiam pi fiterentur, saeta jam illarum facultatum dis retione, de qua supra diximus . Sed plerosque tamen Ius Canonicum prosetas censeo, quod Academia nostra veluti proprium & suum reputabat. Sed Anglus iste Canonicus disessit aliquando a lcholis nostris, ut legatione pro Anglorum Rege apud Alexandrum III. fungeretur. Sic autem suam G peram Ponti rici probavit, ut is honorificentissimas ad Regem literas miserit ἱ quibus & egregium de huius viri meritis testimo. Dium profert. quem ceteris Legatis regiis, qui ad se venurant, anteferre non dubitat; & impense rogat, ut Canonicatum Lincolnsensem . quem primum vacare Contigerit, eidem conserat, quem non Canonicatu solum . sed etiam Episcopatu dignissimum praedicat. Obtinebat ille iam tum Canonicatum in Ecclesia Londonienii, sed tenui censu, quem aretabat etiam Canonicorum Londoniensium sodalium suorum tenacitas, qui nullam ad eum pertingere partem sinebant eorum proventuum, qui communiter inter Canonicos dividebantur. Bis Boiioniae fuerat Anglus iste Canonicus, & bis apud Pontificem sui Regis negotia tractaverat; primo quidem solus. mox autem cum duobus aliis Regis
Legatis. Atque haec omnia intelligimus ex epistolis Nexandit III. ad Regem Λngliae, quas in Appendice damus.
sentis operia CompIIator & Seriba, Cremonae,
329쪽
π Lures habemus duodecimo seculo Canonicos Ecclesiae Bononiensis Magistria titulo in lignes, quorum plerosque . ut supra die um est, Ius Canonicum, ii nuper Bononiae ex Gratiani inititutione tradi coeptum, docuisse verisimillimum est. Et facem praetulisse ceteris doctoribus, qui ampla commentaria postmodum, ediderunt in Gratiani librum. Eorum hic non tam illustrare aggredimur, quam . revocare memoriam, ne prorsus intereat. In his primum occurrit Mag. Ansal-dus. Diaconus & Canonicus Ecclesiae Bononiensis, qui eo ipso tempore vive bat, quo Gratianus Uecretorum volumen emisit. Is anno MCCLI. praesens fuit, cum Gerardus Episi opus Bononiensis lapidem rite inauguratum Alberto
Archipresbytero Bononiensii tradidit, qui eumdem dedit Abbati Sanim Michaelis apud Medicinam, ad novam Ecclesiam aedificandam. ab Subscripsit quoque Mag. Λnsaldus Canonicus & Diaconus cliplomati Gerardi Episcopi pio nostio Minasterio Camaldulenti f. Christinae ad Septemtbntes; quod nuper in annalibua Camaldulensibus editum est, ac pertinet ad annum M CLIV. b) Est etiam Λn lalui mentio in tabulis Canonicorum Regularium Saliisti Victoris ad almum
II. Nominatur in iisdem tabulis Mag. Urso, qui cum Ansaldo honoris causa iis scribendis interfuit, praeter alios testes ex legum praescripto rogatos . Neque ex quo in iis tabulis scriptum sit. Urs, Magister. Ansaluus Magi ser, poli posito magisterit titulo, inferre licet, eos fuisse artium mechanicari mProfessores. Quamvis enim aliquando sc sere distingui soleient mechanicarum artium ab liberalium professoribus, db id tamen n que omnino constans , nec perpetuum fuit. Et lane Walliedus ille Lotharii Imperatoris judex, de JCtus non ignobilis. de quo suo loco diximus, quique his ipsis temporibus, di aliquanto ante vixit, non aliter se te in antiquis tabulis dici consuevit, quam aifredus Magister. III. Bono .liae florebat ad annum MCLX. Anselmus, quem Ecclesiae Bono niensis Cinonicum fuisse arbitror: virum certe Ecclesiasticum fuisse non dubito. Ei pr. l nte lata est smientia in controversia, quae iamdiu agitabatur inter Arch presbyteros plebis Gargug iani, S S. Maiiae ; cuius finiendae caula prosectus videtur ad Castrum Britonum cum Scellio Canonico . di Magistro Butiro. Ex-Lint ea de re tabulae anno MCLX. scriptae in archivo Abbatiae SS. Gregorii. Syri , e) quam nunc commendatam habet Flavius Chisius Cardinalis amplissimus. is, qui eodem jure obtinet Abbatiam hanc s. Gregorii in Monte Coelio,
Cuius ego monastico regimini, licet tanto impar muneri, praesum. Donatur au
tem in iis tabulis Λnselmus Magistri titulo, co quo Iheologiae. vel Iuris Ca'nonici prosellorem . ubi de sacrato viro sermo iit. mihi certum est demonstraxi . Quare, utrius facultatis profossor fuerit Anselmus, definire non licet; quod aeque dubium de aliis non paucis esse censeo. Sed videtur tamen potius inter Iuris
330쪽
Iuris Canonici professores fecensendus . quippe qui legitimo iudicio in causa
solenti latea it. IU. Aillelmo Butirum jungimus, qui cum eo primum innotuit eκ tabulis supra indicatis. Eius uim ru 1us mentio eii ad annum M LXIV. . quo intei fuitte 1 ametuo Alberti de Mannoni. qui haeredes instituit Cataonicos Regulares San- Victoris. ab Intertuit autem non tamquam tellis, casu sine delectu rogitus, ut sere fit in limitibus; leo tamquam 1 peetabilis vir, minime vulga. Iis, eu honoris causa adhibitus, ut ex te ita menti tabulis apparet. bb Atque hunc etiam puto Iuris Pontificii magistrom fuisse. V. cum Ildebrandus S. Eustachii Caidinalis iudex delegatus ah Anastasio ΙV. anno MCLIV. sententiam serret in celebri quadam causa Monachorum S. Stephatri , interfuere primarii quique viri. & nobilissimi Academiae nostiae professotes. In his ante reliquos magistros ti doctores occurrit Mag. Alberius de Cornaao: c) sed quisnam is fuerit. & num Canonum, an Theologiae piosulsor, id plane non conitat. De viri tamen praeliat uia de dignitate dubitare non licet. VI. Habemus & Mag. Albertum Diaconum Eccli siae Bono Mensis, qui anno MCLXXlU. occurrit in charta Monachorum S. Stephani. Hunc alterum a superiori fuisse non dubito. VII. Mag. Raynerii Canonici Bononiensis non infrequens mentio est in antiquis tabulis ECcusiae Bononiensis. S S. Victoris ab anno MC LXXII. ad MCLXXX l: eodemque tempore vivebant inter eosdem Ecclisiae Bononieii. sis Cilicimcos Mag. Petrus unus & alter. Ec Mag. Gerarcius . quor tim memoria extat in iisdem tabulis ad annum ML LXXXIX. Elt alter Mag Raynerius Canonicus s. Mariae ad Rhenum, qui vivebat anno MCXCVi I. Plorum nomina servarunt nobis antiquae contractu uin tabulae; neque inutile erit ea h e inclica G, ut saltem appareat. quam multi jam tum in clero Eceleuae Bonouieusis
essent . qui doctrinae laude Prae iunt. VI.
Enimus iam ad eos Canomim prose res, qui non raras, perbreves, easque. ut a bitror, sere aluer lineares glossas in librum Decretorum sci ipserunt; quod fecille aliquos ex superioribus Censeo, aliosque plures, quor Lim me moria extincta est; sed uberiores glos Iarum apparatus, S commentaria in Gratianum ediderunt. Id enim accidiste oportuit in Iure Canonico interpretando, quod in Civili. Primum breves adnotatiunculae ad difficiliora loca adiectae. De in. Ceps amem. Crescente interpretum numero, es aemulatione, magni glossiarum apparatus coaluerunt. quibus Decretorum liber obrutus est. Vissimus in aliquot antiquissimis Gratiani exemplaribus prima haeC glossarum rudimenta, ac prae se tim in duobus Vaticanis. in quibus paucissimae. eaedenaque inter linea res glosse ae conspiciuntur. Eorum specimen in Appendice damus. cd Inter primos autem, qui glossas plena manu in Gratiarium congerere coeperint . numerari solet Rus laus. Hic commentaria in Gratianum scripsit, quae olim Summa Decretortim
e dicebantur. in quibus nullam Decretalem allegat, ut Ioannes Andreae