Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

171쪽

mῶ nec uos Ephesi e caeteri omnes qui minore Asiam incolitis,ad quos deueni praedicans regnu des. Quod mei muneris erat, sedulo bona fide praestiti. Qua ypter nucdigressurus a uobis absit spe reditus,illud uos hodie conis testor, quὀdsi quis perierit sua aut alioru culpa, ego mpurus a sang3ιine omnia. Ostendi cunctis uer viam, qua pervcnire licet ad uitam aeterna, Aperui uobis omne cosialiam decem quomodo placeat issi seruari genus hi anu,

e r quid praestinρsit his qui perstiterint in Adueiusdin.

cera erga dominu Ies , ne quis ignorantia valeat praeis texere. Exemplum ex me praebui,nihil no Cr ficiens, crpatiens, ut omnes per meretis in Euangelij Bncerinte. Nullius mors mihi poterit imputari. N es nunc meas onte diuellor a uobis,aut metu persecutiomm memet subduco,b d in uolentes tritu christi, prudens ae sciens in certum vitae dis tam proficis or.QMd igitur mea praesentia uobis praestire non poterit,id uestra diligentia penset. oportet. Videte ne uobis ipsi destis,nesue ab his quae beane coepistis relabamini: sed uos q seniores estis,quibin cura multitudinis comendaui,uigilatcitin uobis ipsis ne corrumpaminι per in Inceros apostolos, tum toti gregi. que pascendus scepistis Ego summa Hiiceritate persinactus meo munere,quod ά domino delegatu erat. Vosit similistudio nillil integritate curam agite gregis, cui uos 1lpiritus sanctus praestrit episcopos, hoc est, instectores,ut curetis, ne qd salutaris pabuli desit ovibus desii christi, uis no Iupos, sed veros pastores agatis erga cog regationem dei, quae uobis oscitanter curanda no est, ut qua deus adeo chara habuerit, ut unigeniti ui sanguine sibi ea parauerit. Non est igitur cEmittendit,ut merae tam Arc

172쪽

evire empta deo,uestra pereat negligunt id. Non baee sine ea a tam folicite moneo. Scio enim,quod non s per habebitis Paulas,sed post obitu me: ,uelut in caulas a parastore destitutas ligerent sese in uos lupi graues, qui non parcet gregi, sed omnia molientur ut disipent cogregationem uesti ..Hic periculium erit, ne qui sunt imbecilles, fracti malis recedant abEuangeliosed imminet aliud periculta mico maius. No solum aliunde uenient, qui terroribus ac mnis,qui callidis persuasionibus, qui ilcari spe. cie sanctimoniae conabutur corrupere βncertate ueara, ae labefictare libertite, qua habetis per Euangeliu te ιι Christi,ueruetii ex uobis ipsis exorietur uiri,qui prodita uectra cocordia laquetur peruers er a rectitudine ueristatis euagesicae discrepantia, no hoc agetes, ut Iesu christo grex suus sit incolinis, sed ut ipsi discipulos abducat

postse,quo uideatur aliquid Ocnimirumetuentes ne part egregij doctores videantur, si nihil doceant noui Atqui peruersa nouitas est, quum homines addunt Euana

gelio,quod sibi fusticit. uerus est pastor, christi disti

pulas esse mauult, quam ipsius e Crabeo pabulum sumit quo pascat illos. Isti ob gloriam cr quaestum ,ex christidis repulis suos faciant: er autores esse uolant euangeliacae doctrinae, cuius nos re uera nihil aIiud furuus quam diis Densatores. Quo plas imminet periculi,hoc uitentius uigilate, memores quod per triennium quum agerem in Arista, noctu die que non cessurim admonere cum Iaco misnnumquems uestrum. Qu*d siuperest fratres, nunc,quoriniam auellor a vobis,commendo vos deo,qui suum gregeno destituetiae sermoni agelico, in quo qui Incere versantur,σ dei gratuita erga cuctos homines beneficentia

173쪽

1να IN Ac TA A P o s T o L. diuinus.Nos pro delegato munere fundameta laesimus. caeterv deus, q per nos agit haec omni potest superstruere, ut qd' coeptu est, ex ipsius uoluntate perficiatur, CT quemadmodu hactenus uobis cotingit per agclij profisione eooptari in numerustiora dei, ici perseuerates in sancto proposito, perueniatis ad haeresiste premissem oninibus sanctificatis per dei gratia, ue ex Iudaeissint, ue ex getibus. Vidi us solicitudine mea,vidistis labores meos, vis distis pericula mea,quae uestra causa suscepcnibiIinterim aeniij captas ἀ uobis,nec honore,nec lacru,adeo,ut qaea caeteris fit apostolis, quodj iure meo poterῖne necessiria quide a vobis acceperim. Noavru,non argentu, non

utae cuiusqui concus tui. Ni ut ipsi scitis, nec intibus meis,ta' comitu meor manus hae,quod opMIuit,suppedirerunt.Potera hoc a uobis sumere,no ignarus operariam ese dignu mercede sua, sed ego mercede omne malai exaepectarei domino, er exemptu modis omnibus absolutu 'udui uobis exhibere,ut qui in gregis curum flucce sidis, intelligatis hoc esse boni pastoris victu,ut quu nuta deo fugiat labore in prouebedis gregis como disi tame ob inrismos abstineat as omni mercede humana,ne quisob hoc assienior fit ab Euangelio, quod Euigelistam sua; cogetur alere:aut ideo minus obteperet monitis pastora, quὸd existimet eos bi ob accepta benscia βctos obnoxios . sie enim est hominu ingenium,ut nestio quomodo minoris βriant eos, in quos beneficiu contulerat. Q nanquῶ autem aequum est, ut qui vobH euangelicus opes impartiunt, his vicista de Ionge uilioribus opibus subueniatis, tame ego sciens inter uos multos esse imbecilles, nullΞ cuiquam votui dare prius de nobis sentiendi occastone.Hoc excmplume studete pro hiribus aemulari,simulque memineritis,

174쪽

pARA PHR. CAP. XXI.qd dixit dominM Iesu : Beatin est dare quum accipere. Haec loquutusPaulas, lexis genibus precatus est ex more eu oibus illis.FIctus aute omnium inges coortuου est, adeo ut es si in collu illius,oscularentur eu, uelat avide copia rapietes mox aueaedi. Discruciabat enim animos omniuuerbu hoc, quod dixerat Paulus,illos no amplius uicturos facie ipsius.His peractis, eunte ad nauis Uicij gratia deducebat,oculis etia quoad licuit prosequetes navigante.

CAPUT XXI.

- autem illinc soluissemus,lanis statio longioa

re diuusi essemus ab istis e littore prolectantibus:

recito cursu pervenimus ad inctulam cor ,postridie Rhois durni,ais inde Patara maritimam L ciae ciuirue.Illic nocti nauta, quaesolueret in Phoenicen, ea costensa navigavimus. Vbi uerὸ coepit nobis apparere prus infula,r Itys ea ad Duam, cursum instituimus in Sγria, ex appua limus TFruni, quae ciuitas est in littore Phoenices, quemis admodum Crsidon. Nos quide malueramus recta in PasIaestinam,sed quonia TFrus emporia est, hic nautae erat exponendum onus. Porro quum cr illic reperissemus diis

stipulas , mansimus apud illos dies septon. Hic erunt quia uti prophetico stiritu Paulo dissuaderent ne proficia sceretur Hierosobinam. At nihilo secius,expletis septem diebus, coepimus. TFro proficisci discipulis omnibως

una cum Ileris ex uxoribus deducentibuε nos extra ciuitatem iisq; ad littus.Hic quam flexis genibus simul orassemus,moxs inuic dixissemus vale,nauem costendimus, illi redierunt ad Aud. Inde nauigatione explicita a TFro, venimus Ptolemaidem.Ea ciuitas occurrit in littore uicitana monti camelo.Hie salutatis fratribus,mansimus diem unum apud idos. Postero uero disproctinos, qui Pa iura co

175쪽

ar IN Ac TA APos To L. tu comtabaimr,una cu ipso perueni invi caesarea Parasinae, ac deuenimus in aedes Philippi, rui primus Eunucho cr smari is praedicarat Euageliuinnus e septe diaconis, quos Hierosolamis instituerat apostoli. Apud balaeo morati sumus, huic erant filiae quatuor adhuc innuptae, quae pollebat spiritu prophetico, iuxta pphetia Iobriis. msu igitur huius bobitio diebus aliquot uteremosum

venit quidam a Iudaea propheta nomine Agabus. Is cum

diuertisset ad nos,tulit etona Pausi, qua quu ipsesibi peis des alligasset,ex uetera prophetaru more, qui soUt signo quopia repraesentare quod praedicut, dixit afflatus spiria D:EIaee ait spiritus sanctus: Viru,cuius est cingulu hocsie

alligabut Hierosolamis Iudaei, trudentq; in manus genatiuis .Hoc sermone territi,tum nos qui P Io ueneramus comites, tu eius loci discipuli multis ea Iacomis rogabamus eu,ne se comitteret Hiero oldimae. Hic erat pius ait ctus,nolentissim perire tu exim K pastore. Paulus aute, cui certius oraculum spiritus sanctus ediderat in pectore, ut iret Hierosolγma,postea uicturus Romam,dit illis: Q rinanibus lacrγmis uestris affigitis cor meaems Nes enim me movet periculam quod denunciant prophetae, sed ueri per moeror moerorem cociliat animo meo. certu est perinsequi, quod ad Euagriij prclectulieri uult stiritus. Nesine territant vincula, id istorum maiora m nequaqua rura dem.Tarum enim abest,ut metu vincularusim deserterra negotiueuangelicu,ut mori quos paratu3 sin Hierosoαhmis pro nomine domini Iesu. Vinciatur Paulus, modo libere discurrat Euangelij sermo. Occidatur Paulus, modo uiuat apud omnes uigeatj gloria nominis Iesiu. QMd Mitam opto,non ob aliud opto, nisi ut prosim Euangelio.

Alioqui mihi lacrum ferit,pro christi nomine cito finire vitari

176쪽

PARA PHR. CAP. V XL re uitam bane. Proinde uos nolite deplorare, quod mihi

ctiam optabile est , si uelit dem: uestris, fetibia desinite

moerore afficere animum meum, qui non possum non Dis eam dolentibus amicis. Ad haec quum non haberemm quod restoderemus, uider vij illi certu esse decretum, ut pergeret inerosolami, pagi su in ictu abire, dicetes, Fiat uoluntas domini. Num haec est uox uere christianorirum, qua omnibus,etiamsi no sit in ore, e oportet semper esse in animo, quicquid imminet seu latae rei, seu triastis,Fiat uolantas domini. dies aliquot conrorati sarcie, parabamus nos itineri ut is in Hierosoldimam. comitati fiunt te Paulam unὰ nobiscum e civitate cae sarea quida ediscipulissecum ducentes Mnasone queda Fprum, is bolitis Hierosolamis uteremur.Erat ea

nimbre uir siectatae pietatis, ut qui iam olim credidisset agioAius pernitisset in Hnceritare fidei. Qisu autε

peruenissemM Hierosol int,libenter Cresacriter exceperunt nos fratres.Postridie Paulus, nobis ipsum comitatiobvi, adilt aedes I acobi Iussi, qui dictus est frater domini. Nam hie ab apostolis institutin fuerat episcopus Hierois

solamorum. Eodem conuenerunt omnes seniores. Quos

omnes cum alatasset Pauta, referebat illis ordine, quae deus per ipsilvi ministeriu ge isset interoes , inter quas iam aliquot annis praedicarat Euheli LΗaee illi quum audissent,glorificabant dominu, qui gratiam suam e suo disset etia in gentes. caeterm quonia Paulus apud mutitosIudaeos delatus erat,quὸd osior esset Iegis Mosaicae, e praedieans Euagelij gratia,ut minus quam oporteret triubueret Iegis ob ationi: quo huic etiam incomodo meriderentur,dixerat: Vides frater Paula quot simi bie millia Iutiori , qui crediderut Mungelio, dis hi omnes inaugno

177쪽

1NAc TA APOsTOL. gno legis studio tenetur. Rumor aute ad hos perlatui estique nos sitam esse uanu, quia Iudaeos qui sunt apud gein tes,doceas desciscere a Mose,sic ut nee circunciditsilios suos,neq; struet instituta maioru in delectu ciborii in sabbatisun Iotionibus, caeteri,s,quae Iudaeibi, qui gentibus admixti no fiunt,magna religione seruat. Hi ulcus strui,

maiora decreto coisciti,gentes no onerari iugolegis. cfteru Iudaeos natos ab obseruatione legis ad ritus gentia

abduci,n3 ferunt. Nuc iris uidendiet est ne quid bine tuis multus exoriatur. Q nid igitur faciendus Primu im dissi dari no potest, quin eouocetur miltitudo. Audient eis nim te uenisse.Vt igitur te liberes hac fustitioncsequere eo dium nribu sunt nobis viri quatuor, qui iuxta coctueritudine Iudaeoru obligarunt se uoto, hos tibi adiunge,'nutis eu illis expleas ritus solenes, ijs qui se post totum sanctificari curat: ersi quid prPeterea impedendu in hostias aut donaris,impede una cu illis, donec rus rint capita sua.Ita fiet,ut omnes sciant esse urna, quae de te tumulari ori sed intelligent, te quos sic praedicare gratia Euagriij,ut no damnes eos, qui ritus legis a deo traditae,maiorumq; consuetudinem obseruant, quu costexerint eadem abs referi,quae quidῶ iactarant abs te damnari. Haer tione compes r murmur Iudaeoram, qui plures fiunt, quam ut non suillorum habenda ratio. ceterum de his, qui crediderunt ex gentibus, nos iam pridem scripsimus

ex decreto apostolorum, ae multitudinis, ne cogerentur ad obseruationem legis Mosaicae, tantum abstinerent ab

his, quae immolantursimulacris, a sanguine, ὰ suffocato

er scortatione. Paulus autem, obtemperans Iacobi ac statri cosilio, aduractis sibi quatuor illis uiris, qui se uoto rinxcrurit, pur*catus est una eum illis, er ingressius templum

178쪽

eeptu, prosillus est dies purific asionis expletos esse: stes

quicqua omisi caeremoniarum, nec ex more olf rretur

pro unoquoq; istora oblatio. Totu hoc septe dictvi erat peragedu. Quibiu ia pene expletis, Iudaei quida increduli, quiuiderant istu in Asia, quis tuinultu illis excidivearunt, ubi eo pexissent Paulu in templo, concitui totum popul Cr iniecerut manus in Paul clamantes:Viri Isis ruisitae succurrite. Hic est uir ille, quo rumore cognovistis,qui peragrans omnes regiones,ubiq; docet nova doaetrinum aduersus hunc populu deo peculiare,aduersus Iegem a deo tradium, aduersus hoc templum toti orbi resiugiosum . Nec hoc huius impietati satis erat, insuper er Graecos homines, dis incircuncisos induxit in templam,Cr condiminauit lacum hunesanctu. Viderant enim Trophimum Ephesium in comitatu Paudi, cu esset in ciuitate, atq; hinc coniectabant, quod Paulus hunc induxisset in te plum. Ad huc tumultum commota est tota es tas actussesὶ populi concursus. Ac Paulum apprehensura protraxerunt e templo,velat obiiciendum furenti populo, moxsclause funifores tepli,ne esset quo se in tutum reciperet. Q merebant enim ea occidere. Id in templamere religio erat, quasi usquam non sit impium innocente interficere. Interea nunciatam est tribuno cohortisquῖd tota riuitis

Hierosolama tumultuaretur. mistiton adiunctis fibi militibus de ceturionibus, currit ad illos.Iudri uero postueaquam uiderunt tribunum cum militibus accurrentem,

destitere percutere Paulum. Tribunus iris quum uenise set propius, iusit apprehendi Pittalum, de vinciri catenis duabus, si bicis eam esse maleficum quempiam,in quem sic euiret multitudo.Eo facto,tribunus interrogabat Iud coi,qui nam clyt, cr quid admisisset. Qitum autem obm n tumultum

179쪽

tumuli aliundealiuduo cheratis turbae non posset cis tum cognoscere quod uolebat, iussit Paulin,ut erat uinis divi duci in castra,ut intra praesii dij sepri posset,exc a turba ei ueritatem intelligere. Qisuras iam uentum et ad gradus casu oru,Paulus a militibus portilatur ob turribae uiolentia. Metuebat et i,ne uim adferrent illi,priusa cum veniret in castra. Etenim ad ipsos usin gradus seoouebatur populi multitudo, clamans ac uociferans, Tollites' de medio. Vbi uero iam uetaem esset ad ingress praesidii , Paulis cupiens satisfacere tu multuantibM Iuridaeus,escit tribuno, Pernilitis ne mihi, ut loquar tibis Tu tribun M, Graece nosti s Nam id Graece dixerat Paulus. None tu es,inquit, Aegγptius ille, qui antehacIuos tuor mltrum cocitasti, ais bine eduxeris in desertu quatuor nulla uirorum sicariorum Ad haec Paulus,No suem re que tu putas , sed sum homo genere Iudaeus, patria ncti Vt Tarsus , ciliciae no obscura ciuitas. Vergin illud interint te rogo,permite mihi uerba Acere ad populum. Id quum

ille permisisset,Paulus stilis in gradibus, manu motasigniscabat populose uelle Ioqui. Moxj magno Acto lenatis,fie loqui coepit lingua Hebraica.

CAPUT XXII.

V Iri quotquot hic adestis,uri genere fratres, vel etiate dignitatet patres,praebete mihi uos attentos, dume bis purgo super bis,de quibM apud uos filio delaaius j .Haec prae io Paula,multitudo quu audiret,quod Hebraice loqueretur, magis etia praestitit lentiam, fuequod bane linguam intelligebant omnes , siue quod μα quisq; lingitae magis Rici. Tum Polvi ita pergit dicere:

Vt intelligatis,me nec adversm popula Iudaeoru,nec ad. MUM lege Mosi, nec diuersu templam quie quam impie

180쪽

b a sim homo Irutius,ex Iudaeis natus, T si cilico C teri educauinin hac ciuitate,ad pedes vobis non ignoti utra Gamalielis, diligeter institutin iprimis annis

I al*dstirans quam minas ac caedes aduersus Eulae V si1 propiuores, uinciens er in carceres pertrahens, tuu a: ros,tu mulieres.Haecitast habere mili testis est is,qui tata reais mussacerdos, I, cu eo totus ensem ordoiata diuibus acceptis literis ad Iudeos, proficiscebar Damaas scum,ut in uinctos adducere Hiero obma, qui christira nor profiteretur, ut ex arbitrio sacerdotu de seniori puniretur. Hoc animo it era in illos,no ob aliud, quam ob studiu Iegis ac diligionis a maioribus traditae, qua deni causa uos quos nucis me saeuitis. Nunc quae res uertostra ammum meum,accipite.Id ubi cognoveritis,hrtasse uos

qμopi tetis isti uestra animE Aecidit ut dueo promiscere iamq; non procul abessem ὰ riuitate Dum

sco, circiter meridiana dieit M, subito e coelo circuLMsσιt me lux inges,qua percussissis decidi in terram audis in uocem de coelo dicente nubi, Sauli Saule quid me perse

ii, diuι,Ego sum Iectus Nazaraenus,que tu persequeris.Porae ro qui mecu erant comites eius vi Iuce quidem viderant, uite mecim loquentis non duilii diebant.Tum ego, Qqid uis,ut faciam domines Domimus ut autem ita retulit, surge ac uade Damascum. Ibi tibi dei di singulia praescribetur, quid tibi fit faciendum. Qvi chm haberem oculos lucis illius elantite se perstrictos, Gmri α nihil