Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

61쪽

3M ACTA APos To L. iuberent apostolos pauli1lper e cocilio secedere. Eo sciosse uerba Iecit apud considetes: Viri Israelitae,ilolite praecipit e consilitum,neq; t cre decernatis quicquam, curaium uos post frustra poeniteat, sed etiam atq; etiam uidem te, quid 1tituatis de hominibus istis. Ex praeteritis funis te consilisi quidJn Iuturum oporteat decernere. No repetam prisca exempla. Vestra omnlii memoria gestum est, quod dica. Superioribus hisce diebus extitit Theudas magus er impostor, qui se iaslans apud populum,ac prodisgiosa pollicras, satis magnum hominin numerum attraxit in suum factione ire usq; ad quadringentos. sed huis

ius rei, quoniam erat ex humana malitia, ait instiis exiistus.Siquide er de ipso sumptu est supplicium, er omnes quotquot illi adhaesierant,partim interfecti sunt, partim capti. Ita disipatis omnibus, tota est sccta redad, in nihilsm .post hac extitit Iudas Galilaus, patria habens communem cum istis, de quibus nunc cobulcitis, eo tempore, quum ex edicto Caesaris Augusti describeretur uniuersus orbis. Et hic, quoniam popularia docebat,non oportere

popula Deo dicatu in tributa pendere Caesaribus idoIolatris, bonam plebis parte attraxit ad sese. Et ipse dux buius actionis perist, quotquot illi consenserant dis disti sunt. Proinde mihi sic uidetur,CUultius acietis, si temta peretis ab hominibus istis, ac sinatis illos, quido nemine adhuc Ddunt .Quoniam si hoc,quod inceptant aut moliavntur,profectum est ex humano consilio,dsipabitur sua sponte. Sin Deus est autor istius nego iij mm admirabilis, ex impisi fuerit uelle disipare quod autore Deo geritur quid enim hoc aliud esset quam repugnare Deos)cr imprudelis it uelle conari quod non positis efficere Quis enim resaci uoluntati Deis Haec sententia migm ualuit

apud

62쪽

PARA PHR. CAP. V. . t apud concilii ,ut de tum de occidcndo dis irrelis in aliud tempus. Et hactenus itum est pedibus in Gamalielis sententiansition ut in totum abstineret ab apostolis, sed ut uocatis si nul omnibus duodecim ac caesis detrunciareatur,nephtullam mentionem ficerent nominis Iesu. Et hac poena contenti dimis runt illos , sperantes Aturu,ut qui dictis ae minis non paruerunt, cruciatu corporis adamoniti superent: aestimantes aponolos in specie humiles ac picbeios ex barbarorum ingenio, qui plagis emendantur. Veram ex buta modi mulis robur colligere solet uiagor spiritus euangelici. Apostoli sit quidem agnoscentes uerum essesermonem quem dixerat Iesus, quὸd oent inius uocandi,quὸd in onagogis agellandi,non ob ullum maleficium,sita ob pro Uione salutifrri notimis, alacreser gauderes discedebant a cor pectu concilij, virgarum ignominiam, quam alij putabant esse intolerabile sibi gloriae ducetes, quὸd Deus agnosceret suos apostolos, quos hoc honore dignatus esset, ut pro nominesiij ipsus contumclijs afficerentur. Meminerant autem quod ante praea dixerat illis Iesus:Gaudete Cr exultate, quoniam merces uectra copiosa est in eoelis. Tantum autem ab uit, ut hae poena ac principum denunciatione redderentur segnis, res ad praedicandum nomen Iesu, ut alacriores etia redis diti, publice in templa,Cr priuatim insingulis domiabus incessanter docerent, quae acceperant a domino Iesu, ac Letum nuncium omnibus adferebant, hunc esse uerum

N Uliam,per quem oporteret omnes saluos fieri.

D Er id tepus quum in dies accresceret numerus distia pulorum sic enim tum uocabantur, qui pyt chria 'iuni diei coeperunt obortum est murmur Graecorum, hoc

63쪽

IN Ac TA APos TOL hoc est, Iudaeorum, qui non in Iudaea, sed apud gentes

nati fuerant, aduersus Hebraeos. causa murmuris expietate nata esst. Quum enim mulieres aliquot circunferrirent apostoli, quae illis ministrabant, Graeci dolebant, non idem honoris haberi fuis uiduis , ut quotidiano tramnisterio liceret apostolis ae discipulis inseruire. Hanc enim dignitatem interpretabantur. Et baee erat prima in ecclesia ambitio. Et tame ut intelligas quantopere displioceat bono pactori quamlibet Irae dissidium statim duoderim apostoli, conuocata di=ipulor multitudine, quo plus haberet autoritatis quod omnium eo enctu decretum suisset, hunc in modum uerba fecerunt: Videmus nescio quid murmuris ortum inter nos de ministerio mulierum. Prouidendum igitur est, ne nos huiusimodi euris leuioriab Midentidem interpellen Gninuru altiori unitioni deopinati. Nobis inluxit dominus,ut doceremus Euangelig. Non esst igitur proba di , ut nos omisso deligato munerare praedicidi Euangelij minebremus mensis. Quemadmoadum enim in corpore uaria fiunt membra,ac siuo quodque membrum officio fιngitur: ita tumultus er egfusio vitarino potest in tanta inultitudine, nisi diuerse unctiones in narius personas distribuantur, sla tame ut omnia res, antur ad utilitaton uniuersi eorporis. Nee enim oculus sibi uni prosticit, sed omnibus membris. Nee manus sibi lino tum Iaborat,sed toti corpori.Proinde Iratres circunspicite ex uestro numero septesthecratae probitatis viros,pleanos spiritu sancto, ac singulari praeditos sapientia, quia

bus ex uestra uoluntate delegemus hoc negotii, quo nos

hactenus occupantur, non fine distendis sectionis euangelicae. Nos uerὸ per illos quietiores facti , his quae prooprie nostra i sunt partium incumbemus,precationi eradimni

64쪽

rent pascendoru corporu,nos animis utaris pascedis uaea M. Haec oratio placuit uniuersem Ititudini. Itaq;

consensu cogregationis delacti sunt septe Stephanus stectatae fidei de planus spiritu sancto ilippus, ProchoraruS,Nicanor, Timon, Parmenas, Cr Nicolaus religione

proselγtus,patria Antiochenus.Hos electos tuerat in eo pectu apostolor ut illoru autoritate quod fictu erat eoprobaretur Apostoli vero fusis ad Deu ex more precibus inposiverat illis manus. Nam hoc ritu primu delegabatur sacra ministeri ex Iosumpto ἀ domino Iesu, qui quibus benedicebat, solitus est manu imponere. Quodsi quis roget,quid opus fuerit his ritibus ad designtaos ministros, qui nicii e curam ageret:sciat profanam quidcmesse unctione truetire pecuniam,maxime commune, sed quae requirat fidem non uulgare Cr animum incorruptu. Testis ni Iudas,quem auaritia corruptus animus ad Damini fui proditione adegit. Tum aute, quonia praescribeabant cr alijs quid in huiusmodi negoti s oporteret feri,

addenda erat CT autoritas,quo magis omnes illis,tanquaapostolorusiorijs Cr autoribus, parerent.Praeterea discipulora conuiuia, non erant qualia sunt uulgi,sed magnaeu religione capiebatur cibus,quoties capiebatur.Omnis panis fractus illis repraesciitabat eorpus domini,omne uirinum admonebat sanguinis dominici. Denis Cr eo usipsum dominicuo singuis domini per diaconos administrabaturniustitiaim. Et si quando uacabat per ministerisii praedirabat er ipsi sermonem euangelicuinclut aporistolis proxiini. His rebus fictum est,ut euagelica doctriana in dies latius ac latius spargeretur, magno, μωσαμ mltiplicatim numnus discipularum Hierosolamis.

65쪽

Eo,ue metia complures ex ordine sacerdotu, qui prius constirauerant aduersus chrinu er apostolas, tacti poenitentia, ac pollio Astu submiserunt sese iugo euagelico.

Inter diaconos aute peculiarius emicuit stephani pietas. Sic enim se gesti in delegato 1mnere,ut ob insigne morsimi uetudine gratiosi simus esset apud uniuersum multiis tudine credentium: er erga rebellantes Euangelio forte Cr inuidiam anima praestisat, adeo ut apostolicaru etiavirtutu aemulus, in nomine Iesu multa magnas miracula ederet apud popuIu. Quoniam autem eximia uirtus semis per ad sese trahit inuidi , quemadmodum Caecius nubes, exorti sunt aduersus Stephanu quidam e diuersis sodaliis

talibus, quaru una vocatur Libertinorum, alia cγreneninsium,alia Alexandrinoru,alia eorum,qui uenerant a cilicia, Cr Asia. Nam in haec Ioca Sγria uicina potistat erant distersi Iudaei. Hi omnes uelut cZiurati coorti sunt aduersus Stephanum disputantes aduersus illum. Nec poterant, quamuis multi, resistere unius iuuenis sapientia, ac vigori pectoris,propterea quod1 iritus sanctus, quo plenus erat , pcr illum loqueretur. Hic agnosce morem improborum. Ubi ueritate discedunt impares, ad mend eia confugiunt, Cr uicti sapientiastiritus, ad diabolicas fraudes sese couertunt. Subornarunt enim uiros quosda, qui dicerent sese audisse Stephanum proloquentem uere ba blasthma in Mosen ac Deum. Nullum autem crimen apud ludaeos capitalius, quam blasphemia, nec apud po*pulum atrocius. Hic agnosce Iector machinas similes aduersus Amulum , quales βιerant aduersius dominum. Subornantur 6 cophantae, ne videantur ipsi uelle dolaa

aeri

66쪽

Quaeritur crimen atrox, er muli e praetexitur relinoanus ludium. Ab his igitur submolitib ocophantis conciamus est populus una ct senioribus ac scribis aduersos

stephanum, adeo ut concursu ficto rapuerint illum, erpertraxerint in concilium. Hic prodeat conducti testes. qui suam peragercnt Abulam ac diceret:Hic homo nuduscit finem euomcndi blasphemias aduersus Iocu nobis Oamnibus sanctum ac uenerabilem,cotra, Mosi Icge nobis a deo traditam.Audiuimus enim illum dicentem,quod iste Iesus Nazarenus demoliturus sit lacu buc, ac mutaturus instituta, quae tradidit nobis M obes. Stephanus ex relatione apostolorum dixerat,a Iesu praedictu esse uturum ut templum hoc Crurbs funditus ab hostibus dirueretur ob gentis incredulitate. Hoc dictin deprauat ad calumnia. Dicas hos eosdem esse,quine u in accusantes iacebΞt:Aua diuimus eum dicetem Desti uam templa hoc,aliud in triis duo excitaturus. Ad hanc tam atrocem criminationem nihil commotus est stephanus, ibi bene iascius, ut in ipso etiam uultu relaceret inclitis innocentia. Res enim est povida ibi mala coscius animus. Haec constantia stolis Distim coarguit calumniatora impudentium. Etenim hi, qui confidebant in eo concilio,intuetes eum, CT observates, qua fronte crimen obiectu exciperet, uidebant istu adeo non qci aut exanimari,ut scies illius quiddam bonitaei natus,er angelicam quandi alacritate sit d de malamistem prae se ferre uidereturi. Tin princeps sacerdotum,ut

hic quoque hecie legitimi iudicij exhiberet, quemadmodisi

fecerant in condemnando Iesu,percontatus est rei :nunquid haberet quod ad haec res odere CT an crime obiecteta agnosceret. Tam stephanus a flutus diuino stiritu, sic causam dicere exorsus est,altius repetito principio.

67쪽

V Iri quotquot adestis, uel genere fratres, vel aetate

atq; autoritate patres , qui patienter audistis caluismniantes, audite Cr uerimit patrocinate. Nos nee in detinee in Mosen, nec in teptu hoc columelio i fumus,sed eumose consenticlites,dei glorium prouthimiu, ac templustirituale, quo dcus,qui 1 iritus est,potifimu delectitur, quemadmodum diuinitus tu' sumus, extruimus. Non est Halhemia, hoc pro uiribus agere,quod figuris adumbra init Moses, quod, .pphetae dei spiritu asati praedixerus, quod dei filius ob id in terras misus er orsius est, Cr suis perficiendum mandauit, quod stiritus sanctus ad salutent

omnium gentiu nxnc per eos qui credui Euangelio, peris

agit. sed impietas est, blibemia est,ta manis stae, it benigne dei uoluntati tam pertinaciter oblum. modquidcin haec natio non nuperficere coepit, sed quod iam olim facere instituit,nu quam facere definit, ut nec miru, nec iniqti m uideri debeat,st eueniat, quod Iesus Naesis raenus sturu praedixit,videlicet ut hoc templum, quo gloriamini, utq; haec ciuitas in qua regnatis, ut sacerdotiu, ut lex, quibus abutimini ad questu cygloriam uestram, a uobis a Tatur,atq; haec gloria transstratur ad eos, qui per fidem euangelicam pure deum colunt,ac legem spiriis

realiter obstruant, se, ipsos praeb Et templum uiuin aesanctu spiritui sancto. Hue quum tot modis deus maiores nostros prouocauerit, tamen semper stretus est ab hoc rebelli Cr pertinaci populo . Ut enim a primo gentis huius

patriarcha repeta, cuius obedietium utinam imitarentur

hi qui se iactant filios eius: Deus, cui debetur omnis glaria, quonis nos uobiscum pie colimus, olim apparuit patriarchi nostro Abrahae,qua esset in Mesopotamia,priusquam

68쪽

PARA PII R. CAP. VII. quἰni comor etur in charram, er dixit ad illum, Exi de

terra tua σcognatione tua,e ueni in terra, quam mona

prauero tibi. Ille obteperans dei, regia est e temra Chaldaeorum, cr babiore coepit in charra, uelut per occasione langius emigraturus.Rursum hine trἄstulit itiis deus in hanc terri,qua uos nuc incolitis,id, mortuo patre illius Thare,ob cuius senectutem distulerat emigratione.Transtulit autem, ut hospitem ac peregrinu, nulla illi tribuens hic haereditatem,adeo,ut ne pedis quidem uestigiu in ea possideret,nisi precio redeptu: sed pollicitus es h deiis se datura huius terrae posse: ionem posteris illius

post eius obitum, quum id temporis Abrahamno haberet filium. Id quaein uideretur inmdibila, tame er Abraham eredidit, Cr deus praestitit, quemadmodum Cr in caeteris, que praedixit derus,repertus est uerax. sic enim tu illi Ioquutus est, Erit semen tuum peregrinu in terra aliena,σgentes,apud quas peregrinabuntur posteri tui, subqciet illos in seruitutem, Cr inclementer trambunt illos annis quadringentis triginta. Tandem eripiam illos i seruit uis triac gente cuicunq; seruierint,ego iudicabo Crulciscar, dicit donimus. Deinde liberi a seruitute hominu, seruient

hi in Ioco hoe. Quos sibi magis assereret populuμα, dedit Abrabe uelut signaculum foederis,circuncisionem. Atq; ita fictus dei promi sis, genuit Isaaciac memor pacti

sui,cireuncutit puerum die a natiuitate omlio. Isaac ruris sum circuncidit Iacob, Iacob duodecim filios siuos nostri generis patriarchas Inter hos erat, qui paru memores diuini foederis,inuidia moti,hoe moliti sui aduersus fratrEsuum Ioseph, quod illorum posteri moliti sunt aduresus

Iesum Nazaraenum. Abiecerant eum in cisternam, mox

69쪽

aflictionibum suis, escit s ut moribws er sapientia diuinandi gratiosius esset apud Pharaonem regem Aegγpti, adeo ut praeficerit eum toti Aegγpto domuis suae. caeterum oborta est fames per uniuersam Aegγptum er chaonium,er grauis Ulictis,adeo ut patres nosti i non inu nirent quod ederent. Iacob autem ubi cognouisset in Aeaegγpto copia die frument misit eo patres nostros,ut ininde adferrent frumentum Vbi uero illos iterum eadem de

causa trulisset illuc, tostpb agnitus est a statribus uis. Ea

res innotuit er Pharaoni, quod Hebraeus esse Crpatrent ac statres undecim haberet uiuos. I ostpb itas decesuit Iacob patrem suam,totamq; cognationem suam in Aeg ptum,ne quid illis deesset. Erant autem numero L X X V. Iacob itas cominigrauit in Aegγptum, ac delῖnctus est

ipse cum duodecim filijs suis patribus nostris, eonditi, sum in sepulchro,quod emercatus fuerat Abraham centatum fictis argEti a filijs Emor, qui fuit filius sichem. N ullus horum adhuc quicqua posedit de terra promisa ροα

steris Abrahae. Quum autem iam instimet tEpus, quo deuε praestiturus erat, quod promiserat Abrahae, crevit populus Hebraeorum er multiplicatus est in Aegγpto, donee mortuo Pharaone succederet alius rex, apud quem non esset perinde gratissus Ioseph. Hic metuens ne plus satis incresceret Hebraeorum populus, arte opprimens genus nostrum,dfixit patres nostros, edicto submonitis obstetricibus,ut masculos infantes exponeret, ne possent vivere. Hoc tepore natus est Moses, aduersus quem illi Ialio me praedicat protulisse bl bennam. Is fuit gratus deo,

qui non passus est istum peris sed furtim enutritus est tri

70쪽

a aαρι auso

riapARAPH n. c Ap. VII. bus mens tu in domo patris fui. caeterum ob metuis edicti regi expositus est in Nilom in cella lici bitumine, Iorte sustulit idum filia Pharaonis capta infantis elegan tia,ac flij laco nutrivit eu domi fluae. Mobes igitur bubiatus pro Aegγptio, ac primis annis institutin est in omni sapientia Aegγptiorwm,eratj potens tufictis, tu dictis. Porro qua iam peregisset annu quadragestare, uenit illi in metem ut inuiseret fratres suos Israel. Spirabat enim charitatem erga genus suu. Inter hos uersans, quum uidisset Israelium quenda affici iniuria ab Aegγptio, iam tu boni ducu indolem excrens,listus est Hebraei causum, inviterfecto Aegγptio. Existimabat aut hoe Hebraeis iura innotuissi, quod deus per ictum 'tuisset seruare populusuunt, exmptuam a seruitute Pharaonis. Ais hic Moses Iesu Nazaraeni laurum gerebat, quem deus uere delegit redimendis omnibu3 ὰ struitute peccatorum. caeterum quemadmodu- haec Israelitae non intellexerunt in Iesu, ita nee tam in Nocte intellexerunt. Postcro die rursus inrisibens suos, ostendit duos istaclitus inter se litigates, aedirempta pugna redigere conatus est eos in concordiλdieres: Quid facitis ὀ uiris Q nium fratres sitis, er eiusdi m gentis, quur alter Iedit alterum s Is aute, quisciebat inriiurium proximo,repulit pacificator ,dices:Quid tu te instris cause nostrae Quis te consstituit principcm ac iuri dicem super nos Num me quos uis interficere, quemada modwm heri interstristi Aegγptiuras Hic stitis inuentius est inter istaelitas,qui rebellaret Mosi,qua is haec asst tu spiritu seceret Hoc audito, Nobes, sentiens rem non esse cloisbi metues ab Aegγptijs 2git in terram Maudia, ubi genuit filios duos. Rursus post annos quadragin l o apparuit Mosi angelus domini in deserto montis Sinae E s erubo