장음표시 사용
111쪽
pus permeent, validὸ tamen purgare. Si inquit Serapio in dicamentia ad humore longe dissitum accederet, illi famialiaritate iungeretur,neque cum cuius iuculla voluptate perfruitur,detraheret aut exturbaret, quemadmodum neque
magnes serro vinctus idipsum alio trahit, sed platia retinet
ac seruat. Et haec quidem consentanea iis sunt medicamentis quae maligna dictitur,& in quibus vis inest venenata totique corpori insensa.Nam quae in mediocrium sunt ordine,ut senna & rheu inbarbarum,quanquam dum a unt magna ex parte subsissimi in venire,eorum taliac tenuior quedam portio irrepit in venas, vacuandumque humorem asu sequitur illiusque tum color tum odor manifestiis in viis
nisest. Benigna vero medicamenta in omne fortasse corpue 'pervadunt, es noxium humorem quasi vinctum reducunt in ventrem. De quihus ita censuit Aristoteles,Medicamenta ubi ventrem adierunt resolutaque sunt, statim ad venas per easdem feruntur vias per quas cibus commeat. Moxquii in nihilo concoqui potuerunt, sed victrice perstiterunt
potentia, relabuntur.& quae sibi obsiistunt, secum Atrali ut
quae res purgatio vocitatur. Venter porro selectum secretumque humorem ubi pariter cum medicamento excipit gemino stimulo acrius lacessitus, quum diutius serre non potest,totis viribus utrunque excutit dum a se deponat expellatque per loca conuenientia. Non igitur quem humo-liaedicantentum, eundem erigit forasque ex- η artra
cludit vomitione aut deiectione prout stilicet ipsius , is in
sua in ventriculum aut in aluuin irruerit, sed natura sola Neque enim hinc ibium vomitio obrepit, quod medicamentum in ore ventriculi inhaerescat , idque infirmet: neque alui deiectio cluod in vetriculi iandum & in intestina id mox illai tur eaque debilitet: sed quod medicamento
propraetas insit,qua familiarem humorem non ad se modo, vertimetiam ad certum designatύinque locum impellit ac mouet. Vt enim cantharides scapulia brachi6ve admotae non totum ad se aquam alliciunt, sed & urinas abundater cient, quo tamen eorum substantia minime penetratanc propemodum medicamenta quaedam extrinsecus ventri applicata aluuin subducunt,quaedam vomitionem mouent. Quanto igitur expeditius eorrum sumpta substantiae alii in veutriculo aut in intestinis consistens, purgano
112쪽
s8 METHODI MEDENDI vires obtineat exeratque Per quos ductus medicamentum humorem detrahat.
OVi porro expurgatur humor serὰ per apertos conspicitosque ductus traducitur,& a corporis ambitu in venas r fluit inlinores,ab his in maiores,ὰ quibus per iecur in intestina deuoluitur. Caeterum in violenta purgatione humores non per hos solum, verumetiam per cςcos occultos que ductus vel ab extremo corpore magna perturbatione coquut in ventre. Extincto animate ampliora duntaxat vasa & spiracula cernuntur,plurima in se considunt atq; connivent,quae tum id in vitiis erat, vi caloris & spiritus disteta latius patebant, per quae non modo tenues, sed & crassos glutinosque humores validioris medicamenti vi deduci putandum. Sic hydropicoru aqua ex ingenti capacitate abdominis aut in intestina rapitur,aut in vesica remeat,sic multa plerumque & e pulmonibus & e cerebri ve Atriculis,nequetainen per Venas,neque per manifestos ductus in ventrem illabuntur. Sic &vari j artuum arti ulorumque tumores,nocede malosi modo sed plane scirrhosi alias in alium: alias
in o . leta saliua derivatur ab illi tu hydrargyri,cuius vi colliquantur omnia & e toto corpore in os impetu seruntur: sic denique valetiores apophleginatismi non e cerebro δε- , lam, verumetiam e ventriculo aliisque partibus pituitam
eliciunt,ea interdum copia,quae neque cerebri ventriculis, neque totius caluae capacitate contineri queat. Horum ni- ει ιη hil mirum videbitur,ei qui praeter rerum euentus,Hi O-
' cratis quoq; sentetia spectabit,qua his corpus intro sora M.
spirabile statuit & naturam quae praesertim robusta validaque sit semper viam moliri expurgadis superuacaneis,crassioresque materias vel per angustissima foramina deducere quin etiam per ossa abscessuς fieri confirmat: quemadmodum & empyorum & pleuriticorum crassus humor per densam membranam traducitur in pulmones, ac demum tussi reiicitur.Haedii natura per se facit multo certὰ mai ra & admiratione digniora molietur adiuta trahentis inedicamenti, vi praesertim si conuenienter praeparatum corpusu atque humor ad fluendum comparatus est. Itaque purgan'tis medicamenti quod validum uincultas in omne corpus subie
113쪽
OBER III. 'ssubiens ac penetrans humorem familiarem l qui coercitus non siti undique detrahit,non modo amplis patentib isque
iis, verumetiam occultis Sc sensibus incompertis. Haec de niuerso purgantium medicamentorum genere, deque viribus eorum praemittenda videbantur. Nunc vero particulatiin medicamenti species quaerenda,eisisque quantitas Mutendi ratio: quod ut accuratius cxequamur, explicandum uibus morbis conueniat purgatio,quod cuique adhibenum purgationis genus , clyster an vomitio, an ve medicatio,quae medicamenti species, quam validum & quo id o dine, uniuerse an partite: deinde quantum Sc quousque u cuandum sit & qua id ratione faciendum. His enim tota completur purgandi tractatio.
Ouibus humorum vitii, quibus morbis adhibenda
CA c o c HY MI AE proprium accommodatumquer medium est purgatio: quicquid enim impurum adeo corruptiumque est ut omnino naturae limites transcendat, quoniam arte nulla emendari benignumque reddi potest, prorsus extirpari eximique debet. Hoc autem purgationes' estandum, quae /na omnem impuritate seorsum ex qua- uix corporis sede subtrahit & vacuat,ex hac quidem promptius ac expeditius,aegrius tardi sisque ex alia. Primae regio nis cacochymia purgatione sola commodὰ utiliterque de
mi potest& quq in intestinis est clystere:quae circum ventri
culum & praecordia, vomitione: utraque etiam pharmaco: --ia quo . sed maximE quq aut in liene,aut in iecoris cauo,aut in pan Vacvatri nis ea,aut in mesenterio,aut in abdominis capacitate consi. I mstit. Ex his quippe sedibus viae breues sunt ac directae, per quas facilὰ ea serri potest in aluum, quo sponte etiam inter dii prona ruit.Venς sectae vis eo vix unqua pertingit,neque hinc humores vacuat,sed graui sanὰ dispendio naturae ordinem peruertit quicunque impuritate derelicta purum syncertimque sanguinem profundit ἡ venis, quique venas si ctione exinanitas implet foeda illuvie rapta e primis sedibuς,quae quasi sentina est omnis impuritati; .Quis quaeso adeo rudis in medendo sit, ut aut ventriculi cruTitatem,aut lienteriam aut dolorem colicum aut lienis schirrum, aut
114쪽
I eo METHODI Μ2D2N131 choleram, aut hydrope, aut his amnes affectus audeat aut tentet vena secta curare Quinetiam venarum cacochymia sola purgatione, non phlebotomia eximi tota potest: permittitur tamen in hac plerumque 'venae sectio, quum tam copiosa accreuit, ut venas supra modum distendens, pericula minetur,quae ex immoderata impendent plethora. tu enim ad exuperantiam demendam adhibetur. Deinde etiaquum ex ruptis, apertis, aut exesis vasta, vel seras ea prosilit, vel in partem quampiam abscedit r.etenim reuellit impetumque sistit.Tertio quum metus est ne ea concitata v hementius & quasi surore corpus exercem, in principe albquam partem feratur: impetum quippe sedat atque compescit. Nonnunquam: citra h. ec,quitin praeceps est mor
bus, cuius tamen materia in venis coclusa aut cruda est,aut
viam expeditam non habet per quam sacile medicamento detrahi possit, eius portionem venae sectio promptius qua purgatio demit, a qua & morbi saeuitia saepe mi dicit,& natura quod reliquum est facilius c., quit. Sic initio continia tum febrium, si vires serant, nec venae nimium exinanitae sint sanguis mittitur. Caeterum quae iis his fit venae sectio, impuritatis quidem portionem elicit, at minimὰ synceraui sed sanguine permistain : nec ulla potest phlebotomia omnem venarum cacochymiam eximere, nisi fortὰ sanguinem uniuersum profundat. Nam vitiolus humor aequabiliter sanguini permixtus seorsum profluere non potest. Quocirca licet his ex causis aut necullaria, aut utilis fuerit venae sectio,adhibenda tamen est tandem & purgatio, quς ut proprium remedium reliquias detrabat. Ea porro caco-chymia quae vel partis alicuius subsitantia vel corporis habitum occupauit, medicamento in primis , non venae lectione ducenda: deinde quicquid reliquum fuerit per cutis spiracula aut perductus peculiares inovendum. Sic exhau- . riecti σὶ cerebri pulmonunive crudior pituita, sie & totius eorporis cachexia. At vero in cacochymia quae regione multas aequabiliter in fellat, undelibet vacuationem auspi eati licet. Vt si vel ab uniuersa obstructione, vel a stipatione cisti uel a vigiliis,labore,aestu,ira, pestilentia, yel ab alia euidelium causarum immoderatione,omnium humorum putredo rpus aequabiliter inuasit, non magni interest abligatione an a vepae sectione vacuatione inchocs, quan-
115쪽
L I 2 2 R--I I r. IOIqua tutius primae regionis praemittitur purgatio. At quum inaequabilis est cacochvmia, ea in primis exhaurienda regio quae aut vehementius premitur, aut aliis mali initium dedit. Iam vero a causis ad morbos ex incochymia ortoς me conseram. In continua febre quae aestu magno & lassitudine satigat, si neque nausea, neque vomitio, neque pri marum venarum cruditas est, protinus initio vena secari potest. In ea vero quae aut ex ventriculi iecorisque cAstitu. 'PAE-tione praua . aut ab esculentorum potulentorsiinque vitio 3 '
pronciscitiar, Quoniam inlima regio prius ac etiam magis Mimpuritate sordescit, ex eaque in venas & in habitum corporis vitium irrepsit, expurganda in primis est, utpote sne qua caeterarum nulla pmior euadat. Hac etiam ratione in cach ia, in leucophlegmatia, in hydrope, in ictero atque in aliis plerisque astectibns , quoru impuritas e iecoris aut lienis vitio corpori toti impertitur,purgatione sola vacua-dum.Nec quoties urinae crassae ac rubicundae cernuntur,t Mere imperanda venς sectio: nec si ex hac sordidus sanguis ac impurus emanat, continuo utilis putando. Impuro enim mox impurior alius ex ipso sonte affuit. Non igitur e riuulis, sed ex fonte ipso exhaurienda mali scaturigo: cui nisi se ante prospectum, vix caeteris dein potest arte succurri. Vt autem in his . ita & in febribus intermittentibus etiam atque etiam obseruandum, ne vel confusis Vel transmotis humoribus corpus euadat impurius. Na febres tertianae ouarum cauta in iecoris cauo inhaerescebat, saepe intempestiuὸ secta vena in continuas abiere : & continuae in quibus admodum impura erant viscera, non parum exasperatae sunt. Exhausto enim sanguine impurus humor quavis sede sit derelictus,esseratur ferociusq; saltat. Alias bili; flava circa iecur, alias pituita Wel in cerebro, vel in pulmonibus, vel in , ventriculo quasi subsultans detracto sanguine deiectis ueviribus grauiora profert symptomata. Constare hinc ia potest, quibus humorum vitiis quibus morbis succuvae ρccommodata purgatio.
Per quaa via instituenda sit purgatio, quo medica n-ti genere quam valid CA H
Vo praecipue sunt quibus purgationis via indicatur: , icii se s α naturae motus seu inclinatio. Sede rese
116쪽
specta in promptu sunt ductus omnes qui ex ea aut per V triculum,aut per aluum, aut per aliud quodvis emis larium soras pertinent, per quos scilicet natura libera nec impedi-Aρb.M lib. ta,vitia sua expurgare consueuit. Hi sunt quos Hippocrates conuenientes appellat. Ventriculus quidem, & praecordiorum summae partes vomitione: intestina maximEque crassa alui profusione: pharmacia vero cum haec ipsa,tum maxinit viscera & venae habitusque corporis coinmode ex- , purgantur. Renes & Vesica per urinae vias : uterus per propriam ceruicem : cerebrum per palatum & nares: corporis summa per cute halitu & sudore. Si sortὰ purgationis vias
morbuq intercipit,alio motum conuertes: nunquam enim
humor noxius in affectam sedem est derivandus. Quocirca neq, imbecillio ventriculo cienda vomitio, neq; in intestinorum ulcere, aut inflammatione bilis eo deuocanda, sed aliorsum reusleda: neque renibus inflammatis aut exulcerata vesica ad urinas, sed ad 'intestina vitiosus humor
Delinatio conuertendus. Motus vero ac impetus naturae sic obserua-ιum'ri Humor noxius per conuenientes regiones atque vias
-ὸὐά- '' delatus sinendus est: atque etiam si segnius progreditur,incitanduς, fit enim natura duce, tuae nihil perturbate, nihil nisi utiliter gerit. Qui verb insueto nec naturali cursu, sertur inhibendus, & in breuem rectumq; tramite si como-dὰ licet in reuocandus, ut qui litimoris impetu de impedita Medi natura symptomatice fiat. Iam vero medicamenti genus exm g hviriori; genere petendum. Quot enim peccantiu humo-- ό, rum, totidem & medicamentorum genera usus notauit, ut, .. ν singulis accommodaret singula. Alia pituitam, alia bilem saliam, alia atram detrahunt,sanguinis serum alia: & in v noquoque genere alia exintiis partibus. Ita enim quum ar- ruato laboranti & flauabile sussu so medicamentum datur
emendae huic accommodatum, mox totus in habitu naturale in resertur pristinumque colorem recuperat. Si aqua subter cutem fusa turgido , medicamentum huic ducendor propinetur, aquosu, humor excidet, magnaque vi foras erumpet,subsidente ventris tumore. At vero nulla aut minimo emolumento erunt quae diuersa humoribus non accommodabuntur. Simili quoque ratione quum vel pituita vel biliet atra molesta est, si siluin cuique medicamentu co-gruenter afferatur, noxium humorem experimur detrahi,
117쪽
laborantEmque vindicari a morbo. Ad hunc igitur modumedicamentorum senera ex humorum differentiis distinxit usus,ut suam cuique purgatione opponeret.In unoquo- 23'. τε que porro medicamenti genere tum in eo quod b: lem . tu in eo quod pituita vel aliu quemlus expurgat humorc,qua tiam hi validum aut imbecillii deligi oporteat, noxii humoris si- eae humoristus ostendet.Vt enim non lusibet secta vena,i a nec quod situ. libet medicam etiam o quouis corporis loco humorem detrahit, sed alia aliis corporis sedibus expurgandis accomodatiora sunt. Mitiora quippe e prima corporis region , mediocri a d vasis maioribus, valentiora e corpori habitu ex sngulis'; particulis euocant. Expedita Acilisque pulsatio est e ventriculo & ex intestinis: dissicilior E venis meienterij, deinde E iecore & ex liene, multo dissicilior e v si ma- ioribus atq; etia E minoribus: omniti vero dissicillima ex ipsa partium substantia quae ad summa cute atque articulos accedunt. Quo enim pars quaeque distantior & minus venis conspersa, eo dissicilius medicamento cedit, maior
quippe in propinquii vis est 'uam in distans. Vt igitur tre, corporis regiones limitibus discretae sunt, ita & purgaritia
medicamentorum tres hisce ordines accommodantur .
inceps de medicamenti quantitate statuendum. Vt medicamenti quantitis definienda sit. C A P. x. Pos et v A M medicamenti genu ex humoris specie, dcquam validum ex humori; situ cognitum suerit , a stimandum deinde qua id quantitate offerri debeat. Sua autem est & definita cuiusque quantitas , qua id conueniente atque moderatum purgationis modum praestare solet, ut proximo libro enucleatius tradetur. Qualitatem vel augere vel minuere purgandi facilitate difficultateve cogimur. Quando autem facilis & quando dissicili sit futura purga- - εμρι alio,corporis, humoris,atque coeli status ostendit. Corpori statu continentur temperamentum, habitus, structura, atque constitutio & vacuandi consuetudo. E si co exucc5-
que corpore atque macilento pauca detrahi pollunt: mol-ta ex humido & ex habitu eularco. Firmum densiumq; cor o tiρ. rus, cuius viscera, venae, ipsaque intestina natura angusta aut obstruuntur facile,aut coarctantur, superuacua reiii.et
nec tacite elabi sinit. Molle verbintum ac laxum, qualo
118쪽
morem coarctant, qui aegre demittitur. Sic propemodum aquiloniae tempestates corpora deniant coguntque & aluum exiccant. Austrinae solui int laxant & alvu humectam. Solo igitur austrino statu, Sc temporum regioni uraque moderatione foetice; succedunt purgationes. Haec si omnia summatim complectemur, corpus siccuin, robustum . den- sirin obstiuictum, purgationibus assuetum, melancla otia pituitave crassa non admodum multa consertum, quae inii
terata longe a viiς purgationis diis ita concreuerit: hyeme, regione frigida & ten restate aquilonia dis scillime medicamento moueri soluique potest. Hisce vero contraria lortitum, facile. Horum igitur obseruatione pharmaci quantitas coniici decernique debet. Ad hanc praeterea magnam vim habet roboris, aetatis & praegnationis obseruatio, quae non modo medicamenti quantitate , sed & genus plerumque immutat,ceu inox docebitur. At quonia no; saepe in l-ta ut ni nullis indicitu comprehensia, intrant tam laborantis naturam expedit blandiu sensi in pnarmacis explorare, non temerὰ vehemciuioribus impetere & labefactare. Cognitis ante & exploratis naturis tuta decernetur medicatio.
VBr medicamentum & inuentu & iustis viribus & idonea quantitate tu ri humori tum corpori expurgando commodatum suerit, purgationis postea praefinienda estritantitas , atque aestimanduin quantum & quandiu sit va- .aandiarim.Noxius humor quum alienus ac praeter naturam
sit, siue morbum praecauere, siue prosi gare consilium est, pr rsuq eximi debet. Exigua quidem eius derelicta portio, ei uisitari uendi ratione, naturae calorisque vi domari ac Vinci poterit, ut integra interdum tutaque sanitas successae nullo metu recursuri morbi. Multa tamen si reliqua sit, nisi hanc natura tandem subactam sponte propellat, nulla qua-
tumuis exacta vivendi lege tutus a morbo aeger esse potest: nam taliaetsi purgatione leuatus appareat, in pristinam tamen valetudinem recidet modo citius, modo tardius alias leuit, alias g uniς, pro humoris copia , malignitate atque virium statu & victiis modo. Nam autore H Dpocrate, 'ux . .. αa morbis relinquuntur , recidi uos morbos sacere consue- l l . .
119쪽
ies M ET NODI MEDENDI uerunt. Quum enim derelicta ponio totiuς conditionem reserat, quae omnino erat praeter naturam, nuinquam ipsa poterit in corporis substantiam conuerti, sed tempore synceros humores, atque etiam recens alimentum inquinabit, ,11 , redi uiuosque morbos excitabit. Sic impura corpora quo magis nutris,hoc magis offendis. Itaque quicquid nox ij iii- est humoris, id prorsus expurgandum , ut corpus a morbo Luz . im vindicetur. Id autem uniuerse an partite fieri oporteat, hu- niue se moris copia laborantisque vires indicabunt: ita enim mit-q pol tendi quoque sanguinis quantitatem ex morbi magnitudine & ex virium robore dimetimur. Constantibus viribu pauca cacochymia uniuer ξ detrahi potest , praesertim si concocta sit aut tenui ,ab caque viae pateant in aluum. Imbecillis autem viribus non modo multa, sed & pauca caco chymia partite eximenda.Non enim vel in leucophlegma tia vel in cachexta humor quoquoversu in in omne corpus effusus, potest vilius medicamenti vi ex distantissimis locis per caecos occultosque ductus uniuersus in aluum confluere. Neque ut sanguis in plethora exuperans , semel & affatim totus ex aperta vena, ita multus humor e corporis h.
bitu elabi profluereque potest. Atque si id medicamento quopiam praestari pollit , necesse tamen fuerit corpus grauater concliti : humores varie permisceri, torsiones molostas inserti ac spiritus dissipari: ninc ladem vires concidere, Aph.;c. ω prosterni ac plerumque exolui. Haec in eos sere incidunt, ib. i. qui prauo Utuntur cibo,quos purgante hausto medicamento statim deficere tradit Hippocrates. Quum enim vitiosis corruptisque scateant humoribus,& pauco perfruantur bono succo facile purgationibus soluuntur & fatiscunt, atque Venenatis pharmacis, quae Hippocratis seculum usurpabat,
non parum exagitantur. Neque tamen tentanduin leuio-A, L. i. i. 1 tum medicamentorum quantitate immodica uniuersos Extremas mes demoliri : sed assentiendum Hippocrati monenti ovo unitio' nanes evacuationes extremas periculosas esse.Quod non de
'ς ' in sola virium extrema debilitate morti proxima , sed&deI., i '' peccantas humoris vacuatione extrema intelligend5. Nam M. ι ' alii, inquit loco, Empyi, aut hydropici cum uruntur aut se'. cantur si pus aut aqua uniuersum effluxerit, omnino mori'untur. Quanto magis in vitς discrimen adductitur si valido Aliquo modica incio firmis etiam viribus uno tempore univcrsa
120쪽
uersa tentetur purgatio3 In multa igitur cacochymia tutius L pus est paulo citra modum subsistere, quain ultra procedere.Li- ς- p rpoxnymia quae purgationibus ob humorum vacuandorum I 'acrimoniam & intestinorum torsionem interuenerit, leuis est grauis verb quae ob concitati humoris corrupti ictrum vaporem in cor principesque partes sublatum : grauior ob maliῖnam venenatamque pharmaci qualitatem , grauissima oo immodo alae purgationis violentiam : neque tamen vires haec aeque deiicit atque exupera iv phlebotomia. Sem per horredum exanimato iam aegro mortis imaginem obtrudere. Itaque Eumorri copia accurate viribu5 comparanda est. Ex praesentium , praeteritoria in ac suturorum obse uatione ex aliisque signis quς secanda vena animaduertenda esse monuimus tum morbi magnitudo humorisque copia tum virium robur exquisite perspiciendum.Vilium autem obseruatio quum sit omnium praestantissima, non hic, ut in phlebotomia, solum vacuationis modum, sed & quod medicamenti genus, quamque validum esse oporteat prae scribit. Tametsi enim morsi species humo iςque vacuandi sedes validum medicamenti genus postulent, aliquod
tamen ex mitiorum ordine exhibendum suadet virium imbecillitau. Eadem quoque est tum aetatis tum pragnationis ratio. Puero enim ac seni benigna, non ut aetati mediae maligna decernes medicamenta, etiamsi humoris species atque situs eorum vim desideret. Praegnans quoque integri viribuq licet horum vim tolerare possit,quoniam tamefoetui qui intus geritur, quem seruare volumus,Vehementer robsunt benignis solis est purganda .Ad virium porrὁ obse
uationem pertinet expendere quae corpora grauiter ac moleste,quae leuiter serant medicationes: multis enim, quibus integrae vires apparent,ingens ex purgatione labor, ac plerumque ob suam cuiusque corporis propriamque naturam mi se ita irium sequitur exolutio. Macilenti acriter seriuntur medi- ω 'μ
camenti qualitate praua , utpote quae prompte in solidas L Δ''
Partes se insinuet. Quibus acrium bumorum copia inest, M. Los molestae torsiones misere fatigant,dirique vapores priucipes partes oliendunt. Dolorum metu non pauci medica- 'tionein despuunt & abominantur, quibus magna pernicie vitiorum colluuies omnem vitam languoribus exercet. Q ibiti partes circa umbilicum & imum ventre extenuati- λύ i. a