장음표시 사용
121쪽
tur & contabescunt, ad inseras purgationes tuti non sunt. Multoque minus quibus abscellus vel in pulmonibus, vel in iecore, vel in liene , vel in renibus alij e sedibus delit scit .His enim concussis non modo dolor ingrauescit, ed &eruptioni & desectionis viri u metus incutitur. Quocunque uitio labefactatae sint interiores corporis partes , 'pia in 'hecillae sunt , facile medicamenti qualitate & acrimonia
percelluntur. In sumina, corpus aut magna labe aut morbora humorumve copia vehementer plenum & languens, medicamenti vi labefactatum concidit , quemadmodum&ruinosae aedes instaurando sortὰ concussae, mox uniuersae corruunt. Itaque in his omnibus qui aut imbecilles sunt 'aut aegre serunt vacuariones , pro medicatione expedit interdum inedia victuque opportuno blandiri, aut aegrumifi nequeat in integrum restitui, sublata morbi portione le-tiare. Vacuandum enim quantum & quousque vires patiuntur,quumq; iam di solui apparent, etiam si restent supe iracua, protinus supersedendum diam illae recreentur. At dum vires integrae manent atque supersistunt, tum uniuersόtum fartitὸ vacuandum eo usque indum nihil reliquum sit morbi , F. persectae purgationis indicia quae mox tra- dentur omnia compareant. Ex his ergo omnis praefinietur 'purgationis quantitas: nunc quae illius sit utendi ratio, e plicandum. morbi tempore,quo die, quaque hora purgand- .
SV M M A purgandi opportunitas ex morbi tum concoctione tum impetu spectatur. Concoctio est iiibstantiae
in naturae conuenientiorem statum caloris vi facta muta-
ἔφη πι- tio.Non enim qualitates solas, ut quae appellatur alteratio, sed ipsam rerum iubstantiam concoctio mutat. Alimentum
initio dissimile, corpori tandem simile euadit, in illiusque
Duli. sbbstantiam vertitur coctione crebra. Vitiosus vero putri- dusque humor & e natura prorsus alienus tametsi in corporis substantiam nequeat facessere concoctione tamen in aliquid melius & naturae couenietius, ut in tus aut in qui piam quod sit puri sinitimum deducitur. Phlegmones materia pulcis,quemadmodum & ulcerum sanies, in verum dc . xquisii tu in pus vertitur,quod interdum sputo aliisve excre-
122쪽
scen in aliquid mutatur. quod est piin finitimum, cuius in urinae sed i mento conspicuae sunt notae. Superuacui autem
humores sue putriretiat siue nondum putredine tententur nunquam verὰ concoquuntur, nec caloris nostri beneficio
aut in pus aut in quippiam illi finitimu mutantur: sed duntaxat tum substantiae tum qualitatis moderationem quandam adipiscuntur. Sic tenui aquosaque ni inita insuens in pulmones concoctione crassescens Aciliu ea uitiar: crassa vero extenuatur. Sic & utraque bilis circum viscera quemadmodum in intermittente febret putrescens, concoctione mitescit,domitaque promptius excluditur. Omnis conco-ο' Ductioni; insitus noster calor diuinus est opifex, cuius una ea denique vis optimum quiddam perpetuo molitur: atque sit , varia interdum opera eme gunt,no illius,sed subiectae IIa- i laus autetiae id varietas essicit. Non aliter in alimentum, aliter pu-ῆς tridum humorem concoquit.Neque ut quibusdam videtur: pus a duplici calore tum naturali tum praeter naturam fit, sed a naturali solo,, agente tamen in materiam Quae ca- lori; praeter naturam est particeps. Hanc neque prorsus vincere, neque in corporis substantiam, sed in pus solum mutare potest quod est putredine meliuς, ac inter putredinem& coipori; nostri lubstantiam medium. Vt aut ti in phlegmones suppuratione, ita & iii febribus cortini tus humor cum concoquitur ac mitescit, pariter etiam fluidior euadit secerniturque a crudis , ut ei ut dein expeditior esse possit
euacuatio .At vero purgandi, tempus opportunum praescri- afrpi
betur ex hui'oris sirecte &stu,atque etiam ex morbi veheg - P'ornentia. Leuiter affecti naturae vivendi i , legibus commit-
tendi: quos enim sponte natura persanat. frustra medicina -- . fatigat. At qua bus nec naturae vis nec proba Vuic di ratio prima re
sitis fuerit, medicina succurrat. Si enim aut loligitis proe poris ratio- trahitur morbus aut vehementius excandescit, opitulandii ne hareat atte. Ac primum si corruptuu vitiolsisq; humor mi in ven- ' a'cu ex triculo aut circum hunc confidite signis deprchenditur,sine pituitosus, ue biliosuς, siue a io quouis praeter naturam genere corruptus sit primo quoque tempore expurgandus est, praesertim si impetu quodam sponte mouetur , nequo loci; illis tenaciuς adhi rescit, alioquin leuiter est praeparandus cius vero concoctio haudsiaquam cst exsectanas
123쪽
ut quae proprie sutura non est, neque eius ab Vrinis mutatio quaerenda. Qiu autem vitiosus humor altius aut in liene,
aut circum. pancreas atque iecur aut in mesenterio conditus erit, siue lentam sebrem, sue intermittentem, siue me- lancholiam, siue diarrhoeam, siue cac 'xiam , sue ingentem obstructionem protulerit, protinus quoque detrahi potest, nisi aut admodum lentu crassusque sit,aut ventriculi impuritas obstat. Haec enim quum adsunt primum
quidem leniter detergendus est ventriculus, deinde attenuandus ac detergendus humor, postremo aut uniuersEC, i si uno aut partitὰ Vacuandus. Quum autem vitiosus humor inaa. maioribus vas s conclusus,ut in continua sebre,aut circuiti haec aliqua sede coercitu ut in plerisque acutis morbis, putrescit: tametsi corporis adst praeparatio, & vctriculus viae. que omnes eo directae, liberae,expeditaeque sint,haud tamerecte potest ante coctionem exquisite purgari. Etenim in morbis acutis tempus persectae purgation accommodati sinum,statu; est, aut ver iis declinationis initium, quo dc persecta existit concoctio & vacuationes sponte procediit. Tum enim morbi materia fluida, & a reliqua puriore si creta iam est,simul natura praeparatam istam expellere coiitendit. Itaque quum iam perfecta alparet concoctiosa- . , t sisque vehementia mitescente nulla succedit vacuatio do 'r' '' cretoria, move tu medicamento. His enim qua praeter rutionem leuiora apparent minime confisus, quicquid con- coctum, praeparat simque est expuigabis, ut mox integra sequatur solutio. At si tum natura evacuationem aggreditur p.rou. i. ac iudicat,sinenda est dum opus compleuerit. Deinde si ii tegre iudicauit,neque morbi quicquain reliquum fecit,res p. it. .r. in tuto est, nec aliud quicquam mouedu. Sin quippiam derelictum esse quasi ex imperfecta crisi suspicio sit,quoniam
quae relinquuntur in morbis, recidivos morbos facere co-sueuerunt, medicamento quoque detrahendum. Vniuersa
igitur morbi materia non nisi concocta & post statii 'iuum
iam symptomata praeter rationem mitescunt, radicitus extii pari potest.Idipsum est quod praecipit Hippocrates, con-
cocta medicari atque mouere, non cruda. At nihilominus morbi incremento quum nondum perfecte, sed manifeste selum, & in fine principij quum obscure concocta est in teri 'hanc etiam quodammodo vacuare licet. Quod enim
124쪽
iussi Hippocrates concocta medicati,non solii in persec
sed de quouis modo cocta complectitur,mox ea duntaxat a medicatione remouens atque excipiens, quae ut in morborum principiis absolutὰ cruda sunt. Ita quaecunque ullo modo concocta suerint medicari sinit obscurὰ quidem cocta parcE, manifestὰ moderatius , perfecte vero cocta validius. Vt igitur in phlegmone non uniuersa materia retinetur, dum persectam concoctionem sit assequuta , sed quicquid suppurat quotidie elicitur,ita sane & in acutis statue- dum morbis idque siue partium siue graduum ordine fieri
putetur materiae concoctio. Ita enim quicquid a purgatione reliquum erit, facilius natura domabit. In neutra corpori; assectione, impendentem morbum sepe arcemus purgatione, luae vitioios iam congestos humores detrabat.Atqui tum maxime multoque magi; quam ipso morbi initio crudi ij sunt. Cur igitur non peraequὰ initio utiliter illos purgemus 3 Et haec de morbo quidem acuto, sed salutari
proriusque tuto praecepta sint. Caeterum in ancipiti atque graui cuius semper & lympio mata saeua sunt,& minime tutus exitus statim per initia non utiliter solum,sed & nec si serio utendum medicamcnto, neque prudentis sit medici concoctione expiatare quae fortalle futura non est. Quum enim anceps is sit ac vehemens, sempErque metus impendeat , ne aut deterior euadat aut laborantem ante statum iugulet, crudae etia innuin materiae nonnihil purgatione demendum ante concoctionem. Et certὰ cruda ea materia quum in plerisque acutis morbis turgere soleat, & quasi oberrans fluctuet & fluat refluatque iὰ venis atque visceribus, nόn admodum aegre videtur medicamento cest ira. Stesaepe artis usu animaduersuin est crudioris humori; purgatione , siue sponte sive arte ea contigisset, accelerari concoctionem, moxque urinas puriores & cum sedimento fieri,& ancipitem periculossimque morbum tutum salutaremq; reddi. Idipsum Hippocratis est consilium in acutis morbis si . inter initia utendum esse medicamelo & quum morbi in- cipiunt, mouendum esse,si quid mouendum videtur. Quo autem acutior est morbus, hoc magis acceleranda validi br-que decernenda purgatio: ut tandem extremis morbis extrema diligentissime adhibeantur remedia. His non solum ibanreme ij celeritatem, sed & vehementiam hortatus, conc, c
125쪽
tatam omnem materiam protinus atque eodem ipse die euacuare docet, ne ultro citr6que cocita iii principem aliquam partem irruat repentinoque sit exitio. Itaque licet a persecta concoctione foeticior semper sit purgatio, ea tamen etiam ante concoctionem in ancipiti grauique morbo est necessaria: in salutari ac miti utilis. Est & alia ratione ante concoctionem purgandi necessita , si praeter continentem acuti morbi materiam, quae aut in venis aut in visceribus aut in babitu est corporis,& cuius expectatur concoctio, alia qua dam vitiosa in ventriculo, in intestinis aut
circum praecordia obhaerct,dolore,aestu, nausea, amarore aliisve fgnis manifesta. Haec enim omni tempore etiam no-ὰum ulla morbi apparente coctione utiliter potest adhibita praeparatione medicamento trahi. Humor igitur qui publicis xlix subsistit, si praeparatus est, omni morbi tempore utiliter delici potest.Qui vero aut in vis eribus inhaeret autes u. Venis concluditur, & proxima est morbi materia, dum f. cococtus apparet sceliciter: dii adhuc crudus est, utiliter a que etiam interdum necess tib purgandus. Ia vero de pii gationis die deque hora dicendum. Tranquillo die purgatior,expeditior vero perturbatio. Quum enim morbus minus fatigat & collectie vires meliuς constant faciliuς medicamenti vis & impetus tolerari potest. At quo die morbus cxasperatur agitataq; eius materia in motu est, promptius detrahitur. Quocirca si per vires licet, neque ingens metuitur perturbatio, impari die acutorum morborum, atque otiain decretorio quo tamen natura decretura no est in co-pmsor expeditiorque, pari vero tutior fiet purgatio. In se-braim intermittentium quiete, medicamentum tanto ante accessonem tempore offerendum, quo possit purgatio. co-
pleri. Per accessionem quippe materia non in aluum , sed plerumque in diuersum ruit, & saepe accessionis vehementia purgatio subsistit. Praestat nihilominus ante accessionem,quam mox ab ea, & pridie quartanae, quam postridie medicamento uti. Purgationi autem quae libera est, nulli lite praesentis morbi uecessitate ad praecautionem solam suscipitur, artissilium est ver, deinde autumnus, aut quae illis non abnmilis sed quodammodo temperata sit consti tutio. Dies non aquilonia, sed austrina huini lave, quae N
126쪽
smilis & beneuola sederum commissione salutaris.
a praepar alio regationi praemittemia. CAP. TLII.
VT in omnibus rebus agendis, ita maximὰ is purgandis humoribus antequam aggrediare, diligens est adhibenda praeparatio: qua & viae pateant & trahendi medicamento omnia cedant ac obtemperent, fiantque ut iubet Hippocrates corpora ante purgationem fluxa. Est autem h νώ praeparatio duplex, una corporis,vacuandomina humorum altera. Corpus sic praeparatum comparatumque si, ut via: omncs per quas medicamentum decurret,& per quas no- covom. xius humor derivandus expurgat si que est,liberae sint de expeditae.Primium igitur ventriculus humorum copia minime sit nauseabundus, ne hau mina pharmacum nimi opere aversetur,aut mox revomat.Nec intestina coarctata obstructave noxiorum humorum cursum impediami. Etenim
concitati si substant, aut ventri torsione ,aut fastidia aut ertigineς,aut animi desectiones mouent, corpsisque iactatione multa saligant. Quod si aut E visccribus aut e venis atque ex corporis habitu eliciendi sunt, non modo ventriculum & intestina,sed & mesenteri j venas & viscera Iibera
esse oportet. Itaque nausea omnis ante purgationem summouenda est,aut inedia aut vomitione aut detersione atq,
delictione per pipulam ex aloe . Supprella iamdiu almis clystere mollienda: aut si quid aliud intestinis adhaerescit, 'detergendum id eluend simque est Nox tu . praeterea humor 6 praeparandus: qui enim durus crassusve est, non facile per λι- angustas vias piofluit in aluum,glutinosus in his etiam ob- rimo haeret. Quocirca durum mollire,crassum incidere & atte- ω sent nuare,lentum glutiaossimque detergere Oportet ante purgationem. Qvqcunque id praestant, pariter quoque venarum per quas futura in purg etio obitructiones expediunt. 'Atque hac vel alimenta vel medicamenta sunt. Horum autem alia intro sui nuntur eaq; vel arida vel liquida. Arida quum frigidi lentique sunt humores,& magna cruditas inprimis est visceribus praesertimque hIeme.Liquida vi sym-ri,aporemata N Oxymeli,quuin altiuς,& in exilibus venis conditi sunt humores,in sicciore corpore, ac etiam aestate. Alia vero extrinsecus praeparant, ut solus & unguenta. Fotus suo tepore ac yriore per spongiam, partem quamula
127쪽
tenuis humor concoctione aliquantum crassescat, atque tum euacuationi sit apparatior, non idcirco tamen & nos ita uret linitationem eum ante purgationem debemus crasi sorem facere.Non enim quod crassescat idcirco coquitur, neq; concoctus idcirco purgationi aptior cli quod crassior euaserit, sed quod sit a reliquis humoribus 1 ecretus, eumq;
natura prorsus vacuare contendat.Quo autem tenuior,eo
ad effluendum est aptior: Aliud praeparatio est,aliud concoctio. Haec naturς solius opera calorisque nostri beneficio, illa etiam arte tota plersiinque perficitur.detergentibus enim incidentibusq; medicamentis expeditur obili iactio,hum 6rque attenuatur,at non plene concoquitur. Prqparatum humorem non semper licet exquisite purgare, concoctum ero Hippocratis praecepto licet, quum praesertim viae pamtent. Itaq. corpus qua purgari debet, patens nec impeditum est. In hoc quisquis peccat humor tenuis ac suidus, si ut in acutis morbis turget, statim initio nulla praeparatione Equavis regione detrahendus est: sin vero parti cuipiam is firmius imaerescit, vix nis detersus aut cococtus & naturae i secretus,trahenti medicamento obtemperat. Crassus Ve-rδ atque glutinosus humor, no nisi vi & perturbatione vel e patente corpore deduci potest. Accommodanda porrὁ v-nicuique est ea praeparationis sorina,quae pariter morbi saeuitiam leniat: ut acutis morbis potio, nonnunquam & Vnguentum ex eorum materia quae attenuando detergend6que refrigerant,at non impense calfaciunt. Diuturnis atque lentis valentiora,non potioni; modo aut unguenti, sed α tus & balnei forma virisque demum apta coueniensque victus tenuitas. ieiuno,s qua forma quibus obseruationibus dandum
SALYBER Ri MA est quae sine ossensione si medicatio. Solet autem on tum primus ventriculus offendi, ut qui medicamentum summis integrisque viribus excipiens mos eius sust et impetus, neque id nisi fractum retu-
inque lonatus phnetrare sinit.Quum igitur in omni motborum curatione tanti sit momenti ventriculus, summa rima L, enti Iatio est habenda. Medica- qui mentum omne validum aut maliqua naturς insensum est M.
128쪽
forma quoque omnis liquida ventriculi latera alluit, in illiusq; substantiam altius se inseri, ac proinde grauius eum serit: solida vero minus, quod prompte in. fundum intacta sere illius substantia illabitnr. Caeteritin liquida altius penetrat in omniaque subit, potentiti; detergit & infarctus expedit. Solida diutius haerens circum praecordia, tardiotminsisque efficax existit. ventriculus praeterea quum aridior suerit,atque prorsus vel ab inedia, vel a sebre,vel a Solis ardore exhaustus tum medicamenti vi plurimum laceositur,tum' id auidius in se recondens & velut exorbenς, neque diffundi neqhe vim suam exerere sinit. Contra vero quum moderatὸ est humidus. At immoderato humore potu ve perissus, medicamenti, quod praesertim imbecillum fuerit, plerumque vim obtundi . Itaque imbecillo
Imriciis quemadmodum puro ad via Suem ventriculo, medica --t8μr. V mentum blandum aptetur:aut si sorte distanti ru partium ς' affectus validius exposcit ieiuno quidem at non prorsus Hiam istis. exinanito detur: quum nempe concoctus cibus descendit,
ac nihilominus interior ventriculi tunica reliquiarum benignitate etiamnum madet. Sic enim in distantiores yaretes id permeat, minimum ossensa ventriculi substantia. Quum autem malignitatis particeps est medicamentum, Ara. is lib. Vt veratrum, corpora, inquit Hippocrates, ante potionem . humectanda sunt cibo pleniore quietEque. Ipsium vero medicamentum seu liquida seu solida st forma,sacchari,inel-
lis, aromatis aut rei cuiuspiam suavioris permistione con diendum, ut ventriculo praecordiisq; iucundum occurrens,
quadam odoris saporisque gratia vires suac sceliciter exc- tu . , mi Atrobusto atq; impuro ventriculo, liquida sorina nul- u .. lius rei suavitate oblita conseri,idque longillime a cibo, ut altius in primas corporis sede in earsimque hutnores se
inserat. Et haec quidem obseruanda, quum syncera Optatur humorum detractio. At vero blanda leuiaque medicameta, quae solas alui Deces emolliunt & exturbant, eccoproti- .ca dicuntur, non multo ante cibum, atque etiam cum cibo sumenda. Si cui consueta est matutina vomitio, ea ante A m,diba inedicamentum cienda. A medicamento quoque ea non- αιπιο eum nunquam succedit, vel quod imbecillior iit ventriculus, vomaturi vel quod pharmaci horrore concutitur, vel quod quum a gitari ccepit,humores quorum copia obruitut, eicutit. vel
129쪽
amquod praecordiorum mole coarciatus selorus , aut alituus aere olastructa duriore non id sacile illabi sinit. Haec tam εomnia diligens auertit praeparatio. Hausto medicamento, vel aqua hordei vel succo mali punici,vel subaustero vino, vel saccham reliquiae e faucibus S c gula detergendς deiiciendaeque sunt, quum praeserti m. borrendo sapore grauis si spectaque est vomitio. Surrectuin dein corpus in quiete continendum, dum ventriculus medicamhiatum arctius complectatur: atque etiam interposito semihorae spatio, si quod sere sit inexpugnabilis dormiendi necesinas premet , ytile medicamento indormire, ut illius vis in sopore M H e plenior excitetur: quum primum ero in actum id prorum ' Vt bt rpit,vi landum penitus cit,dum effectum omnem comple
uerit. Nam arctiore somno purgationis opus subsistit. Quum enim,inquit Hippocrates,sitendum censueris, m- h.rs. t . nuin molieris, nec quicquam mouebis, contra quum mest dicamentum citare voles, corpus mouebis. Motione enim
corpus turbari indicio est nauigatio. Cibum plerique putant non ante offerendum quam medicamentum suo per- sanctum sit munere: satis tamen sit e ventriculo id ita excidisse ut nullus eius odor nullus ructus, nulla nansea,nuli que stomachi rosio subsit, quum praesertim syncera aes de-xatur purgatio. Cibus enim medicametiyermistione co rumpitur. Solida forma, blandsimq; medicamentu, quod tardius descendat, longiore cibi moram, eamque quatitor saltem horarum interponi postulat. Primus autem cibus detergens sit sorbitio quae medicamenti reliquias eluat, α quo decet impellat, simulq; ventriculi interiora obtinens
omnem medicamenti qualitatem taediaq; demulceat. Qui purgat0r continendus est temperato loco: nam concitatii in humores aestus iniuria,aut rapiuntur in cutem, aut nimium effervescunt sebremq; incendunt: frigore vero torpescunt & densatis coarctatisque viis ignauiter exeunt.Liberior ac vastior aur, aut apertus flatibusque expositus,
etiamsi nulla est intemperies grauis, dissiciles esscit pu gationes quandoquidem corpora praesertunque imbecilla
130쪽
AR et i ric ps cuiusque summum est studium quorsem
opus euadat animaduertere. Purgationum' alia utilis,
alia vitiosa est. Vtili talia purgantur, qualia purgari oportet, yitiosa vero aut aliena purgantur, aut non coniuenienti ratione. Vtilis ire statuantur disserentiae, obscura, maniλει, persecta. Obscura exiguam admodum peccantis humoris portionem' detrahit, quae quia conueniens est, cori' fert quidem , nondum tamen aegrotum manifesto leuat
Manifesta quae in signem humoris portionsi exturbat. Persecta quae nihil illius reliquii facit. Signis hae discernuntur, a deiectionibust & a laboratili; tolerantia depromptis. Te-ἀ .: .li r. rectiones, inquit Hippocrates, non copia aestimandae sunt Neque enim saecum neque crudorum quae circum melen terium exuperat coriosa deiectio, utilem purgationem 'cit: sed quum talia, inquit, deiiciuntur qualia detiei opox, tet: qualia nimirum exupetasae & morbi caulam suisse c5iemira suerat. Qualia autem sunt illa, biliosine an pituitosa,an melancholica, ex substantia & colore noscendum omis quia medicamenti color peruertat. Nam ex rheobarbaro & hiera flavescit deiectio, nigrescit vero multum ex
aliquantum ex senna. Laborantis vero tolerantiant
of que lenamen quam persecta suerit purgatio docet. Itaque eati in in D purgatione qualia oportebat, sed admodum paucae exie--at. runt , & quibus laboranς non magnopere leuatum te percipit , obscura est purgatio , quae confert quidem, sed leuiter. Si vero noxii humoris copia maiore detracta aegrotus seipso iam multo leuior apparet,inani seste utili; est. Si plurimo humore seu uni terse seu partith euulili laborans non Iciliorem modb sed vel ab omitibus vel a praecipuis quibus
affigcbatur frinplomatis sese prorsus vindicatu sobitumquesentit idque non quum adhuc purgatio fit, sed quum ea i in plane desiit, perfecta censeri debet. Ttin, somnus placidii; isque multo qukiti ante arctior, citra ullum came
veternum obrepit: non quidem ex virium imbecillitate sed inde obortus, quoa x morbo perinde atque ex laboresatigatum corpus mox vi ycccantium humorum quasi sarcina deoneratur , sedato ipui tuum impetu leui sol vino conquiescit. Sitis quoque si vehemens praecellera exqui sua purgatione mites est detracta nimirum materia quq d- iam concitauerat: aut si sol te nulla fuerat exquinta pur- gazione