장음표시 사용
91쪽
T IBE R III. Ndetur. Si violistior vomitio nimiopere fatigat supervcni atque vertigo aestus, angustia, suffocatio, cor iis aut ventriculi compunctio: aut si immoderati ii exuperat atque vclsiccos utileu vel sanguinein elicit vel amenta, vel nigrum quiddam foetidii atrae bili persimile senienda certe & c6pescenda: atque in quiete continendsis est laborans, cutit culus solae idus spongia macerata in aceto teyente, atq; iis etiam firmandus quae posthac dicentur. Quumque sedata vomitione pulsus plenus & validus ex stit placidus somnus sponte obrepit,facilis & libera est respiratio,appetentia bo . na reliquumq; corpus leuius,utilis ea censeri debet & con sentanea. Contra vero inutilis & noxia, si contraria appa
De purgantium medicamentorum viribus,acprimm me numquodque familiarem humorem totius
subsantiae sint litudine deducat.
PVR. o A Ns medicamentum humorem communi quodam omnium trami prolicere non pauci censuerunt, eiusque portione detracta aliam dein consequutione quadam, ei quae euacuata sit succedere idque ne vacuum quicquam & inane in corpore si ibsistat.Neque medicam intum unum quempiam humorem, sed omnes promiscue hirudinis aut cucurbitulae modo trahere, eum tamen qui tenuior& ad fluendu aptior sit a rimum sequi ab hoc deinde crasessorem,postremit crassis simum atque si medicamentum infirmum & inualidum erit, nihil pr ter serum vacuari , si validius,cuin hoc etiam bilem flauam , sin valentissimu , tum pituitam tu bilem atram. Huic sententiae sit Fragans Auer- rhois putauit tenues humores quia turgationi aptiores, prius,quam crassos omni medicamenti genere prolici. At si
satis rerum perstus animaduertisset rheumbarbaru, agari cum atque sennam ctiam ex hydropico corpore ii 5 aquam, sed crastos humores: scammon tu verum & iridem non crasses, sed tenues seros dique vel ex corpore sano elicere, non tam turpi credo errore lapsus ellet Si vacuationis ordine tenuia semper caeteris antecedunt, cur non & sanguis rriusquam bilis atra defluet, quem constat multo tenuiore cit.:
H c opinio duin unicum medicamenti genus sola pro a-
92쪽
cuandi ratione quantitate mutatum satis soce humoribuet
omnibus expurgandis statuit , perturbato rerii ordine summam confusionem inuehit. Haec incommoda circumspe-ὐius animaduertens Hippocrates, rectc nouit medicamen' tum humorum qui in corpore praeter naturam continetur attrahere non communi & promiscua quadam vi, seri to-Lis. d. vis titi substantiae similitudine insitaque familiaritate. Medi-- ω λι camentum inquit quum in corpus fuerit ingressum, pri-- inum sane ia quod omnium maxime sibi natura respondet ,, atque simile est deducit, deinde alia quoq; trahit & purgat, ,, quemadmodum semina εἰ stirpes terram ubi subierinc, id ,, quod in terra secundum ipsorum natura est, sibi attrahun siue acidum, siue dulce sue amarum , sue salsum, siue aliud is quid pia diuersum. Primum igitur eius quod sibi naturaliis similitudine coniunctum est plurimum arripiunt, 'tunc caetera deinceps attrahunt. Talem quoque modum&media ,, camenta in corpore seruant. Etenim quae bilem mouentr triet/t primum hanc meracissima purgant,deinde mixtam. Quan-
ἡ a Q. qu am in tur attractio alias caloris, alias vacui & inanitionisai. - , vi alias totius substantiae similitudine fit, quae tamen a m tum fami- dicamentis purgantibus est , unas militudinis proprietate
tiarem O . completur qua & stirpes succu e terra sibi idoneum,& vna-
que pie corporis particula id quod in sanguine sbi famili , re L conueniens est & lapis heraclius seirum, & paleas suo
.a h. cinum prolectat. Haec autem similitudo non temperamen.
torum ed substantiarum est. Illa quippe attractionis causa statui minime potest: quandoquidem nullum medicamentum elici trahendae pituitae idoneum , quum illa frigida, viii Mersum vero purgantium inedicamulorum genus calidum habeatur. Ergo sola substantiae similitudo causa est cur medicamentum hunc illumve humorem alliciat. Haec autem substantia iaci ipsa est rei materia, a qua Vnum quodque aui tenuis alit crastae substantiae dicere solemus : neque huius 1ubstantiae similitudo attrahendi causa existit: nam neques aricus,neque colocvnthis tenuis substantiq. uum sit crassorem pituitam , neque rheumbarbarum quod astringen, tis & solidae crassaeque siabstantiae, tenuem bilem educeret. Sed Praestantior est tota illa substantia , aqua tanquam ab intimo principio defuit de manat , quae totius substantiae Proprietas appellatur. Haec igitur eiu rique materia si
93쪽
LIBER l . 23 neque temperamentetam, necesse est rei species Zc forina sit, quae praecipua est ac fere tota compositae rei iubstantia. Ad
mirabiles eius proprietates neque colore, neque sapore ne-uo odore; neque ullis sensuum qualitatibus, sed operibus olis percipi pollunt,unde a pleriique caecae & occultae iam
cupatae sunt. Quae porro eadem continentur specie, substan tiam non similem sed plane eandem habere dicuntur: ut ferrum serro, magnetem magneti, non simili, sed eadem substantia dicimus. At vero magnetem serro similem , non eundem , quod eorum substantiae ac formae assinitate quadam & familiaritate 'coniunctae sint. Eadem :n medicamentis quoque est ratio: censeturque agaricus pituitae tota substantia similis' Ea autem substantiae similitudo attractionis est causa, atque unumquodque id trahit quod simile, non quod eodem est genere. Sic agaricus pituitam, non agaricus agari cum trahit, nec pituitam pituita. Itaque perperam Avicennas colligit, si attractio fit a similitudine substantiae, oportere serrum attrahere serrum , aurumque aurum. In hac autem similitudine quod validius est trahit infirmius, ut 'garicus pituitam,non contra, quod agarico vis itisit potentior, quam & temperamenti calor plurimum impellit si quando autem contingat tam exiguam medicamenti portionem exhiberi, ut ab humoris copia obruatur, ea omnino frustrabitur purgandi facultate & in
alienam vertetur substantiam. Vsus enim trex notavit pur- Messem. gantium medicamentorum ordines. Vnus est maligno- raru-purrum, in quibus vis & substantia inest venenata, in quo habentur colocynthis & scammonium. Alter benignorum, ' 3 tuae minimum ab alimenti natura desecerunt, cuiusmodiunt pruna, violae,manna, serum lactis cassiae medulla.Tertius mediocrium , in quo sunt rheum barbarum , agaricus, Diana aloe. Itaque in corpore valido atque inedia exhausto,benigni medicamenti exigua portio in corporis substatiam facessit: maligni vero portio vel exigua in putredinem veneno finitimam : mediocris in humorem vacuandum , qui ex iuperuacaneorum est genere alendo corpori minime idoneus. Licet igitur agaricus calidus sit, verti tamen nihilo minus potest in pituitam , utpote qui quemadmodum &cnicus) tota lubstantia non temperamento rituitosus sit. Hac rerum eo mutatione tempexamenti qua
94쪽
f METHODI E DE N Dilitates pereunt,permanente substantia.
Purgans medicamentum nonnunquam alium quam proprium bifamiliarem humorem extrahere e codi
Λ I'T A M utilemque purgationem efficiunt medicame-ε ax tum accommodatum satisque validum ut humorem eriphoriam exturbet: natura robasta quae proritantem humore expel- --i e ρ' lat & purgationem moderetur: humor renuis & ad fluenda' aptus corporis vite per quas fluxurus est patentes x liberet Siquid horum desit aut languida aut inutilis erit purgatio. Inutilem dico quae vel alieni est humoris, vel effrenata existit. Quum igitur vacuandus humor corporis parte densa, adstricta, vel obstructa coercetur, neque huic purgationis viae patent:aut quum vel nimium glutinosus crassiti est, vel crudus aliisque humoribus omnino permistus , vel in longinquas partes disiectus tametsi natura valens couenieti medicamento proritetur, languida tam c aut inutilis succedet purgatio. Languida ouippe ac impersecta eius hum ris qui vacua lus erit: inutilis vero alterius qui paratior occurrerit. Medicamentum enim quod proprio humore Du- stratur,quem uis obui si & paratiorem impetu adoritur atq; exturgat,eu scilicet qui aut ad fluendinii est aptissimuς, auti inmodice exuperat,aut in via pursationis subsistit Is enim quouis medicameli genere impulsus excidit, ut qui sponte etiam interdum elabatur.Id sane commonefacit Hippocrates. Si enim linquit j eidem homini idem medicamentum quater in anno voles exhibere,hyeme pituitosissima tibi Ouomet, vere liqui illima, aestate biliosissima, autumno ni-
, a tum gerrima. Quum ergo melancholicus humor crassus, sanguiquum fami ne permixtus sorte irrepsit in cerebru,licet medicamentum ιμ hiuc ducendo validum offeratur, potius tamen quam hunc
ik ocis m. kt inhaerescere: aut etiam bilem quae seorsum pura atq; t G ωὸistis. nuis vel nimia copia, vel corruptela naturam extimulat. Cacochymiam igitur in venis conclusam, aut in corporis habitu cffusam vix medicamentum nisi sorte validissimum)detrahet,quod quae circa ventriculum circii viscera primasque venas consistunt,in primis occurrant expurganda. His ex causis nonnunquam accidit ut purgans medicamentumn
95쪽
non proprium & peculiarem humorem, sed diuersum ple-
r inque exturbet. Quinetiam ς effrenata vis eius suerit, alienum quoque trahet: tum quippe natura vel grauius lac essita, vel iam imbecillitate languens, neq; medicameli vim, neque humoris impetum coercere potest. Effrenatae & immodicae hae sunt purgationes υπιρυdia me Graecis appella-lat qui b.non modo peculiaris humor sed de reliqui dein ceps profluunt. Etenim violentius medicamentum proprio humore detracto, in alios dein invadit, ac primum tenuiorem ad fluendumq; aptiore prolicit, deinde euin qui cras sior atq; pigrior sit, postremo sanguinem , quem natura ta- quam reconditum thesaurum auidius amplexatur ac retinet. Cholagogum exempli gratia in ptimis bile, deinde pi tuitam,tertio locΘ atram bilem, postremo sanguine euocat. Phlegmagogum primum pituitam, deinde flavam bilem, postea atram, nouissimum sanguinem. Melanagogii atram bilem primum, deinde flavam, tertio pituitam, ad postremum sanguinem naturae familiarissimum. Effrenatio ea dc purgationis exuperantia seri non potest totius substantiae proprietate: quod nullum medicamentum possit omni humori substantiam similem habere. Hanc non pauci ad medicamenti calorem & atrimoniam reserunt, quae tum Venarum oscula patefacit recluditque, tum continenter adeo proritat,vix ut humorein suum coercere possint. Verum si nypercathar scos ea causa sit,allium pyrethrum & piper purgandi facultatem sortientur. Quocirca praeter peculiarem, 2μη sit quae sua est cuiusque, ne isse est generalem purgandi vim medican cuto attribui, tua in alios quoque humore; incia se bat, eosque communiter euacuci. Compertum sit in Dione purganda: bili flavae ius lani congruentemque quantitatem elle rheibarbari drachmas tres : atrae bili, sennae drachmas lex pituitae,agarici drachmas tres Consilium sit triplex humoris gerius expurgare, in idque medicamentum componere dc accommodare, aptum id efficaxque comparabitur si cuiusque triens co feratur,& rhei barbari drachm una, assarici drachma una, tennae drachmae duae permisceatur confundanturque. Quod hac ratione compositum so-ret nullam vim obtineret, nisi communi quadam & enerali purgandi facultate simplicia illa mutuo se se ueret Neque enim drachma una rhei barbari quicquam bub puc
96쪽
gi METHODI ΜεDε vi Rriri eclinor cruciatu ocyssinad copetat. Expiani stimu hoc 'genu, acminime periculo uin Neque eium C rPUS li, cuialitate labefactat neque Vires Infringit. . Hactenus remedia exposui quae sanguinem tum Vniuersim tum particulatim detrahunt .ad ea deinc ps accingar quae non anc illamve,sed nullo discrimine omnem corpoxis materiam vel absumunt vel dissipant. miser alis quae per habitumst corporis eui mitio,
EO R v M ciuae per summa corpus exhauriunt V a cuantq;
substantiam perspiratu digerunt. Hoc genere continentur
μή - . , hesiit x lictio illo exercitatio: balneum,laconi Di iis ritomiae virex proxime imitatur inedia, sensi Π, - ἡόutae Insumens quem semel ac repe
otomia vacuat: praeterea verb crudoς hamores alisque compitres dissipat,omnisque generis excreme ia Vellit .Etenim natura libera nec impe lita, salutariamre ciue nobis continenter procurat. Quum igitur consu in corpori cibus aut subducitur aut ex toto circunciditur, huiuscuic penuria inest insitus nobis calor omnium natu
noui cibi copia minime implicatus,vbique vim tuam exeinualescit. Ac primum quidem utilem succutri & fan oninem in corpor partiumque iubstant iam mutat absu
mitaue nutritione tenues vero humores ac superuacuos m
ta aulem crasse; attenuat,lent que detergri : ac proinde strenue expedit obstructioneς,adluec quicqvid concoque pol est id saltem praeparat, viasque omnes corporis quibus cludatur patentiores expeditioresque ΣΠ.Tu, celam expultrix sacultas quaecunque pr pa ala nierint, i expurea Tnis vias adducit expellitque foras .Hinc plerumque aluus sponte seluitur vomitiones Gulunt vima pr*frinditur uberior, cerebri excrementa defluunt Mae amicirationis via longius absunt perspiratione dissipantur, Hi 'corpus uniuersum sublato quasi onere leuatur, Wspir ιio libera fit ac facilis,metri sens sis ille omnes
97쪽
alacrioresque evadunt. Haec dum confert inedia, impuro quidem corpori plerumq; ventriculum vitiosis implet hi moribuq : unde stoinachi erosiones, vigiliae, corporis perturbationes & vertigines, quod scilicet insitus calor perinde ac medicamentum noxios humores exagitet in alimenti penuria. At vero perturbatos ea demum subigit, domat atq; depellit, unde magna sequitur tranquillita; α morborum multorsimque symptomatum sedatio, sit perstite quidem etiamnum & integro naturali calore. Haec sane moderata efficit inedia, ut quae acres humores exacuit, incendit,calfacitque corpus. Immoderata vero quoniam pabulo atque etiam superuacuo humore abs rapto, ipsain quinque partium sub tantiam dissipat, quae caloris est sedes corpus tandem restigerat, viresque comminuit & obterit. Salubris est tempestiua abstinentia, & apprime utilis quae per inediam fit euacuatio. Etentin blande nullacii violenta aut corporis aut humorum impulsione, nullaque aliena qualitate in colis; inducta sensim ac lentὸ progreditur. Acutis porro urgentibusque morbis sola inedia . ii tuid succurri potest, sed aut venae sectione aut pharmaco expeditὰ vacua-dus est corruptus ac putridus humor, qui de sua bonitate vlurimum decessi,& quem insitus calor neque amplius in
benignum reducere, neque derepente exturbare potest. At leues morbos ex cruditate futuros arcet cibi parsimonia: eos dein recens genitos facile perlanat inedia : inueteratos
quoque eos plurimum coctione lenit, tandemq; prosligat. Ea ipsa ex plenitudine futuros conuenienter inhibet,quod sensim ac tempore onerantem copiam eximat. Qui vero iam praesentes ex copia se uiunt, eos non inedia, sed venae sectio expedite tollit. Sed & in crudioribus morbis matetic itus cstiinandus.Nam quoia venis aut summis partibus ut capiti vel plenitudo, vel cruditas, vel Diti uia grauis molestaque est, cibus parcus siccosque conseri, ca moderatione
vi pr cordia primasque partes ne collabatur alat,no autem ad corporis minina ipse pertingat. Quum vero aut in ventriculo aut in prima corporis regione viti si inli rescit, multo parcior sicciorque victiis imperandus. Inedia appellatur modo abstinentia modo pars monia nou cibi dutaxat, sed M potus qui magis pro inpii utque quam cibus tum visceratum venas implet, iisque negocium facessit. Quos igitur
98쪽
r . METHon I MEDtNDI morbos inelia non sustulit inedicatione curato. ex mω- Exercitatio aliquantum quoque sed quam inedia minus absumit ac digerit, idque magna tum corporis tum humo' vrum perturbatione. Haec nulli i extrinsecus coirori calore in conseri,sed ingenitum nobis & innatum sulcitat, qui dein quoquoversum effuluς corpus humore que caltacit. unde alimenti concocti,distribisti,nutritioque Delicior. Eadem sanguinem & humores extenuat,mollit , colliquat& diffundit atq; adeo perturbat,ut sua illi vala Impleant atque distedat,vixq, turgetes contineri possint sed vi impuIii aut soras exiliant aut impetu tu partem aliquampiam irruant. Ipsa etiam cutis spiracula laxat & P soluit,quumque validior suscitatus est calor spiritus quoquovectum m corpus impelluntur,qui ductus omne; reserant viasque expur-Want & aborto sudore copioso fit peruacua propuliant. No rotantium,sed bene valentium est quae exercitatione tu' suciorum eruptio. Etenim quia vires exoluit corpu que defatigat laboranti grau:s importunaque est. Bene valenti ad
Praecautionem accommodata concocto certe ac iam distri' buto cibo aludque subducta. Impuriori corpori vitandas exercitatio. Quum enim vitiosos humores confundat ac perturbet, quos tamen nec euincit nec prorsus depellit, plerumque morbis grauioribus rudimenta ponit. falneum dulcis aquae longe quam exercitatio potentius spiracula laxat remittuque,humores calfacit,extenuat,
fluxosque colliquat .Ex his fuliginosos non modo disti paec summis, vertimesiam ex intimis corporis regionibus tenues & fluxos soras euocat prolicit l, sudores. CramoreS vero quos no discusserit colliquat se tanta vi cocitat, ut in alias plexuque partesiactati costuant. Quoctica balneum usaquersissimum est qui morbo glaui tenentur, atque iis qui citra morbu impuro plethoricove sunt corpore, & quibus nobilioris cuiusdam visceris imbecillitas inest,aut praecordiorum durus renitEnsque tumor.Quippe liquatus humor
praeter naturam in paricin languidam decumbens in phlegmones discrimen adducit. Vtile vero & accommodatum
iis deprehenditur,qui squalidi ei tenuatique sunt,&quibus iam magna partium solidarum inest ariditas atque iis etiaqui ex febris ardore quasi retorridi euaserunt: melancholi- is quoque & crasso terren6que humore opprcssis.Sed &iu
99쪽
crudi humoris,quae in omne corpus rapi possit: neve inter administrandum horror ullus incidat qui febrem praenunciare solet.Tanto autem manifestius atq; validius haec efficit balneum , quanto vel natura vel arte calidius obtigerit, sue sulphureum, siue nitrosum, siue thedicamentoruin calidorum permistione comparatum sit. Solium vero aquae
calidae in quod resupinus aeger a genibus ad umbilicum demergitur, non mouendis sudoribus destinatum est, sed aut molliendo reserand6q; utero aut leniendo dolori, qui
ventris imas partes excruciat.
Laconicum in quo sicco calore se flor elicitur, humores Me me corpore aliquanto valentius quam balneu resoluit.Mor- ω' bis accommodatur frigidis atq; diuturnis , quorum materia aut in artubus aut in summo haeret corpore. At quoniain eo vapor seruidus, no sol sim corpori extrinsecus occursat, verum etiam respiratione intro se e insinuans ac in omnia diffusus corpus haud mediocriter incendit &exiccat, nec calidis, nec acutiς affectibus, nec impensu bilioso, nec extenuato corpori decernendum. Quum vero humores conturbet corpusq; vehementer lacessat, iisdem atque balneum obseruationibus usurpetur. His vacuandi peneribus humoris atque spiritus non exiguum ex uniuerso corpore dis luitur in sed res qui tamen per sebres acut6sque morbos,si res expostulet,leuioribus movebuntur auxiliiς. Iam vero unctio atque Dictio su inma dutaxat corporis Unctis exinaniunt neque humores intus ac penitus abstrusos, ne mit que eo u .rpsum insigniter conturbant. Mollis quidem longaque frictio corporis suinnia excalfacit, cutis spiracula laxat dilatatque quibus ex causis humores in extrema
corporis estii si incalescunt. extenuantur N liquefiunt; quid mum sponte sua distipantur & evaporant. Vnctio calida Palem, sed aliquanto validius consert. Altius siquidem p
netrans non modo cutem emollit, verumetiam. corporis
riteriora & humores contagione calfacit textenua di sper- . diique. Leuior tam eu est unctio & tolerabilior frictionedon M. Illa quidem in acutis morbis longa vero neque in
acutiς neque in crescentibus est ex usu.ι His mihi cocludenda videtur de venet sectione dEque cHanni vacuatione uniuersiti sulcoria tractatio , qua idcirco
100쪽
pleniorem institui, ut omnia complecterer,quae in hae rem pertinent,& qu cunque veterum scriptis ambigua sunt aut controuersa, perspicuam lucem acciperent. Quae si cui vix licet omnia ad unguem ipso medendi usu cὁmplere,conandum tamen est, ut ad illa tanquam ad Griam legem & re' gulam opus omne dirigat.
' CES, DE VENAE SECTIONE, iri NI s.
LIBER TERTIUS. DE PV RG ANDI RATIONE.
Qi id purgatio, quote: eim disserentiae. CAP. r. URGATI o, est eorum quae sola qualitate molesta sunt evacuatio. Qualitatis genere non eas solum complector quae primae appellantur, sed & secunda; & cuiusuis
substantiae corruptionem. Nam corporis excrementa & humores superuacui quum immoderatius exuperant, non multitudine, sed qualitate peccant: quemadmodum & qui aut nimium crassi sunt aut glutinosi aut acres. Praeterea tum hi tum etiam qui propridsucci nuncupantur, si vel intemperiem, vel alienam quali tatem, vel corruptionem sortiti sunt, qualitate peccant, Acacochymiae nomine continentur. Quum igitur haec vitia a naturali constitutione eousque iam recesserunt, Vt nequuvictu neque alteratione sola emendari, neque naturae virisque beneficio in pristinam monitatem reduci possint, anserenda certὰ sunt,omnisque eoru mater a tanquam inutilis prorsus extirpanda. Id autem purgatione fit,quae una cacochymiam subtrahit. Venae sectio eum fortasse viti sum humorem qui consistit in venis,at non syncerum eua