장음표시 사용
81쪽
t Iaut certὸ minimum e vicinis, nihil vero prorsus ex alto aut ex distantiore loco piolicit. Quocirca iis duntaxat partium vitiis exugendis adsibetur, quae in sui uina sunt cute, ut scaiiei, vitiligiti impetigini,pano, nasi facietque rubori & clephanticorum tuberculis. Scarificatio fit epidermide minutim scalpello discissa: quae tame &non unquam altius subiens veram cutem serit. Vacuat E sola parte diui: lia nas forte venam conuulneret: exitum enim facit humori iii biecto, nec tamen vi quicquaex alto aut e longinquo trahit. Quo altius scalpellus adigetur eo plenior sanguinis est ei rusio. Et purgandae cutis remedium est scarificatio ac eorum quoque afluctuum quibus dixi hirudinem opitulari: quinetiam eorum qui in cu- in irruperunt eique iam contumaciiser obhaerent, ut scir-rbi, inueteratae phlegmones, 3c cuiusuis corruptae materiae. Adhaec gagraenae,sphaceli & alioru in quibus nativus calor fragulatus vetitari desiderat. Largius autem ac uberius scarificatio sanguinem profundet, si protinus adhibeatur cu curbitula. Haec enim vi flammae atque caloris non modo quicquid tenuis fluxique humoris ac spiritus partem circusendit sed & quod in loci; distantioribus, penuioribusque inest validissim ξ trahit. Atque si .inis ante ferro exasperata est,id manifeste in se prolicitis a vero leuis ea d integra inanet e distatioribus penitioribsi que euocat in cute,ac in casedem transfert cuicu'; fuerit impacta Itaque inhqrcs cucurbitula cute iam inclia,corporis summas partes expurgat multo quidem potentius, quam aut scariscatio simplox, aut hirudo iisdcmque luccuirit astaectibus. Leuis autem &quae sine scarificatione imponitur, non manifeste sanguine sed unum spiritum extrahit. Caetetu humores ad sese rapit, irruentem fluxionem reuellit, sanguinis profusionem undecunque factam directo contrarioque loco imposita sisti equum praesertilia ex vena sanguinem mitti reuellique imbecillae vires minime sinunt. Errabundum uterum fluctuantemque humorem cohibet: eu vero qui parti iam haererim pactusque est derivat:&cum qui in alto corpore de inersus est euocat in summitivi ut idcirco stuporis, paralyss, inueterati doloris accommodatum sit remedium. Flatus xero inc spiritus quavis sede coercitos expedite dissoluit at l. dissipat. Proinde palpitationem, sin lium,colicitur,nc
82쪽
phriticumq; cruciatu ocyssime copestit. Expeditissimu hoe
praesidi j genus acinini ine periculosiun.Neque enim corpus vlla qualitate labefactat neque vireς instingit. Hactenus remedia exposui quae sanguinem tum uniuersintum particulatim detrahunt. ad ea dein ps accingar quae non nanc illa: ave, sed nullo discrimine omnem corpolis materiam vel absumunt vel dissipant. niuersalis quae per habitum sit corpori: eo natio,
Eoa v M quae per summa corpus exhauriunt Va cuantq; alia sudores conspicite cient,alia hilitum tenuemque1A.ὰ a , sabstantiam perspiratu digerunt. Hoc genere continentur .iis .usa inedia,unctio & frictio: illo exercitatio: balneum, laconi -
. cum .Phlebotomiae vires proxime imitatur inedia, sensim, ac pedetentim sanguinem absit mens quem semel ac repente phlebotomia vacuat: praeterea vero crudos humores aliosque complures dissipat,omnisque generis excremei ta propellit. Etenim natura libera nec impedita, salutaria tu que nobis continenter procurat. Quum igitur consu tus corpori cibus aut subducitur aut ex toto circunciditur, lautusque penuria inest insitus nobis calor omnium natu-
talium stinctionum author,per omnia dii susus ac insertus noui cibi copia minime implicatu ,ubique vim illam exerens,inualescit. Ac primum quidem utilem succuin & lan guinem in corporis partiumque substantiam mutat absumitque nutritione: tenues vero humores ac superuacuos ire
halitum digerit & sine sensu dissipat: crudos concoquit, mutatque in sanguinem alendo corpori idoneum. Ex superuacuis autem crasseς attenuat,lento que detergit: ac proinde strenue expedit obstructiones,adluec quicquid concoquere non potest id saltem praeparat, viasque o i 'Ines corporis quibus excludatur patentiores e peditioresque facit:Tum, celam expultrix facultas quaecunque praeparata fuerint, iri expurgationis vias adducit expellitque foras. Hinc plerumque aluus sponte soluitur vomitiones erupunt, urina pIosunditur vi erior, cerebri excrementa defluunt, & quae a purgationis via longius absunt perspiratione dissipantur, His corpus uniuersum si iblato quasi onere leuatur, respiratio libera fit ac facilis,niens sensusque omnes cxpeditiores
83쪽
i i A E R i i. g alacriorόsque evadunt. Haec dum consert inedia, impuro quide in corpori plerumq; ventriculum vitiosis implet hi . moribus : unde stomachi erosiones , vigiliae, corporis perturbationes & vertigines, qud Dcilicet insitu; calor perinde ac medicamentum noxios humores exagitet in alimenti penuria. At vero perturbatos ea demum subigit, domat atq; d ellit, unde magna sequitur tranquillita; & morborum multo linque symptomatum sedatio, sit perstite quidem etiainnum & integro naturali calore. Haec sane moderata essicit inedia, ut quae acres humores exacuit, incendit,calfacitque corpus. Immoderata vero quoniam pab Io atque etiam superuacuo humore absumpto, ip in qu
que partium substantiam dissipat,quae caloris est sedes corpus tandem refrigerat, viresque comminuit Sc obterit. Salubris est tempestiua abstinentia, & apprime utilis quae per
inediam fit c uacitatio. Etenim blande nullaq; violenta aut corporis aut humorum impulsione, nullaque aliena qualitate in corpis; inducta scitum ac lentὰ progreditur. Acutis porro urgentibusque morbis sola inedia vix tutd succurri potest, sed aut venae sectione aut pharmaco expedite vacua-dus est corruptus ac putridus humor, qui de sua bonitate vlurimum decemi,& quem insitus calor neque amplius irrbenignum reducere, neque derepente exturbare potest. At Iehies morbos ex cruditate futuros arcet cibi parsimonia:
colae in recens genitets facile perlanat inedia : inueteratos quoque eos plurimum coctione lenit, tandei no; prosigat. Ea ipsa ex plenitudine futuros conuenienter inbioet, litud, sensim ac tempore Onerantem copiam eximat. Qui vero iam praesentes ex copia saeuiunt, eos non inedia, sed venae sectio expedite tollit. Sed & in crudioribus morbis mateliqiitus csti inandus. Nam quRm venis aut summi ς partibus ut capiti vel plenitudo, vel cruditas, vel pituita grauis mole itaque est, cibus parcus siccusque conseri, ea moderatione vi pr cordia primasque partes ne collabatur alat,no autem ad corporis summa ipse pertingat. Quum vero aut in ventriculo aut in prima corporis regione vitiu inli escit, multo parcior sicciorque victus imperandus. Inedia appellatur
modo abstinentia modo pars monia nou cibi diitaxat, sed G potus qui magis promptiusque quam cibus tum visceratum venas implet,lisque ii 'gocium facessit. Quos igitur
84쪽
a METHODI MED8NDI morbos inessia non sustulit,medicatione curato. . ex xcita- Exercitatio aliquantum quoque sed quam inedia minus insumit ac digerit,idque magna tum corporis tum hum xum perturbatione. Haec nulli i extrinsecus coUori calorem conseri,sed ingenitum nobis & innatum sulcitat, qui dein quoquoversum effusuς corpus humoreςque calfacit. unde alimenti concoctio distri Distio,nutriti6que sxlicior. Eadem sanguinem & humores extenuat, mollit, colliquat& diffundit,atq; adeo perturbat,ut sua illi vata impleant atque distedat,vixqi turgetes contineri possint sed vi impulit aut foras exiliant aut impetu tu partem aliquampiam irruant. Ipsa etiam cutis spiracula laxat & resoluit,quuinque validior suscitatus est calor spiritus quoquoversum In corpus impelluntur,qui ductus omne; referant viaique expur- ant,& aborto ludore copioso superuacua propuli anti Noaegrotantium,sed bene valentium cst quae exercitatione hi' sudorum eruptio.Etenim quia vires exoluit corpuςque defatigat laboranti grau:s importunaque est. Beue valenti ad praecautionem accommodata concocto certe ac iam distributo cibo alia 6que subducta. Impuriori corpori vitanda exercitatio.Quum enim vitiosos humores confiindat ac perturbet, quos tamen nec euincit nec prorsus depellit, ple. , rumque morbis grauioribus rudimenta ponit. β' ' sitheum dulcis aquae longe quam exercitatio poxen tius spiracula laxat remittitque,humores calfacit, extenuat, fluxosque colliquat .Ex his fuliginoib; non modo di is patd summis, verumetiam ex intimis corporis regionibus te, nues & n 'xos soras euocat prolicitq; sudores. Crassicines ve-1o quos no discusserit colliquat te tanta vi cocitat, ut in alias pleruque partesiactati costuant. Quocirca balneum iis aduersii istinum est qui morbo glaui tenentur, atque iis qui citra mortui impuro plethoricove sunt corpore, & quibus nobilioris cuiusdam visceris imbecillitas inest,aut pro cordiorum durus reni Ensque tumor.Quippe liquatus humor Praeter naturam in partem languidam decumbens in phlegmoncs discrimen adducit.Vtile vero & accommodatum iis deprehenditur,qui squalidi extenuatique sunt,&quibus iam magna partium solidarum inest ariditas atque iis etiaqui ex febris ardore quasi retorridi euaserunt: melancholi- is quoque & crasso terren6que humore opprcssis. Sed &in
85쪽
LIBER II. 7siis cautio adhibenda, ne ulla subsit invenis primis copia
crudi humoris,quae in omne corpus rapi possit: neve inter administrandum horror ullus incidat qui febrem praenunciare solet.Tanto autem manifestius atq; validius naec efficit balneum , quanto vel natura vel arte calidius obtigerit, sue sulphureum, siue nitrosum, siue illedicamentorum calidorum permistione comparatum sit. Solium vero aquae
calidae in quod resupinus aeger a senibus ad xmbilicum
demergitur, non mouendis sis doribus destinatum est, sed aut molliendo reserand6q; utero,aut leniendo dolori, qui
ventris imas partes excruciat.
Laconicum in quo sicco calore su/or elicitur, humores e corpore aliquanto valentius quam balneu resoluit. Mor- ω' bis accommodatur frigidis atq; diuturnis, quorum male 'ria aut in artubus aut in summo haeret corpore. At quonia in eo vapor seruidus, no solum corpori extrinsecus occursat, verum etiam resipiratione intro sese insinuans ac in omnia diffusus corpus hau 3 mediocriter incendit &exiccat, nec calidis, nec acutis affectibus, nec impense biliose, nec extenuato corpori decernendum. Quum vero humores conturbet corpusq; vehementer lacessat, iisdem atque balneum obseruationibus usurpetur. Hic vacuandi generibus humoris atque spiritus non exiguum ex uniuerso corpore
dissoluitur in sed res qui tamen per febres acut6sque morbos,si res expostulet,leuioribus movebuntur auxiliis. Iam vero unctio atque Di stio suinma dutaxat corporis Unctis exinaniunt,neque humores intus ac penitus abstrusos , que eo ueti plum insigniter conturbant. Mollis quidem longaque frictio corporis summa excalfacit, cutis spiracula laxat dilatatque, quibus ex causis humores in extrema corporiςeffusi incalescunt, extenuantur & liquefiunt , qui demum sponte sua dissipantur & evaporant. Vnctio calida ea em,sed aliquanto validius confert. Altius siquidem p
netrans non modo cutem emollit, veru metiam. corporis riteriora & humores contagione calfacit, extenuat,di ea
ditque. Leuior tam eu est unctio & tolerabilior Didi nedon Illa quidem in acutis morbis longa vero neque in
acutaς neque in crescentibus est ex usu.
His mihi cochidenda videtur de venet sectione dEque irini vacuatione uniuersali sulco a tractatio, qua idcirc
86쪽
pleniorem institui, ut omnia complecterer quae in hae rem Fertinent,& qu cunqbe veterum icriptis ambigua sinit aut controuersit, perspicuam lucem acciperent. Quae s cui vix licet omnia ad unguem ipso medendi usu cὁmplere,conandum tamen est, ut ad illa tanquam ad eertam legem & re, gulam opus omne dirigat.
CES, DE VENAE SECTIONE, iri NI S.
LIBER TERTIUS. DE PURGANDI RATIONE.
l'urgatio, quotq; eisu Afferentia. CAP. r. VR G AT I o, est eorum quae sola qualitato sne molesta sunt evacuatio. Qualitatis genere non eas solum complector quae primae appellantur, sed & secunda; &iuiusuis substantiae corruptionem. Nam corporis excrementa & humores superuacui quum immoderatius exuperant, non multitudine, sed qualitate peccant: quemadmodum & qui aut nimium crassi sunt aut glutinosi aut acre .Praeterea tum hi tum etiam qui proprie succi nuncupantur, si vel intemperiem, vel alienam qualitatem, vel corruptionem sortiti sunt, qualitate peccant , Acacochymue nomine continentur. Quum igitur haec vitia a naturali constitutione eousque iam recesserunt, Vt neque victu neque alteratione sola emendari, neque naturae ca- Iorisque beneficio in pristinam 'bonitatem reduci possint, anserenda certὰ sunt,omnisque eoru mater a tanquam inutilis prorsus extirpanda. Id autem purgatione fit,quae una cacochymiam subtrahit.GVenae sectio eum fortasse viti sum humorem qui consistit in venis,at non syncerum euacuat, sed sanguine M utili humore permistum. Purgatio
87쪽
vero id solum quod vitiosum est & qualitate peccat, Vtili relicto,nisi sorte immoderatius esseratur. Purgatio alia sponte, alia arte Sc medicamenti ope fit , quae propriὸ appellμ-tur medicatio. Haec rursum duplex, uniuersalis & particu- . Φαρμα laris. uniuersalis non quae omnes humores; sed quae ex Vni- κia. uerso corpore aut cerid maxima ex parte superuacua deducit. Particularis quae parte quampiam propriis xitiis expurgat , Vt ἡ cerebro per palatum de nares muci derivatio: dpectore & pulmone excreatio : arenularum aut puri, C r nibuς emictio:vteri per ceruicem expurgatio : & quaecunq, rupta cute e quavis particula fit eruptio. Est pruro uniuersalis triplex, alui perfuso, vomitio & quae alui nuncupatur deiectio:de quibus sigillatim accuratius differendum.
INτasTINORVM praesertimque crassiorum vitiis aptEclyster succurrit. Eo quippe integris viribua pertingit, οῦ κλυσμια quo epoti medicamenti vis non nis nebetior & longo viae prolapsu fracta . ignauior accestit. Quot igitur in intestinis vitia, tot & clysteria in genera: alij dolores leniunt, alij hu- mores acres consopiunt , alij ulcera detergum aut siccant, alij fluxiones cohibent, alii euocant. Horum rursum alij fatus AucMtiunt,alij faeces emolliunt, alij humores eliciunt E vicinis partibus, qui purgatium genere proprie contineri
solent.Nam prater flatus ac laces cibique reliquias, no pauca etiam in intestinis cumulatur superuacanea pituita,quae nonnunquam proruit e cerebro, assidud aute ex ventriculi& intestinorum nutritione ut peculiare excrementum succrescit: maximu vero quibus ex multa ingluuio aut ex glutinosis cibis magnus est cruditatum prouentus. Ea quidem initio aquosa aut citam mucosa existit, quae diutius in logo viae infractu, praecipud vero in caeco intestino , aut in coli cellulis inhaeresccia, caloris vi tempore crassescit dum do vitrea & gypsea euadat. Talis interdum modo scorsum, modo 'cibus circundiaeta sponte redditur : plerumque tena tuu intestini; adhaerescit, ut neque illabenti cxcremento, neque medicamento cedat. Cumulata haec copiosior, atque cum intestina, tum melcnterium inserciens, caput, sensus corpusque uniuersum degrauat,obstructionum multorui
88쪽
que morborum procreatrix. Similis est & humorum qu rumlibet ratio qui aut sponte, aut purgationis vi e visceribit; decussi & in intestina deuoluti, illic subsistunt & hinrent. Hos ergo attingens clyster incidit, extenuat, detergit, secumquedc ducit: ac multa saepe crassa detrahere cernitur, quae nulla purgationis vis excludit. Sed & inferiora exeu Gans , superiora consequutione exonerat: etenim viscera
pressaque praecordia liberat meliusque spiratia facit. A clystere omnis est purgationis initium : hic deiectionis viam paxat & expedit, vomitionis impedimenta subtrahit. Quu-que in intestina defixi humores alii ve eoru affectus sanandi sunt status saecεsque clystere in primis excludedor ut dein sit in ipsos affecti tu vis efficacior. In latus dextru decumbenti facilius celeriusque subit, sursum l. excurres intesti- na proluit: sinistro decubitu in recto aut in colo intestino quod aliorum mole premitur, plerumque subsistit. Tepens inliciendiis,i que sciasna, ne impetu flatus sursum magnis torminibuς compellat. Ad alui subductionem , quddiae peconturbet ilibuertatq. cibu,ventriculo vacuo indendus est: ad medicationem vero eo etiam cibis coserto admittitur, diuque continendus est ut tempore vires suas potentius e - erat. Hoc diutiuς itfbsistente potest laborank cibum sume- re aut huic etiam si volet indormire 3 nam postea licet non syncerus,ingenti tamen foenore reddi tur.Rareter ad modii . aut in ventriculum subit, aut in mesenterii venas rapitur, licet odore vel sapore os narξsve feriat,aut etiam urinas in- 'sciat. Qui natiirae coireniens pro alimento subditur,abso betur interdum si longa fuit inedia aut parsimonia cibi. Saepe etiam quum vehementes cruciatus quales colici ac nephritici torquent, subsistit ac manet sursumque repit. Lolor enim omnia quasi absorbens vacuationem cohibet. Fere tamen minorantem in acrior alter aut glans reuocat.
89쪽
VOM Irro , est impetu ventriculi sitiuuia secta reiectio
Quum immoderato potu ventrictu hi ς illustuat, redundans humor plerumque sine sensu pergulam in os refluit, crebraque expuitione redditur Lumbrici quoque interdum ex intestinis per ventriculum & gulam in os surrepunt atq; in nautea & cordis dolore tenuis aqua E vcntriculo conserti in in os conquit. Hi motus omnes tametsi fur lina praeter naturam sunt, nondum tamen possitiat vomitionis appellatione contineri , sed qui ἀuntaxat manifesto ventriculi conatu obtigerint. Vt enim uteriis in partu collectis undiq; tribu sese arctissime summis partibus adstringit quo sce- tum excludat: ita dc ventriculus rei noxiae iniuria lacessitus . compresso sundo totus sursum impetu sertur, vomitione quicquid insensum est excutiens. Motus hic omnium est naturalium manifestis sinuq, quo & vcntriculus de propria tede exiliens, assidentes partes quibus annectitur magna vidi uellit. Hinc vomitio dissicilis violentaque est, aliis tamen magis, aliis minus. Q bus presum angustumque pectu ,οι δυο quibus ceruix gracilis & oblonga,ij raro ac certe violen--6 er vomunt: sacile vero & occasione leui qui contrario sunt εὐμεις. habitu. Violeter rursum & periculose afihmatici, rabidi &xj quos praecordiorum inflammatio aut dolor exercet: naetus eni in est aut suffocationis, aut cruentae expuitionis, aut pilonis, quemadmodum & in motu omni vel cinctatio. re. Crebrior dissicilisque vomitio ventriculum , praecordiaci quae sub his sunt viscera crebra validaq; concussione de- Oilitat,eoque humores rapit impuro : caput implet sensus- :ie degravat & ossiindit. Quae vero Acilis & moderata ob - V.-ὰ ,- 'erit, saluberrima est de purgationum omnium praestan- nis facit utina a. Noxios quippe humores ex ipsis sontibus lynceros 'icit & vac lat omnem quae in vetriculi cppacitate in eius - micis haeret illuuiena in primis expurgat, e praecordio membranis, o cadiis ieci iris ac lienis, & ex pancrea Ο- generis superuacuos ibu mores synceros elicit . quosumque nec hiera nec aliud vehementissimum ullum e - requens pharmacum in aliari an extu ibare notest. Ini .culum enim ex h:s locis viae breucs ac expeditae ma-dnorabit Iab. in , directae sunt, per quas secilis est vomitio. ab interioribus euellit, coni
90쪽
quutione tamen caput reliquum 1, corpus leuat. Quocirca omnibus opitulatur assectibus , qui a praecordiorum im-pseritate ortum acceperunt, languenti appetentiae, nauseae,
eibi fastidio, crebrae vomitioni, ventriculo praecordiisve distentis,ictero, cach extae, sebribus intermittentibu , hemicraniar,vertigini,incubo,epilepsiae, suffusioni, omnibusque capitis affectibus, qui praecordiorum sympathia contracti sunt,& quos e praecordiis in reliquum corpus effusa impii altas protulit. In quocunque igitur affectu languescit appetentia' in nausea vomendique desiderium fatigat fi pharmaco non satis fit,vomitione curandum. Nam quae purgatio no eleuit,extirpat vomitio, & quae illinc n5 sacile labu-Adv. . tur in aluum,promptὰ in VentriculNm remeant. Tanti igi- ημmp qa tur vomitionis vis aestimanda. Cui autem aegre ea cietur, di-
t . ligens adhibenda est praeparatio. Quum enim vel ex cor poris consormatione, vel ex humoris stu & crassitie , vo mendi conatus angere solet,ac faciei oculorumque robur, capitis tensio, sudor multus & interceptus spiritus obtinge re, idque citra vacuationem ullam, non nis adhibita praeparatione vomitio tentanda. Primum igitur attenuandus detergendusque humor, atque iis viae molliendae & laxandae sunt,quae posthac traduntur. Corpore autem conuenienter praeparato, quum vomendi necessitas premet, addedus stia mulus ut artis & naturae concursione essectus edatur persectior. Fere quidem ieiunos nausea vomendique desideritim premit, tuum exinanitus ventriculus noxiorum liuruorum incursione infestatur. Nam pastis benignitate cibi noxius humor demulcetur leniturque nausea. Saepe ver3 noxius humor ventriculum stimulat cogitque cibum vomere, nec tamen ipse prodit ut quum extrinsecuς ventriculum serietis nondum in eius capacitatem penetrare potest, aut quum letiore suo intus illi tenacius adhaerescit. Itaq; lynceri hum ris superuacui vomitio ieiunis maximo cienda: 'uanquam tum leuiusculus cibus pharmaco praemitti poteti, ut facilior si iccedat vacuatio. In id etiam coipus turbandum agi fandumque est motu & exercitatione. Atque quum oborto cordis dolore illuuies copiosior effluetis laborantem urget, prono situ collocandus firmIto capite & ventriculo manu c5presso,du primum cibus & pituita, deinde bilis varis, quantum necesutas postulat erueerit omn4sque impetus sede