장음표시 사용
171쪽
rQdiutius sine coctura persistunt. Recentiu in quoque herbarum succi eadem possunt ratione elici. At plerumque protinu ut extracti sunt,in rem praesentem clare sunt, idque y saepius colo denso aut panno transmissi, vel ex oui candido scopulis agitati,vel leniter seruefacti,dum omnis crassor sorde; ipsi candido tanquam visco adhaerescat. Concreti porro & obdurati succi plerique alteruatur in varios usus qui aut mox ut expressi sunt & colo iras missi lento igni coquuntur dum cras bescant, ut sapa,defrutum, mi ira cydoniorum,robub ex ribes aut insolantur concrescuntque in solidam sermam,ut aloe,scammonium, elaterium,lycium,acacia mororum succus. ι
Lmulsio iunioribuς dicta huc etiam pertineat. Ex fructibuq enim & quibusdam seminibus contusis elicitur,quae quod succi minimum sui dant & ne attritu pinguescat,inter conterendum liquore aspersuntur,qui deinde simpliciu
tribus perfusus colatur & exprimitur,li ac sere ratione: Uamygdalarum dui .expurgataru in uncias duas,quatuor seminum frigidorum maiorum recentium & mundatorum an. drachmas duas, eminis lactucae ct papaueris albi an .drachmam unam,pariter omnia terantur in mortario marmoreo, affusa sensim libra una aquae coctae 'uq iain refrixerit, aut aquae decoctionis hordei vel glycyrrhietae. H qic quidenon parua vis est ad refrigerandum , ad renum ardores ex- tingitendos & ad leniendam urinae acrimoniam. Ad pectoris quoque & pulmonum vitia contei intur pinei nuclei,pistacia aut strobili nonnunquam & syιupus aliquis permiscetur leniens atque refrigerans.
PO τ i o N v M sormae ad si inplicu intemperiem,& ad corporis vel humorum praeparationem de ad alios plorosq; usus,tres nunc pr cipuae usuri' ri seleint,iulepus, apo-iema & sylupus.Iul una iuniores Graeci tui aptu appellant idque E quouis liquore stillatitio, aut succo defaecato addito mellis saccharive triplo conficiunt, coqu sintque sensim expumando dum toto sere liquore absumpto mellis c5sistatia fiat Nunc vero simplicior fit at liquidior, quod l. simplex sit ab apoetemate, ludd liquidus ἱ 17rupo distat. Acc5- .modatur autem is praeciPue intempeliri contiendae, ten,
172쪽
endae siti &eompescendo atque frenando humoris ardor de malignitati frangendae. Fit proinde vel e cardiaco liquore stillatitio,vel e puro defaecatoq; succo, ut limoniam aut granatorii,vel eiure unius paucorsimve simplicium, imellis saccharive quadrans permiscetur, leniterque coquitur ac deinde esarefit,& conditur aromate, ut citra aqHa vllisi ve liquoris permistione, omnino iucunda fiat potio. Interdum etia nulla ignis vi ex his fit quae coqui no possit ut ex aquis stillatitiis,&succo limonum: quae omnia saccharo expurgato assus a colo den so subinde transiguntur. Ferὰ aute sacchari quadrans aut sexta; inditur, cinamomi vero
ad unam quamque dolim scriptuli dimidium. Est & alia iulepi ratio, cum hyeme,aut in virentium herbarum penuri quiuis svriapus duplo aut interdum quadruplo stillatith alteriusve puri liquoris diluitur,nullo ignis beneficio. 'Apoetema aeque ac tulepus liquidum est, sed ex complurium simplicium decocto composiluin , quae in multos vatiusque usus accommodantur, atque id sere ad tres quatuorve doses instituitur. Id autem quoniam sere tulepo insuauius est, raro in eoulem usus destinatur, sed maximii in
humorum attenuatione,atq. detersionem,in corporis praeparationem,& in reliquiarum expulsonem. Olim quidem veteres mod5 virentes, modo aridas herbas mulsae incoquebant, propinabantq; ius colo transmisitim, hyeme vero earum pollinem tenuissimu mulsae inspergebant: haecq; vice erat apogematis.Nunc vero decoctarum stirpium ius assumitur ea quam supra dixi ratione, in quod sacchari aut mellis aut cuiusuis syrupi quadratis,si non admodum insuaue,aut triens si insuauius est soluitur, rursumque leniter &parcὰ coquitur aut tum calefit ut clarificetur & aromate condiatur ea dosi quam nunc in tu lepo dixi Hae quidem potiones in rem praesentem usurpari solent. Solet exige
dis quoque humoribus praeparatis E simplici apoetemate
catharticum ex tempore fieri,incoctis scilicet in eo aut dialutis medicamentis purgantibus. Syrupus quod in herbarum penuria recondatur, asseructurque diutius, crassiore fitc sistentia,in eos praecipue usus in quos & apoZema,quan-' quam plerumque tulepi etiam commoditatem habet. Ex iis coparatur,quae vix hyeme suppe
ἐ'petunt nobis,aut quae aesta e non facile sit aut promptum, cum necessitas postulat,
173쪽
ex variis loςis tam multa c0ngente. Fit haud secus ac apo-etema, P stirpiu succo,vel ex caru coctarum iuie,in quod adhuc tepidu pro libris ternis singula ouoid e andida iniiclas diuque scopulis agitabis dum sordes omnis spumς adli Lscat. Deinde in id ipsum mellis saccharive par podus di sol,
he, & rursum coque dii seruendo sepositaq. spumae portion sub hac detectus humor clarus appareat. Tu denud coletur & leuiter exprimatur reddaturq; igni lento, luni pe coctus sit in sympi consistentiam, & in ungulis libris binae duntaxat liquoris unci et sit persint. Quiani tamen ius ipsum ei admixtis se ictibus, ut ex prunis, sicubis myrariis. zyziphis aut ex quibus da mucosis seminibus, ut althaeae , cydoniorum, aut ps yliij aut ex tragacantho vel gummi Ax bico
crassum lent sim', cuaserit,ut conuenienter coletur, mellis saccharive mimis indendii est. Accuratiuς is clarificatur ut diutius asseruetur, Dec putrescat facile, percoquit sitque in mellis consistentia, ac dum extracta guttula at l. restiger Ia,no amplius perfluat,& deluti mellis crassitudine indurescat. onia aliteria plus sacchari quam apoetema habet,liquoris i. mini inti & vix sextantem retinet, ut valida in t fraque eius facultas transferatur in saccharum,ius,ut supra dixi neracilis atque efficactustissumendum est. Omnium
uutem validissimi sint ij syrupi,qui E defecatis expurgatisque fructuum succis comparatur , in quos Par quoque sacchari modus additur, expurgantur coquunturque ut supetiores. Aut si sorte succi vis coctione nimia disperditur in Lechari iam expurgati dc perse M cocti libra una,succi crudi & residentia dei occati selibra seris, dii loluatur atq. coquatur. Si metiuitur ne hic syriapus obsucci cruditatem stuc. rahat, insoletur dies aliq io .Hi uni ni si vel blando asiae et diplom fice lento aciei sim eoquatur,tota & integra iucci vis tran seretur in saccharum vox melle consectus syr pus quia diutiuς asseruatiis, minii neque ad consistentiam χoqugdus est: V quoq. ma&s ilicidit ac detergit. Ex sacch
ro autem suavior, sed non aeque eiseax: percoquendus is est at Dia tandem candefit, quod tamen vitium praecaue- ur,s inelli quadrans permisceatur saccha .Harum compositionum formulas hic nullas descripsimus, quod multae rosthac omnisque generis passim occurrant. I V Mij :
174쪽
CLYs τε a. sue clysmus est alui & intestinorum diluuium atque profusio siphone in podicem indita. In varios is usus comparatur,ad molliendas Deces obduratas, α intestina oblinenda,ad flatus dissipandos, ad expultricet' vim proritandam , ad crassos & pituitosos humores deter-
endos qui intestinis albaerescinit, ad humores c lo is di-antioribus euocandos,ad compescendos dolores, ad comercendam aluum & corroboranda intestina,ad naturales
vires instaurandas. Constat serὰ clyster omnis ex libra vita iuris vel cuiusuis liquoris,in qua sextas,aut quod summum sit quadrans medicamentorum diluatur cum olei quadrate. Pueris aut pusillis infra subsistitur, grandioribηs supra transcenditur ad sesquilibram sirinili c ter0rum rationς sexuata.Omnium primus atque simplicissimus ex hydrome- litis libra vita,ntei quadrante & salis drachmis duabus co- stabat: deinde vero compositiores redditi sunt. Qui emolliens dicitur, ex iure fit coctarum herbarum emollienti
ut radicis althaeae & liliorum,malua ,hel xin q,violae mercii
rialis acanthi seminis,lini althaeae & foenigraeci ficuum, inruo soluta sint interior pulpa cassar,mel violatum, butyralis expers,oleum simplex aut violatum.Interdum ex oleo
simplici tepefacto,vel ex oleo & butyro, additis mucilaginibus ut prorsus intestina oblinat. Ad status dissipado; confert ius origani,calarninthae, rutet, chamaemeli, anethi, cum semine anis, carui,chmini, niculi &cum baccis lauri,quo dissoluatur mel antlios itum consectio e baccis lauri, cum oleo rutς,lauri aut chamaemeli In eundem usum fit ex oleo nucum puro,vel addito vino Cretensi. Proritabitur expuu. trix facultas, si salis communis drachmae duce, et salis gemmei drachma seniis liquefiat, ve hiera simplex,uel composta, vel diaphoenicum vel cosectio Hamech vel aliquid ex his qu potenter stimulant. Detergens ex hordeo, furfurerosis,plantagine sisynthio, beta, agrimonio, centaurio minore & contritis lupinis, admista hiera & incile rosato Euocabuntur quoque humores e superioribus sedibus , sistis pulpa colocynthidos ad duas tresve drachmas inc quatur,aut tantundem dissoluatur pilularum cocciarii, aut quodvis acrius medicamentum. qua loquidem diutius intestinis
175쪽
testinis obhaerens, viscera reliquirinque corpus vi sua conturbare expurgareque potest. Cum dolores leniendi sunt, melilotus,chamae melum, semen lini & althaeae, aliaq; anodyna coquuntur in lacte, adduturque vitelli otiorum duorum . Aut s doloris causa pei specta est, induntur quae illam svnimoueant, ut ex in dolor initescat. Si mncitatior aluus, cohiberi astringique debet & intestimim corroborari,conuenient rosae rubrae, plantago, portulaca, sanguinaria, tapsus cauda equi na,additis granis myrti 4 cupressi nucibus: in quorum iure interdum mastiche, bolus armena,sanguis draconis, amylum, farina sabaium , aliaque eiusmodi qiue quandam pultis speciem exhibent, permiscentur sine oleo. Recreantur porro intestina si iusculo capi carni sive alterius bene succulento, aut vino rubio generoso subaustero proluantur: exinanita quippe auidius haec plerunque retinent,& in corporis commoditatem Ieserunt.
Balanorum seu glandium usus est ad proritandam vim intestinoru excretrice, cum enim subditus vix supra siphin-eterem musculum ascendat, hunc solum acrimonia stimi lat,& desidendi cupiditatem insert. Fit autem teres & ob longus quatuor sex ve digitos: infantibus betae vel mercorialis cauliculus, melle vel bi tyro salso oblitus pro glande est quemadmodum & sapo albus in ea coaptatus sormam. Caeteris mel coctione in crastescens, & in eam quam dixi formam redactum: cui si acrior desideratur, salis vulgatis
drachma dimidia vel gemmei scrupulus dimidius, vel piruueris hierae scrupuli duo;ret pulpae colocynthidos pulueratae scrupulus unus inspergitudi Frequentior porro balanix sus cepe haemorrhoidas,interdiam ulcera & condylomata proritat. Quocirca non solum ad aluum ciendam , sed adnaemorrhoidas quoque reserandas aut sistendas, dc ad tonasmum ex idonea fingitur materia.
AxHAR Tic A potio quod latius sese dissundat sub
eatque tenues venas , ad humores quosvis expurgan-δος efficacior est bolo, pitulis & quavis solidiore sorma: αpitularum drachma una liquore toluta, no minus purgabit u m durioru dus. At vero quod medicamentum vel acris
176쪽
moniae,vel malimitatis est particeps,siquid i id magis qua
solidum partes principes ferit at l. vellicat. Purgatis potio, nis dosis raro excedit tres uncias ne copia vctriculum subuertat. Fit aute interdit ex simpliciu purgantium infusione ut cum rhei barbari drachma una & semis, ar. troclliscatidtachma ena:&'ise ictima dimidia cinamomi electi maceratur iri hydrome ite, aut in aquis stillatitiis betonicet &endi uiae, & in expresso diluuntur so arachmae syrupi capilli. ven. Infer u ex i e e coctor i fit purgantiit, ut quu polyp dij quescit, i, semihis carthanai, radicis petroselini, uuarum palsa a et purga aru an. 3 ij. foliora sennae emundatorum 3 iij. epichym) 3 j. decoquuntur in una dosin, addendo subeocturae finem cinamomi A f. & in expreiso diluuntur sympi de scolopendrio 3 vj. stque potio. Interdu m mixtura quada iunguntur aeco bina ct insusum, ut si ad varios expurgandos humores praescribas, 2 . Endi uiae,lupuli bcronicae.buglolli an. m g. foliorum sennae emundatorum 3 iij. fiar decoctio ad 3 iij. in qua colata infunde rhei barbari lecti 3 j. s. agarici trochiscati 3 j..cinamomi 3 s. in expresso diablue syrupi vi ati vel capilli veneris 3 vj. fiat potio . hac quoque sociniata apozelota fiunt in plures doses,atque sy- rupi in varios atq. multiplices citis conserva nai. Interdum veth ipsa pingant in m materia vel in tenue pollinem redacta vel ab antidotis accepta aqui sit latitiis aliove liquore diluitur ut cum ididi Sarbari drachmae duae potueratae danti ii ex aqua rosarum & syriapo rosato ad dylerii ria aut pulueri hierae sinplicis uncia rumis ex hydromel ite, aut ca tholici draeliniae, dece ex decocis hordei, aut d aphoenici semuncia ex iure radicum cicborij, Oxalidis, petroselini &polypodii Purganti lina porrb aliae quaeda solidiores formae λ:u, ut bolus qui fit ex drachmis decem pulpae cassiae eum saccharo vel cum puluere Ducis, & qui cae catholico vel ex diapruno. Electarium quoque Dolidiore forma, ut qudd Esucco rosarum ei Zc diacarthami di quaecunque ad hominimitationem solet in rem praesentem praescribi. Pitulae his solidiores existunt, quarum varia genera, conficiendarum
rationem posthac exponemus. - . ..
i. h . V solidioribus formulac primom de stere. . ..
177쪽
L 1 2 E R I I II. Is SOLivio Ras formae praecipuain e medicamentorum puluere nanciscuntur materiam, qui utici necessitas rostulat varid in illas coaptatur. De eo igitur tanquam bali inprimis dicendum. In puluerem teruntur quae aut natura dii riora sunt,aut prorsus exaruerunt, ut quaedam radices, complura semina, herbarum solia, surculi, flores, plurimaque
aromatum genera. Haec igitur mortario teri possunt, alia quidem tenuissim ξ & in exquisiti stimuin i uorem, tum rumnempe vis & sacultas in substantia non admodum tenui posita est.& quae altili; penetrare desideramus : alia vero crassi suscule & minus accurato,ut flores & aromata, tuorum niamis attenuatorum vis facile disperditur. Aluta itaque tegendum mortalium, ne pars tenui ama attritu euolet atque vanescat in aura .mEve acrimonia astantes seriat offendatque,
Ut sere fit in thapsa & euphorbio. Si tenuissimus puluis ex
petitur , denso cribro cernendus est, ac subinde mortario reddendus dum totus traiici possit ac demum sedulo recondendus. Quae multo sunt duriora, ut corallium, margaritae& alia complura tum lapidum tum metallorii genera, quae praesertim in collyria usurpari Plent, mortario primu crassi
susculὰ trita , marmori deinde vel porphyrio solidissimo
inducuntur.& laborio ὀ laevigantur dum nihil asperum aut durum subsistat. Quae porro minus dura sunt aut arida,quia puluerari nequeunt, ut radices quaedam & semina atque fructus, seorsum pila contunduntur pilo mundo, deinde cernuntur & aliis permista siccioribus promiscuὰ teruntur atque puluerantur. Amygdalae,pinei nuclei, cucurbitae, me lonis & aliorum quorundam semina quia trita pinguesciit,& tempore rancida evadunt,minutissime conciduntur. Glutinosa vi gummi antinoniacum, bdellium es myrrha,quod minimὰ contundantur,vino, aceto, aut alio quouis liquoresoluuntur& expurgantur. Haec igitur aut seorsum singula aut consula patuerantur,sed quadam serie, primumque durissima , postrcino tenerrima. Pulveres tum cardiaci tum corroborantes, an ulla vitrea reconduntur in usus: 'uib. nunquam Iinguia lemina, ut quae diuturnitate rancescant
immiscenda sunt,sed quum apparabitur electarium illa postulans, tum recentia addentur opportune. Pulveres ad varios accommodantur affectus, non solum
ad venena x vulnera aut ad vires corroborandas,alit ad i
178쪽
uandam concoctionem , sed praeterea ad sistendax destilla tiones ad aluuii r vel cohibendam vel subducendam. Iq si . non admodum insuauis est,purus datur: sin insuauis, addito sacchari triplo aut quadruplo.Extrinsecus quoque in varios usus pulveres tu capiti tu aliis partibus inspergi solet. iPastilli quos et vitie ceu orbiculos complanatos Graeci dixerui, ex pulveribus quoque ac plerumque ex metallicis fiunt Arida quippe medicamenta dilige- ter cotrita,humore aliquo non pingui iunguntur excipiunturq; dum coeant,ut liquore stillaticio, vino aceto, herbarum succis, aut quadam mucilagine. Humore absorpto concinnantur formulae orbiculares lupinorum specie, proptereaque Graecis& nobis pastilli ceu parui panes. dicti, qui aut blando igni exiccantur, aut sensim in umbra
exarescunt recondunturque. Cum usus requirit, c5uenienti humore diluuntur,aut cerato molli, aut in alias coaptatur
formas. Hoc tantum distant a puluere, quod huiuς soli iti putent vites promptius dissipari de vanescere, pastilli verbγtpote solidioris atque compactioris, melius retineri &conservari.
Antidoti non selum aduersus venena, quae vel per morsis vel per cibos, vel per potiones, vel per inspiratum contactumve inseruntur, sed aduersus viscerum interiorumq; partium affectus omnes, ad vires quoque corroborandas, ct ad expurgandos humores dantur perinde ac pulveres ex
inc enim fiunt vel melle vel passo exceptis. Mel optimum in fictilem patellam coniectum aquae vel alterius liquoris quadrante diluitur, sensimque moderato igne coquitur atque despumatur, cumque expurgatum plane suerit, deponitur, de serubre sedato perductoque ad teporem qui immissum digitum admittat nam calidius puluerum vim absorbet in libras si gulas ternae confusorum puluerum Vnciae paulatim insperguntur, paulatimque ligneo pilo melli permiscentur, dum ubique substantiarum quaeda sit sequabilitas. Cum mixtura prorsus infrixit, eximitur ac pyxide reconditur,nec liquida nimis nec solida, vi deinde mutua simplicium actione melior succedat sermentatio. Si amygdalae,dactyli aliive fruebi aut saccharum etia indendum ἰfuerit,aut cassae aut thamarandorii pulpa, aut manna, mi-
une debet istoetu causa mellis pondus augeri. Et haec conficienda
179쪽
res sciendae antidoti sun ma est ratio, in qua simplicium vires
integrae persistunt, admodum ess ces, probeque scrinen- tantur, di diutissime conseruari poliunt , huius innumera posthac exempla suppetent. Electarium formae solidiori; iuniores antidoti vice in laborantium gratiam substituerunt, idque saccharo concinnatum , sed commodo & effectu minori. Neque enim simplicium aeque validet vires mancnt,neque par est se mentatio, neque consecuatio. Pulverea cadem ac in antidoto ratione triti cretique confunduntur: saccharum vero liquore
stillatitio, aut quouis alio qui tamen acidus minimὸ sit nu- quam enim vel limonum , vel mali punici succo, vel aceto solutum denub obdurescit j isne diluitur, despumatur expurgaturque, coquitur lente supra syrupi crassitudinein,atque dum extracta guttula soliditatem piorsus adepta videatur.Tum demum aliquantum refrigerato, paulatim puluis inspergitur,& accurate pilo agitatur, confunditurque dum aequabilis omnium sit unitas. In singulas ea purgari sacchari uncias, pulueris non admodum ingrati drachmas singulas: insuauis vero minus inspcrgunt. Exempla dein malia antequam refrigescat mentae inducitur, pilo dilatatur atque complanatur, & refrigerata discinditur in tessellas vel quadratas vel quadrangulas vel rhomboidei; ponderis duarum triumve drachmarum, quae in sacchari duritiem sicce scant. Quidam mixturae adhuc calentis guttulas excutiunt qui mox concrescunt in orbiculos, ut in electuario cui manus
Christi nomen indiderunt. Pitulae ex aridi; quoque sed minus laboriose contritis caris .fia medicamentis finguntur, quibus plerumque arefacti succi,& lachrymae gummi accedunt. Omnia conuenienti pondere permista , humore excipiuntur non pingui quid ita, sed neque tenui ut past ili, lento tamen & glutinoso, ut in massam iuncta aptius cohaereant, nec tempore cxiccata massula dehiscat, nec simplicium expiretur facultas. Humor igi- tur aut inel erit coctum & expurgatum , aut lyrupus crassi-usculus , aut lenta quaedam mucilago ex idoneo succo velli uore coparata At nihilominus si vel lachrymas, vel gummi, vel succos, vel aloen, scammonium, sagapenum, ainmOniacum , tragacanthum compositio habeat , tenui quovis liquore cQgi latis ea poterit. Ac primum quidem gummi
180쪽
aut lachrymae expurgatae subiguntur pilo calido dum mollescant, pulueres paulatim induntur, ac postremo liquoris affunditur quantum mistura postulat. Molliuscula ni inirio, ut simplicium concursione sermentatio proba fiat: exacto biduo aut triduo recondenda massa oleo amygdalino oblinatur, obuolutaque aluta vel tenui membrana reser tur in pyxidem. De meflus medicamentorum formis I ris in Je delii L.
II vi Ne Tus, Graecis eclegma , thoracis desti natus affectibus, mediam sertitur substantiam eamque Stutinosam, ne praepropere elabatur in ventriculum , & media quasi via subsistens atq, ob haerens, thoraci pulmonibusq; impartiri posse .Fit igitur maxime ex huctibus, cuiusmodi sunt uuae passae lactyli. scias, myxaria, etyetipha, & ex succis glycyr-1hira ,scyllae,brassicae, prasij,hyssopi, ex tragacantho, gummi arabico ex semine cydoniorum, maluae, melonum, cucumeris citruili, ex amygdalis, auellanis, mobilis. Horum igitur contusa cretaque impulsu materia, aut melle cocto, aut syrupo, aut mucilagine accommodata excipitur, dum me. iam nacta crassitudinem, mellis aut pultis modo delin- gi possit si qui praeterea pulveres, ut cinamomi, Zinetiberi iridis: ari, dractantij, aut diatreως aliorumve electariorum in duo tur,pro eorum modo lentus liquor, qui omnia comprehendat augendus. Fit etiam linctus ex ipsi; electariis es saccharo candefacto, aut penidiis, quae in eam formath thoracico quodam strupo soluuntur. Quocirca liquoris quantitas praescribi nulla potest , sed artificis committe da arbitrio.
Des ecu medicatis conditis. C A P. X V II.
pellata , succus est fructuum herbarumve expurgatus at que defaecatus,& ignis Solisve beneficio in duriusculam s pae consistentiam percoctus. Haec diu incorrupta seruari potest,& simplex appellatur: quae autem mellis laccharive ii
nihil in palati gratiam acceperit, composita. Ab vita triplex omnino substantia elicitur , una quum in lebete coquitur, . , i corib