장음표시 사용
41쪽
Iocus est insignis neq; dolor vehementer urget, pars assecta incidetur ac diducetur, maxime vero si humor pernicie atquc contagione vicinas sedes inquinauit. Id quanqua deriuatio proprie vereque dici non potest, illi tamen quasi vicaria succedit. Hactenui de venae sectione generatim tradit si sit, quae interiorem morborii causam in vasis condita euacuat vel effluentem reuellit: deinceps enumerandi affectus singuli quibus illa debeat accommodari.
Singulorum morborum,quibus vel praesentibim eteis res ris secta vena sucιurrit enumeratio.
Mopsos quos vel sanguinis bertas vel cruptio progenuit,praesentes quidem sanat venae sectio, i in Dendentes arcet. Eius generis maxime su nt: 'nochus sebri tu ea quae citra putredinem ex sanguine esseruescente tum quae ex putrescente eo accenditur, omnisque continua, cu ius putredo in vasis maioribus condita est. In partium autem affectibus numerantur,pluenitis, ophthalmia, parotis, trigina, pleuritis,peripi eumonia hepatitis,splenitis,nephritis, teri,pudendorum,inguinum,alarum, brachirum,aurum, articulorum, omnium denique tum interiorum tum externarum partium inflammationes, dictae Graecis phlegmonae. Fiunt enim dum aperia, rupta vcl exesa vena di-ὶapsus sanguis in partem abscedit, abundantiorque conge-sius tumorem parit. His proxime accedunt sputum sangui- incipiensque tabes, sanguinis vomitio & quae e naribus , ex utero vel ex haemorrhoide plenior fit eruptio. Horum initio vena opposito loco tus a fluxionis impetu sstit, ireuulsioni que vi nonnihil ex affecta parte reuocat.Ea igitur lesitimum ac proprium his remedium est, qui ex boni sanguinis plenitudine ortus sui primordia acceperunt. Qui ero ex impura plenitudine emerserunt, quia bis plurimucognati sunt, vena quoque secta curari desiderant , quod Vorum materia, etiam si impura sit, in vasis tamen condita est, vel ab his emanat. Deinde carbunculus , suruncu- 'R , scabies humidior, omnisque rubor per corporis summa efforescens& quicunque ad istorum naturam condi- inque accedunt. His ergo praesentibus venae iactione
42쪽
medemur. sic igitur caulus, omnisque continua febris curanda, cuius putredo in vasis maioribus coercetur. Nam Minterdum circa ventriciatu maximeq; os ipsius & iocinoris partes simas coaceruatus humor , exardescens sebrem p rit continuam , quam ut & eius causam non possit phlebotomia tollere. Intermittens vero quae pura sit , siue tertianarum siue quartanarum aut quotidianarum genere continetur, quod eius proxima materia proprisisque sontes non in vasis sit maioribus, neque ex his prorumpat, venae sectione haudquaquam recte curatur. At nihilominus in his interdum langitis conuenienter mittitur , quum aut Venae
immoderata copia turgescunt , plethoraeque pericula impendent, aut incalescentis sanguinis sympto ina quoddam acrius Vrget: vi pulsans capitis dolo corporis iactatio,aestiuliene sustocans: quanquam & haec plerunq; obrepunt ex bie circu praecordia effervescente. At ne sic quidem venae soctio aut sebrem aut causam eius tollit , sea duntaxat symptomatum tum praesentium tum impendentium saeuitiati,
compescit. Ex partium quoque affectibus,capitis & aurium l)ulsans dolor, lethar*us, vertigo,apoplexia quaedam & epi-epsia, acris mordaxque fluxio, cordis quaedam palpitatio. Quin etiam impendentibus illis consuetis aut anniuersariis, quum iam plenitudo causaque subelle deprehenditur,
anteuertendum occurrendum'; est sectione venae,quandoquidem praesentium atque suturorum una communisque
est ratio medendi: & quaecunque morbis praesentibus recte peraguntur, eadem sunt aut incipientibus aut imminenti . bus illis praemitteda. Sed & citra plenitudinem,atque etiam in penuria interdum vena inciditur, quum euidentes caus ut contusio,dolor vel ardor fluxionem proritant, quN pa tis alicuius phlegmonem minaturiquod etiam non praesen-Di bitatio tis, sed incipientis aut imminetis morbi magnitudine atque Cre - δε- metu fit. Hoc loco dubitatio existit non parum controuer--- sa, viri magis ex usia si venae sectio, praesenti ne morbo an imminenti. Quae sic tamen explicari potest. Quum mariam a & praeceps est plenitudo, necdum morbus vllus genitus est, nullo virium dispendio sanguis abunde educi potest, ut qui copia & pondere naturae grauis erat: protinus enim laborans discrimen effugit morbi imminentis,securusque red/itur. Quum vero murbus iam est genitus, vires praesent
43쪽
eius attenuatae vix queunt citra detrimentum iustam sani guinis eskisonem sustinere. Hinc Hippocrates ex more in . sitiente; vel imminentes morbos iubet anteuertere languinis missone, non illorum incursum appulsumque expcctare. Hac ratione in ephemera ex obstructione, in synochos inplici, sanguis copiose trahitur antequam materia putrescat. Quocirca tutios imminente quam praesente morbo sanguis profunditur ac utilius est futurum prospicere atque praecauere, quam prorogare, ut insilientem defixumqtie pro figemus. Naaegrius eiicitur quam non admittitur hospex. Caeterum quum morbus iam grauiter hominem exercet.
maiore necessitate remedium expostulat,qu.un quum nondum inuasit. Quocirca genito quam impendenti morbo necessaria magis est venae fcctio quod geniti saeuitia, inaiore nos necessitate impellit & urget quam futuri metus. Itaq; praesenti necessitaς,imminenti utilitas ac securitas inest. Quae vena in quoius asterila secanda.
PLENiτvo o cui nullius partis affectio assistit, qualibet
ex vena citra delectum detrahitur, commodissim ξ tamen ustique maximo ex interiore cubiti dextri,.qti ae a caual urimum & a iecore validissime prolicit. Plenitudo bilio-a,ex dextri quoque, melancholica ex sinistri cubiti interiore vena: ita enim efflagitat lienis situs. Quae vero ex crudorum colluvie suborta fuerit, ex utrocunque cubito peraequEdemi potest. Eadem prorsus lex & in febrium curatione obseruanda. Q Ppropter synochus tum simplex tum putrida, venam interiorem cubiti dextri praecidi postulat: perinde ut febris ardens & pestilens simplex , itemque tertiana& quotidiana continua. Quartana verc, quae continenter affligit, interiorem poscit sinistri brachi j. Eadem propemodum ratione in puris intermittentibus secanda vena deligetur, si quando aut plethora aut symptomatum saeuitia hane aperire postulet. Ex partibus quae supra clauiculas sunt perspicue reuellit & vacuat incisa vena humeraria, celerius Ualidiusque in cubito, tardius vero & s gnius in eo manus ramo qui inter pollicem & indicem excurrit. Ex his vero quae inter clauiculas & reues positae sunt, reuellit letia interiorce cit'& maiqre vi in cubito, ardius vero & seanius in i -
44쪽
nus ram8 qui inter annularem & minimum digitum porrigitur. Ex utrisque reuellit vena media,siquidem ex communibus illa humerariae & interioris ramis coagmentata conflataque est. Nam plerumque aut latet altius inuoluta, aut alterius duntaxat lobole; est. Subter renes in quacunq; parte inhaerescet asscctus , secta poplitis vena maiore tum impetu tum celeritate reuellitur, lentius verb & infirmius, secta in malleolo saphena. Reneς ancipite; sunt, medij inter superiora inferioraque interiecti. Si tum definio non ex partis ordine, sed ex ortu & productione venae,quae in partem emittitur. Itaque phlegmone quae rectos abdominis musculos supra umbilicum inuaserit, retrahetur aperta inseriore vena. Quae vero colum intestinum prehenderit, quavis subter renes sit, reuelletur secta interiore cubili: ita enim venarum origines derivationesque commonstrant. Hinc singulas uniuscuiusque partis affcctiones persequamur. Capitis e plenitudine affectus tum interiores tu incepitis My externos, siue etiam nunc initium faciant sue magnitudi-qκα item summam impleuerint,revellit secta cubiri humeraria
dextros quidem . extra, sinistros sinistra. At si segnius Sc
ignauius id agendum erit,uti quum anteuertere ac futuros praecauere consilium est, secabitur quae directo inter pollicem inditamq; manus contendit,nisi sertat se alivde quam ex humcraria ducat originem. Eos porro deridant scapula -
. rum atque humerorum scarificatus,iniectaeque cuci ubi tibiae, & sanguis prosi sus e naribus, quemadmodum etiatu phrenitidas,deliri a & apoplexias. Verti pines vero quae chilitis vitio enatς sunt, derivantur praecisis quae pone aures 1 unt arteriis perinde atque inueterati capilis dolores calidi
spiritusque pleni. Qui dolores priora capitis obsederunt,
derivantur aperta frontis vena: qui vero occipiat & poste, riora tenent, cucurbitulis ceruici numerisque adhibitis aut incisa vena puppiq. Oculorum inflammationes & acres la
chrymq, primum secta eiusdem lateris humeraria, deinde
humerorum ceruicisque cucurbitulix retrahuntur inhiben-rurque: derivantur autem incisa vena quae in alterutru feretur angulum. Auribus inflammatis & parotidibus postliu inerari alia secetur vena sub aure. Gingiuarum,maxillarum dentium calidiores affectus, posthumerariam earu quae stib labiis extant sectionem desiderant: ut anetina earu quar
45쪽
sub lingua cernuntur. Pulmonum inflammationem reuel προ 'lii paritesque derivat interior cubiti sinistri potius quam quia obis.
dextri: quanaoquidem pulmonum Venae ex dextro cordis aperini M.
sinu prodeunt, hic autem in sinistrum parietem venae cauae inseritur qui per alam sinistram in cubitu excurrit. Eadem sano uini qui tussiendo reiicitur, labi, cordiu palpitationi alii; l; eorum vitiis succurrit. Pleuritidi tum interiori tum externae,itesnque pectoris, diaphragmatis inflammationi-bitu & ulceribus sanguinem sputo fundentibus in te ior codem latere secta reuellemio derivandoque confert. Inflammationes qui vel axillas Vel humeros male habent, nisi ad brachij flexum pertingant eandem curandi rationem subeunt: quum autem eo peruenietur,quoniam partem instain 'matione obscisam sectione proritare tutum non est, manus e directo aperienda est vena. Iecore inflammato grauit&ve oppresso, interior dextra caeditur: at vero male affecto
Iieni succurrit interior sinistra, in cubito quidem validius in manu languidius. Deriuatio e liene, non ut quibusdam. videtur in haemori hoidas sed in aluum fit: & e cauis quoq;
iecoris in aluum e gibbis verd in urinas. Recens renum in-fammatio , quam copia sanguinis comitatur in venis, ex
interiore cubiti reuellitur,dextri quidem si reii dexter sinistri si sinister affigitur. Cum vero no immodica plenitudo . premi tutius validiusq; ex inferioribus que ἡ directo sunt vel in poplite vel in malleoli ς. Per uteri affectu; si menses
praeter modum emanant, Vena cubui intelior 'mpetu coer qua 'a
cebit, sursumque retrahet, quemadmodum & cucurbitula da. subter mammas, vel etiam umbilico infixae. Supprelliis autem menses vena in poplite aut malleolo instante purgationis tempore caesa mouet: nam sanguinis impetu deorsu iri conuelso, venae quae in uterum pertinent resignantur. At si
ita inflammatio subest,per initia sursum retrahetur,idque directo illinc quippe tanquam E sente plenior fluxio irruebat. Nec est quo inde mensium suppressionem vereare: si inodb quam mox venam in poplitem aut in malleolia di- , rectam ferire iubeas, uae illorum euacuationi derivationique paratum & expeditum est praesidium.At si quis temerEhoc ab initio experiatur & attentet, fluxionis impetu phle- sinonemq; augebit. Reuulsio enim quae fit secta interiore biti vena,quia iccur sole ipsum e quo fluxionis exordia
46쪽
cst exhaurit, uniuersalis censetur: quae vero ex venis insorioribus fit, particularis, neque sontem primario euacuat. Quum itaque uniuersalia particularibus sint praemittenda, inflammationes quae subter renes incuIrent, primum reuelilendae sunt praecisa interiore cubiti vena directa, deinde re- . stratis inserioribus,quae aliquam etiam reuellendi vim obtinent: has tamen tutum minime sit primas ferire, maximὰ si ingens est vasorum plenitudo, fluxionisque incursio ve-pa 1iIu, in hemens. Profluens assatim haemorrhoidas secta in cubitos areno afvena supprimit: suppressas diducit d euocat secta in malleos. At lo.At si qua inflammatio vel podicem vel partes obscoenas -- vel vesicam vel alterutrum inguen insistabit, modo no ve- 'μ' nenatae cuiusdam perniciei particeps ea sit, ex superioribus cubiti venis multitudo summouenda inhibendaque nu-. xio: secundum quam ex inferioribu , si magna premet necessitas, particularis revulsio derivati6que fiet. Simili estoriarum instaminatorum ratio: quoties enim ingens inest plenitudo effrenataque fluxionis vis & incursio, ex cubitoaanguis primuin, mox ex crure vel pede sun detur. Sin leuior existet inflammatio, neque plenitudo extra modum increuerit, superiorum venarum sectionibus praetermissili, satis supξrque erunt quae ex inseriς obeuntur. Hae igitur ve-
nae in aut incipientibus morbis incidendae. Caeterum v i, , . qili ex praesenti plenitudine futuri morbi metuuntur, san-- guinis detractione arcendi sunt & praeuertendi.Ac si plenicanda. tudo ex supprellis mensibus coagmentata est, quisquis morbus impendebit, congruenter propulsabitur in seiarum sectione, vae dum vacuant,menses pariter exciunt,ipsamque mali causam exterminant. i vero ex longa consuetudines uentes haemorrhoides cohibentur, plenitudinemque in- uehunt,si quidem has euocare cosilium est, ex inserioribus plenitudo haurietur: sin illaς obcaecare aegrotus requirat, neque velit posthac illic obnoxius haberi, plenitudo ex si lierioribus exit detrahenda. Quaecunque autem aliis ex cauis nata plenitudo morbos minitatur, eos inhibebit secta. iecoraria in flexu cubiti dextri. Pars cuius vasa sacile diducuntur Vel rumpuntur,aut illabentem fluxionem promptE excipit Exinanienda est non per venam finitimam, qua nihil morbi adhuc genitum sit,sed per venam quam longissibine e directo disiunctam, uuae A sutura fluxione inbibeax,
47쪽
spontanea sanquinis emptio conferat in morbs.
SA N o v i s ὸ naribus,ra Hemorrhoide atque ex victo
plerunque sponte prorumpit: ex ore vero modo tussi modo vomitione : at ex alia corporis parte perquam Iaro, nec nisi contra naturam. Quocunque ex loco lentὰ parce que sanguis etiam secundum naturam emanat, inutilis liabendus: neque enim morbum soluit neque conuenientem vacuationem dehortatur quam praesertim morbi vehemeto maturare cogit. Qiri vero affatim copioseque prosluit tum in grauante plet hora tum in synocha febre inutilis ut quam decretorio die plerumque finit.Quum enim unitae sale malum omnes peraeque tum venas occupet, undecunque obtingat sanguinis imminutio grauitatis plenitudinisque symptomata cedunt. At in causo atque in Omni continua per quam humores alii in maioribus vasis putrescunt; sanguis etiam copiose dc affatim prosiliens non aequE consert. E naribus enim qui excurrit,licet vigilia ,deliria capitis dolorem aliaque symptomata demulceat vix tami propriam morbi essentiam atque radicem euellit,nisi sortὸ immoderatior succ dat profusio,s umma virium dissolutione, quae tamen nusqua in videtur optanda. Vitiosus enim sat Suis per nares postremus elabitur, nec nisi quum utilioris magna viserit effusa. In his igitur febribus lainetsi nares inulto stillent sanguine, vena tamen cubitῖ secanda: quandoquidem saepe deprehensus est e naribus tum colore tum sit, stantia laudabilis, quum ex cubito impurus sordidusq; 4etrahitur. At vero qui per hos morbos ex haemorrhoide aut utero affatim es copiosse exit, ludd proximE ὰ vena caua lumborum ciccedat multo quidem utilior habedus; sed plerumque nec ipsam labris radicem extirpat,quae in venis est cordi proximis. Hinc saepe profluentibus inensibus, atque etiam in puerperis quae rite turgantur, ob febris ardo- ri in rem sanguis ilicet parciusὶ e cubito demendus. Eadem quo nurit*que ac etiam euidentior est interdum ratio mittendi san mi si
scinis E cubito, profluente haemorrhoide. iam vero paue zelium Phlegmonc aliique affectus qui supra iecur sc dia i zzz
48쪽
Fliragma consistunt,nihil aut minimum mitescunt sanguine ex utero aut ex haemorrhoide profuso: nec qui inferiores sedes obsident,eo profluente e naribus que inadmodum . nec e nare dextra emanans assectus tollit sinistros, nec e si- nistra dextros. Itaque sanguis sponte at no ex ratione pro-ssues, no eam dehortatur venae sectionein quam ratio ususque postulat. Morbis autem curandis venae sectio aut per se aut ex accidente cosert: per se aut vacuat aut reuellit,ex accidente vero mo se refrigerat quii calidiorem sanguinem educit, modo obstructiones expedit, sed eas duntaxat quae ex multitudine cotractae fuerant. His autem affectibus seu per adhibenda est,quibus per se, no semper vero iis quibus ex accidente medetur. Etenim iecoris calidiorem intem p riem emendare emissione sanguinis quuin eius est penuria; minime tutum sit: sed eorum tutior usus quae per se refrigerant & proprium sitiat intemperiei remedium. Dicti iam sunt affectuς omnes quibus remedio est venae lectio: nunc effundendi sanguinis praefinienda quantitas. Qi ibus sigilis morbi magnitudo oe virium robur comprehendantur:
pro quorum indicatione mittere aut non mittere sanguiat nem oporteat. CAP. IX.
Vrcvs Qv E assectili conuenit veuae sectio, ei proti nus adhibenda si magnus is est viresque consentiuiit. reuis autem usqueadeo interdum assectus est, ut vel sponte nullo artis subsidio breui sanescat. Atque interdum licet magnus sit, vires tamen imbecilliores apparent quam quae ullam vacuationem sustineant: ut quς sere omnem illatum substantiam conuellat, quarum seruandarum gratia cur tio instituitur. Itaque ut accurate & ad unguem praescriba tur in quibus morbis & quantum demendum sit sangui- nis,prorsus aestimandum quam magnus morbus sit, tuam- , ,1-,stu que validae sint vire . Morbus autem siue fictus omnino. M. ιι siue incipiens, siue impendens,magnus dicitur aut ex se aut n de astis ex sua continente causa quae in humoribus consistit aut ex in m symptomatis cuiusdam saeuitia. Ac primum quidem magnus vellemensque intelligitur ex suo genere: nam cuiuscunque partis sit phlegmone, grauior deteri6rque censetur quam simplex eiusdem intemPeries. Deinde ex Fartis
49쪽
ranis, usu atque praestantia, si ex principi mi partium est
ordine, ut cor, ut cerebrum &iecur: aut si contra inter panes abiectas & ignobiles censetur. Praeterea ex istarum situmam aliae principibus affinitate iunguntur, ut pulmo nes,latera, ventriculus & liem aliae vero longiore interual-' Io disiunctae sunt, ut intestina, renes, vesica,artus,aliaeque in extremis corporis positae. Ex ipso denique partis sensu, qui aut acer acutusque est aut hebes: At causae magnitudo ex humoris qui in affecta sede congestiis est & continens fit morbi materia, conditione & natura spectatur : quod nempe benignus sit vel vitiosus, vel putridus, vel perniciosa qualitate colaminatus,isque,aut multus aut paucus. Hic enim quicquid perniciosum cst D malignum , magnum
etiam nuncupare consuevimus. Ex vasorum etiam & viscerum totiuique corporis plenitudine vel exinanitione, antecedentis causae magnitudo deprehenditur, itemque ex humorum inibi conceptorum puritate aut vilio. Symptomatis magnitudinem ex vehementia aut remissione eorum quae incidunt metimur,nempe doloris,stis, languentis appetentiae, vigiliarum & caeterorum quae vires imminuunt & attenuant. Itaque si praua quaedam morbi species velut inflammatio, iecur, cerebrum vel partes cordi vicinas atque connexas Occupauerit, cuius vis late si fundat, sitque humor putridus & venenatus,quali Sc corporis vata conserta appareant, adeo ut inde magna excitetur corporis agitatio,inata appetentia,stis dolor acerbit & v giliae: hunc prosecto in maximotu grauis limorumque in Ibora
numero reponemus,cui & maxima congruit euaςuatio. In quo autem morbo diuersa comparent omnia is certe pro
leuissimo minim6que ducendus est,& qui sertasse nullius acuationis indigeat . Inter hos no pauci interiecti sunt me dij ordines,qui pro maioris minotisque ratione, aut abunde aut parce vacuandum denunciant.Nunc ad virium aestimationem transferatur oratio.Facultatum virisimque cor- Uirer se
poris aliae partibus singulis ingeneratae sunt & insitae, aliae in
communes & influentes.Instaru atque innati calidi unam eandemque habe i essentiam , eamque naturam arpellari,& ex innato Diritu & hutnido primigenio conflari, cui so- lida partium lubilatia tanquam materia substernatur, alias planum effecimus. Communium vero vagaruinque essen-
50쪽
Ua; ὰ tribit 'principiorum sontibus emanare, triplicsque spiritu in totum corpus, animalem quidem E cerebro per
neruos , vitalem c corde per arterias, naturalem C iecore
per venas effundi ostendimus. Quo loci demonstratum simul est vires partibus singulis ingenitas ab influentibus illis sustineri,totum vero animal ab utrisque gubernari. Itaque si integra sanitate situi debet animal, utrasque tam insitas quam influentes saluas & incorruptas esse est necesse. Quod euenturum est, si earum substantia aequabili &iusta
quadam moderatione consistat, quae in certa quatitate atq, proba temperie posita est. Econtrario autem si sit bstantiae vel quantitas vel temperies in uertatur,illae necessario iamira sacient aut imbecilliores euadet,unde earum sinctiones laedentur toti sisque animalis gubernatio perturbabitur,ta
demque vitae consequetur euerso .Ergo valetes & imbecillae vires ex operibus primum internos cedae sunt.Vrinae aut alui excrementa cruda, nempe tenuia & aquosa aut loturae
carnis s milia naturalis facultatis imbecillitatem commonstrant,quemadmodii vel retetio vel alia quaevis oblaesa sunctio.Vitalis facultas ex pulse paruo,obscuro S languido,si militer ex re: piratione parma,dissicili atque crebra ex voce exili & languida quae neque pulmonum neque pectoris vitio oborta sit debilis animaduertitur. Horsi vero contraria, eiusde robur & firmitudine ostendunt. Animale vim imbecillam coarguunt motus sensu Minque laesio, vigiliae, deliria aliaeq; perturbatae principes actiones: quemadnuo luna contrarie constantiam ipsiu. firmitatemque demonstrant. Ex iis ergo functionibus facultates laedi coliticimus. Laedutut autem & imbecillae apparent bifariam,vel oppressae vci lati' l. Tuiguidae. In omni porro euacuatione maxime refert langui-
vim dax ab oppressis internoscere. Hae si quide largam,illh nula ... . 'lam 'acuationem serunt.garum distinctio ex causis euidelisia, tibus est petenda.Si enim eius generis praegressae sunt qua
virium substantiam vel mutant vel dissipant, eas vere lan guidas esse: sin nullae eiusmodi deprehensae sunt, & aliae urgent sito pondere opprimi solum censero. Externae causaereuidentes quibus insitarum virium t l, bis enim exordiaritem peties mutatur, sunt ardentissimae febres quae corpus liquant & causae vehementiores quaecunque selidas partes immodicὰ calefaciunt, frigerant, humectatri, siccaritve