장음표시 사용
61쪽
bitur,assatim per ductus conuenientiores deri iactur ac defluat. Consuetudo porro nobis obseruanda in victus ratio- C. tuo. ne,in vitae genere & in euacuatione. Qui frugaliter siue ex consuetudine sue ex morbi impeditne to victitant, parcius
vacuandi sunt quam qui li eratius pleniusque vivunt.Qui
venae sectionem iam est expertus, modo vires cri bra vacuatione nondum sint laese,alacrius ac leuiuς eam perferet quam inexpertiret. Conserta quippe mala, minus iunt in- ,.fensa. Quapropter opinione sua vulgus longe fallitur, qua . ' '' primam venae sectionem ut in primis salutarem sit scipit,&quas veneratur conseruatque in extremos usus commo-caturam. Futurorum obseruatis aut verius prouisio praefluendae
Non solum vires praesentes emetiti, verum etiam suturas prospicere acuti sapientisque est medici Post vacuationem vire; ita tueri atque coseruare p r est, ut & alia deinceps adhibenda remedia serre, & morbi longitudini atque iudicationi sustinendae satis esse queant. Q inretiamne posthac intempestiue & alieno tempore nil trire cogamur, sanguinis nonnihil retinendum asseruandumque est ad morbi decursuin & ad reliquae curationis spatium. Futu mal. ras vires aestim ablinus tu ex causis procatarcticis quae prae- νunt vires sentes sunt & posthac etiam perseuerabunt,tu in ex sImpto in m immatis quae praeter opinione incidere possiunt. In caum pro- P e csinie- catarcticis praecipue sunt,coeli constitutio & vivendi ritus.
Coeli constitutio si calida euaserit & sicca, ac istiusmodi deincepς expectetur, restrictius sangui; emittetur quam si frigidam fore conticiamus. Rursum si prospicimus aegrotum tenuitet sebriaque victurum, vel quia potionis & cibi lan .guet appetentia, vel quia morbus deuorare non sinit, ut in angina salices praecludente, parcius euacitare monemur, quam si plenius is vivat. Seruare tum aliquid sanguinis oportet, tanquam naturae thesauria & suppetiaς in leuamen Iuturae penuriae. Iam ver3 repcntina & inopinata symptomata,quae vires summopere enervant & frangunt,sunt dolor vehemens, Visiliae, vacuationes praeter spem erumpentes Sc in primis syncope. In hanc siquidem no pauci quanae
62쪽
mox ab aperta vena ex cosuetudine incidunt, vel quod ua tura sint imbecilliorcs, vel quod timore magno perculs,vireς omnes offundant: vel quod os ventriς amara bile per- , fusum, aut quam maxime acri sensi praedita Ic 1nfirmum nacti sunt.Quum igitur aliquid eiul iodi suturis ni suspicamur,quanqua vireς tunc valent sanguine in tamen vel nutulo modo vel praeparce mittemus , nisi sorte huic periculo ante sit occursum. Summae autem prudentiae fuerit repentina & inopinata quaecunque incident, logb prospicere atque praecauere. Haec lain exemplis illustremus. Esto quispiam natura tanguineus, corpore rus arco , denso ac firmo, aetate florenti, qui multos dies luxtariossi in v it et genus secu tus alimentis se expleuerit solidioribus & valentis materiet: qui pristinam exercitationis consuetudinem intermiserit, domique otiose vixerit, cui sanguiniς ex naribus, ex utero vel ex haemorrhoid bus vetus consuetaque eruptio iam pridem substiterit: adeo ut ex harum concursone causaria corporis habitus non mediocre incrementum cep rit,& venae natura amplae prae copia sint distentae. Q. cunque tempore hominem ita costitutum grauis vehemensque sebris vel inflammatio prehendet,quam mox tangitis profundendus est, isque copiosus: quandoquidem tum morbi tum causae magnitudo id expostulat,expraeteritorii obseruatione confirmata.Quod si his etiam praesentia consentiunt adsitque aeris constitutio ex regione, anni tempore & ex tempesta te collatis moderate frigida & humida, aegrotus vero ad vacuationem procliuis st: posthac vero morbus non ad multos dies logius producatur, nulla calidioris suturς tein pestatis significatio appareat: nulla item suturi doloris, Vel inediae vel vigiliarum vel spontaneae vacuationis cominatio intendatur: his ita in unum conspirantis iis, quis dubitet Iargissimam sanguinis inissonem imperare λ At Vero hisce contraria omnia,quem non subito a sanguinis detractione
aena m. praescribatur. Praeteritorum recordatio plerumque copi01tim Cinguinem fundenda monet, cuius tamen libertatem
nobis praesentium obseruatio subtrahit. Vt si quis pristina exercitationis cosuetudine interini ita desidiae se & luxuriae
63쪽
dediderit,& alimentis expleuerit, & solennis quaepiam vacuatio substiterit: sed hinc euaserit corpus pingue & albu,
laxum Sc molle, tenuisque succi plenum, adsitque aestas, regio aestuosa,coelique status calidus ac liccus : omnino huic
languinem non mittes satis enim ex se iplo non modo obscure,ve metiam manifestE Vachatur. Parui A vero detrahes in eo ipso habitu, si lirem; adsit & regio si igida, coeli
que status Aquilonius. In hac autem rerum permistione, non obseruationum multitudinem, stat potestatem veluti te attendere quod una iterumque reliquas omnes dignitate praestantiaque superet. Qui neque artis cognitione, neq; longo rerum usu neque prudenti synceroque menti; iudicio confidit se posse vacuationi; quantitatem definire, is Hippocratis consilio potius infra subsistat, quam V quis te er o, ,
vacuet. Hoc autem loco non abs re fuerit perscrutari,sitne au iritis, teri gestatio inter obseruationes habenda. Ipsa veritatis serαationes
species multa probabilitate suadet in praegnantibus graui β' morbo implicitis temperandum,ob sertum qui utero con-- tinetur, Hippocratis patrocinio ac sententia hunc in mo- ε u. duin desensa : Mulier in utero gestans incisa vena abortit, s. dque mauis si est sartus auctior. At certe hoc herpetuum 'minimὰ est, Vt neq; illud quod proxime ante scribitur Mu- oph. it. li.
lierem in utero gerentem acuto morbo corripi, lethale est. F Quum enim purgatio quae malignis fit medica inentis,cuin periculo grauiore iaetus quam venae fcctione decernatur, si Hippocrates grauidae morbo ex cacochymia tentatae , purgationem largitur iis mensibus qui inter tertium Sc octauum interponuntur: lacu prosecto iisdem multo tutius sau guinem mittemus ei, quae aliquo plenitudinis morbo conflictabitur. Quod si media gestatione liceat, longe tutius in
initio factu fac est: qudd sanguis magis redundet, & foetus
minore egeat alimento. Hoc tempore si saepe natura illius superuacui effusionem sponte utiliterq; aggreditur per nares , eer haemorrhoidas, aut per uterum : & nonnunquam menses statis temporibus salubriter cilluunt, cur non sit niliter nobis liceat premente necessitate naturam arte imitari 3 Multae nisi vena circiter quartum mensem reseretur,ab-'rtiunt, sectus enim copia obruitur.Neque vero in pleth ra sola, verumetiam citra hanc quu pleuritis ali ave inflatn- matio vehemctius urget, praegnaim vena in cubito caeden-
64쪽
a. Inseriores autem praegnantium venas incidere minimδtutum,quod impetu deorsum conuerso menses procedant, praecipiteturque foetus. Octauo ac nono mente raro citra abortum sanguis emittitur quum praesertim mulier leui ex causa vel ob uteri imbecillitatem , vel ob lubricum lentorem abortire consueuit. Hac in re Cornelius Celsus morbi duntaxat viriumque magnitudine animaduertit. Antiqui, inquit,primam ultimamque aetatem sustinere no posse hoe auxili j genus iudic bant,persuaserantque sibi muliere grai uidam,quae ita curata esset, abortum elle facturam. Postea vero usiis ostendit, nihil ex his esse perpetuum,aliasque potiores obseruationes adhibendas esse, ad quas dirigi curatis consilium debeat. Interest enim non quae aetas sit neque quid in corpore intus geratur, sed quae vires sint. Firmust puer, & robustus senex & grauida mulier valens tuto curantur. Itaque, Vteri gestatio quemadmodum & aetas inter quantitatis obseruationes habenda. De quantitate mittendi sanguinis haec quidem satis, deinceps vcro de utendi
Q ο morbi tempore qua die quaque harasan
Qvo R v M morborum causa est plenitudo aliave sumorum labes in vasissa incipietibus illis quam mox secta vena summoueri debet. Hoc enim pacto quicquid morbi in posterum gignendum est prohibebitur, quicquid
vero genitum & procreatum iam est. Acilius natura con- eoquet, euincet atque profligabit. Sic febres ardentiores antequam sanguinis moles seruoris incendio torreatur, aut vehementior putredo inualescat, acceleratum hoc rem dium extinguit. Sic & interiores inflammationes hoc auxili j genus initio radicitus eruit, dum qui in partem confluxerat humor nondum obhaerens profluentis sanguinis impetum cursumq; sequitur.Vires per initia firmae iunt & c stantes, nec admodum iis dissimiles quae pridem erant integra valetudine:si quo igitur tempore,ipi maxime initio hoc praesidij genus tolerabunt.Qin plenitudine aut fluxio - net pcrmanente alia Vult remedia adhibere, peruerso me-Mun. a ordine affectum coduplicabit viribusque negotium
sacesset. Sic tamen mature vena secetur ut ventriculus primaeque
65쪽
L I B E R II. Osmaeq; venae nec uli., humoris corruptela, nec cruditate, nec mu ni ρὐ
cibo semicocto consertae sint. Praecepit quidem Avicennas . in morborum principiis phlebotomiam prorsus omittere ρ- ς - & concoctionein expectare, dum morbub principium sta-
tuinque praeterierit, atque tum demum sorum diam consore affetierat. Idq; non de solis partium morbis quos an-rὸ percensuerat audiendum putat, quum de mox idipsum de sebtibus omnibus praecipiat maximeque de sanguinea '
in qua quum aderit concoctio, iubet sanguinem profluenter educere Quia verὁ ista mirabiliter distentanea videtur,merpendendum quibus illa rationibus suadere contendat, ut controueuia ad unguem discussa, veritas ipla clarius ebiceat. Inquit igitur per initia incisam venam noxios humo extenuare,& per corpus quoquoversum impellere, sanguineque puro. & syncero permiscere nonnunquam etiam nos expectatione nostra adeo decipi, ut cum salubri nihil prorsu: vitios humoris educatur. Ex animi ver5 lententia atque voto omnia succedere,si expectata cococtione quum iam morbus principium & statum praeterierit, sanguinem detrahamus. Sed minimὸ tam inconsiderata eius ferenda est sententiariaeque audiendi illius explanatores, quorum dicta quotidie re & mentis refelluntur. Quae enim absur-
dior sutili6rque sententia haec excogitari possit, phlebotomiam humores extenuare, quum cx superiorum demonstratione dilucide constet,qua ante eadem & post phlebotomia proportione humores in corpore tetineri atque se ua Si qua sorte mutatio incidit, quum tenuis humor expeditius celeriusque,crassior aegrius & pigrius emanet, verisimilius est phlebotomiam,sanguinςm N humores potius iii assare debere. Cur deinde haec humores exagitet3si multitudinem demit,quae perturbationum & inorbi causis fuerat, debet eadem omnia mitiora & tranquilliora reddere.At a peccans materia sanguine permiscetur in venis, cur haec secta vena non paritet suras exiliet Sed ia plenius aestimata rei veritate, lonemus morbumquempiam veheme tem & acutum ex solius sanguinis eruperantia natum, cuiuimodi sunt utraque synoctia putrida febris ex plenitudine,angina , pleuritis, peripneumonia, iecoris aliarsimque partiti inflammationes. Hae si peracutae sunt & periculosae
prae sanguinis copia praciρites,quis non stathn ipso initis
66쪽
έύ METHODI MEDEN IMI venam pertundatZquis quum adhuc vires integrae sunt,ut neam plenitudinem prorsus eximat,quae morbo causam dedit:& quae in vitae uiscrimen adducit3Hoc consilio in synoelia sestinamus statim initio sanguinem ad animi desectionem mittate,antequam materia putrescat.At ille, in ea se-bre sani linea principio sanguinem parce m ttit,abundantius vero ubi coctionis signa comparent. At quam quaeso concoctionem expectet sanguinis optimi &bene cocti, qui tota multitudine peccat3In his igitur ut invalde acutis, Hippocratis consilio disserre & cunctari malum cst sed statim si vires intcgrae & valentes erunt ad animi usque desectionem ducendum. Si minus acuti & vehementes erunt morbi etiam per initia sanguis est undetur idque pro multitudinis ratione.Nuin igitur in his venae sectionem omittemus' & cum Avicenna expectabimus dum concoctio eluceat,&principium morbus statumque praeterierit. Sicciue morbufinemus suo impetu protervire atque aegrotum tam immaniter iactari citra ullam artis opemi Si exitialis erit, ad concoctionem nunquam perducetur, sin fallitaris vel ai ceps,post statum in ipsa declinatione quum iam protius e- uictus erit,& laborans a periculo tutus,quid tum venae stactione suerit opus Sed age hoc loco temporum, morbi &concoctionis *im expendamus. Nat a concoctioneam-l uros noxiosque humores e purioribus secernit: hos ut c5- eruet,illos ut tandem foras exturbet, aut sola per se aut me dicamenti ope. At qui venet sectio nullo delectit omnes qui in venis sunt,promiscue & indiscriminatim Plectat Quorsum igitur xt haec fiat. hu morti concoctionem atque sic tionein praestolemur Z Vt in phlegmone pus iam sectum non amplius secta vena, sed alia ratione per vias breuiores derivamus: ita in febribus, quarum materia in veuis coercetur,concoctus ac iam secretus humor, medicamento dori iandus deturbandusque est. alin re tum temporis naturam habcbimus adminiculantem,quae secretos humores νψ νι -- foras excludere contendit. At si quis hoc t mi' ,re venatrictam coitio ausit incidere, non eos solum , sed pariter utiles eliciet: ης βα- qu6dque grauius est,eosqui vi naturae secreti fuerant,puro ..u fatiguini permiscebit, hunc inquinabit, omnia confundet, ' naturaeque molitionem optimam interpellabit. Quulgi'ttareoncoctionis nonisesb signa comparebunt, nonam
67쪽
dilius venae sectione,sed aut purgatione, aut aliiς derivanti ous praesidiis reliqua curatio transgenda : nisi quod interdum fit cruditatis signa denuo se prodant. In febribus va- .cuata multitudine ubi quae putruerant concocta sunt, per aluum, urinas & sudores ea vacuare tenta dum. In pleuritide & in peripneumonia quae putruerunt Ze in pus conuersa sunt,per sputa : in hepatide, caua quidem per aluum , gibba per urinas, quemadmodum & in nephritide singula denique per loca proxima dc couenientiora sunt expurgada. Si metu , ignauia, aliisve occasionibus venae sectio Irimis . morbi diebuq administrata no est, quocunq; die otia vigesimo in aegrii incideris: si plenitudinis atq, cruditatis signa permanebunt,hoc praesidi j genus adhibendum, modo viresserant 'eq; sint morbi diuturnitate collapi .No enim dierum morbi numerus a phlebotomia per se ac primum dehortatur, sed qu5d saepius temporis progressu vel concocta
est moibi materia vel sunt vires diliolutae.Vt auic uniuer- Luodi
silium teinporurn, ita particulariu & dierum quibuet mo p i irabi recurrunt delectus habendus, in his potissimum morbis et quoru certa est vel inteximmo vel remissio. Vacuatio non excandesceti, sed mitescenti morbo afferenda .Natura quidem plerumque febrium maximeq; intermittentium inuasionibus vomitiones, & declinationibus sudores commode ciet quo tempore nobis etiam licet eade utiliter arte promouere : at no vel alui deiectionein vel venae sectione.
In accessionabiis ab his Oinnino temperandum est, Vt quas neque natura tum molitur,sed si quae forte incidunt, solius morbi servore impetuque fiunt. Nulla eiusmodi vacuatioquc vires supra modum lacessit,in tanta accessionuin quasi fluctuum agitatione tuto obiri possit. Quum enim humores tum maxime quodam quas aestu incitati effervescant, obturbatiq; permisceantur, nulla omnino queat iusta corii
fieri secretio. Esto etiam, peccans morbi materia extra venas maiores exardescat, si noc tempore vena reseretus, metuendii erit ne illa in venas exinanitas e vestigio cω migret, fiatque ex intermittente continens. At vero maxima m
bi tranquillitate vena tecta, vix ullum naturae negociu A-- cessit,ipsamq; multitudinem e venis maioribus eripit,nulla excandescentiae metu. Maxima tranquillitaς est medioxemissionis intermissionis e tempore. Si spatia inter ac si
68쪽
siones porriguntur,sacile sit medium ipsum pro reru coni moditate designare sin angustum,difficilἡ, quod interdum
vix occasio sute offerat ut vel ante vel post venae sectionem opportune aegrum alamus. In quibus morbis vel praecau-- tionis vel curationis gratia, potestas datur sanguini mittendo horam deligere, conuenientior erit matutina quam pomeridiana. Nam a Solis exortu sanguis suscitatur,viget atque dominatur, ipsoque diei lumine tenuis fit,serenus Mad fluendum aptior: maxime secunda tertiave hora. Hac ipsa ne aeger sopore torpeat,experrectus insomnem horam saltem unam duxerit oportet: Hesternum cibum integre concoxerit,sitque alui & vesicae munia executus: e6q; magis si una quaepiam ampliorum venarum erit incidenda. Nam exiles e quibus sanguis parcius emanat, nulla istiusmodi obtervolone seriuntur. Astrologica etiam obseruatio ut non parum efficax tenenda. C terum quotiescunque vehementiores morbi prement & instabunt, tum venam pertundito. In vehementi enim & sui socante pleuritiae vel in angina,in sanguinis immoderato fluore, in extrema v
forum plenitudine, in aliis denique morbis qui nimium praecipites sunt, nihil istiusmodi delectus habendus. At vero in febribuq aliisve morbis qui circuitibus affligui, quietis aut remissionis ammaduersio multo praestantior quam matutini temporis. In quamcunq; igitur diei noctisve horam remisso inciderit,caeteris in id rite administratis vena
Quae AEnte vexis semonem praeparatio a serenda.
VT a3 venae sectionem opportuna temporis occasio,ita corporis idonea praeparatio adhibenda, qua neglecta
suatuo i, aegroto plurimum ostensionis impendet. partium quae insta vena se, prima corporis regione sunt, puritas & expurgatio, potissi-Hique di m ma-aa venae sectionem praeparatio. Vitia quae opus impediunt aut certe remorantur, sunt ventriculi primarum- - e venarurn cruditas noxioru humorum colluuies, aluus f cibus astricta,os ventriculi nimiopere sentiens vel imbecillum:quq non omnino vetant &excludunt, sed duntaxat retardant venae sectionem dum arte sint sublata. Crudiose enim ventriculo secta atque exinanita vena, crudi silc ciplu-
69쪽
hlurimum in sanauinis locum rapiet. Et suppressi ore aluisti venam eliseris, iecur exhaustaeq; venae sordidu quiddam di impurum e Rcibus exugent.Tantum mor; in vena pπ- tundenda interponi debet, quantum satis est tum ad crudorum concoctionem tum ut excrementa descendant. Haec
sponte nisi succedant, clystere vel balneo prolicienda sunt: prunis vel cassa aluus emollienda. Coetus crudusve cibus internoscitur ex accepti eius qualitate & copia,ex tempore quo acceptus est, ex ructu, ex ventriculi pondere. Corruptus humor in vetriculo aut in vicinis partibus exuperans, siue illic genitus est siue aliunde, velut ex capite, ex tecore aut ex liene procubuit, differre hortatur venae incisonem, dum sit expurgatus. Secus enim multo maiore detrimento quam cruditas rapitur in venas, hasque impuritate multa
polluit.Hinc vel obstructiones vel cachexic fiunt, vel morbi quibus mederi proposueris, ingrauescunt, evaduntque
eorum symptomata saeuiora. Quinetiam impuri humores impetu ferociaq; concitati,cxcadescunt, ventriculum praecordiaque vellicant, hinc nausea , conuulso, alpothymia, socope& alia symptomata, quae terroris & metus plena sunt. Vna bilis in os ventriculi tum effusa, omnium maxi- . me haec mala inuehere solet. Has autem partes a putridis humoribus occupari portendunt cibi sistidium, nausea, humoris vomitio,freques alui deiectio, ventriculi grauitas aut dolo ventriculi praecordiorumve tumor atque distentio. Quae quoties praeter ullam ciborum cruditatem in s gris apparcbunt, e prima corporis regione antequam Vena secetur deturbandus est vitiosus humor, illorum author& velut seminatium. Vomitione id moliendum si sursu havergit, hausta potione vel aquae vel hydrelaei tepescentis pondo selibrae. Alui autem deiectione,si eo declinat. Cassia Cis N. mistia id parum essicax , ut quae sola vi leniente & emolliente fatu aptum praedita, tenaces valde & glutinosos humores nec satis detergit nec ex aluo ibi, ducit. Accommodatior est hiera pi- V 'U'' dra,si febris non re lamat, vel rheumbalbarum, vel senna, vel agaricum, vel pro humoris specie aliud quoddam blan- di invisi dum,cuius vis uniuersam corporis molem neutiqi am exagitet. His non modo semel, veru metiana secundo & tertio pro rei necessitate expedit uti: si ib haec ramen mox ad Venet lectionem accingendum .Qt andoquidem humorum vitia.
70쪽
o METHODr , sors nimum t tu quum in omneς corporiς regiones pariter i ruerunt, in thodue sininaque artis praeceptio est,eas suo qu,mque o . di ne vacuare, mesenterii quidem venas ante maiores, atq; ἡ. , has rursum ante corporis molem.Non autem contra, ne expurrando. primis venis in m iores aut ex his in corpori; habitu noxii
humoris fit traiectio: quod sane est non expurgare, sed inquinare & labefactare corpus At ex habitu colporis in venas maiores, aut ex hi; in primas atque in aluum traduce- re contentaneum est. Quae autem dixi vitia no solum venae sectionem remorantur ac tardant, sed omnino praepeditat.
. Hinc neque in hydrope, neque in cachexia, neq; in scirrso iecori aut lienis, vel exigente alterius morbi importunitate , scalpellum admovemus. Tertium vitium cui praeparatio ante venae sechonein adhibetur, erat otiς xentriculi sensuς eximiuq ais j inbecillitas. Eximius est sensus quibuς nerui e cerebro in illi, molles sunt teneri, nudi aut occursantibiis rebus obuii atq; hi vix citra offensionem,acria,acida Eut salsa,quod genus habentur acetum, piper. sinapi deuorant. Imbecillitas siue ex intemperie siue ex rariore fibra-isi structura prouenerit, inde uoicitur u bd nec cibus pp- petitur nec facile sertur,sed eo accepto dolor est, interdam, que vel nausea vel cibi vomitio. Qui sic a flecti sunt, ut ex leuisinna occasione, ex inedia ex ira ex tristitia vel timore, ita sane ea phlcbotomia quae pariter cum sanguine spiritus dissipat S reliquos humore; commouet, vel couulsione vel comitiali motoo vel syntope stomachica tentantur ad internecionis pericula vel in alia denique symptomata incurrunt, uae huius partis occasione nasci proditii est. His itaq;
ante venae sectionem consulendu,osque ventriculi munie in iis quae corroborant, quae sumorum acrimoniam retundunt dc quae humori; in fluxu arcent. Id genus sunt succus mali punici, mali cotonei, medici citrei. limonia,OxyM. citantae & uuae acerbet,acetu aut qui ex his fiunt syrupi. Aut si qua frigidae intemperiei subpicio ilicst, ex usu erut calida
aromatica, maxime syrupuς mentae, diacydonion, vinum austerum aut aromati tes Horum tantulum,uel panis optimi momentum his intinctum conseretur: mox vero ut ac-ger paulum quieuerit, vena incidetur. Praeparatio venae se ctioni praeniittenda, si morbi clementia sinit. Irn nranis v e