Joannis Seldeni Uxor Ebraica absolvens nuptias et divortia veterum Ebreorum quibus accesserunt De successionibus in bona defunctorum & in Pontificatum libri ad leges veterum elaborati

451쪽

rem, iAtelligendus est, ubi Novellas veteres, tam in Basilicis, quam alibi positas, in duo tribuit genera, alterum earum faciens, quae ἐκσ- τω γe tempora e nuere, alterum earum, in quibus ἐυρισα. m. Θαύμαςαι dignatatis amplissima habentur s miranda, seu quae quotidiano in rerum usu. Primo stilicet in genere collocatcσοι συν--ιν τον γάμον Vmιρησι, Qua in Novellis habentur de Matrimonii ex mutuo consensu soluti ne, veluti Iustini illa supra memorata, in altero autem T. περι γάμων λύσεως τοῖς καθηκουσι τροποις dyua in Novellis habentur de Solutione matrimonii modis seu causis convenientibus, quas scilicet juxta ante dicta memorat Attaliates. Et τῆ γάαου λυοίνου matrimoniisoluti subinde mentionem facit Psellus, velut in legibus Graecorum sui temporis receptissimi. Hine e

iam subscriptionis ad calcem edicti Alexit Comneni primi, anno Graecorum mundis6oo id est Christi Io969 de Sponialium solutione promulgati sensus plane ediscitur. Scilicet edicto ipso vetat liberam Sponsaliorum Hisporiλιςἰαι τέλουιδνων sacrio juxta Leonis constitutionem superius sit in memoratam 3ntervenientibus peracto

ν ementibus peracta indiremta omnino manere debeant, non tamen o

mninopost Nuptias indiremtar servabuntur. Sed suibus ex tausis hasolutionem admittent, eisdem etram dirimentur π isia. Id est, Sponis salia in Nuptias con versa, alias ante indissolubilia juxta edictum illud, simul cum Nuptiis dissolventur ob causas,quas Nuptiae dirimi possum, id est, eas, quae Iustinianaeo & Leonino jure jam indicato continentur. Eaedem fusius, adeoque lusillud circa Divortia ipsum ut per Orientim vim postmodum obtinens, traduntur a Constantino Harmeno

452쪽

pulo Iudice Thessalonicente a sub Emanuele Comneno Imperatore

circa annum Christi raso. Uti & a Theodoro Balsamone b). Flsis ruit autem Balsamon Patriarcha Antiochenus, sub annum Christi uoo. Et quantum scimus,jus in oriente Caesareum hujusmodi mansit in quoad recentiora Imperii Christiani ibi tempora. Certe Balsamon ille ad Canonem Synodi Carthaginensis c), qui Divortia sublata velit, uti& divertentium nuptias secundas dustiniani o Novella memorat,qua

perunt. Quod inprimis,dum de Graecorum mor ibus dispicimus,adveristandum. Nimirum habita est Synodus illa Carthaginensis sub Honorio de Theodosio minore seu annis amplius centum aut eirditer anteJuis stinianum; qua de re plura inferius. Sed vero ad illud Justiniani in Inis stitutis eὶ de Divortio vehit in usu obiter dicto,& uxor tuapost Dinoris tum Sce. quod apud Theophilum Antecessorem est ηεμη γ με mi τονοκοι ἔαἐ Pιπουδiai φλυσα, γώο3 dcc. Uxor mea repudiosolvens matνimonium dcc. Scholiastes vetus f τουτο νυν η γινῆις ias, μαιοκ ἔρει Λοιτθοις bec nunc nonfit nisi pud omanos ,εὰ est, Latinos seu occidentales,de quibus capite proximo. Atqui quo tempore viis xerit Seholiastes hie, non liquet. Certe nec in Paratillis Iuris Caesa. rei ab Leunes avio e Graeco editis caput aliquod de Matrimonii soluti. One juxta veterem Graecorum usum habetur. Sed vero de orientia hete moribus plura occurrent, ubi inferius ejusdem Canones ostendiis mus. De Jure veteri Romano ac Caesareo huc spectante hactenusieu.iu, etiam reliquias habebis aliquas in legibus ac moribus populorum, qui Impetii occidentem invadentes etiam ex jure illo capita aliquot uatiatim sibi selegere; do quibus capitς proximo, a) Proehis lib. g. tit. r. sbὶ In Photii Nomocan. h. II. ea'. q. γ im non. ApsoLy. re in can. II. Ssnodi C in Trulla. sic Canon. ios.

453쪽

CAP. XXX.

Reges Moresque circa Divortia in Christianismo Ostrogothorum. NWuigothorum Γρeν Italiam, Hissaniam, GalliamJ Burgundio

num Deterum, Alemanorum, Imperii Carolinissu Occidentis populorum, Britannorum veterum, Anglorum, Scotorum,Hiber

norum.

sclinantentiam diu ante Iustinianum,maxime in Oeeidente, R

mano Imperio,& Gothis,Vandalix, aliis Septentrionalium Italiam, Galliam, Hispaniam, alias Europae regiones Occupantibus, ab Eo tum principibus Christianis leges, ut aliae, sic circa Divortia, nune Caesarianis satis consonae seu ex illis selectae, nune dissonae introductae sunt. Primas ad hanc rem,quam tractamus,habet Theodorici Ostrogothorum in Italia Regis edicti ain capitulum illud, quo Constantiniana superius b tradita de causa divortii triplici, velut quae ante inter Gothos ibi recepta,confirmatur Passim maιrimonia dissipari non patimum, quod ut videtur ante in usuJ Ideo uxor a marito,aut maritus ab uxoremsi probatu causis, quas seges comprehendunt, omisso repudio a jugali vinculo non recedant.Cassa autem oti debent esse divortii' Si maritus aut homicida, aut maleficuae, aut semuisMorum νiolator ab uxore in examine fuerit adprobarin. Maritus quoque his criminibus convictam merito Hismittat uxorem; si adulteram, si maleficam, νel etiam, quam vulgus v

peliat , ausulam fid est sc , lenamJ in judicio potuerit iaprobare.

Regnavit Theodoricus hie in Italia proximis ante Iustinianum annis seu Anastasio & Iustino majore Caesaribus, id est sub annum a Christo Noagitur in regno tunc Theodoriciano, libera plane fuere extra causam illam triplicem Divortia,nec leges reliquae de causarum modo Minctenus ibi receptae. Habentur autem Wisigothorum, seu qui Hgpaniaeti Galliae vieiniam insederunt, leges ab Eurico eorum Rege primo e ditae diu ante Theodoricum illum, seu lub annum Christi 6o,quarum in corpore strictius est multo Divortiorum jus, adeo ut nec repudiatae fas

. . in Glossis.

454쪽

fas esset alteri eoniugi fa . nee euiquam sponsalibus post annulumarrae nomine coram testibus datum renuntiare ψ, neque scὶ excepta manifesta fornicationis cauia uxoremsuam aliquando relinquere,cν neque per teste neque perscripturam, Hesub quocunque argumentosa rare diportium inter se s suam conjugem. Sed utrum primo legum illarum eorpore harum aliqua repetia fuerit,nescio. Certe ea,quae est de sponsalibus non renuntiandis , dc de expreta divortiorum interdicto , illarum autore primo seu Eurieo recentior est & ab Cindas mintho Rege adjecta, qui sub annum Christi ε o, regnavit. Perinsignis suit corporis earum legum, etiam postquam aecessit haec de Divortiis, autoritas & fama apud Gothos in Hispaniis viciniaque. Et nomine legum Gothicarum, Fori Iudicum re libri Deseis celebre obtinuit dy usin se ad eorpus illud alterum Iuris Hispanici ab Alphonso X, sub an , num Christit 26o, adornatum,quod Panidas vocitamus. In eo autem titulus se habetur De Hispalmmiento de os Casamientos seu de Matrimoniorum diremtione seu Diνονιiis, decretis quidem pontificiis quae capite ostendimus proximo I ita omnino in singulis adaptatus, ut ad loeum hune non omnino spectet, Apud Francos autem veterea plane liberum viguisse juxta morem priscum de Iustini Novellam divertendi ex conjugum consensu jus videtur. Nam in Marculii Monachi formulis s0 rerum, qui tunc obtinuit, usui adaptatis D floruit ille Clodovaeo secundo seu Dagoberti filio Rete sub annum Christi 61oJhabetur Libellus Repudii, in qua causa praeter utriusque voluntatem nulla. Ea hujusmodi est.

Libellus Repudii.

Dum ae later Hum N conjugem suam illam, non csarisassesam dum Deum, sed discordia regnat, ob hoc pariter conpersari minimὸ possunt ; Piacuit utriusque voluntate, ut se a consonio separare debe rent, quod ita fuerunt. Propterea has Epistolas inter se uno teno re conscriptas feri oe ad mare decreperunt: ut unusquisque ex i is

455쪽

ι adsis vitium Dei in monasterio, aut copula matrimonii seriare se νε- luerit, licentiam habeat, π nullam requissionem ex hoc departe proximisai habere non debeat. Si quis vero, aut aliqua pars ex imis emu tare aut eonimpare uum reZet re voluerit, insemiparisuo aura tib. r. re ut decreverunt a proprio consortiosequestrari, in ea, quam elegerint, parte permaneant. Fam sol sub die illa, anno illo, regnante illa Rege Eadem se e legitur in Formulis veternm sblennibus a Frederi eo Lindenbrogio a) ex Regia Gallorum Bibliotheca editis. Distriis mea est tantum, praefigi heic,ortis rebus sprobatu causis in re mari tum oe uxorem repudiandi locus patet. Idcirco dum inter ilium δce. delegi -- monasterio, aut ad copulam matrimonii re proximi Fui Baberepertimescat re auri lib.eant.&sua repetitis nultam obtinear es se LMm,seMut decreperunt,in ea,quam elegerim parte Permaneant. Perianilis est libellus repudii velut exemplar receptissimum in Formulis veteribus cum Mare ulla editis b ab Hieronymo Bignonio Iurisco n. sulto celeberrimo, qui de utraque, exemplum est, inquit, Dirretii consensu coniugum facti,quod aliquando licuis L. Si constanta c. de Repuis diis. Et usum ejusmodi Divortii e iam inter Christianos inpaluisse boformula ostendi. Et ad verba illa aut coula matrimonii sectare, ex hoc inquit, apparet, tum in Uufuisse, ut ost diportium mutua est sensu celebnatum vir π uxor matrimonium cum aliis contraheres en , qua consueιudo Christiana legi contraria merito reprobata est. Sed de reprobatis ejusmodi divortiis plura capite proximo. Verum ut fieri amat, diversa fuerunt hae de re apud populos oecidentis Christianos sub id aevum placita. Sub eodem tempore, quo Theodorici edicto ii, o in Italia, juxta Constantinianam sanctionem Conjugum alterutri ix causa triplici diverterς licuit, apud Burgundos, Gundebaldo Rege, uoxori plane divortium negatum est omni modum, viro . terim, ex cauissarum illarum aliqua,nec omnino extra eas,permissum. Si qua c mu-her maritum suu.n, cui legitime iuncta est, dimiserat, necetur in luto,

de viro quod diximus dein statu po. Alemannis deSponsa lex lata est d), ut si

456쪽

ut si quis eam, tantum non solennibus nuptam , dimiserat atque agiam

duxerat, compomu eam, quam destonsapit σ dimst cum XL.Mi. σ cum XII. Sacramentalibiu juret cum quinque nominatu eptem advoca tu, ut pro uasto vitio nu tentanam eam habuisset, nee vitium in ilia i

venisset sedamor de alia eum adduxit, ut iliam dimisi e re aliam habuisset uxorem, quod ad seculum anni 6 o, spectat. Postmodum vero sub annum Christi gio, Imperantibus Carolo Magno & Ludovi eo Pio, receptae sunt in Occidentalis Imperii leges, sanctiones, ut a liae, ita de Divortiis Pontificiae, ut e Concilio Africano say, nec uoxονem a viro dimissam alium accisere Pirum, vivente viro suo, nee

virum abam augere uxorem, VPente uxore riore, ita tamen uti

quoties impotentiae coeundi causa virum uxor dimiserat, aliisum aeeipere ei fas esset. Tantundem inde habetur in Logobardois rum legibus se=, ubi occurrit Lotharii Imperatoris, Ludovici Pii Filii, qui regnare coepit anno 8 o, Lex. Nulli licere exceptae causaso anicationis adhιbiram sibi uxorem relinquere σ deinde atiam copulare. Λtque hoc tunc erat uxorem absque eulpa legitimapos onera σ aliam is domumfluper eam ducere, quod impune eges tune non permitere. At sane etiam Carolum Magnum ipsum legimus Bertam uxorem, Deo fiderii Regis Longobardorum filiam, quam duxerat, post annum repudiasse d , incertum qua de causa, & aliam duxisse, scilicet Hilde gardam Suevam, e qua posteros suscepit. Hoc seculo autem& quod Imperii Carolini initia secutum est, inolescere coepit eodem in Imperio jus divortiorum ejusmodi, ut non tam juxta leges Principales ac pristinos populorum mores, quam Canones Pontificios di Theologorum sententias plerunque exercere tu , quod fatis liquet ex Divortio Lotharii dc Tet bergae se anno Sol, foris mcationis antet sponsalia commissae causa aut obtentu , de quo fusius

agis a Cispisula . carosi S Lad lis. r. tap. 3.s lib. a. cap.6. lib. . cap.

457쪽

agit Uinemarus Rhemensis Archiepiscopus, & Historiei Q. Atqui

etiam & tune ditatuendae ex legibus, nec refragantibus sed potius adstipulantibus Canonibus saeris,' fuere & servorum 6c aliorum, gentium diversarum nomine ib), nuptiae. Carolus Calvus in Edicto Pistense anno 37c de istis partibus terris a Morimannis tunc devastanis in illis parιibus fretiquis ImperiiJ farmina mar/tum aut mariιus faminam aeeepit, illud coniugium, quia non est legati neque legatimum. Hae Leo insevis decretis c s Sanctuae Gregorius insuis Epistolismo sωουι , dissolvatur. Et cujuι fuere vir res farmina, mancipιum suum qua uis potestas recipiat G c. Scilicet diu obtinuit,ut servorum, adeo que qui servilis haberentur conditionis, matrimonia, saltem D minis invitis, inita dirimerentur ν quod postea, licet etiam Canonibus d vetitum, haud parum in usu. Λtque ea de re videsis Epistolam sane iummo cum judicio scriptam e; ab Ioaehimo Vadiano

ad Joannem ZWichium. Ut autem in Imperio Carolino, seculo nouno invalescere coeperunt Canones eirca divortia velut in leges recepti, ita etiam alibi puto in Europa, sed pro persuasionum, ut fieri amat, disclimine aliter atque aliter ac citius seri usque. Apud Britannos nostros Imperio Romano subditos, usque in Theodosii minoris tempora seu annum Christi Α o, aut circiter, etiam jus, quod tunc invaluerat , Caesareum hac in re obtinuisse, non est quod dubitemus. Et exuto Iunc jugo Caesareano, mores nihilominus in Christiani imo tuo pristinos eos heie retinuisse puto. Nam reliquiae compluribus post seculis inter Cambro-Britannos ejus rei manifestae videntur in

legibus illis celeberrimis Homeli- seu BoniJ dicti Cambriae Regix, quae ad annum Christi spectant ρ o. In iis legitur 0, Si qua

mulier rem turpem cum aho viro, vel osculo, νel manu, vel turo egerit,

rejurepotest rerudiari a vir uo, omni ura sua debet amittere,

458쪽

etiam proselo osculo, nedum pro aliis. Et, si uxorem suam quis sine lege

repudiaverit, oe aliam superduxerit, repudiatae debet dejure domui νε- dire re in ea permanere per novem dies s in nono die, si a viro omninὸ dimittin ur, omnia quae istius sunt,de domo prius exeant π ultima νerum suarum i a de domo exeat, opostea vir repudiatam quietem i. Silpselamabit superinducta atia. In Ms. veteri quo utor, o postea, si vir e- Ρι duxerit aliam uxorem, fit libera i. Till)ssecundum legemJ qaia da: iure duas uxores insimul nullas debet habere. M quis uxorem suam di miserit, Npostea ipsum operis flui paenituerit, re ita viro alteri data fumi rit, si prior vir eam poteris attingere , mum pedem eum viro altero in lecto babentem s alterum extra prior de jure debet eam recupemre. μtem tribus de eo sis potest uxor a viro dipertere remum sid est dotemJ habere. Stilitet si lepra vir insicitur, cT Martidum habet -- helitum, L eum ipsa coire non paleat. Etiam in Bonorum post divoristium dist ributione, M vis in continenti aliam duxerit uxorem, νestimem Dr primi lem repudiata mittere rebet. Alia item occurrunt in legibus illis de Divortio, id est, plane matrimonii ante legitimi solutione, ut Cambris seu Britannis vetustis etiam in id temporis, causas ob aliquas ex lege praescriptas, receptissima. Eduntur quidem inter alias harum . aliquae ab U. CL. Henrico Spelm anno missasicarum miselis D anomine. Sed nuper selectae sunt illae Ecclesiasticae ex eoi pore juris Ioπeliano ad res omnimodas totumque Imperii ejus regimen spectante,nec ibi aut antiquitus illo nomine signatae. lus autem illud ab . Rege illo in ordinum tam sacrorum, seu Episcoporum ae Coenobiarcharum, quam procerum conventu eorumque consilio promulgatum est, unde etiam Theologorum in Britanniis aliorumque hae de re tune temporis sententiam elicere non est dissicile. Quod vero ad Anglos attinet; ex Gregorii Pontificis Romani ad Augustinum,quem Angliae Apostolum vocitant, de Conjugio res,onsis sa) atque ex Regum Anglosaxonicorum legibus, quae adeo tum de Divortiis silent, tum geneis ri hieratico impense favent, & demum ex pervetusto rerum matrimois

nialium cri apud eos judicii foro, quod nuncupant, Ecclisiastico

459쪽

permissu, conjectandum videtur etiam ab ipsis Christianismi apud eos initiis Divortia non alio jure atque Pontificio Dde quo mox pluraJ p

hlice admissa fuisse, uti nec in seculum nostrum admitti. Et sane eRInoribus Germanorum, unde Angli nostri primi, a Tacito de re uxoria traditis, videtur apud eos Divortia, qualia tractamus, fuisse aut nulla aut rarissima. Neque omnino contra hete facit, quod legitur in Ar

chivis nostris a de Joanne de Caniel si qui sub Ed Nardo Reger. Margaretam uxorem suam millielmo PAYNEL velut divortio, dedit di dimisit Iyngrapha perquam insolenti hujusmodi. Omnibuι ciri fideli bin, ad quos praesens scrip umperpenerit, Ioannes de Canaei p& haeres Domini Radul hide gainelyssala rem in Domino. Noveritis me tradidisse re dinusid estonranea volu Aate mea Domino WHielmo militi Margareram de Eanreps*liam U' hare dem Domini Ioannis de Ocite en uxorem meam, er et iam dedisse re concessisse eidem Mikielmo,relaxasse re quietum clama se

omnia bona π catasta,qua e a Margarita habet vel de cetero habere posset, s etiam quicquid mei est de praeiacta Margareta nec bonis N eat allis cum pertinentiassuis, Ita quod nec ego aliquis alius nomine meo in ' dicta Margareta nee bonis re catallis i in Margareta cum fluis pertinea. tiis de cetero exigere Hlvendicare poterimin nec debemus ιNerpetuum. Volo π concedo re per praesens scriptum confirmo, quod stradicta Marga reta rumpraedicto Domino IVile imo fit re maneat pro volantate V σmselisi. In cujus rei testimonium huicpraesentiscripto Risium meum

Non omnino inquam contra hete faeit hoe divortii apud maiores nostros qualiscunque exemplum. Neque mores in Divortiis

illius aevi aliquatenus indicat squo tamen quasi trahi b video Ised portentum est singulare , eujus nee simile alibi apud nos repet.

460쪽

uXOR EDRAICA. LIB. III. ' CAP. XIX.

eum. Id quidem verum est, familia fuisse pernobili, tam qui dimiserit, quam qui a te eperit, uti & uxorem dimisi am. Et, testes adhibentur non obscuri nomini . totidemque a quot ex Iure Caesareo Divottii libello neeessatii. Sed mirum interea forsan videatuν,quod in Judieio ea de re Partamentario sic occurrit. Lata est anno regni Edurardi Regis hujus i 3 b) Iex, qua uxor sponte relinquens virum suum,& adultero se continenter permittens, dote privatur, quae etiamnum vim habet. Anno ejusdem Regis r 8. in comitiis fartamen tariis, demortuo ante Ioanne de t qui sie dimiserat,& n pta jam millielmo Marga reta, petitur ab his dos ut Margaretae debita, tertia scilicet pars iuxta morem Anglicanum praedii marita

mino Rege sequebatur, excipit, eam sponte virum deseruisse de eum adultero illo millielmo vixisse , adeoque actione ejusmodi ex legis iam dictae vi uti non debere. Replicant actores syngrapha jam osten 11 maxime nitentes procuratore Margaretae Walterole Sidunt squi e testibus est atque adjicit illa ex traditione redι-ssione 6-dem Ioaηnis ut in syngrapha se convixisse s non ut eum adultero suo, s super hoc petierunt judicium. Inde ampliatur causa dc in eo.

mitia Partamentaria proxima differtur, quae anno Edvvardi ejusdem M. Lincolniae celebrata; unde etiam in ea, quae mest monasterii a no ejusdem habebantur trigesimo, relata est, ubi demum recitata eois

ram Vso Domino Rege σ consilio suo inpleno Pariamenta responsiona pro 'so Domino Rege superiusfacta, re audito re inteffecto tenore scri pii pradicti m. c mititer ouo, audito σ intelucto βatut o lege, quam diximus in pradicto σι. in quo expressὸ eontinetur, quod, F -ον

sponte reliquerat virum suum, T abieris re moretur cum adultera Iuo, amittet imperpetuum actionempetendi dotem suam e si tametsi institerint actores, ut per duodecim viros inquireretur, utrum cum millielmo ut eum adultero suo illa viro priore superstite convixissit.

quod ab illi a prorsus negatum est; sed pro frustranea habebatur ne