장음표시 사용
441쪽
io UXOR EBRAICA, LIB. III. CAP. XXVIII.
1MP. THEOD. ET VALENT. A. A. FLORENTIO P. F.p.
Consensu licita matrimoniasosse conimbi, contracta non nisimi repudio dissolvi,praecipimuι. Solutionem enim matrimonii sa) cificiistiorem debere esse, favor imperat liberorum. Sed in Repudio b) culpaque divortii perquirenda, durum est legam veterum moderamen excedere. Ideo Constitutionibuι abrogatis, qua nunc maritum,nunc mulierem matrimoniosolutopracipiunt poeni gnivissimis coerceri sc), hac constitutione Repudia d , culpas, culparumque coherctiones ad veteres segesrsonsaque pruaentum revocari censemtu , Florenti parens charis ea que amantissime. Isioris imque atque magnifica aut oritas tua, qua
dum displicuit, utpote quae Paganismi in divortiis libertatem reduiscere aut Omui modum ob crimen culpamve ea fieri permittere visa est. Nihilominus per decennium insequens duravit haec constitutio. N va autem tum,id est,Christi q, seuProtogene &Auctore Consulibus, ab eisdem Augustis ita introducta est de Divortiis lex, ut retentis quidem binis, quae in superioria suae fronte lunt ipsis pericopis, matrim nil dissolvendi caulae intra limites, sed laxiores multo quam quae Constantiniani s uerant,expressius coercerentur. Causas g) inquiunt, repudii huc saluberrima lege apertius designamus. Sicut enim me justa eius dissolυι matrimonia justo limite prohibemuου, ita adversa necessimo repressum pelpressam,quam ν infausto,attamen necessario auxilio tuispimus tiberari. Dein uxori permittitur tantum repudio uti, si mar tum Jum Musterum, Homicidam, Veneficum, vel certe contra nostrum iwperium aliquid molientem, vel ptatis crimine condemnatum inpe
442쪽
duis mulieribu/ quod maxime etiam eis stas exasperit carrum ineuntem, sesua vita veneno, autgladio, aut alio simi δε modo insidiantem, si se verberibus qua ingenuis aliena sunt a cientem probaverit. De Martio item. mr quos pari sine claudetur, nec licebit ei sine .e ausis apertiindesignatis propriam repudiare jugalem. Nec ulti modo expectat, nisi
'Adulteram, vel Veneficam, auι Homicidam, autρlagiariam auist FuIehrorum dissolutricem, aut exsacris adibin aliquid subtrahentem, aut latronum fautricem, aut extraneorum virorum, se igno ante νel nolente , conrima appetentem, aut 'so inrito sine justa reprobabili eausa foris scilicet pernoctantem, vel circensisaia vel theatν edibus ludis vel arsenarum 6pectaculis in Vsis locis, in quibus hac a=olent pelebrari, se pro-kibente,gaudentem : vel Peneno, rei gladio aut alio simiis modo insidiatricem, vel contra nostrum imperium aliquid machinantibuε consciam,seu a iuste crimini immissentem invenerit, aut manin au daces sibi probaverit ingerentem. Tune enim necessariὼ ei disicedenda permittimin Deustatem re eausar di ιι legibus comprobare. Si mulier contra veniret, puniebatur dotis dc ante nuptialis donationis amissione, nec intra quinquennium denuo nubendi habuit potestatem.
ἴνου praeter hac nu'serit sic Augusti illi in erit i a quidem infamis p connubium νerὸ illud nolumus nuncupari. Aliter & do tem & do. nationem ante nuptias lucro habuit, denuoque nubendi potestatem; sed non ante annam elapsum, ne quis de prole dubitaret. Vir, qui aliter uxori renuntiare voluerit, dotem redhibebat dc ante nuptias do nationem amittebat. Sin vero juxta hos limites, utranque sibi habebat, liberamque alteram statim ducendi facultatem. De probationibus tune ad jectis nonnullis de de lucro damnove post repudium, Paetiones sis, inquiunt, si qua adversin praesentiasita nostνa maje-
flatu fuerint attentata, tanquam legibus contrarias nullam habere νο- tamus firmitatem. Hi ne diu juxta Theodosianam hane, quae de conmitissima dicitur Anastasio, obtinuit jus Divortiorum Caesareum. Quoniam autem dubium de repudio ex communi conjugum consensu citra caulam aliquam Theodosianam mita, dimissaeque denuo nubendi intra quinquennium facultate, ortum est, ideo ut res in aperto
fieret, Anastasius Augustus anno post quadragesimo octavo seu Christi sy, legem tulit hanc sa , cum primis heic animadvertendam.
443쪽
H UXOR EBRAICA. LIB. III. CAp. XXVIII. IMp. ANASTASIUS A. THEODORO PRAEF. PRET.
Si constante matrimonio communi consensu tam viri quam mulieris repudium sit missum, quo nulla causa continetur, qua consultissimae constitutioni dira memoria Theodosii π Valentiniani inserta s, bcuia mulieri non quinquennium expectare,se os annum ad secundac nuptias convolare. Dat. XV. Kal. Martii Anastasio Aug. II. Cons.
Ex hiiee palam liquet, quale circa divortia jus Caesareum , live
ubi ex communi utriusque conjugum consensiu, sive ex alterutriuS tantum voto id fieret, ante Iustinianum haberetur,id est,per annos a Christianismo in Imperium Romanum sub Constantino recepto ducentos aut circit r. Justinianus autem Geu Tribonianus reliquique tanti operis conditores in Iuris sui corpus ea, quae in veterum paganisino obtinuere circa Divortia ex Cajo,Paulo, Ulpiano , Hermogeniano, id genus aliis retulit, ut videre est in Digestis sa . unde scilicet de Divortii natura, veritate, formula, solennibus judicari volebat, &an falsum, seu simulatum aut imaginarium, an verum esset. Etiam &in Codicem suum b sanctiones aliquot ea de re Imperatorum Pag norum, uti etiam Christianorum aliquot jam memoratas. Constantini scilicet de militis, qui an luperstes esset dubitabatur,uxore, The dosii illam de causa Divortii multiplici &Anastasii de communi eon sqnsu. Neque enim habet ille aut Constantinianam illam de causa triplici, aut Honorianam, quam diximus, aut Theodosianam , quae Constantinianam illam ni quidem fallor & Honorianam abrogavit. Nec sane erat in eodice ejus hisce locus idoneus. Adeoque proxime ante eum paganismi veteris mores circa divortia tribus illis sanctionibus t Constantiniana de uxore militis, Theodosiana de cauissa multiplici, &Anastasiana quatenus ea ex jure penderent Caesareo, per orbem Romanorum Christianum modo quo diximus, temperata fuerant. Iustinianus autem in Imperii sui initiis se , causis Theodosianis adjecit, si maritin uxori ab initio matνimonii usque ad
444쪽
uxoR EBRAICA LIB. III. CAp. XXVIII. Aly
beeissitatem valeat. Hoc scilicet casu posse uxorem vel ejus parentes sine periculo dotis amittendae repud m marito mittere , ita tamen , ut ante nuptias donatio eidem marito servaretur. Spectat haee Iex ad annum ejus seeundum seu Christis 8. Quo tempore idem etiam Imperator, Si quis a in eam, quam sine dote uxorem acceperat, aeonjugio suo repellere voluerit, non aliter ei hoc facere liceat, nis talis culpa intercesserit, qua nostris legibus tondemnatur. Mulcta facienti praescribitur, uti & uxori indotatae, qui aliter repudium viro miserit.
Et de indotatis legem ejusmodi primum non semel jactat Iustinianus b) se adinvenisse. Causis autem Divortii jam dictis adjecit etiam ille, si forte uxorsua ope vel industria abortum fecerit,vel ita luxurima es, ut commune lavacriam cum virir libidinis causa habere audeat, velaeum est in matrimonio, alium fibi maritum fieri conata fuerit. Repudia autem eorum, qui sui juris non fuerint, ut minorum , juxta de jura vetustiora, valere noluit. Atque sic quidem ex Iure Codicis , divortia temperata, permissa. Accedunt non pauca de dotibus ac donationibus ante nuptias, plura qua ex divortio aliter atque aliter illat se habent, uti item de rebus amotis, de judicis aestimatione se , utrum apud patrem an apud matrem matrimonio separato filii morari ae nutriri debeant, aliis ejusmodi, quae praetermittimus , ea solum hete, quae ipsum divortiorum jus singulare, qua ex Iure Caesareo libere per missum, temperatum aut negatum est, indicent, sectantes. Nee sane Solutio matrimonii eodem jure negata est ex divortio qualicunnue, c inodo iuris solennibus nen careret sed non impune divertebat quis inra causas praescriptas. Postea autem leges de Divortiis notavit Iustinianus in Novellis seu Authenticis, ubi observandum est primo jus eorum seu matrimonii ipsius solvendi in Christianismo, etiam velut ex se liberrimum tunc agnosset, utcunque poenis aliquot mulistisve ut ostensium est in restrictum. In rebiu humanis ad hanc rem inquit d το δεΘεν ἄπαυ λυτον quisquid sieatur lubile est. Et dein, disrabuntur itaque in pila contrahentium matrimonia ; alia quidem . Ggg 2 con- aὶ Ibid. l. ii. b Novesi. 2a. eap s. π lδ. c C. tit. Diportio facito' apud quem oec. re viri Iustinian. Auth. constit. D7. cap. I. ὶ Vide Scipion. Gentil. de Donat. Inter virum o Aarorem lib. . cap. II.
445쪽
consentiente utraque parte, pro quibus nihil bic dicendum est, pactis
ausam,sicut ulrιque placue=o,gubernantibuε, alia vero per occasionem nutronabilem, quae cum BONA GRATl A vocatur, aha vero cura omnem causam, abavero cum causa rationabiti. De solutione matrimonii bona gratia, id est, ubi non ex animi impetu, aut contumeliose aut culpae causa, sed α, c, sine reprehensione, ut vel . propter Sacerdotium, sterilitatem enectutem, valetudinem, militiam, aliasque causas, ob quassatis commode retineri matrim nium noa
posset, mentio item alibi habetur. Persequitur autem de in Iustinianus causas aliquoi alias, ob quas impune divortium fieret. ut Castuatis seu monachismi, coeundi impotentiae scujus tempus jam triennium fit, quod erat ante, ut dictum est, biennium, Captivitatis quae lane in Bonam Gratiam recidunt. Theodosii minoris illam de multiplici causa firmat etiam Iustinianus, Constantinianae, de militis uxore, tempus ampliat ca), annum clabi debere ante uxoris bona gratia dimissae iecundas nuptias, ne confusio i quatur sanguinis, ad
exemplum Anastasianae, adjicit.Alia postea in Authenticis b) aliis habet de Divortii causis multiplicibus Theodosianis persimilibus, fere eisdem, & utrique conjugum permissis; qctae Navellis continentur maxime Ii7, & il ψ sc , & in Juliani Antecessoris Constit. 384 & kquentibus. Ubi mutuo etiam solum consensu seuHσυν- εισιν ea fieri prohibet, excepta causa castitatis. Et memoraras, inquit d , omnes canos, qua in prasenti nostra lege continentur, seolassus cere juberetis ad
ι factionem legitimorum matrimoniorum. Reliquas Pere amne1 Pa
eare in Graeco pracipimus: nudamque aliam cae Am crimeas, qua nominatim inseνtasunt huic legi, possesolvere legitimum ma-δνιmonrum,sive nostru ,sive veteribuου legibus continentur. Julianus Antecessor se , nucum aliam causam Posse matrιmonium solvere. Quasi jam non poena solum , sed indissolubilitas matrimonii citra causas illas introduceretur. Quinquennio item mulieri reae in causa repudii, nuptiis lecundis abstinendum voluit ille F . Nee ante eas pro L. clo. Vitricus D. de Donat. inter Viram cs Uxoνem. a Vade Iulian. Artecus consit. 387. ib) Constit. 'δ. cap. a. cc Cv. v. d Novel. ι7. cet. μ. νιδ νιem IV. cap. q. ς 'Τς.Πδ. Due .g2.6 E. U.
446쪽
Iustiniani,sed Justini Augusti, qui Iustiniano nepos ei successit, &in
ipsis Imperii tui initiis,seu sub annum Christi 166.eam edidit.Id satis ex ejusdem corpore liquet. Sed manifestius fit apud Iulianum Anteeelloarem, ubi seorsim ut Iustini traditur, quemadmodum etiam in Novellis Iustino tribui solitis. Atque ad hunc modum ex Iure Caesareo se habuete Divortia,etiam Christiana seculo Justinianaeo, de quo ad hanc rem pauca item observavit Paganinus Gaudentius b);quibu praeterea,quae obiter apud Iuriscontulios Caesareos aliosque ea de integra opera seu ad titulos Digestorum Codici sue conscribentes oecurrunt, videsis S hastianum Monticolum in titulum institutorum de Patria potestate ui&Francisti de Amaya Observationeς ff. Et de singulis annis, quibus editae lunt Iustiniani jam dictaeNovellae, consulas, fi placet, Antoniisum Contium in Canonibus Chronicis. Nam hujus rei ratio sane adhibenda est ut in his, quae memoravi mus, sic in eeteris,quod recte monuit pridem Albericus Gentilis Q. Atque ex ante dictis liquet, quaenam inae leges moresq; fuerint,juxta quos antiquitus adeo libera fuisse Divortia
447쪽
l UXOR . EBRAICA. LIB. III. CAP. XXIX.
Ius Caesareum,quod pos Iustiniani seculum in Imperio Romano,maxime in Oriente, circa Divottia obι inuit, auque , Tempora recen
UT ante Iustinianum in Imperii Romani Christianismo,eonsti
tutiones circa DivortiaConstantini magni,Theodosii minori & Anastasii, praeter jus priscuin de mutuo conjugum consentu, juxta ante dicta,Obtinebant, ita & sub eum,eaedem vim habuere quidem, sed Novellis ejusdem variatim, ut etiam ostendimus, firma lae, temperatae, auctaeque. Et divertendi jus ex mutuo consensu,quod is aboleverat,restitutum est aJustino nepote & successore proximo. Sed vero diu ante Iustinianum adeo inclinavit Romanum maxime in Occidente Imperium sirruentibus scilicet in Europam fere univerIam ocincidentalem Gothis, Vandalis, Saxonibus, aliis SeptentrionaliumJ ut . provinciae, quae retroactis seculis orbis Romani partes fuerant, adeoq; legibus parebant Caesareis,veluti Italia,Gallia,Hispania, Britannia,aliae, jam suis subessent Regibus legibusque; de quibus ad hanc rem mox seorsim. Quod autem ad reliquias imperii in Oriente spectat, adeo non reperiuntur ibi Constitutiones aliae de Divortiis Casareae per annos luasi trecentos quadraginta,id est, usque ad Leonem Philosophum,qui ub annum Christi yoo imperavit, ut vix dubitari queat, quin eaede iri ipsae,quas sub Justino obtinuisse ostensum est, etiam per id tempus vim per Orientem haberent, id est, Iustinianaeae Justini illa de mutuo consensu laxatae, Et Photius patriarcha Constantinopolitanus in Nomo- canone sa) jus, quale diximus, de Divortiis ejusque causis variis Caesia
448쪽
igitur se tune habuit divortii Ius Caesareum; id est sub annum Christis7o, quo seculo floruit Patriarcha ille. De solutionis item matrimo . mii jure velut receptissima loquitur Theophilus Antecessor in Institutorum paraphrasi a). Is Leone Caesare antiquior existimatur. Sed Leo ille Iuris Caesarei corpus b Graece novavit ex Digestis, Codice, In stitutis,Novellis Iustinianaeis, uti etiam e προχειραν Nauω a seipso &Constantino fratre composito, atque illud F Βααλ ne α seu Imperat νia nuncupavit in libros sexaginta tributum. In eo titulum inter alios habet so, γάμου λυ ratis ruti ὁ λυσσως άιτ 3 desolatione matrimonia dequesola raonis causis. Sub hoc titulo eadem ipsa statuuntur, vae Iustinianaea d fuere circa Divortia. Et numeratis, juxta illa, tam uxoris ab viro, quam hujus ab illa divertendi eausis, satis quidem, ut ante liquet, multiplicibus, μ' τροπω, inquit, ἀυst seciae αιτιας ais γον γνΩΘαι,- ψη - τyc γώκους 2Is λυων nulti moro strater bas ιndicatas eausas Divortium fiat, vel ex consen' matrimoniasolvantur, quae ferme verba sunt Iustiniani se . Ad haec autem Seholion adjicitur vetns de Novella illa Iustini, qua,rescissa decessoris de mutuo ex consense matrimonio non dirimendo constitutione, iterum permissum est, juxta morem anteriorem Divortium ex consensu liber ,ut ante est ostentum, fieri. Atque Iς ὲον ' inquit,ο τὸ ως Βασιλι ια' τουτο τώ κεοάλεμον ου κῶτα. υήε-mάτlῆαι νοῦν, ἀμαάνη H το- ιμω λύειν τους γαμ ti, Scire autem oportet, caput Boo, seu Novellam illam Justini, in Ba ea non esse relatum. Nee enim
modo in usu est. Se consensu matrimonia dissolvendi mos es sublatur.
449쪽
ν Tantundem notavit in Photii Nomoeanonem Theodorus Balsamonsa Patriaretia Antiochenus, ab interpretibus perperam nimis intellectus. In Basilica ait ille on relatam esse Novellam Iustiniani III. - qua divortium ex consensu tollitur, sed aliud caput Novellae eius iIAE.squod verum e M ισοδυνααδν τῆ ρυζ. νέαρα; ἡ ΤομaBMα τῆ βαστλεως x clamete, Ιους ιν αε'meta. ηταίδε ολως ἐώλ ως Βασιλικά quivalens Norellae 1 7. Sanctio Iustini Imperatoris de qua expressim Photius heledixeratJ es Iustiniano Novesia I o, qua non omnino ossa est in Basilicis. In terpres hic alter, quod aquivalet ιι . Imper. I sini Novesta. Est autem Iustiniamρ ρ o Novesia, qua non est omnino sita in Sasilicis, alter, quod cum L eratoris Iustimani ι17.legistitione idem valet. φὶ autem Novesia Iustiniani r o, qua nulio modo in Basilicis posita est. Atque in margine ad vocem Iustiniam III. notatur, Non Pstini ut Gratus, & locum de mendosum esse adjicitur. In Graecis plane mendosius non est; sed in Latinis depravatissimus. Voluit enim Balsamon indicare non Iustiniani sed Justini esse Novellam de divortii ex consensu jure restituendo , squod est, verissimum J t metsi inter Iustinianatas sit posita , nec illam in Basilica receptam, adeoque post juris Caesarei novationem illam Leoninam, desiisse jus ejusmodi divortiorum. Iustinianaei atque Leouini iuris, quod jam& deinceps per Orientem obtinuit, explicationes ab Iuliseonsultis Graecis adjectas habes in Basilicorum excerptis aliquot, a Gentiano Herveto olim Latine editis b , titulo de Sataraone Matrimonii. Sed& i psum Basilicorum corpus brevi puto prodibit integrum, quod me hactenus vidisse non contigit. Leonis item, quem diximus, Augusti Novellarum jure c), furore alteri conjugum superveniente solvere licuit matrimonium; si nempe uxor per triennium, vir per quinquennium malo hoc teneretur quod pariter Nicephorus Boloniates d) post ca constituit J uti etiam, ubi uxor c) abortum data opera
fecerat, aut marito superstito de secundis alium compellaverat nuptiis. Citatur insuper Constantino Harmenopulo f) Patricii celebris
450쪽
labris apud Graecos Iurisconsulti uin sententia idem licui sse,quoties pro
virgine ductam vir deprehenderat ante vitiatam ; cui sane satis esteonsona Leonis Novella bὶ de Sponsa gravida. Per orientis Imperium, Ius jam ostensum Caesareum, Iustinianaeum scilicet & Leo inninum circa Divortia, diu post obtinuit. Sub annum a Leone hoe
centesimum septuagesimum id est Christi toro in floruit MichaelAttaliata proconsul & iudex, qui jussu Michaelis Dueae Augusti conscripsit ποιημα νομυκον ἐτιὶ Πραγματικον opus juridicum seu Pragmaticum . qua voce in digitantur Sanctiones Iussionesque Impera toriae. Adeoque non tam privati opus illud erat, quam velut edictum Caesareanum. synopsis nomine editur. Titulum habet e, reeὶ λο εως γ ου de Solutione matrimonii, sub quo rem breviter e narrat. Ο γαμ' , inquid c των ἀνστάτω χtονιων ἔκσεως των ω' ων, - ἐκ Θελήσεως τῆ λος μυους ἐλυε ro. υς eo
tusimis ab hine temporibus tutante est ostensum in ex consensu conjugum, vel ex unius partis voluntate solvebatur. Postea pero per Iusti. mani Norestam expressim posita sine causa, propter quar solas ram νιν quam uxor mittere possit repudism. Atque adjicit νωὶ χωρὶς τουτων γάμ HVχυρως λυετα π citra istas causas irrita est matrimonii solutio. Ac dein breviter enumerat causas, quales in Iustinianaeis &Leoninis, additis item binis illis ' προφασιν ἄμεμπlον seu repre Bensionis expertibus, quae Bona gratia dicuntur, id est , οταν οῦ a.
σιν ελητα, Θαυρον των μερῶν , η o τυ ο άν e clλι τρIσιν ετισι τὰ παρ ἀ τῆς Φυσεως δεδομα τοις αυδεμ σιν Et cum alterutra pars νimm elegerit asceticam seu monasicam, vel quum maritin toto triennio non faeit ea, qua viris vatura dedit. Hanc item απρα- Elam τῆς κοιτηe lecti cessationem, illam et lis κουραν Tonsuram ap