De summo bono lib. III, : omni hominum generi quàm vtilissimi..

131쪽

-ndi amore retrahatur tentari autem oportet sustum,sed tentatione plagar,non tentatione luxuriet Durius circa suos electos in hae vita deus agit, ut dum sortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed ecelestε patriam,vbi certa requies expectatur, indesinenter desiderent.Electos vitae istius aduersitate probari,

ut seeundum Petrum iudicium Ddomo dei ineipiat:dum in hac vita electos suos deus iudieii flagello castigat. De gemina pereussione dei. Cap.r Emina percussio est diuina Vna in bona

partem qua percutimur in earne ut emendemur.AItera,ex qua vulneramur in Gn- scietia ex charitate, ut de ardentius diligamus.Gemino more deus respicit vel ad veniam vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petriim. Ad vindicta, sicut du facta Sodomorum, cu se descensurum de visum testatur. Trimoda ratione deus quos voluerit percuti id est,ad damnationem reprobos,ad purgationem quos errare videt electos, ad propagandam meritorum gloriam iustos.Primo nanq; modo Aegyptus caesa est ad damnationem Secundo modo pauper Lazarus ad purgatione Tertio modo percussus est Iob ad probationem Flagellatur homo plerunq; a deo ante peeeatu ne malus sit, ut Paulus qui Sathanae angelo instigante carnis tolerabat stimulos.Fagellatur etiam sost peccatum ut corrigatur,sicut ille in ApostoIo,qui traditus est Sathanae in interitu carnis, ut spiritus saluus esset.

Non tamen iuste murmurat etia qui nescit cur Vapulat.Na deus ideo plerunq; iustii flagellat, ne de

si iiii

132쪽

iustitia superbsens cailat. In hac vita deus tanto magis studet ut parcat, quanto magis expectando flagellati sed alios ferielido corrigit,alios vero feriendo interficitiferEdomaq; corrigit de O dicit,Ego quo, amo alguo de castigo. Alios feriedo perimit, quos incorrigibiliter delinquetes aspicit, quosq; nota sub distiplina in filios pater, sid districta danatione.vt hostes Se aduersarios percutit. De quibuit dicit,Flagello inimici percussi te castigatione crudeli.Et iterum Quid clamas ad me super c5tritione tua insanabilis est dolor tuus Unde nusquiso; festinet timeat ne simul feriat vita ei cu culpa.plagellum nanque tunc delet culpam, cum mutauerit vitam.Nam cuius mores non mutat, actione, hon expiat. Omnis diuina percussio, aut purgatio

vitae pri sentis est,aut initium phenissequetis Nahi quibusdam flagella ab hac vita inchoant Minatet hale reussione perdurant.Vnde per Moysen domihus dicit,Ighis exarsit in ira mea, ardebit usq; ad inferos deorsum . A quibusdam dicissilet,Non iudicat deus bis in idipsum:qui tamen non attendunt illud quod alias scriptum est, Iesus populum de terra Aegypti liberas,secudo eos simo crediderut perdidit.Quanuis enim si una culpabis non percutitur, una tame percussio intelligitur,quihic coepta illic perficitur,ut in his quς omnino non corriguntur,praecedentium percussio flagellorum, sequentium sit mitium tormentorum. Hinc est quod in psalmo scribitur,operiatur sicut diploide cofusonesia. Diploi enim duplex vestimentum est, quo fisuraliter induuntur,qui teporali poena de celei

.la amnantur. Vnde Asieremias ait, Cottitio su

133쪽

sei contritionem,id est, gemina damitatio, dealade in futuro seculo .Et idem alibi, Duplici cotritio ne colere eos,id est,gemina poena, p senti scilicet te futura .Quibusdam feci et dei iudicio hic male Est,illic bene:scilicet ut dum hic castigati eorriguntur, ab terna damnation*aiberentur. Quibusdam vero hic bene est,illic male: sic ut diuiti illi aecidit, qui hic potetiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incetidiis traditur cruciandus.Porro quibusdam hic male illic male est, quia corrigi nolentes, flagellari in hac vita incipiti Mim terna percussione damnantur.In tanto quosdam imis hiergi desperationis profundo, ut nec per flagelu valeant emendari.De quibus recte per prophetam dominus diciti,Frustra percussi filios vestros, disciplina non receperunt.Ρlerunque iustus plangit quia nescit vir um pro omnibus suis peccatis praestentia patiatur Πagella,an pro uno tantur,1 de nescit quae

iit culpa illa ' o qua meruit eiusmodi pati suppli cia, pro ipso ambiguo maxime in moerore versiatur.Quanuis nagella praesentia iussu a peccatis absoluunt,adhuc tamen sub metu vindictae turbatur, he instantes ei plagae no sufficiant ad purgada delicta.Proinde ergo dum pr sentia patituri futura pertimescit: quodammodo, sicut ait propheta, pro suis peccatis duplicia recipit. De infirmitate carnis Cap.3 Sse nonnullos eiusdem qualitatis homines E qui nesciant corrigi nisi alios viderint lagellari,sicq proficiunt comparatione malorum,dum sibi id accidere timent,in quo deperireolios videat. Quosdam deus videns nolle proprio

134쪽

voto eoirigi,aduersitatum lagit stimulis quosdari

etiam prae iens multum peccare posse,in salutem flagellat eos eorporis infirmitate ne peccent, ut eis visitus sit frangi languoribus ad salutem animae, si manere incolumes ad damnationem. Visitatio dei nee semper in bonum accipitur,nec semper in malum.In bonum enim accipitur,sicut est illud, Visita nos in salutari tuo. In malu vero, iuxta illud, In tempore visitationis suae peribunt. Tribus ex causis infirmitates accidunt corpori,id est,ex peccato, ex tentatiohe, ex inteperantiae passione: sed huic tantii nouissime humana potest medicina succurrere,illis vero sola pietas diuinς misericordi .Qui valetiores sunt fant,utile est illis infirmariis no peccare,ne per vigorem sanitatis illicitis sordidentur cupiditatum luxuriet desideriis. Duritia quae

metem premit nec sentitur, utiliter mutatur in carne,ut sentiatur atq; intellecta emendetur. Nam cutius vulnera carnis sentiuntur lanim ς: ideoq; per carnis flagella errantes citius corrigutur. Hoc quippe indicat in Pauli oculis squam fili fidelitatis, quet

dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis,confestim resoluta est duritia mentis. Est pernitiosa sanitas quae ad inobedientiam hominem perducit.EE salubris infirmitas, quae per diuinam correptionem mentem a duritia fragit Langor animae,id est,peccatorum infirmitas pernitiosa est, de qua etiam Apostolus ait, Quis infirmatur ego non infirmorὶQuis scandalizaturae ego no rori Nam infirmitate carnis utilem esse idem Apostolus approbat dicens, Quando infirmor,'unc fortior sum.

135쪽

CDe tolerantia diuinpeorreptionis Cap. . Vrmurare in flagellis dei peccator homo Μ no debet,quia maxime per hoc quod Eorripitur emendatur.Vnusqui' autem luc leuius portat quod patit, si sua discusserit mala pro quibus eli infertur retributio iusta.Discat non murmurare qui mala patitur,etiam si ignorat crur mala patiatur:& per hoc iuste se pati arbitretur, pquod ab illo iudicatur, cuius nunquam iniusta iiidicia sunt. Qui flagella sustinet contra deum murmurat, iustitiam iudicantis accusiat. Qui vero se cognoscit a iusto iudi celati' d sustinet etiam si pro quo patitus ignoret, per hoc iam iustitieatur, per quod seipsum accusat. dei iustitiam laudat. Dum ex rebus prosperis utilia iustus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum ladauersitatibus tangi, quatenus eius patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant hi qui prosperitatis eius temperatiam agnouerunt. Qui passionibus anim insidiante aduersario cruciatur no iccirco se credat alienari a Christo,quia talia patitur, sed magis per hoc deo commendabilem se esse existimet si dum haec patitur, laudet deum potius non accuset. Ad magnam tilitatem diuino iudicio mens iusti diuersis passionia tetationibus agitatur, pro quibus si deo gratias egerit, sitaeq; culpae udd talibus dignus sit, deputauerit,hoc quod ex passione tolerat,ei pro virtutibus deputabitur: quia diuinam agnoscit iustitia, suam culpam intelligit,

136쪽

Vitis calamitatum tentationibus mens iusti

in hae vita pulsatur. Vnde de optat ab hoe

seeuto sunditus euelli quo de runis area de fixam illie securitatem inueniat.1nter eas poenas quas iustus ita corpore patitur,atque eas quas mente per fraudem diaboli tolerat,multum interest.Nagrauius fert quas interius luget,quam eas quas exterius sustinet.Has enim doeo euitat tempore, illas vero nec loco nec tempore potest euitare Nam amplius tentat electos diabolus si dei voluntasse mittit.Tentando autem sanctorum prosectibus seruit,etsi nolensrutilitati tamen sanctorum seruit diabolus,quando eos tentationibus suis no decipit, sed potius erudit. Nam tentationes quas ille ad humanum interitum mouet,interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate conuertit.Insidiae diaboli atq; astutiae, quanuis hue atq; illuc quaerentes quem devorent diffindantur, potestate tamen diuina non egrediuntur, ne tantum noceant quatum

malitiose contendunt. Nam quomodo sanctoru virtus tanta tolerare potuisset, si iuperna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non refrenaret. Et licet diabolus tentationem iustis semper inferre cupiat, tamen si a deo potestatem no accepit,nullatenus adipisti potest quod appetit.Vnde&omnis voluntas diaboli iniusta est, tamen permittente deo omnis potestas iusta. Ex se enim tentare quoslibet iniuste appetit,sed eos qui tentadi sunt, de prout tentandi sunt,non nisi tentari deus iuste pes

mittit.vnde etiam in libris Regum de diabolo seriptum est: quia spiritus diti malus irruebat in Saul.

137쪽

ubi iuste quetritur,si domini,eur malus si maIus,cur domini dicat λSed duobus verbis coprehensa est dei potestas iusta, de diaboli voluntas iniusta.Naspiritus malus per nequissimam voluntate, idem spiritus domini per acceptam iustissimam potestatem. Diabolus no est immissor, sed incentor potius vitiorum.Neq; enim alibi concupiscentiae sementa sueeenditi nisi ubi prius prau eogitationis delectationes aspexerit:qui si a nobis spernitur, sine dubio ille confusus abscedit, statimque franguntur iacula

concupiscentiae eius,eontemptaeq; iacent, sine Iuce faees illius.Sollicite hostis insidias intelligere pariter cauere dei seruum oportet,sicque innocentia vitae existere simplice,ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simpli citati non miscet, iuxta prophetam columba est sducta non habens cor.Sed ideo eolumba,quia simplex:ideo autem cor non habes quia ignara prudeliae est.Saepe fraus Sathanae sanctoricordibus aperitur,quando per speciem boni angelum se simulas lucis dum nititur electos decipere,detegitur atq; c5 lenitur. Sie ierba fallacis doctrinae deus sanctos sitos faeit intelligere,quatenus diabolicum err0ren

interius cognoscat,ae sollicite caueat. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum de malum pr diti ratione diiudicent, ne eos diaboIus per speciem boni fallat Haec est enim percunctatio Iosue dicentis,Noster es an aduersariorum p Propter hoc Hieremiae dicitur,Si separaueris pretiosum a i-li,quasi os meum eris.Tunc enim bene.de se iudicat sancti,quando ab eis deus fallacia dςmonum tenta .rrienta facit intelligi. Multi decipiuntur a diabolo,

138쪽

de ignorant se esse deceptos Ose prophetae testia monio declarante, Comederunt,inquit,alieni robur eius. ipse ignorauit Alieni nanque maligni

spiritus significantur, qui virtutes mentis colaedunt,sed hoc corda negligentium non intelligunt. Tanquam inermis diabolus vincitur,quando de aperta iniquitate hominem deprauare conatur Armatus vero tunc incedit, dum per speciem sancti talis de vimiris ea quae sancta sunt destruit: quando de qui decipit ut sua detrimeta non sentir, sed tanquam sint virtutes,qui,siunt vitia sectatur diligit in oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror eius vilis est. Ab incredulis vileo timetur, a fortibus in fides vermis contemnitur,atque ad momentum ostensus repellitur. Qui

suggestiones diaboli non recipit,in eius insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cuius si capiti, id est,primae suggestioni no resistitur, totus in interna eordis dum non sentitur,illabitur.Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt:quae si non caueatur sed per usum in consuetudinem transeant, in ouissimis fortiter conualescunt: ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincatur.Cum in tota vita diabolus hominem praevaricari cupiat,amplius tamen in fine molitur decipere. Hine est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum, Et tu insidiaberis calcaneo eius,quia nimirum homine quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit,in nouissimis supplatare disponit.Proinde qua-uis quisque sit iustus, nunquam necesse est ut sit in

139쪽

LI BAE R VII. DAliae vita seeurus sed semper humilis caueat, semperque ne in fine corruat, selicitus pertimescat.Dra bolus suis fautoribus blanditur, dei vero seruis molitur tentamenta contraria, exemplo domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat contra eos eXtrinsecus pugnat Et qui intrinsecus amisit dominum, exterius commouet

bellum. Tunc contra eum quem possidet diabo Ius acrius saeuit, quando se virtute diuina ab eo expellendum cognoscita Vnde immundus spiritus tunc discerpsit grauius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est. Quod factum ad Iob verba respicit, ubi in nouissimis Vehemoth caudam suam quasi cedrus astringit Ilus contra eos diabolus diuersis tentationibus insistit,qui postunt aliis sua utilitate prodesse vidum illi impediuntur,non proficiat, qui docendi sunt Malignus spiritus hoc quod intra nos mundare cupimus,sine intermissione tentae

iterum sordidare. Sancti autem eorum insidias pr fago spiritu praecognoscunt, de quicquid in seme ipsis terrenii sentiui,indesineter operibus sanctis atq; virtuosis exhauriut,ut de intimis puri inuenian- ur.Eode blandimento decipiutur nunc per diabo tum homines, quo protoplasti in paradiso sim decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum tentando deludit. Nunc enim promi Bis decipit,nunc rebus transitoriis quasi necessariis

illicit,nunc etiam ipsa inferni supplicia quasi levia

140쪽

de transitoria suggerit: quatenus feror corda in cupiditate lasciuiamq; dissoluat iecuinq; ad tartar ducat. Argumenta machinationum malaruq cogitationum semina,quasin cordibus hominum diabolus fundit:ita saepe undiq; captam implicant mentem,ut ex qua parte euadere quisq; tentaverit, sine

periculo exire non possiti veluti ii i*res hoc facere, quod si seceris pecces:si no feceris,reus periurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut euadedi aditus p

teat,minora potius eligenda sunt,' maiora vitentur. Diabolus quando decipere quenquam quaerit, prius naturam piuscuiusq; intendit, inde se applicat:vnde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos pro excrescente humore facile inclinari ad vitia e spicit, viseeundum humoris conspersionem adhibeat aentationem Lege Balaam qui in figura di boli contra populu dei, dpe ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros.Nam 'ut aquam alicubi deducit,non eam per aliam partem mittit,nisi bi 1mpetum eius intederit. Nullus culpam existimet quam ex conspersione propria sustinet:sed quantum valeteontra id quod tolerat,pugnet. am si compassio piceditur,tentationi vel vitio nequaquam resistitur.

Ideo diabolus in sacris eloquiis v hempth, id est,

animal dicitur qui de coriis lapsis ad terras eci- dit, iuxta psalmistam,tumentis insipientibys comparatus.Ideo Leviathan,id est,serpens de aquis di uitur,sia in huius seculi mari volubili versatur astuti . Auisvero propterea nominatur,quia per superbia ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis