De summo bono lib. III, : omni hominum generi quàm vtilissimi..

141쪽

appellatur,quia pro suo merit aere quasi atris pro

carcere meruit:Vehemoth terram, quia ut animal

brutum in imis delectatur:serpens, eo quod in huius seculi mari insana iactetur fluctuatione Exinde enim op per membra sua diabolus operatur, sorti tu vocabula:ita ut quod singuli agunt incitante ilIoipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus unde animal est, hoc est,per carnis luxuriam tentat unde serpens est,hoc est cupiditatis ac nocendi malitia. Quem auteria nec sic decipit,insidiatur ei, unde auis est: hoc est, superbiae ruina. Vndiq; enim dolo praeparat, quousq; inueniat viam, per quam incautum decipiat. Aliud est intrare εtem cuiusqua diabolum,aliud vero inhabitare Nade in cordibus sanctoria diabolus ingreditur dum malam stiggestionem insinuat: sed non habitatrineis,quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore eius sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum eius.Et si subrepat metibus electorudiabolus, non autem in eis requiescit, sicut insordibus reproborum nam calore fidei mox excitaIur, ut exeat ab electis. Nonulli quos iam auido ore diabolus deuorauerat,rursus diuini iudicii occulta miseratione ab eius ore eripiuntur, saluti restituuntur.Nam saepe multos quos antiquus hostis luxuviae voragine immersos tenuit,potentia diuina per poenitetiam ab eius faucibus traxit.Quomod*bonorum interitum prophet electam dicit esse diaboli esstam dum alibi scriptum sit de illo scensi si s ut bos comedet:nisi , in oculis dei scenissint qui electus cibus secundum homines esse videmur. Ac per haec qui de bonorii numero pereunt, apMd hQ

142쪽

mines electi apud deum foenum existundisium diabolus iam deglutisse dicitur, que iam perfecto scelere Ueuorare videtur Eum Vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illeeebris mordet ut deuoret adhuc quasi in maxilla mandit.

Vnde lautus habet stimulos carnis quibus humilietur,n5 habet peccandi perfectione qua deglutiatur.Os diaboli verba eius sunt Verba vero eius inspirationes occultisunt, quibus corda hominu alloques occultis vrit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitate,quia sponte no corrigutur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiedi eos daemones corporaliter habeat potestate, terroribusq; eoru afflicti humilientur, poeniteat de salvetur Sicut d Apostolus Corinthiis scribes dicit, Tradere huiusmodi hominε Sathanae in interitum carnis,ut spiritus saluus sit in die diri Vtile est eiuquosdam peccantes ut in anima fatuentur, Sathan et corporaliter deputari: quatenus ex prςsenti correptione futurum iudicium timeant &de caetero delinquere caueant.Quidam autem potestate daemonum ad emendationem deputantur,quida vero

despecti ad solam perditione traduntur. Nuquam vacat diabolus aduersus homine iustum Aut enimetribulationes cordis illi exaggerat,aut dolores corporis suscitat.Hinc est quod Apostolus ait, Datiis est mihi stimulus carnis lane pangelus Sathanae, qui me collaphiset.Saepe mentem iusti variis vexationum doloribus vis daemonum eruciat unde Minterdum usque ad desperationis angustiam coartatur .permanenti autem in des amore antinet, ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam liue in anι

143쪽

ino sue in corpore per instinctu immundoru spirituum qu etlibet aduersa iustus patiatur,ex de utiq; permissu id patitur. Quod si hoc ipsium ad dei gloria humilis referat, dicati pro corporis passione ob dixit, Si bona suscepimus de manu domini, mala autem quare non sustineamus iste qui sic loquitur non separatur a deo,sed coniungitur,quali bet atroci angustia torqueatur. Multa iustus aduersia in anima patitur instigatione daemonuria, se talibus tentamentis perire a Vita terna non potest, quia pius dominus ad damnationem culpae no re

putat quod de suae maiestatis permissu nolens, qui patitur portat. Nam ibi peccamus, ubi cupiditate vel voluntate deflectimur. Ubi vero violenter ad dicimur, de si facinus aut flagitium non est, miseria tame pro flagitio facinore est. Sed qui desipro irrogata laudat miseria, commisis proculdubio caret facinore. De tentamentis si,mniorum. Cap. s. Lerunque daemones in noctibus occurren-Z tes humanos sensius per visiones coturbat,

ut formidoloso set timidos faciant.Aliquoties etiam ex desperatione peccatorum mentem couersi per soporem conturbant, horridaq; gehennς supplicia immittunt.Nonnunquam autem dc aper' a impugnatione grasse antes humana corpora Verberantu quod tame deo permittente malis fit ad vindictoa,iustis ad tolerantiae gloriam Plerunq; immudii spiritus eos quos incumbere in seculi amore co-spiciunt dormietes quadam vana spei prosperitate illudui. Quos la vero quos formidare aliqRa aduersalsentiut, dormietes inani terrore cocutivi. Sicl

i ii

144쪽

miserorum corda variis illusionibus tentantes mo do vana prosperitate demulcent, modo inani se midine terrent. Qui autem nullis aut raris conscii sunt delictis,aut nunquam aut raro terroribus fatigantur nocturnissed pacato somno quiesceres:interdum etiam per sopore quaedam arcana mystica contuentur ac videt.Qui vero corda sua grauioribus vitiis polluerunt,conscientiae pavore illus,species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diuersis illudit imaginibus odequos vigilantes in vitia traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. Nonnuqua etiam electorum mentes horrendis imaginibus somniorum spiritus immundi terrificare conatur, quos vigilantes vitiis tentant nec superant, acriter dormientes impugnant.Sancti autem I ad momentum huiusmodi visionibus comoueantur.'mox tamen euigilantes illusionum vanitates despiciut, intentionemque suam protinus ad deum conuertui. Diuersae sunt qualitate, mniorum Quaedam etsi ex saturitate seu inanitione occurrunt:quae etia per experientiam nota sunt. Q aedam vero ex propria cogitatione oriuntur nam saepe quae in die cogitamus,in noctibus recognoscimus Nonnullae autevisiones spirituum immundorii fiunt illusione Salomone probante, Multos,inquit, errare fecerunt somnia de illusiones vanae. Porro quaedam ius o fiunt modo,id est, supernae reuelationis mysteris,sicut legitur in lege de Ioseph filio Iacob,qui per somnia fratribus prς ferendus pr dicitur. vel sicut in

euangelio de Ioseph pon Mariae, qui ut fugeret

cum puero in Aegyptum somnio admonetur.NQ-

145쪽

nunquam 'ermixte accidunt visiones,id est eoiagitatione simul illusione atque item cogitatione reuelatione Daniele dicente, Tu,inquit, rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post saec. Qui reuelat mysteria ostendit tibi quae futurisiunt.Et inde saepe ea in quibus cogitationum no strarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu reuelantur,dum requiescimus. Quannis non nul Ia vera sint somnia,facile tame credi eis non opus est: quia diuersis imaginationum qualitatibus orisitur, unde veniant raro consideratur Tam facile σigitur somniis fides habed non est, ne forte Sathanas in angelum lucis se trafformans quemlibet incautu fallat, aliqua erroris fraude decipiat Non nunquam interdum daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos obseruant,eisque illudunt,ut quaedam somnia non aliter eueniantes ostenduntur.Vt enim in multis fallant, interdi vera pro nunciant Sed quis ita accidant, contemnediiunt, ne forte de illutione procedant, recolentes testimonium scripturae dicetis, Si dixerint vobis, ita evenerit non credatis.Somnia similia sunt auguriis,&qui ea intendunt reuera augurari noscuntur. Non esse vera somnia,quae cogitat animus die noctuq; sibi imaginatur. Mentes enim nostrae nonunquam

ipsa sibi somnia fingui. S pedum priora mala per

tristem memoriam ad mentem reductitur, per l, cgehennae thdictam in nobisipsis recolendo imaginamur.Huiusmodi mentis imaginationes, quae aut

de praeteritis admissis aut de futuris suppliciis memoria vigilantibus fiunt, ter visiones P mniaq;

occurrunt,cogitationum mentes cocutiunt. Nam

146쪽

una vi memoriae fiunt utraq; sive vigilantibus iuε

Hormietibus nobis Tenui enim admonitione horribili pavore etia per quietem cocutimur: ri grauia sunt quae commistriatis, quam dura quae pertimescimus mentis aspectu etiam in somnio c6nte piamur Non esse peccatum quando nolentes isti aginibus nocturnis illudimur: sed tunc esse peccatusi anteq illudamur, cogitationis affectibus praebe niamur.Luxuriς quippe imagines quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in anima apparent, sed innoxiae, si non concupiscendo occurrant. Qui nocturna illusione polluitur,quauis etsi extra nae moriam itirpium cogitationum sese praesentiat inquinatum,tanien hoc ut tentaretur culpae suae tribuat,suamq; immunditia in statim fletibus tergat. De Oratione. Cap.P.

oc est remedium eius qui 1tiorum tent μΗ mentis exaestuat, ut quotiens quolibet tangitur vitio,toties ad orationem se subdat, tria fremiens oratio vitiorum impugnationen extinguit Tamen perseueranter intendere oportet ahimum nostrum orando atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima inientione superemus,ac tandiu insistere, quous' persis endo vincanius Nam negligentes orationeS, nec ab ipso homine ina petrare valent quod volunt. Quando quisque orat,sanctum ad se spiritum ad uocat: At ubi aduenerit,confestim tentamenta dae monum, qtu se mentibus humanis irra mergunt, praesent iam eius ferre non sustinentes effugiunt. Uratio cordis est,non labiorum.Neque enim ver-

147쪽

ba deprecantis deus intendit, sed oraῆtis cor aspi

est .Qudii si tacite cor oret,& vox sileat: quavis homines lateat, deu laterem potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio orare corde sine sono vocis quam solis verbis sine intuia

tu mentis. Nunquam est sine gemitu orandum. Nam peccatorum recordati moerorem gignit. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, smagis reos tunc nos esse cognoscimus.

Ideoque cum deo assistimus, gemere fere debetamus,reminiscentes quam grauia sunt scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. Mens qualem se in oratione offert talem post orationem se conseruet. Nam nihil proficit oratio,sidentio committitur, unde iam iterum venia postuletur. Ille enim recis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui

postulat, delinquendo non iterat. Mens nostra coelestis est: tunc orando deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur Apta est enim ad bonum in sua natu-

.ra, in aliena vero turbatur.pura est oratio quam in suo tempore secuti no interueniunt curae,ionge autem est a deo animus,qui in oratione cogitationi bus secuti suerit occupatus. Tunc ergo veraciter Oramus,quando aliunde non cogitamus. Sed val.

de pauci sunt qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint difficile tamen est ut sempersint. Mens quae ante orationem vacans a deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in Orationem venerit, confestim illi imagines reru, quas nuper cogitauit occurrunt, aditumque precis obstruuu

i iiii

148쪽

he se mehs libera ad coeleste desiderium erigat. pu

gandus est itaq; primum animus atq; a tempora ..tium feru cogitationibus segregadus, ut pura acies cordis ad deum vere dc simpliciter dirigatur. Nam reuera tunc limpetranda diuina munera credimus: quado simplici affectu assistimus,cu oramus.Multis modis interrumpitur orationis intentis,clum se per incuriam vana mundi ingerunt in cuiuscunq; orantis animo.Tunc autem diabolus magis cogitationes curarum seculariu humanis mentibus ingerit quatido orantem aspexerit. Duobus modis oratio impeditur,ne impetrare quis' valeat postulata,hoc est i aut quisque adhuc mala comittit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum dii quis' a semetipso absterserit: protinus securus studio orationis incubit, ad ea quet impetrare precibus cupit, metem libere erigit. Qui laeditur holi desistat orare pro se lςdentibus: alioquin iuxta domini sentetiam peccat qui pro inimicis non orat.Sicut nullum pro it in vulnere medicamelum si adhuc ferrum in eo sit,ita nihil proficit oratio illius,cuius adhue dolor in mete,vel oditi manet in pectore. Tantus debet esse orantis erga deum affectus, ut no desperet precis effectum.Inaniter autem oramus si spei fiduciam no habemui, Petat ergo ut Apostolus ait, nusquis' in fide nihil dubitans mam qui dubitat similis est undi ma- iis quae a vento fertur atq; dispergitur. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiducia, qui adhuc inhraeceptis Di pigritat, peccadi recordatione de-

149쪽

Iectatur .Quin raeceptis dei auertii, quod in oratione postulat accipere non meretur, nec impetrat

ab illo bonum quod poscit, cuius legi no obedit. Si enim id quod deus prccepit facimus id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptu est,

Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio eius execrabilis erit Multurn apud deum utraq; si hi necessario commendatur , ut oratione operatio opere fultiatur oratio. Unde etia Hieremias ait, Levemus corda nostra cu manibus ad deum Corenim cum manibus leuat, qui oratione cum opere subleuat.Nam quicunque Orat io Operatur,cor leuat manus non leuat.Qui' vero operatur de non orat,leuat manus d cor non leuat. Sed quia operari necesse est de orare,bene iuxta trunq; dictum est, Levemus corda nostra cum manibus ad dominum,ne de negligentia mandator corde re prehendamur dum salutem nostram obtinere aut sola oratione aut sola operatione contendimus. Postquam bobum opus agimus,lachrymae oratio- nulla fundantur,ut meritum actionis 11umilitas impetret precis.Culpabiliter manus ad deum expania

ait,qui facta sua orando iactanter prodit: sicut Pharisaeus in templo iactanter orabat,seq; magis quam deum de operibus iustis laudari volebat. Quorundam oratio in peccatum conuertitur, sicut de Iuda proditore scribitur. Qui enim iactanter orat laude appetendo humanam, non solum eius oratio non delet peccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatu. Sic Iudaei de haeretici qui licet ieiunare de orare vi

deantur,eorum tamen oratio non delet peccatum,

nec ad purgationis proficit meritum sed mutaturi v

150쪽

potius in peccatum.Ideo interdunporatio electors una in pressuris eorum differtur, ut impioru per uersias augeatur. Verum dum iusti temporaliter audiuntur,pro eorum fit salute, qui eos affligunt: ut dum illis temporali remedio subuenitur,prauorum oculi ad conuersionem aperiantur. Vnde de trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonosor deum verum agnosceret.Sicut propheta in psalmis ait, Propter inimicos meos eripe me. Proinde tardius exaudiuntur quorundam orationes,ut dum differuntur fortius excitati maioribus Prietiniis cumulentur, exemplo pruinaru repres sione messium,in qu bus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. Quoties orantes non cito exaudimur,nostra nobis

facta in oculis proponamus ut hoc ipsum quod differtur diuinae reputetur iustitia . culpae nostrae.

Interdum ud perseueranter orantes non cito exaudimur, utilitatis nostrae est non aduersitatis. saepe enim multos deus non exaudit ad voluntatem,ut exaudiat ad salutem. Multi orantes non ex audiuntur, quia prouidendo illis deus meliora quam petunt reseruat,sicut contingere solet paruuiis,qui ne in scholis vapulent deum exorant, sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis Deprecantur enim deum pro nonnullis vitae huius commodis vel aduersis. Prouidentia vero diuina temporaliter eorum desiderio minime consulit: quia meliora illis in aetex- num promittit oratio priuatis locis oportunis funditur,magisque obtentu impetrat, dum deo latum