장음표시 사용
291쪽
diliit his & gloriam.Postulantia stibilitas. Vnde iscit: Α dit nobis Ber n. dicens: Cum iam in hiis diutius su ari. Postulet autem in fide nihil haesitans. Fides autem exercitatus, rogat tibi dari lumen deuotionis siues
acia. -mentem stabilitati Unde Dionysius dicit quod circa
T. veritatem vere existentem,& non errantem, versatur
fides diuina , quae est stabilis colloeatio et edentium, collocans eos in veritate,& connrmans.Sic igitur patet. qualiter est 1 Deo sapientia Quare a. &inu
nienda,&qualiter est a Deo postulanda, & possidem da. Nobilis enim animae possessio est.
ex dono sepientia dies stiritualis
OVarto videndum est, qualitet ex dono sapientiae
in me te humana dies spiritualis oriatur. De quo pientiae diem aerenissimum, Ac sabbatum mentis. in quo tamquam emeritus miles, in laborib. vivas abs labore, ut quod prius cum amaritudine Se coactione tui spititus iaciebas,de cetero iam cum summa dulcedine peragas,dc delectatione.Verum quidem ad hane per ionem paues, ni fallor,peruenium in hae vita. Multi enim tota vita sua ad hoc tendunt, & non pe tingunt, qui tamen plene post hane vitam recipiuntiquos hie dispensatiue negatum est. Abiiciamus igitur m . t 3. Opera tenebrarum,& induamur arma lucis sie ut in die honeste ambulemus.Hγ dies septimi doni,scilicet sapientiae significatur per diem septimam, quae vespera non habet. Cuius ratio est,quia sicut dicit Anselmus. II. ae m.
notandu est, quod cu sapientia sit quasi sol luces ra- B in libr. de senilitudinibus , donum sapientiae pertinet M
tiom cognitionis,&serues ratione dilectionis vituque enim horu inuenitur in sapientia, ut ex prsdictis patet.)Ideo donum sapi Eliae causat in anima diem lucentem cognitione, & se tuentem dilectione. Quare Alanus de planctu naturie dicebat Sapillia est sol, per quem lumen mentis diescit in tenebris,cordis oculus, tructus internae dilectionis,delitiosa animae paradisias. Haec in caelestem terrenum,in immortalem eaducum, hominem in Deum deifieae mutationis auctoritate conuertit .Hanc fluminosam sapientia desiderauit qui dicebat: Inuocaui & venit in me spiritus lapientiae,& infra:Proposui pro luce habete illam, quoniam inextinguibile est lumε illius,de venet ut mihi omnia bona ad vitam contemplativam,quae est optima pars,quam σMaria elegit, quae non auferetur ab ea. Sed magis in patria perficietur.Vnde Glossa ibid. dicit sici Contei plativa,vita hie ineipit,& in coelesti patria perficit utrquia amor est ignis qui ardere ineipit, sed eum ipsum
quem amat videbit. amplius in amore ignesiae t. Et Greg.in Mor.expones illud verbum dieit,Activa vitae mor. L. Copera cum corpore transeunt, contemplativae autem vitae gaudia melius ex fine conualescunt i quare non
deficient, sed sine fine manebunt. Quale secundum Psalmista: Melior est dies una in atriis tuis super mil--.lia, quia in illa die septima quietis,quae nullam vesperam alleuius finis habebit, mens eontemplativa petpariter eum illa,& innumerabilis honestas per manu Cimisormem spiritum aeternaliter requie seit, flicens illius. Sapientia pro luce habenda metito est, quia ipsa totum regnum animae dirigit, non solum in contem plandis, sed eram in agendis: quia sapientiae donum non solum est speculatiuum,sed etiam practicii. Vnde etiam dieit: venerunt mihi Omnia bona pariter tu illa, quoniam omnium bonorum mater est. Tullius primo de legibus dieit sie: Mater omnium bonarum retu est sapi Elia,qua nihil uberius,nihil praestantius. quia bonum vitae datum est. Haec enim cum ceteras res omnes
docuit, tum quod dissicillimum est domit,ut nos nosceremus. Haec ille. Sequituri Et venit mihi innumerabilis honestas per manus illius & laetatus sum,quonia antecedebat me ista sapietia.Nam decor,& maturitas eum Psalmista: Haee requies mea in saeeulum iaculi, hic habitabo; quoniam elegi eam
uale conuiuium per donum sapientiae menti praeparetur,er de primo conuiuio quod in te in corpore humano existenteter donum.-pientia Spiritus sanctus cesebrat. OVinto videndu est qualiter Spititus sanctus per
donum sapientiae in die illius id est in illumin Iione sua,e5uiuium spirituale menti praeparer,da quo notandum est,quod s. Bern. in lib.de diligendo Deo.
honestae vitet in iure sapientiae inuenitur,ab his qui in ultra medium libri dicit, quod . sapientia triplex cele-
tim tameα Cibat in hae vita laborantes , potat post
hane viam quiescentes, & inebriat in aeterna vita re mantes scilicet beatos.Primo enim in earne mortali. ores manuum nostrarum manducamus, cum taliquali labore mastieando quod glutiendum est. Post morte vero in vita spirituali iam bibimus, auissima quadam facilitate , eorpore absorpti.Tandem in redi uiuis eorporibus in vitai mort si inebriamur mi- .ra plenitudine exuberantes. are sponsus in Cati eis dicit comedite amici mei ante mortem, bibite ch tissimi post mortem,& inebriamini thatissimi postresurrectionem. Et ibidem dicit Bern. sic:Inter istos t men differentia est Nam hi qui in earne grauati sunt, regno animae,& conuiuio sapientiae commoratur.Dicit enim Bet n. in sermone quodam super Canti sciIn Ca t. s e s s. sapientia est maturitas. ideo superest, deeotem illiust si me. quae tamus, sine quo nemo Deo placere potest, decor autem iste honestum dicitur. De honesto autem exterior conuersatio interrogetur, non quod ex ea honestum procedat,sed per eam exeat latas.Na in conses tia est habitatio eius & origo. Si quide claritas eius, testimoniu conscientiae est. Nihil hae luce clarius nihil hoe testimonio gloriosus . cum veritas in mente fulget, & mens in veritate se videt, quod in nullo cε- scientia erubestat praesentiam veritatis, quo cogatur auertere faciem, quasi confusam,& repercussam, lumine diei.Sequisin. Hie plane illud deeorum est,quod
mine a st .ae mi Q. raac plane Illua aecorum eit,quoa men linerentia et t. am tu qui In carne grauari iunis a
super omnia bona animae diuinos oblectat aspectus, E de adhue viuunt,amici dicuntur,pro charitate, quam hoe dissinimus honestum .sequitur. Cum aut decor huius claritatis, abundantius intima eordis repleuerit, prodeat foras tanquam lucerna subnisdiolum ammo lux in tenebris lucens laxete nescia. Porro hune dctorem fulgente vel efiit gentem,&velutiqvibusdaradiis suis erumpentem et is simulacrum empus ex ditandit per membra & sensus,quatenus ibi. mois reluceat amo sermo, ectu incessus, dem.A. cetera omnia hominis.HMBern.lahae igitur die siue lumine sapientis,totum regnum animae illuminatur, tota actio hominis honestatur de omnis labor lab xantium eo luatium dinoratur.Quod etiam osten- habent: qui vero seluti sunt a cainis compedibus, eo' sint ehatiotes,quo ει proptiores de expeditiores sunt ad amadum.Porro beati merito chatissimi nominai, tui: quia de maiori charitate inebriantur, de e5solam tur,ut insta patebit. Et dicit ibi de Bettiatdus: Anima fidelis,eomedit panem suum, sed heu in sudore vultus sui,quia manens in carne, adhue ambulat per fidem, quae tamen per dilectionem operatur. Porro ipsum opus cibus est.dicente Domino: Meus cibus, estat fa- ciam voluntatem Pariis mei. Nota, multi desiderant charitatem, sed nolunt laborare pro ea. Audi quid
292쪽
multiplieationem, dilecti a multiplicatur: multis te, A Spiritus sanctas eo luit Habet enim H se panis ille.
tio autem dilectionis est dulcis resectio manentis. De tribus in his tribus conuiuiis dicendu es .Piimo igit ut de conuiu ra eonuiuio primo, quod est edativum amicorum, quod P φ 3 Spiritu, sanctus per donam sapientiet celebrat in metes, o Lb. i existit in corpore. De quo Greg. is Mors. is dicit: Sapientia in die suo conuiuium Acu:quia me tem in aetetnotu spe & eertitudine reficit.Cuius ratio ISMI . .e est quia licui dieit Greg.in moralibus, Spes in aeterni- I si animum eligit, N ideo nulla mala,quae extetius tolerat,sentit, sed magis gaudet de hilarescit. De quo conuiuio est notandum, quod Richardus intractatu suo de diuersis affectibus dicit quod amor est dulcedo saporis intimi,a quo sapore denominat ut sapientia,&omne desectamentum. Quem nobis manducandum eum Angelis, in aeterna beatitudine conseruauit, de quo dicitur:Beatus qui manducat panc in regno Dei
Vbi dicit Aug.in Glossa: is est panis regni Dei iliqui dicit, Ego sum panis uiuus,qui de coelo deseendi: fnon cibus corporis, sed cordismo figurativus, sed vetus: non mortuus, sed vivus non traiisiens, ted permanens: non deficiens,sed aeternaliter reficies,& dulcitet satia .Hunc cibum docet comedere Origenes, exponens illud Cantici:Et fructus eius dulcis gutturi meo. ubi dicii sie: Da mihi Domine fructum dulcem, stu-ctum vitae a limae meae. Alius est,attolle deiideitu: nedictus est, sanctifica obsequiii:irnruribilis est,puti x bquanto quis ardentius amat,tanto suauius gutat.Igi- B fica affectum: aliis est,iaetifica animu .Et Gloil a dicit
tui seculum gradus amoris &sapietialis saporis, possunt distingui gradus esi uiuis spiritualis,quod Spiritus sanctus per donu sapientiae celebrat in mentibus
viventium,de in corpore laborantium. Nam inter viventes in eorpore,inquit Bern.ibid. quida sunt chati, 'quidani chariore ,quidam chatissimi quod Salomon innuit in Canticis, dicens:Comedite amici mei,& bibite,& inebitamini charissimi. Hi sunt eliari, qui la- uitantur ad comedendum:chariotes autem inuitatur ad bibendum rcharissimi autem inuitatur ad inebriadum. Ratio huius ordinis est,quia secundum mensuram dilectionis, etiam dispensatur & modus manife- R. LI. .d itationis ae sapidae degustationis,ut dicit Richardus.
ibide:Salutata sum ccclesti dulcedine de corpore suo. Sunt & illa serrula amicolu,de quibus habes supra in dono sesentiae,quae ministramur in mensia sacrae Seripturae. Sed cu iste cibus,in fructus benedictus. habeat in se delectamentiam omnis suauitatis. Ideo non solu, ut dicii Cantuariensisaeli duleis gutturi, sed & omni b. sensibus interioribus,& spiritualibus dulcis est,& eos consottat.Vnde iste cibus est dulcis visui,per eontemplationem limpidam. Dulce lumen, Se delectabile est s. coculis videre rapiemiae solem. De quo Propheta: Solε 'I nube tegam, id est,eorpore.Dulcis est auditui, per in ι
spirationem caelicam.Vnde dicitur:Bonis amici colas clani. i. aliis anima dulcoratur. Dulcis est olfactuuret suavita Amici auloen me dicuntur,qui tamquam hicipientes, D tem odoriseram,quia in odorem unguentorum tuorui
aliquem gradum charitatis attingunt mare dicuntur m no r intini εἰ,
amici Dei. Amicos autem Dei oportet mundum istulapi emerodite.Nam qui mundu diligit numeus Dei constituit ut, quia no est charitas patris in eo,ait Ioa. nes. Ideo tales indigem.vt i sapientia reiiciantur,per- aliquam degustationem spiritualis G lationis mispetentem eis aestum concupissentiae refrigerantis,ut ii imis i e &delectationibus abstrahantur, de paneia I M.ti . Dpientiali consoriemur. Hoc ostendit Hugo de Atra. νca Nee e. x Noe .ubi dicit sic:Postquam enim mens hominis quadam, ut ita dixerim, violentia , delectatione carnali
partim abstracta fuerit,necesse est,ut statim ia aliquid spiritualis gaudi j praegustate incipiat, ne si omnino Idelectatione aliena temansierit, quasi seme sine humo- mre, ad germen sapientiae conualescere nequeat. Fit ergo diuina gratia alpitat rivi cu animus pellictius a tot poreis passioni trus, desideriis terrenis exutus fuerit, quada statim insolita lςtitia pet sudatur,ut eo amplius amarum elle cognostat, quod deseruit, scilicet mundii, quod magis dulce sentit esse,quod inuenit,scilicet sapientiam.lllas enim mentes in aeternae dulcedinis desideri u trahit,quas nullius e5cupileemiae earnalis affectus solis teligauit Haee ille.. iei igitur die uecomedere,quia tamquam minus persecti in chalitate, eibum spiritualem disseilius sumul. Vnde Richardus loquens de ista commixtione mi tu dicit: Cerie qui
. comedunt, dum sumptum cibum massicant, Montino , . - ,
' nror vel qualicunq; labor illud in quo delectantur, G senes dicius pom l e nequaquain gratias egistini de ρ ξ μ ' Mitati eiun Nonne illi tibi .id ut eometaere, qui eum L introductione sua incesta vinatiam. nisi tria rella -- curtimus post eum, Dulcis est gustui, per masti ii nem sapidam, ut ait Petrus. Si tamen gustalli,quonia duleis est Dominus. Dulcis est tactui, per tenti ne amabilissina, de qua dixit amatrix eius:Tenui eu, nec dimittam. De hoc fiuctu vel cibo dicit Alexander Nechan ibi, sie: Isto fructu ciues superni recreantur. illo fluctu delectantur, illo fiuctu satiantur. Ideo oVirgo virginum, benedicta tu in mulieribus, & benedictus stinus ventris tui, ora quo & nos reficiamur, licet aliqhiali labore dulcis masticationis.
SEd quia in conuiuio spirituali mentis,existentium
in corpore non sufficit cibus sine potu,magis diligentibus de dilectis, unde clamam cum Maria: vinum I '. . . non habent. Ideo sapientia post inuitationem amicorum ad comedendum,se do inuitat magis dilectos, io amore exercitatos ad potandum, dicens: Et bibite Prea.ν. a vinumquod miscui vobis.Ratione huius ordinis ass- , gnat origines ibi4 licens:Non est plena resectio,i e omnimoda resectionis delectati omisi cum cibo potus 'riungatur. Et amica iam in amore exercitata, postquam
dirit si dilecto dulcibus resectam fluctibus, statim
subiunxit,se in cellam vinariam imioductain ab eodedicens:Introduxit me rex in cella vinariam. Vbiori- . , a
ita ulto studio, di multa meditatione vix possim ad ve- citatis delitias pertingere rice ille.Vnge sapientia vocat pilus ad eomes um, dicenς: Venite. medite Panem meum. Et quis est iste panis alius, ad quem sapientia inuitat,niit ille.quemSpiritus san in coelo praeparauici Quem spititus si eiulae in utero Visi- 'nis sormauit, ut dicit AmbiocQuem omni bas suis donis adornauit,ut legitur in uaias spuitus elia. ritati in igne passionis pistauit.Hoe enim est facti fi- eiu eoctu in clibano,de limita panis absta, set mento.Quε spiritus largitatis,in Sacramento cha atatis no bis communicauit χ:em quasi quotidianumstuta 1nus. Quem omni delectamento, de serotis spinit Opus S. Eouau. Tom. I. l nati xinultiplex vinum ex multiplici collectum vinei habuisset. Diu et stas enim poculi boni inelioris, &optimi diuersitatem desectationum generat. Haec cella uinalia, seut dicis vereellentis, est verbum aeternu, sapientia Patris,continens omnes theorias,idest reuelationes. quae plenissime continent vinumhititustigaudii, de ubertim futtiliant in aniantes.In hac namque cella vinaria, inuenitur omne genus vinianentes sanctas resciensi laetificas,secundu varios gradus amoris.ut ostedit Gloffa super illud: Introduxit me Rex incellini vinatiam, ubi dicit sic:Quam esto guttut meu e dulcedinem gratiae eius attingit, is a me retaeauli spi-pb amore t renorum insuperna traunacum
293쪽
sentimae si in rella vinaria noui meri odore in poculo conuersatio illius,nee taedium conuictus illius,sed lae, sim resecta. In hae cella inuenit vinu perspicuum,sue putum.vinum ignicum,uinum coditum, , cetera Euiusmodi,vina,vinum praecipuum appositum magnificentia regia dignu. Vinum quoque ut regia magnitaeentia dignum erat, abundans.& praecipuum ponebatur vinum perspicuum siue metu, di sui butum manups, b sapientifica, in Psalmo: Calix in nranu Domini, vini
meti plenus mixto.Vinum ignitum, incalesces hum, P heri r 3 a na praecordia in Esthei, postquam Astiterus vino lime aluerat Psalmista Incaluit cor meum intra me. vinuconditum, seu atomaticum, redolens pigmenta se stantia in Canticis: Dabo tibi poeulum ex vino codito. Sed quid haec diuersa vina tignifieant,nisi quosdastadus is aritatis,amatrices animas potantes de resi-6M 33. titiam,& gaudium, & amicitia illius delectatio bona. Sed nunc videndu est, quid sit illa ebrietas qua cli tissimi in conuiuio mentali sobrie in iamu .inqu3-- oDionysia dicit: In nobis squidem ebrietas in malo, ad Ti. m. .
dieit ut incomensurabilis adimpletio,& excessus mU D. iis,& sensitum. Ideo autem aut ibuit ut ebrietas in bono,qua nibit aliud est,nis superplena murium bonorum immensuratio, praeexistens in ipso secti dum causam. Se uri Dicitur ergo Deus inebriatus. oc exces upassis in eo quod his Omnib. peterninet excedendo
Omnem aiensurationem, & est extra Omnia. de super
omnia. Et vercellensis super Cantica tractans illud, . Inebriamini charissimi,dicit:Quae veta de facta ebrie. Gi Ni lassit, colligitur ex verbis magni Dionysii ad Titum, eientes. non tamen adhuc inebriantes, secundum Ri- B ubi recitat eadem vel ba, quae supradicta sut,expones ch si chaidum,qui dicit:Attende quod ex magnitudii ted dilectionis, pendet mΩus diuinae reuelationis. Quare dicit ibidem: Dilecti comedunt, chari bibunt, sed charissimi inebriantur. Cuius rationem insta assignat,dicens: Quamdiu huiusmodi ebrietatem de exincessum in nobis no sentimus, quid aliud de nobis sentite debemus misi quod minus diligimur. Se nisi quia minus diligimus --: Si enim quisquis es, plene perfecteque diligeres, sorte dilectionis tuae nimietas,
aestuantisque dδdetii anxietas,in eiusmodi te raperet ebrietate Sc excessus. Sequisuri sane si dilectione plene dignus extitisses,si tant dignatione idoneum exhiberes,sorte tanta luminis te claritate, sue intelligentiae illud, Introduxit me,dicit ibi: Assidua theoliatu, id est reuelationum varietas, de prosectus assidui sposae. i ducent quasi experimentaliter tale ebrietarem, ut videatur idem repetere. Quae supra dixit,cellari modo dicit cellam vinariam,quae quasi idς sent. Non anquitvercellensis intelligit ut sponsa aliquando dicta repetere,uul assiduas illuminationes expetiti, quod mentibus contemplativis,tam sortiter,quam assidue,ad i dium superi σε exercitatis omnino familiate est. Dicit ergo experimet aliter introdiadiit me per interiores de prosundiores theorias, quam prius:quia in mia diei tui: Post me ingredi non cessabis, in cellam vinaria, id es Dinum contines omnes theorias, id est oculos tuos irradiaretaanta inllinae dulcedinis silaui- reuelationes. Et ibidem Vercellens s dicit: Ad huiustate eordis tui desiderium inebriaret,quae te ipsum M. Pra temetipsium raperet,de per mentis excessum in se. terna eleuaret. Igitur amici comedunt,qui sumptu cruu in astica ut, non sine mota vel qualicunque labore illud in quod delectantur,traiiciunt Qui vero bibunt diuinis reuelationibus, summa eu facilitate de tu dira te haut tui, quod intima veritatis suauitate eo cupiscum .Hςe ille. sed eharissimi inebriatur vino sortissimo dulcissimae charitatis. De quibus modo dictau est.
siti sint charissimi in conuiuio prima, ct pusi
luiuio spirituali existentiu in corpore,de quae sit sobria etaietas illotum.Piimo notandum est,quod Origenes exponens illud Canticotu: Amore langueo istinguit inter suoplicem amorem, ardorem,& langu rem dicens:Amant incipientes, ardent profieietes, sed in ni languet in amore perfecti. Laguor iste, sicut dicit Veri , -,i ibidem, vique ad mortem ducit. Mors autem, inore ' est plena speratio vitalis spiritus, corpore;designi fiacat plenam separatione vitalis assectus,per excessum menti Se omnimodam unitionε ad Deum. Et Glossa ibidem dicit:Prae amotis magnitudine,omnia tempotesta sint mihi fastidio. Qui autem maxime Deum diruligunt,maxime ab eo diliguntur, ideo charissimi sunt, quia dicit Dominus: Ego diligἴtes me diligo. Sut cha. ebrietatis se persi ibstantialis qualemcunque similitudinem spiti tuses viri dicuntur inebriari, propteά ex. cessivam abundantia luminudiuinorum. Audi, inquit Richardus, homi m has ebrietate madentem. dc quid circaeu agatur omnino ignorante. Si incor. epore, inquit,sive extra corpus, scio, Deus scit. Quo modo putas inebriatus erat, quo modo mundus ei in obliuionem venerat, qui seipsum nesciebat Haee Ri-ehardus.Haec aut ε ebrietas Ipiritualis causator ex nobilissimo vino sorti siniae eliaritatis.Vnde Rkhardus dicit:Ecce eliarissimi inebriantur Ebrietas aute metis d. alienationem essicit , de sepemae quidem reuelationis cap. 4. infusio eos dumtaxat qui charissimi sunt,in mElis ex.
I Gitur tertio videndu est,qui sint charissimi in e-- cessum adducit. Tale Propheta ebrietatem designateia voluit, eum dixit: Inebriabuntur ab ubertate domus
luae,3c tot Icte voluptatis tuet potabis eos. Ei Amt.: Si igitur eupimus hae ebrietate madere,demetis theo. rico excessus frequentare, at gamus Dominu nostruintime de amme diligereae omni hora in diuinae c5- templationis gaudiit cum suinino destitio anhelare. Nam quando mens nostra, intima illa internae suauitatis abundantia potata immo plene inebriata suetit. quid sit, quid Hetit, penitus obliuiscitur, te in abalienationis excessiim tripudii siti nimietate traducitur,dein supermundaruam quendam affectum sub quodam mitae festinatis statu raptim transformatur.Nec mi
retis , quia sicut dicit Vercellensis in piologo supra Cantic Tanta est virtus veri amotis boni de pulchri.tissimi Deo,qui maxime in Deo delectantur.quia ma-E quod non solum faeit homines de Angelos quasi na-
xime dilieunti Unde in Canticis dicit diletius vetae amatrici suae: Quam pulchra es, Ae qua decora eliaris. sima in delitiis. Quod exponens Vercellensis dicit: Qua pulchra es seruolibus am bialibus de spirituali-hus charissima propter prςcipi iam puli liti tuditiem,de semidam dilectione:quia nihil est menti duleius. nec est aliquid quod mentem Deo chariorem facit, quam si in ipso intime delectetur quo iiihil desectabilius est. Haec ille. Cum hoc e cordat Glossa ibidE quae dieit: Charissima esDomino tuo,ex hoc quod vacas caelesti. bus delitiis.Cuius experientiam vititur habuisse, qui loquςns de sui tu dixit: Non babet amaritudinem curam propriam egredi,ut in Deu ascendant, sed etiέ Deum iacit quasi naturam propriam egredi, ingtetabilem tamen , se,ut ad creaturas quasi insta naturam sim procedendo condescendat. Et accepit istud ver- Dion. δε 6-bum, Dionys. de diuinis nomini b. bi dicit se: AME. dum est dioere pro vero,quia ipse Deus omniin atri pulchro de bono amore exit per abudantiam amatiuae Dorutatis quasi extra seipsu .se prouidet omnibus existentibus, de per bonitate 5e amore quasi trahitur. de ad illud quod est in omnibus deducitiir, ndu viris tutem supersubstantialeni faeientem ecstasim, sed , se. ipso ingressibile,ut adamasset tum trahit ad se imm
294쪽
M0 . manens. Ipse enim mouet sicut desideratum&A sa plane tamquam sinis laboris, tamqua victoris e6- αιο is . amatum,ut dicitur libro de coso & mindo. sumnatio, taquain vitae ianua,& perfecti saturitatis ingressis. Et quidam sanctus diei Mors nihil aliud est
De scini δε conuntio quod sit anima a Fore separata per donMn f plantia.
Sεd posthaee seeundo videndum est de s udo coinuiuio, quod est aniciis separaret a corpore.Et fixum dum Beria. ubi supra, et conuiuium quiescentium, magis dile tu. Et in hoc conuiuio,Spiritus ian spei donum sapientiae, conuiuantes potat vino non pu-R . m. de rosia lacte mixto.vnde Bern.ibidem dicit: Anime a M: Ira earne exutae, iam pane doloris non eibantur ed vinuamoris post cibum plenius haurire permittuntur, non quam exitus de carcere, finis exilii aboris consummatio, ad potium applicatio , peregrinationis finitio, oneris grauissimi,id est, corporis depositio e furioso equo, id est de carne desiaensio e domo tumosa liberatio, omnium aegritudinu ter inmatio,omulum peticulorum euasio, omium malorum consumptio, omisnium vinculotu diruptio, debiti naturae solutio, reditus in patriam ingrcitus n gloriam. Certe euasio tantorum malorum, & adeptio tantorum bonorum, faciant animae bonum conuiuiunt,ut dicere possit illud Sapientiae:venerunt mihi omnia bona pati ter cum it -7 b
tamen purum,sed cum lacte mixtum,ut quaelibet illa la scilicet morte bona. Beati enim mortui qui in Dorum possit dicere illud Canticotu: Bibi vinum cu lacte meo. Uinum enim diuini amoris, miscet cum dulcedine lactis id est,naturalis affectionis,quae resin cre corpus tuum glorifieatum desiderat. Servitur stuat
ergo anima nue factae charitatis vino potat ita plane nondum vique ad ebrietatem conlummata : quia temperat interim aidorem diuinae charitatis permixtio humoris lactis, id est, naturalis affectionis.ldem dicit Bern. ibid. Sie ebrietas corporalis denique solet
euertere mentes, atque ideo immemores reddere sui.
Sed non ex toto sui oblita est, quae adhuc&de proprio corpore cogitat resuscitando, propter quod desi dcrium anima perfecte beata ine non potest, sed post
mino moriuntur Et si tales anime amatrices siue c&templatrices, separatae . eorporibus suis aliquid secudeserant quare indiget purgatione: credibile est. quod tales facilius purgantur,de leuius patiunturae quad Pie minime imita sensis. Cuius ratio est.quia amor pinnis alleuiat, & quandoq; totalis et anni hi tat.Unde Av.D. t. de A, guit.de motib.Ecclesiae c5tta Manichetos dicit:Ni- μον EG .hil tam durum atque tam ferreum quod non amotis igne vincatur. Et ex eplificat in libro de sancta viduitate. ubi dieit sie: N illo modo onerosi sunt labores d.
amantium. sed ipsi delectant, sicut venantiu . aucupa vi mriι. Dii uiri.& piscantium,ac reterorum talium. In eo enim quo amatur,aut no laboratur,aiit labor amatur. Haec
M ti. d. resumptionem corporis sui cum consummabitur. O ille tiem hoc patet exempto multoru martyrum, qui ad Mi. Haee ille. Cum his eoneoidat August. dicens sie: Ani- desiderabant pati pro Christo,& in ipsis passioitibus gaudebant, ut Apostoli. Ibant Apostili gaudentes, Meonspectu coeilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine usu contumelia pati. Et beatus Andreas vehementer desiderabat elucem, dc sustinuit gaudete Et virgines,visam Agailia dixit Quinctiano:Ego in his poenis delectorale ut qui multos thesauros inuenitale a tera.uttile Bern in libro de dilige do Deo, dicit. Ma- tigna vis amoris,quae martyrum animas ita ini Orsum pus m. d. rapuerat.quod ita corpora sua soris exposueta, & tot-menta contemnere secerat.Si igitur in corpore aggra. uante charitas potuit mitigare pinnas,eut no in spiritu , nullo eorpore impedita magis laquam efficaciormae inest quidam naturalis appetitus corpus admini. strandi quo appetitu retardat ut quodam modo,ne to ta intentione peigat in illud summum coelum,quam diu no lubest corpus uius administratione appetitus ille conquiescat. Non obstante tamen illo desidetio anima in patria est beata, licet no consummate,det men nullum dolorem sentit ex illo natu tali appetitu. - Sed quid de ista anima , eorpore suarata antequam coetu ingregiat tr. nii quid illa vino qualicumque potatur aliqualiter rec5solat ut quandoque Respondetur quod sic, nisi pet poena sensus, vel dant vel utrius. υ,t.b que ympediatura a anima in imagine petitisita e pore ut dicit Psalmus, sed tamen desderium eius eor- - potuit poenas mitigare suo seruore, sicut & suffragia iis manetamago aut e consistit im memoria, intel- υ Eesesiae faciunt i Credibile est enim quod sicut animetti ....iς ,εc volumate,secundum quas potentias est eapax TrinitatisAt dieit August.de Trinitate,& per
I M. io. r has anima exercet vitam contemplativa,quae est optiam a pars Mariae quae non auferetur ab ea.ut dicit Dominus.Vbi dicit Glossa:Vita contεplativa hic incipit,& in coelesti patria perficitur:quia amor est ignis qui ardere incipit hie, sed eum ipse que amat videbit,am.
plius in amore ignescet.Tato igitur anima a carne parata,vitam cotemplativam persemus exercet,quato , corpore grauante absoluitur. de dilectumsuu v v G H. hemεtius amat, quia sicut dicit non. in ii.de diligen. L. Deo longe do Deo,ut supra di hum est: Animae quae sut absolutae Is -- eompedibus emporis eo similiter chatiores,quo ad amandum sant expeditiores,de ideo vinum amotis di- luini plenius haurire permittuntur,nsi tamen purum, sed adhuc lacte miratim. Et Auic.6. naturalium dicit, quod anima ueparata elati ux videt, & intelligit quam conii incia corpori e eruptibili. vita aute eonteplatiua dulcissimas donsolationes mimae eontemplativae administrat,ut supra dim est. Igitur absolutio antinae a corpore grauante non est inda,lia desideranda. Hanc entin abibliitionem , eorpore.& desidetabat Phae t. d Apostolus eum dixit: Cupio dissolui, & eila eu Chri- Inscelix ego homo,quis me liberabit de corpore mortis huius,quo premor Et mouebatur de-Ε siderio bono. Je rationabili.Qoia sicut dicit Bernarantisciri med. ν dam epistoli Pretiosa est mors sanctoru, pretio- quae et ut in limbo, aliquas consolationes receperutab his quet de nouo venerant ad eas,ut Angeli vel animae aliquae,ut Ioann. Baptista, Sc ceret dicentes eis de aduentu Saluato sis. Sic credibile est, quodAngeli visitent animas in purgatorio sibi commissas,& e5solentur eas,dicentes eis terminum purgationis suaein alia
eis eo solatoria:sicut hi ti potest exemplis sanctor v. quae ponunt sancti doctores in libris suis ut Gregor.in G, t.II. . Dialostis ubi exempliseat de illo, qui sMiuit in bal- Diata. 3ι. neis iacerdoti, &de quodam alio qui dixit:Bene est mihi modo, 3e eetera, & Augustinus de Civitate Dei, 3e Beda in historia Anglorum, de Isidorus & ceteri doctores de hoc loquentes.
De tertio conuiuissipientis,quod est regnantis m. Post hoc videndum est de tertio conuiuio sapientiae, quod est regnanthim. secundum ordita quem tradit Bonale diligendomo quod sequitur conuiuiu B. .lib. d. laborantium quiescentium,tamquam excellentius, ad quod sapientia incarnata suos ehatissimos inuitat, , dieens: Ego dispono vobis regnum, sicut disposuit mi μ ιhi Pater meus σgnum,ut edatis &bibatis super mensam mea in regno meo=lie tria sunt notanda. Primo
quis huius eonuiuii retalis, & mensae regiae sit lex &pater familiis, hie est Christus Filius Dei.secudo qu famili Dei de ςonuiuan es ad istud regale conuiuium
295쪽
Ee rvia mensam imaleantur, quia Angeli & homines. A turba desiderat,iam de sua ineolumitate secura, adhue tio ti huius conuiuij,6c conuiuantium gloria, dei. . beatitudine dicetur.
ζα Primo quis huius conuiui, regalis,& mensae sit rex, d re pater familias.sed quis alius,qua ille qui dicit:Ego
sum rex, mi pater eonstituit regnum aeternum Et ineuius semore scriptum est: Rex regum Dominus d minantium Rex regum, quia vos constituo reses t quam filios adoptiuos, qui sum filius Patii eon substatialis Et eo stituo vos dominos n6 seruos, sed amicos: ut supra meum mea edatis,& bibatis in regno mems ii vi ius Legni nsierit finis,ut ubi ego sum & vos sitis inctu Dotas. παrnum.De isto rege August.loquens de Ciuitate Ao. , dicit sie:Ero illorum Deus,& ipsi mihi eriit populus,
denosita salute solicita. Ad horum conspectu εc conplexu venire, quanta de illis Zenobis erit laetitia Hateille. Est tamen sciendum, quod sicut hic est distinctivo . . meritorum, ita illie erit dii inctio dignitatum. Vnde iGreg. in Moralib.dicit se: Sicut in electis in hae vita m d. ei diseretio operu,ita quoq; in alia vita proculdubio diceretio erit dignitatum,ut quo hic alius altu superat, illie alius alium in retributione meritotu excedat, ut dignitas eadem non sit,una tamen omni b. vita beatitudinis eist.Et in Dialog. exponens illud Ioan. In domo patris mei masiones multae sunt dicit sic: Si dispar his. D.
tetributio in illa beatitudine no esset,vna potius ma- Iean. 14. . so,quam multς et Iimi Seir ianvr. Multae ergo masionestem, & eto illis unde satientur, & ego ero illis quaecumq; ti sunt, in quibus de distincti beatorum cudines, propter ab hominibuὲ honeste desiderantur, vita, Se salus, Se Ovirtus,& copia,& gloria,& honor,&pax,di omne b mam. Sequitur: Et recte intelligitur quod ait Apost ' sit Deos omnia in omnib. Ipse enim est finis nostrorum desidetiorum,qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Sequituri Hoc munus, hie assectus, hic actus proculdubio erit omnibus sicut vita aeterna communis.Haee ille. Viso regis facit esse beatum.Vnde Bemard.in epistola - quadam diei it solum verum,& plenum gaudium est, quod nofi de et eativa edde creatore cocipitur: quod eu possedetis,nemo tollet a te.Cui comparata omnis
aliunde iucunditas moeror est, omnis urauitas dolor est, omne dulce amarum, Omne deeorum scedum, cim meritor utra consortium comunitet laetent ut, &tavi unum denarium omnes laborantes accipiunt, qui in
multis masionibus distinguuntur,quia& vna est beatitudo, quam illi e percipiunt, de dispar retributionis qualitas,quam per opera diuersaeon sequuntur. Haec ille. Et ideo sieut differt stella a stella in claritate, sic de , c. is . . resurrectio mortiiorum, ut dicit Paul. De multitudine istius familiae eoelestis conuiuii quiata sit,ncino seit siue Angelorum, siue hominum, nisi solus Deus. Viide Ioann.loquens de Angelotum multitudine dicit:quod . oe . . erant millia millium in circuitu throni:ubi dicit Haymo,quod non posuit numetu certum cum dicit, Miltiam illium: quia numerus Angeloria nobis est innum rabilis quamuis Deost numerabilis: Et in Iob dicitur: is. λω postremo quodcumque aliud delectare possit , mo. C Numquid est numerus militum eius Quod exponens Clios. μ. s. lestia est. Quare Chrys.de reparatione lapsiaiocmo ad Thood. ia. do exclamat,direns: O si quotidie oporteret nos torta ρs 3 N. menta petistre,si & ipsam gehennam paruo tempore tolerate, pro eo quod Christum possemus videre in gloria venientem, & sanctorum eius numero sociari, nonne erat dignum pati omne quod triste est modo, ut tanti boni,tantaeque gloriae participes habetemur Clamemus igitur eum Apostolo:Regi saeculorum timmortali, inuisibili, li Deo, &e.
familia se conuiuantes ad regnantium
Greg.iii Mora ieit, quod Angeli sunt mili es ini,&crat. m. irquod numerus eorum Deo est numerabilis,n bis aute Mais e. .
innumerabitis demonstratur. Et idem dicit Dionys Ac in Daniele dieiis Miltia millium ministrabant ei, de decies celena millia assistebat ei, Et similiter familia 'beatorum hominum innumerabilis nobis est. de in Apocait Ioatin post enumerationem muliorum.vidi turbam magnam,quam dinumerare nemo poterat,id est nullus homo itGlossia. Deus enim numerat multitudinem stellarum, de omnibus eis nomina vocat. Seundum Psalmistam.Tota ista familia tam Angeloru ι quam hominum laudat Deum sne intermissione. Vn- . de Hugo super Angelieam Hierarch. dieit sie: Omnes . conuimum inuItentur,velsint Iam mu/tAt . Hierarchiae tam Angelorum , quam hominum , tam Hirear sepernorum quam in seriorum, ad laudem diuinam ordinatae sunt , de institutae, ut ab omnibus laudetur Deus a quo, de per quem sunt omnes,sc omnibus omnia. Ersequi uri Qui excelletiores sut,amplius la dant,de qui amplius laudant, sublimius remunerabi tur,ut qui sunt se blimiores in cognitione, de feructiores in amore. qm ille.Sed sicut dicit Dionys de diuinis nominibus. Nullus vetitatis amator quae est supet ' Omnem virtutem,adeo Meo est,ut possit laudare suis missi stantialem diuinitatem, secundum aeternam desuper bonam eis iam suam,quibuscumque vocabulis intelligibilib. siue ut ratione, siue ut veritatem, aut mentem, aut vitam aut substantia, aut alio voeabulo quant umque sublimit sed oportet i audare eam , L
Post Eoe secundo videndu est, quae familia de conuiuantes ad illud regale conuiuium invitentur,vel sunt inuitati iam in quo sei edum est, quod no selum homines sed Angeli ad illud otiosum conuiuiu re- Chryse adgni aeterni inuitantur.Vnde Chrys de reparatione lapsi dicit sie:Int te rectum no solum ex hominib. sed F. etiam-An is thronis,de dominationiis principatib. 8e potestatib.conuocatu.Septitur I De rege autem,
mi horum medius resdet,dicere nulla vox sussicit.EL rugit enim omnem sensum humanae mentis: exredit
etia deeus Illud,de illa pulchritudo, de illa gloriain illa
magnificentia, de illa maiestas omnem sensum hum num. Cum his eone dat Prosperde vita contemnia-ν-p. e. 1. tiu di S:Fatura vita,vb1 pla sanctitas quae estAngm lorum, Ze salu2ptum omniu eongregatione beata,m, E cui excelletem,de segregatam ab omni eO.quod memritis fulgenti b.micat,aeterna salus exuberat,veritas remat: ubi nec fallit quisquam nee fallitur, ubi nullus
tus eiicitur,ubi nullus miser admittitur, ubi est mor persectus, timor nullus, dies aeternus, alacet mo Itur. 7. tu devnus omniu spiritus Haee ille. De hoc etia Greg. ' homilitisi eosideremus,quae de quanta nobis Pro initium iit in eoelis, vile seunt animo omnia, quae ha. bent ut in tertis.De Eae etiam societate dicit Cypri .in una Epist. sic: Cur non properamus,dc currimus ut patriam nostram videre. de parentes salutare possimus Magnus illic charorcuri numerus nos expectat, de patenti de fratruauior uiri, de alior uaduentum copiosa te concipiturae generaliter ab omni b. existetiti m tamem tame ab eius laude cesset ut cum ipsa sit e L sentia ipsius bonitatis, de sic causa omnium existe tium ideo ex omni b. affectib.laudabilis est,sicut docet Soeiptura. Haec ille
TZrtio videndum est de huius conuiuii Sc conuiuantium beatitudine, de quo sunt septem notanda,
296쪽
tanda, iuxta numerum septem donorum pigdictorum, mea & raro mea,illam vita amelecti debuistis, ubi vi quae secundum usus & inus suos excellentissimos inhoe eonuiuio ministrant dei scirimiter, quia non ea cuabuntur ieeundum actus illos, sed manebunt in pa-Mu. si sexu i in beatis. ut plobat Magister sentetitiarum per a
ctoritatem Ambr.& communiter tenetur. Primo di ab huius conuiui, gloria. Secundo de huius conuiuij excelletia,& digimate,& aeternitate. r-tio de huius conuiuii abundantia.& ubertate.Quarto
de huius conuiuii lege,s charitate. mimo de huius conuiuis gaudio, de iucunditate.Sexto de isthas eonuiuis menta x persecta saturitate. Septimo de eiusdem conuiuii beata de sebria ebrietate. Primo igitur de huius conuiuij aeternitate seiendumta est sine morte ubi iuuentus sine senectit te, ubi lusine tenebris, ubi gaudiu sine tristitia, ubi pax sine dis
cordia. ubi volutas sine iniuria. ubi regnum sine com inutatione.Haec ille De hac lege August.de spiritu 3e anima diciti Lex Dei charitas est. Lex data est ut gratia quaeratur, gratia data est, ut lex impleret ut .lixe ille. Quinto de huius regni , de eo uiui gaudioia iucun- Gavilium
ditate.De hoe gaudio Anselm.ubi supra loquens dieit sie:Gaudiu illud, quale aut quantu est iamum Certe Iz.
quantum utique quisque diligit alium,tantum de eo gaudebit. SeqQ -: Ergo in illa Persecta charitate ii numerabiliu beatorum spirituu seu Angeloiu de hominum, ubi nullus minus diligit alium qua seipsum, est,quod necesse est,ipse inesse aeternum. Cuius ratio B non aliter gaudebit quis'; pro singulis aliis quam pro
est,quia ipsum conuiuium celebratur in regno aeterno Christi, de in men aeterna eius,quare ipse rex aeternus regni aeterni dicit Ego dispono vobis regnum, ut eda. ἰης- e sumi mensam meam in regno meo, cui u. regni noetit finis. De huius regni, de conuiuii aeternitate dicit Augiist. vita vitalis .dulcis, de amabilis,de seper memorialis ubi summa secutitas, securati uillitas,tra-quilla tueunditas,iueunda seelicitas, talix aeternitas, aererna, beatitudo,de beata vira line fineae viso atque laudatio Dei ibi asiluetia diuitiatum, influentia delitiarum .confluentia bonorum Et Ansel dicit sie: In il- scilicet conuiuio coelestialilonga de salubris vita. V aeternitas,quia aeterna sanitas.qui
iusti ii scipso. Et insta dicit:In illa persecta talicitate, unusquisque plus amabit sine c5paratione Deum qua seipsu, de omnes alios sexu, ideo de plus gaudebit absq. aestimatione de selieitate Dei, quam de sita de omni a aliorum secum.Sed si Deu sic diligui toto corde, tota
menteae tota anima, Vt tamen totum cor. tota me, Zerota anima n5 sussiciat dignitati dilectionis, prosecto
sie gaudebui toto corde, tota mete. Ota anima, ut i tum cor,tota mes,tota anima non lassiciat plenitudini gaudii. Non ergo totum illud gaudium intrabit in
gaudentes. Smitu Deus verax peto dc accipia,ut gaudium meum plenum sit. leditetur inierim mens mea, D' loquatur inde lingua mea, amet illud cor meia, sermo- perpetuum vivent. de apud Dominum est mer. D cinetur os meum aesuriat illud anima mea, sitiat cato
ces eorum, stilicet vita aeterna.
Excellenii, Secundo videndum est de istius eonuiuii excellem beatituditiis. tia 6e dignitate.De hac dignitate dicit Ber. Mercessa-ctorum de gaudia, in illo regno Sc aeterno conuiuio tam magna sunt quod non possulit menserati, tam multa sunt,quod non possint numerari, tam copiosa sum quod non possivit finiti, tam pretiosi sui it,quod non possunt aestimati immo tam excellentia sint,quet t. Co. 1 .d P V parauit Deus in isto conuiuio diligςtibus se,quod ipse Dominus coiit uii dicit,quod talia nec oculus vidit,nec auris audiuir,nec in cor hominis atandit. Vnde,nec omnes Arithmetiei mundi possent ea numerare, nec omnes Geometriei possent ea menlarare, nec
mea, desideret tota substantia mea, donec intrem in gaudium Domini, qui est trinus de unus Deus ben dictus in secula. Amen. Haec ille. Sexto de huius conuiuii mensa de latietate beata.CuDominus dica Super meiam me comedetis, de bibetis in regno meo, iddo illud conuiuium tantum re gnantibus de charissimis praeparatum est. De quo notandum est, quod Beda ibidem in Glossa dicit se:Mesa proposita omnibus sanctis adfluendum est gloria coelestis vitae,qua qui esuriunt de sitiunt iustitia. saturabunt ut fruendo desi ierato gaudio veti boni Verum
autem bonum istum est in quo ratio omnis boni est, quod solus Deus est.qui elleti aliter bonus est. Et ideo omnes Rhetorici pollent ea verbis, .el sermonibus p. in illo solo pet secta satietas est.De hae me a beata de
explicare, cum nee plene possint excogitari. Vberta a- Tertio vitendum est de huius regni & esiuiuii abun. udin dantia, de ubertate de quibus Beria. diciti In illo tegno,' cador lucis aestiualis. amc nitas vernalis, abundantia autumnalis .requies hiemalis, immo Deus bonum infinitum eo ira Dunicat se oria. nibus ineolis illius regni, Se eon uis illius mensae quantum quilibet capax est, unde ipse implebit sensus interiores maximis delectationibus. Erit enim Deus speculiam visita cithara auditui, mel gustu inalsamum rus ia tactui. Ib ut dicit Ausu
Citi Dei I es. laudes de carmina non deerunt, praemia non deliciet.
3 F. Ibi nihil quod amabit ut, deerit, nihil desiderabitur quod non adsit. Ibi Deus sne fine videbitur, sine iam-dio amabitur, sine satigatione laudabitur. Quarto de huius tegni conuiuii lege de charitate vel A se ιν pr. - societate, Ansel. dieii siciExi stetes in regno illo de co-s T. uiuio, diligunt Deum plus quam seipsos, Se inuicem
tamquam seipsos, de Lias diligit illos plus quam illi
Aluina illum, de sede inuice pet illum de illectio beatoria.' seipsiam. Quare omnibus erit una volutas quasi ii illa esset illis nisi Dei volutas ideo erit omnibus plena concordia Et ideo sicut illi nolunt aliud, quam quod ille, ita ille volet quidquid volunt illi, de ideo filii Dei & dii vocabuntur,de costituet eos Deussipet omnia bona sua ibi est quidquid desideramus,
ec quidquid amamus .Haec ille.Quare Augi istin.li Ude corporis, de animae miseria exclamat,dicus; O ghim. satietate.Hugo commetator Dionysse loquens in An- Hut in . . . gelica Hierat. parum ante finem,ac exponens illudaei. uisio alimento repleta,dicit:Vna est lesectio.& unum p alimentum.Ergo inquit Hugo,in mensa Domini non est nisi unum friculum, quia apponitur.Sed noli G- temnere, satietas multa est Satiabor,inquit psalmista. cum apparuerit gloria tua.Vnu est enim bonu, quod
tibi praeparauit Deus,sta in illo bono omne bonu est.
Unam enim resectionem, unum cibum,unu serculu, unum panem habentem omnem saporem, de omnem dulcedinem suauitatis, praeparauit nobis De.is. Igit ut
unum est necessarium,quod vere reficit. Quod ibidem se probat, dicens: Multa in hoc mundo sunt, de illa
omnia eor hominis satiare non possunt,ut experieti ala docet. unum autem est bonum,de hoc soliim cu percipitur, satietas inuenitur. Non enim in multitudine, sed in unitate satietas est. Idem verbum Aug. de ve .
his Domini tractas dicit: Multa sunt diuersa qui corporalia,quia temporalia sunt, praeponitur autem unumultis. Non enim , multis unum, sed multa ab uno sunt. Multa distrahur,vi Maritiam,sed unum colligit, io. rvt Mariam, quae n6 dilexit multa,sed multum. Et Ri- κuh tWaa dochardus in ita halii suo de amote violeto dieit: unu 4. solum est, in quo mens humana quiescit, e re itur.5: sitiatur.Quod declarat se:Persectus amor omne alia affectum exclusi, quia nihil praeter unum diligit, de
Ptπter unum. Ideo unum amat, unum diligit. demim Bit,vnymςoncupiscit, ad unum anhelat, unum suspirat,
297쪽
suspitat , uno inardescit,&in uno tequiesci uitio viro pientiae,quando sibi exhibet gloriosamEcclesia. Tune
satiat tu,quia nihil capit nisi hoe uno condiatur.Haees, i δε ille. De istius conuiuis satietate Ber n. admirando excla- . . b. san- inat,dicens scio felix vere, de gloriosa satietas. Osa -ctu post med. istum comatulam.Ο desiderabiles epulae: ubi nimirum nulla anx ietas,irullum poterit ei te fastidium,sed satie-υὰmρν. 33. , summa,& cu hoc minii desidetium. Et ide dicit:
n Cano. -υ Festinemus igitur ad locu tutiore,ad aprum uberiore, . ad pastum saniorem,ubi habitemus u ne metu, undemus sine defeetii, epulemur sine fastidio. Hxe ille. Septimo & vltimo,qui aDominus non dixit solum, ut super mensam meam edatis,sed addidit, e bibatis. Itie xi. e. Ide. Videndum est, de huius mens e vino duleissimo Vinum bea- potante, & sobrie inebriate quod est vinii purissimae, f charitatis,quod tantu regnantibus & cha-
ptatis suae potat eos quadO in complexu illo arcti stamo im si & sponse, fluminis impetus laetiscat ciuita- tem Dei,ut delectentur in laetitia in aeter mim. Hax 1lle. Tune sapiemia suos charissimos inebriat, S: in tria regnate facit ex eoronat,dicens illud: Per me reges regnant. Regnantes autem coronas aureas habent in , ,eapitib. de qui b. in Ap .Quod exponens Rich.dicit: Cotonas habent in capitibus, ob gloriae decorem, de Apoc e. i. regni coelestis infinitatem, unde corona illa, de qua dicitur in Ap . quod habuit duodecim stestas,id est. M. 12. avniuersalem persectionem.Nam secundum Richarduro tunditas coronae,significat illius regni aeternitatem& pr claritas stellaru numero duodenario, signat bearissimis propinatur, in regno & mensa Christi.De hoc B totum omnium aeterni regni iiifinitate unde de Bern.
vino immixto putissimi charitatis dicit Beria. in libro, de diligendo L eo, patum post medium fic:Cuin Scriptura loquatur Deu Omnia secille propter semetipsu, erit prosecto ut factura sese quandoque eonformet Ze eoncordet auctori seo.& oportet proinde nos in eundem affectum transire charitatis quandoque, VI qu
modoDeus omnia esse voluit propter semetipsum sienos quoq; nec nosipsos,nec aliquid suisse vel esse , elimus,nisi aeque propter ipsam ob solam ipsius volutatem, non nostra voluptatem. Sequi Pur. Delectabit sane non ta nostra,vel sopita necessitas,vel sortita selieitas
qua quod eius in nobis & de nobis volutas adimpleta videbitur, quod & quotidie in oratione postulamus, in sermone dicit quod illae stellae duodecim, designane plenam perfectionem , quae beatis in patria deiatur. Ptima enim stella,inquit Ber n. est memoria sine obliuione. Metida stella est ratio sine omni errore. Tertia stella est volutas sine omni pertui batione. Quarta est impossibilitas mori Edi, quia resurget eorpus incorruptibile Quinta est charitas,quia co figuram ut claritati Christi eorporaliter.Sexta est agilitas,ut corpus stagile secundum agilitatem mentis. Septima est subtilitas.ut corpus nostru penetret Omnia corpora. Ocha
ua est,ut quilibet diligat alii, sicut seipsum.Nona est. videre quod proximus quilibet diligit ipsum sicut sei. psum. Decima est Deu perfecte diligere,& plus quam
Fiat volutas tua, sicut in coelo in terra, &e. Illa igi- C scipse in.Undecima,est diligere seipsem tantummodo tui est veta & sincera chari tas, Se omnino de corde puto,& deco scietia bona δε fidelio ficta .quaDeu sedi ligimus,qua & proximi bonu, ut nostrum diligimus,
Et ibidem Ber. hanc charitatem commetris arido exclamat dicens : O amor sanctus & eastus. O dulcis & suauis aflectio charitatis.O para & de reata intentio voluntatis eo certe defaecatior E purior,quo in ea de proprio nil mixtum relinquitur eo suavior quo tota diuiniim est quod semittit. S. bire: Sie assici, deificati est. Quo modo stilla aquae modica multo infusa vino puto a se deficere tota vid tur,& saporem vim induit de colorem: de quomodo serrum eandens ignitum simillimum igni fit pristina propriaque forma exutum: de quomodo solis luce aer perfusus in eande trassor. propter Deum. Duodecima est videre Deum diligete
se, diligentem plos quam ille homo diligat seipsum.
Haee ille. Omnium autem horum bonorum mater est Sap. I. b.
sapientia, ut dicit Sapientia. De huius sapietis increatae,& incarnatae mensa, dicit Richardus de sancto Victore,o quali resectio, ubi dapilai Clitistus pincerna Spiratus lanctas. Et certe patet hospes largissimus. Clitistus ministiat cibu,du et ipso eo uiuantes refi- ὸ ι
eit Se satiat, ut patet in Ioanne. Spiritus sanctus vero aspotu pioprinat .dum suis donis conuiuantes potat inebitat ut patet in Actis. Pater vero in utroq; seipsu b. libet aliis me exhibet, & communieat in filio, ad cognosendum de habendum, sicut dieit Irsvs Philippo. M.
Spiritu sancto autem ad amplexandum,& degusta. emtem e. ε
matur luminis claritate, adeo vi no tam illuminatus dum appropriate loquendo, ut patet per Richardum. θώ. qua ipsum lumen esse videaturi sie omnem tue in sanctis humanam assectionem quodam ineffabili modo, necesse erit a semetipsa liquefacere,atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quo modo Deus erit omnia in omni b. si in homine aliquid de homine supererit Senuitur Manet substantia, sed in alia ima, alia gloria, aliaq; potetia. Et quando hoc erit,quando venia de apparebo ante iacie DominiZSequitur: Donec igitur absorpta sit mors in victoria, & vndique noctis terminos lux perenis inuadat, de occupet v xiequaq: quatenus in corporibus coelestis gloria effulgeatmon possunt animae ex toto seipsas exponere,& transire in
Deum. Adepto autem corpore,iam quid impedit ani-
mam a se ipsi quodam modo abite,& totam in Deum, E de summo bono: Reges , recte re do vocati sunt, , . De hac mensa amorosae sapientiae exponεs illud quod legitur Regum tertio , ubi dicitur: Regina Saba videns ominem sapientiam salinionis de domum quam aedifieauerat,& cibos mense eius de habitacula seruo riim S: ordines ministi amitam,vestesque eo i)m, pincernasque Se holocausta, quae offerebat in domo Domini non halbebat ultra spiritum,dieit Richardus: Regina Austii illius calidae regionis inhabitatrix, suceε-
si,quae alia intelligi potest,quam illa sancta anima debeata,quae regnum uiu in pace possidet,& verum Salom em contemptatur unde Gres in Moralib.dicit: ιν in M. II. Testimonio sacrae Scripturae,reges vocantur,qui prae- et '
ire,& eo penitus sibi dissimilem fieti,quomo simillima essi ei se conatur.Tune demum ad coena sapientiae admissa est, ad illam videlicet. de qua legitur: Elealix mens inebriis.qua plςsarus est. Et sep vry 1 har id miru si iam inebriatur ab ubertate domus Dei, eum nulta mordente eulpa vel cura,de proprio secura bibit purtivi nouum vivum illud eum Christo in domo patris eiust Rediuiuis igitur emporibus resuptis.
vita immortali, inebriatiir,mii a plenitudine exuberates post resurrectionem laquam eliarissimi. Et metito inebriantur, qui ad nuptias agni introduci merentur, edentes & bibentes sunt mensam illius in regnos
lati sit ni cunctis motibus earnis .Et sicut dicit Didorus I,
de summo bono: Reges , recte re do vocati sunt, direr. Video recte agendo, regis nomen obtineat.Omnes igi- 4- σtur reges de reginae, sunt illa tegia mensa rectitudinis conuiuantes,qui veterem hominem exuentes, & nouum hominem induente , qui secundum Deum creatus est,ctiformes esse iuntur,ut dii secundum Psalmiastam appellentur, Dei formitas enim , ut dicit Limo Line, μνωniciis,est renouatio spiritiis latio lis, Nebsormitas
ipsius ad inii prout possibile est. Hi sunt reges de re ginae Dei, dei tmes effecti, D dii appellati, deles inmensa sapientiam nostri regis veri Salo non is, cuius sapientiae non est numeliis secutilumPsalmistam. vi. V. . . . dentes etiam domum quam adificavit,id est, natur:tinas sutri
298쪽
mptam,quam septem eolumnis, id est,septem do- Α toto corde diligatur,& ex tota anima,& ex tota inci .
nu muniuit de adornauit: in qua sunt omnes thesauri
sapientiae,& scientiae,Dei absconditi. Videtes& cibos menta eius,qui sunt quasi infinici,cum unum tantumst ferculum sciliret omne datum optimum , in quo est ratio omnis boni, scilicet in quo & ex quo est o ne donum, ut dictum est. Videntes etiam habita laseivorum id est,numetuin,& distinctionem caeli carum mantionum,quae multae sunt, & quasi infinitae in domo Patris, ut dicit Dominus. Videntes etiam ordines ministrantium,de assillantium Angelorum, qui innumerabiles sunt, ut dictium est supra. Videres etiam pi cernas,& gradus eorum, id est, haurientes de occulto diuinitatis lumina gaudiosa,& mentes suseipientium inebriantia, quia superiores hausta communicant inferioribus,ut disit DionysEt Bern.dieit sicisi Cheru Bbin&Setaphin, immediato haustii de sonte vitae bi- proximum vero, ut nosmetipsos diligamus. Quartus gradus est donum sortitudinis. quo eiu titur,& sitit ut
iustitia,qua a temporalibus receditur,s: ad aeterna veritatem,& ad aeternam trinitatem couet timui. tus gradus est donum consilii, quo anima ab omnibus sordibus lauat ut,& usque ad inimici dilectionem, iam spe consoliata, & vitibus integratis pervcnitur. scxtus gradus est donum intellectus, quo oculus interior purgatur, & homines mundo motiuntur,& i iide Deucontemplantur in aenigmate tamen. Nam iutantum Deum vident,inquantum huic saeculo mori .mur. Et licet in hac vita peregrinemur,conuersationem tamen habemus in coelis. Septi mus gradus est donum sapientiae quod ultimum,& septimum est quo animus paca. tus,& tranquillus Deo sapide perficitur quia initium sapientiae timor Domini esto quo usque ad ipsam sapientiam per hos gratus tendit ut,& peruenitui.In cuius mensa beati perpetuo quiescent ,& dulcitet reficientur. Quam qui inuenit, imieniet vitam, de qui te- Duerit eam beatus. Et quia beneficiano plene recompensari possunt sine gratiarum actione, dicit Seneca, ideo cum toto corde, cliti vocati liimus ad corna agni, dicamus Deo gratias. Quia siclit dicit Augustinus, Hieron. Qiiid melius,& animo geramus, & ote pro-1 DL
mamus,le calamo explicemus lua Deo gratias Hinc 13a .. . .
nec diei breuius, nec audiri istius, nec intelligi gratius, nec agi fluctuosius aliquid pote:t, quam Deo
vi , interiorib. ordini b. Angelorum effindunt de Drus. . e. eonsiliis laci,quilςtificat ciuitatem Dei,quam' magis gloriosa theolocos oceultis filis in amplectioni seius Nullata mysteria, de homini b.dc angelis copiosius effundis & propinas3Haee ille. videtes septimo de ultimo holocausta siue saetificia. Holocautium enim, ut Papias dicit,est sacrificium quod totaliter igne eo insumitur.Et signat quod omne opus liue corporale siue spirituale quia visei tui Deo, vel offeretidum est Deo, igne ardentissimae siue pei sectissimae charitatis,totaliter consummetur si ae peificiatur. Quod perseela faciunt omnes ciues coelestis patriae, tam angeli, quam vicos cantetur alleluia. De alleluia autem specialis fit
. mentio, quia sicut dicit Casliod. in hae laude alleluia totus honoresti in eum iit in Hebraea lingua r
conditum, nullo tanaeti collat alio sermone translatu. Hoc Graecus, hoe Latinus, hoc Chaldaeus, hoe Syrus, hoc Persa,hoe Arabs,hoc tenet cui ta ter talum natio, Sc quidquid est dedicat: in diuina dignitate huius nominis pia deuotione de laude veneratur, de in usu li Riabli, e vitis&auduis regina Saba,id anima beata,vitia non habebat spuitu, scilicet humanum,sed diuinum. Vnde Ruli. exponens illud verbum dicit sie:Cut noti te icatur spiritus semetipsu
EccLEsi E DOCTOMS OPUSCULUM. De resurrectione a peccato adgrasiam. Materiam degratia, quae celeterrima est in Theotigiascientia non mmmdocte, quam breuiter hoc opusculo S. Bonaventura ed/sserit Diuiditur autem opusculum in ἔres partes : In quarum prima diuisiones gratiae iuxta quatuor erus considerationes proponuntur , ct singula cuiusque diuisionis membra explicantur. Ins
nuntiatare, quando incipit a semetipso liminino defi
Elias quam lin manum i latum transire Se mirabili itas figuratione spiritus ille, ab humano videtur in diuinii deficere, ita ut ipse iam non ipse eo dumtaxat tempore,quo Deo incipit arctius inhaerere:quia qui adhaeret Deo unus spiritus est, de plallere potest qui eiusmodi est. eum Psalmista: Defecit in salutare tuu anima mea, laxe ille.Et idem potest dicere quilibet beatus. Ad istud igitiu eonuiti tum solemnissituum,de mensam omniu delitiatum plenissimam, oportet ascendere per gradus donorum. A: aliorum habituu gratuit Greg. lib. 11. pixaictinum.Quia sicut dieit Greg.Nemo infima deserens, repente fit luminias, quia ad obtinequiri Per sectionis meritum,oportet ut mens quotidie in altum Psalmus bene dicit: Ibunt de virtute in vimit ε,donec videatur Deus deorum in Sion.Quare Anglistiri ona Doctri Chrs. septem Spiritus sancti,vocat quosdam gradus ascε si nis, dicens: Ptimo ante Omnia opus est donum timoris, quod est infimum donia. eonferens ad cognoscendam Dei voltimatem,quid nobis appetenduin vel figienda praecipiatur,de quo quasi clauatis calcibus omnis, superbiae modus ligno crucis assietat. Deinde opus est smcundus gradus ut d rarium pietatis habeamus, pet quod vetitas fidei & scriptiliae sane exponatur de fit mitet teneatur, etsi non persecte intelligatur. Tertius gradus
est donum scientiae, per quod doc mur, quod 'mem minu a culpa, triasItu dignis ma cotinentur, scilicet homine neque a culZa resurgere, neque aduersarium vincere,neque tentationibus re
sere alsique gratia posse. In tertia denique parte.
quae es de resurrectione hominis adgratia,tria itidem ireuiter tractantur. Primo an positi ho
mo se cienter se di ponere adgratiam grata
facientem assique gratia gratis data. Secundo an voluntas posiit in aliquod bonumsne gratia. Tertio a ne gratia posiit homo mandata Dei adimplere. De hac materiamidendus es κώ-
quasi qui biiuam si lib., isti sonis perii lat. unde Emmuit Abi lacri, praesertim vero 1. Sent.
A v L vs Apostolus videtvt firmiter asserere,i.ORI aut i hominem in hoe siccio non proprie esse ab
que gratia, cum inquit: Gratia Dei sum id quod sum. Ideo metito de necessitate gratiae quantum nobis prodest.dicendum est,& primo de diuisione grMiae. secundo de te trectione a peccato,dc tertio de resurrectione hominis ad gratiam. Pro diuisione gratiae est notandum, quod Fratia est secundum diuersas conliderati
299쪽
a 6 De resurrectione a peccato
nes,ipsa multas socii tui denominata eL Primos u. A morbi curatio,& imaginis resormatior sed requiritur
dum considerationem ac principium a quo. Secundo secundum consilerationem ad subiectum in quo. Tettio seeundum consuetatiouem ad opposituin sium. Quarto secundum considerationem ad effectus alquos ordinatur. Vnde si cundum considerationem ad
Principia a quo procedit, gratia ipsa diuiditur in statiam praedestinationis . seu praeparationis , qua Delis homines praedellulavit: in gratiam vocationis,quam Deus offert vocando:in gratiam iustificationis, quam Deus confert:& in gratiam magnificationis,qui Deus complet. Et haee diuisio ponit ut in Epistola ad Romanos .ubi AcituuScimus quoniam diligentibus Deum. Omnia cooperamur in boni ,& sequitur: Quos autem statia statutu faciens. Et hoc pater rer illud Apostoli: Res . ,.οIustificati gratis pers ratiam ipsius. Et ante ex opetilius legis non iustificabitur omnis cato. Et alabi: Non Tu. 3 . bcx operibus iustitiae, quae secimus nos, sed iecundum suam misericordiam taluos nos fecit, per lati aerum te
generationis Spiritus sancti,id est per gratia,&c. Ideo illi Pelagiani metito Mnreensendi haeretici qui dixe runt , quod ad deletionem culpae sesticit sola gratuita Dei misericordia rum libet O arbitrio, & quod per liberum arbitrium poterat homo se iustificiue, & velle
Secundo d icendum est,quod homo non potest vincere aduersarium absque gratia. Pr . cuius declarati praedestinauit, bos& vocatur:& qii os vocauit,hos& B ne est notandum, quod differet dicere, aliquem resiste. iustificauit: itos te iustificauit,hos e magnificauit. Sed secundum conliderationem vel respectiam ad subiectum in q, io est, diuiditur in gratiam cogitationis, cilicet bonum cogitando: ingratiam voluntatis, in bono uolendo: c in gratiam persectionis, in coit
platione opeiis. Unde lLee diuisio fit uti dum triplicem potentiam animae,in qua est gratia scilicet secundum intellectivam, affectivam .hoperativam.
Secuta Ium vero respectum ad suum oppositum, dia uiditur in gratiam prolictioni sat rationis,& saluationis. Ll haee diuisio sumitur, laeuia dum quod gratia
adiuuat,contra triplex malum, scilicet contra malum tentationis siue pugiiae I contra malum persecutionis re aduersario , & aliquem vincere aduersarium : nam
plus importat victoria, quam resistentia. Resistentiacium consistit in hoc, quod quis non cim sentit suta stioni diabolicae. Sed victoria. non solum consistit in
non consentiendo , sed etiam in assequendo oppositum eius, quod diabolus intendebat. Nam diabolus intendit hominem reddete inimicum Deo. d: sarere dignum supplicio aeterno Et tunc vincit homo diabo-luin,quando sic resistit tentationi, ut efiiciatur magis Dei amicus quam ante,& sic iaciendo, mereatur viri aeternam: sed hoc non potest sacere absque Dei gratia gratum faciente. Igitur concludi potest, quod homo non potest vincere aduersarium, faciendo se amicum
seu mi seriae. eontia malum culpae,& malum seque- Dei absque tali gratia. Et haec concluso probatur peti vini in .... in imo, li μναν illud: Deo statias qui dedit nobis victoliam per Iesum
lae vel poeitae.Nam a pruno protegit in secundo liberat, , tertio extrahit de laluat. Et haee diuiso milutabillo dicto Is aiae: Protegat Dominus exercituu ,Iudaea, &Hierusalc. de protegetis,& liberans transiens & saluas Sed secundi im comparationem ad effectu ad quem ordinatui, diuiditur ingratiam praeueniet etia seu operantem.& in gratiam subsequentem seu cooperwtem. Vnde gratia praeueniens siue operans dicitur inquantum iptan voluntatem facit bonam, de ideo praeuenit, quia non est a libeto arbitrio, sed insunditur ipsa
Deo.Sed gratia coopetans dicitur inquantum adiuuat
ipsam voluntatem,& liberum arbitriuin, tespectu b Di operis eliciendi, S: piosequendi. Christum Dominum. Et alibi: Infelix homo,quis me, - libet abit de corpore mortis huius/Et respondet: Gratia Dei per te in Christum Dominum nosmum.Item minae. supet illud Psalmi r lii firmati sunt,& ceciderunt, dicit Glossa : non potentes vitiis resistere per se. Sed quis posset obucere:diabolus vincit hominem absque gratia,ergo similiter homo potest vincere hominem, vel diabolum absque gratia. Ad hoc facile respondetur,
quod haec similitudo non valet, quia victoria diaboli consistit in subiugando hominem per peccatum, quae non requirit gratiam: sed victoria hominis respectu pereati diaboli, eonsistit in promerendo illud, quod Sed notandum eii, quod secundum mulit plicita- D diabolus amisit. Item diabolus non vincit hominem te huius nominis gratia . potest dati alia diuisio. Nam gratia potest eapi uno modo largissime, Se se compte. hendit & dona naturalia & gratuita si e diuiditur in
praeuenientem gratiam, &subsequentem, ita quod praeueniens vocatur dona naturalia, A subseques dona gratuita. Se ido modo accipitur gratia minus lar-
se,& sie diuiditur in gratiam gratis datam, de gratiam gratum facientem, & sie dii iidendo est diuisio ingratiam praeuenientem & subseqlientem. Tertio modo capitur gratia stricte: tune sub te comprehendit. vel diuiditur in gratiam gratum facientem & gloriam:de iis diuidendo gratia piaeueniens dicitur gratia gratum
faciens, & gratia subsequens dicitur gloria: luia post gratiam in homine decedente in gratia, uitur glo
Secundo dicendum est de resurrectione a culpa vel a peccato, & de hoc tria consideranda sunt. Primo, quod homo inon potest resurgere, culpa absque gratia. Secundo, quod non potest aduersarium suum vin- Immo , secere absque gratia. Et tertio, auod non potest absque gratia tentationibus resistere. Primo igitur dicendum est resui te est quod homo absque diuino Dei adiutorio seu gla- a Peteato. Lia,non potest resurgere a peccato vel culpa,& hoc capiendo gratiam pro habitu ipsius animae, ut scilicet est quae laim qualitas spiritualis in anima existens. Nam nec gratia illa quae dicitur gratuita Dei voluntas,qua nobis Deus coiaonat osseniam, sussicit, nec gratia illa
quae dicitur liberalis passio Christi, qua mediante fit
nisi volentem, sed diabolus numquam dicitur volens, ergo,iae. Vnde notandum, quod haereticus qui vinei-tur , se ipsum dei ieit, & ideo non est ibi victoria, sed magis deiectio. Plo tertio dicendum est,quod absque aliqua gratia non potest homo tentationibus resistere, quod patet . .
per illud: Et ne nos inducas in tentatione. Unde homo propter suam infirmitatem non potest resistere. Iuxta τι illud : peccatum peceat iit Hierusalem, propterea insta- ιό d.
bilis facta est. Item Glossa super illud : Misericordiae
Domini,dce dieit: Non potest homo diu stare contra insultus diaboli, nisi miletieordia Domini adiuuetur. Nota tamen quod per gratiam gratis data potest limmo resistere diabolo, & tentationi,ergo potest ei non neonsentite, sed non potest per talem consensum ei leamicus Dei,absque gratia gratum faciente:ergo &e. Tertio dicendum est de resurrectione ad gratiam,&primo multa sunt terminanda. Primo quod homo no potest se disponere sume teter absq; gratia gratis data, ad gratis gratu facientem. secundo qualiter no potest voluntas absque gratia in aliquod bonum.Tertio, quomodo homo possit nindata sine gratia adimplere. Primo ergo dicendu est de praepalatione hominis ad gratiam gratia iaciente, an scilicet hoc possit sacere absq; gratia gratis data.Pro quo advertendum est quini per i gratia gratis datam, non tantum intelligimus illa,quae ab Apostolo enumerantur,cum dieit r Alii enim datur
per spuitum,&c. Sed per gratiam gratis datam intelligimus
300쪽
De resurrectione a pecCat O. 277
ligibus omne illud , quod superadditum est naturali .finem. Hoc autem se suadetur. nam si libera arbitrii
bas, adiuuans aliquo modo & praeparans voluntatem
ad habitum vel usum gratiae, siue tale gratis datum sit
habitus,vel timor seruilis,sive aliqua vocatio, siue lo- mitio vel praedicatio, mediate qua, incitatur anima ad
se praeparandum. Et itio dicerisum est, quod nunquaabiq; tali gratia gratis data potest se disponete homo
ad gratiam gratum facietem,quia vix earet homota. li dono.Vnde prima praeparatio,quae fit ad gratia gratum faciente, est eogitatio ves apprehenso,de illa non potest fieri,ab'; gratia gratis data. Et ratio huisu est, non quia gratia gratum faciens praeexigat necelsario
dispostione gratiae gratis datae , sed quia ipsa est quid
diuinum, & res existens supra liberum arbitrium , de dimitteretur in puris naturalib. adhue sibi remaneret aliquod iudicium, quo indicaretiit parentes esse honorandos, S: hoc patet. Quod si habere tale naturale iudiciumaei licet naturaliter parentes esse honorados,& talem naturalem instinctum de parentibus venera-dis, potest istud velle: de se cum habeat organa ext riora. potest complete illud opus, siccundum quod dictat iudicium talionis, absque munere gratiae diuinae superaddito. Sed bene vetania est,quod non potest illud secere, nec velle absq; diuinae grati e munere,prout tale eogitatum aut velle est ordinatum ad conlaquedum beatitudinem. Et sic tum intelligendae auctorii tes Sanctorum,quae concludunt,quod absilue munere
etiam supta naturale iudicium. Ideo nunquam libetu B diuinae misericordiae Se gratiae,non potest libetum M. arbitrium, vel volutas libera assurgit ad ipiam vel pe- bittium in aliquod bonum.
tendam. vel cognoscendam nisi aliquo modo adiuuetur desitissam &excitetur,& ideo per additione gratiae Aur. Lb. δε gratis datae, quae tenet medium inter gratiam gratum Tect da s. e. raeientem. Vnde ordo liberi arbitris de gratiae diuinae, I. ponitur elate ab Augustino in libro de Eeelesiasticis dogmatibus, & ponit quatuor gradus, O dicit: Initiusalutis nostrae Deo miserante habemus.Vt acquiese mus tautari inspirationi nostrae potet talis est Vt adi. piscamur, quod aequiescendo admonitioni cupimus,l diuini est muneris. Ut non labamar in adepto salutis munere, licitudinis nostiae est.& oleitis pati ter adiutorij. Ex quibus verbis potes clare cognosci, quantuSed otii ut dubium. Nam secundum dona natura
lia,natura ipsa appetit suam perfectionem ergo signuest, quod tendit ad acquisitionem gratiae. Ad hoe dicitur,quod duplex est persectio, quaedam est intra limites naturae 3: istam appetit natura. Alia est,quae est supra naturant,& de ista non opportet. quod appetat,& si appetat non tamen appetitu persego,qui requirit gratiam. sed magis appetitu consulis& i inpet selio, qui non est ordinatus debito modo. Pro tertio,vivi homo possit mandata Dei implere, notandum est,quod comuniter dili inguitur, quia co- tingit mandata impleri dupliciter. Vno modo quantu. potest liberum arbitrium respectri gratiae Nam eum D ad genus operis,uel secundum alios, quantum ia su sint in opere salutis ista quatuor, scilicet inuitari,ae- stantiam mandatorum. Alio modo quantum ad inten- quiscere, adiuuari, M permanere: primum est inspitationis Dei, secim tu libertatis arbitrii, tertia muneris diuini in quartu solicitudinis nolirae,& paritet diuini adiutorij. Pet hoc patet satis clare solutio quaestionis. An possit Sed oti tui dubnim,utrum quis possit detestari culti v P pam virtute propria naturae. Respondetur, quod detestari eulpam. dupliciter potest intelligi. Viro modo, detes ari. quia talis detestatur inquantu est otiensiuam xiestati sin aequitatis diuinae,& isto modo nullus potest ab Dque gratia: quia non potest absque gratia gratis damcognoscere ipsam offensam. Alio modo potest detest xi quia est i sua propriae naturae,v. g.quia quis pertura suam cognostis,quod per sornicationem perdidit oeulum vel aliud membrum . vel incurrit aliquem allu D talis saeti circunstantias, Se ratum facit quantu potesttionem praecipientis,&mandatis.Si loquamur primo modo,potest homo absque gratia gratum faciente illa implere, ut patet de madato adorationis de venerationis sabbatotu . Sed secundo modo non potest homo implere mandat absque gratia gratusaeiente. Et hoc confirmatur pet Apostolum,dicente:Qui diligit pici- ιι abis ximu,lege impleuit. Et iteru: Plenitudo legis dilabio. i. rim. itim alibi: Finis praeeepti est eliaritas de corde puro. sed oritur quaestio, in ita sit,quod quis potest farere quod in se est ad impletione mandatorum,quare ille non ab Aluatur,quamuis sit in peccato Ad hoe respondetur, quod facere quod in te est,potest duplicitet intelligi.Uno modo positiue,vel proprie,quia scilicet morbum,& isto modo potest quis per liberum indes.
Voluntas e gnoscere,& detestati culpam pr 'tiam. qualites Semndo autem videndum est,qualiter potest volusit in aliq-d tas in aliquod bonum .Pro quo notanda est,quod aliquod opus potest dici bonu tripliciter.Vno modo aliquod opus dicitur bonum simpliciter, & illud dieitur
quod est ordinatum in finem optimu,& tale est bonumeritorium,& in istud non potest liberum arbitrium absq; gratia gratum faciente. Secundo modo aliuod opus dicitur bonu, de alio modo de congruo disponit ad bonum,de tale est bonum quod fit extra charitat E, nihilominus tamen sacit, cu recta interione, & in t te non potest libetum arbitrium nisi eum gratia gratis data perquam illuminatur&dirigitur,vi velit sacere, Equod Deo est placitu hoc patet per illud:Seiui quoniam aliter non possum esse continens, nisi Deus det, Tettio aliquod opus dicitui bonum, quia in finem est ord inabile,& habet aliqua ordinationem intra se,sicut pascere est rientem,lce siue ex debita cireunstantia. siue exigentia temporis, loci e.de ad istud potest tib Pt arbitriu absque gratia , qua uis ad hoc quod fiat δε- ea iter, requiratur glatia aliqua diuina superaddita na-Pebralib. Et se patet resposio, quod liberii albilliu absci; gratia supera lita per dona naturalia, potest in aliti iod bunum morale, licet pet illud eo sequenter non disponatur ad gratiam, nee ad gloria,S: hoc per se, lic et quodamodo disponat quia in ordinabile in ultima
de isto modo nullus potest facere quod in se est absq; gratia gratum faciente. Alio modo potest intelligi priuatiue vel improprie facere quod in se est, hoe est, sa-cit quod potest, sed non quantum potest,nee aliquid
ordinatum ad impletionem mandatorum, & isto modo per liberum arbitrium quis potest facere quantum in te est, sed non absoluitur ab obseruatione manda- totum. Et sic patet responso ad quaestionem.
De tritu ternariis peccatorum infami . Opusula hae de tribin temariis peccatorum
infamibin mutilum est imperfectum est: id quoἀ
Lector facile intelligere potes. Nam cum S. Bonaventura sermonem instituat de tribus pecem
torum ternariis: quoiatrimus es de originali. veniati peccatosecundin de pereato cordis, oris, se opericlertius de concupiscentia carnis,
concupiscentia oculoru, o superbia vitae primu antum ternaria expὶicando prosequitur, reti qui vero Da neque in uersis, ncquem M. S.