장음표시 사용
341쪽
ortitudinis virilis, aeri hominem honestum & dec tum.Nam de talibus duritur: Fortitudo,& decor indu mentum eius, Et sicut fornax,quaedam metalla reddit solida quaedam liquida: sie virtus sortituditiis, eorda facu Duc solida contra tentationen ,nuia cli luida per compassiorinna,nunc rorida per deuotionem.Nam dicitur: Anima mea liquefacta est, dilectus ineus locutus est. Et sicut in fornace magnus flatus sollium,& --
gnum ignis incendium: lie ignis fortitudinis,siolum est in illi sun quibus est flatus diuinae inspirationis,& v
hemens incendium charitatis Et in figura huius aduetus Spiritus sancti super Apostolos, ubi fuit eis datus
ad robur spiritualis virtutis, fuit tanquam adueniens spiritus vehe-ntis,ut dicitur in Actitius Apostolotii. Est etiam sortitudo sieut radix lignum, vel alboremporians. Nasicut radix portat pondus arboris,& fion- de flores, ructus de solia: sic virtus sortitudinis,sultinet Omnia bona pyra,& merita nostra. Vnde dicitur: Consortare,& esto iobustus. Est nihilominus fortit do sicut thorax, vel lorica ictum verans.Nam sicut thoraI,vel lorica, seruat corpus ab ictu gladii sic virtus sortitudinis custodit animam a tentatione diaboli, & iustunque aduet viij.Totus enim mundus non conis Cernit unum hontinem,in quo est sortitudo Dei, sieut patet,quod puellae virgines, puta, Catherina, Cecilia, Agnes, Lucia Agatha, Barbata, beata Clara,& ceterae
virgineu,reges,& tyrannos in omnia torme totum
nera superabat.Neemiiu,quia sortitudo illa no homi-fuis,sed Dei erat. Vnde dicitur: De caelo sortitudo est. Item sortitudo tribus aliis c5paratur, scilicet virgς, qux non incuruatur: serto,quod non superatur: & pe irae,quae non perforatur. Est itaque sortitudo similis
viIae inflexibili,& talis virga vel baculus est valde necessarius ambulantibus,& eertantibus,& laboratibus: sie fortitudo est quas baculus & virga inflexibilis,quae valde est necessis, quia loeus, in quo sumus, est locus certaminis, loeus itineris, & locus laboris. Et b*etria horninum genera indigent specialiter baculo vel virga. Ideo dicitur:virga tua,& baculus tuus ipsa me consolata sent. Est etiam sortitudo senilis serto indo.
mabili. Nam sicut serrum non domatur . sed communitit,& domat omnia metalla, ut dicitur in Daniel cise viti fortes mori possunt vinei vero non possvnui inmoipsi omnia aduersa,& prospera vincunt, & quod plus
est, regnum caelorum violenter rapiunt.Naha violenti
rapiunt illud, ut dicitur in Matthaeo. E st nihilominus scit titudo similis petim in Dagibili, qualis est Adamas. Nam sicut qui Adamantem percutit, ipse magis percutituriste qui vitum fortem molestat,magis laeditur, quam laedit.Et sicut Adamas non stangitur violentia:
ita vir sortis nulla fiangit ut impatientia.Et sicut Ad mas seinditur tinguine hirci: si e vit fortis memoria passionis Christi Proetet ista de viro sorti dicitur: Vt Adamantem, & vi silicem dedi seciem tuam.
Vstitia est virtus, sua unicuique tribuens, ut ὁieun Augustinus de libero arbitrio. Iustitia est rectitudo voluntatis propter se seruata, ut ait Anselmus. De iustitia nota 1 pecialiter tria,scilicet typi figuralis elegantitan, partus filialis ab uiciat iam,& a tias virtualis est,
Primo ergo iustitia lupam habet multiplicem,& figuram valde elegantem. Comparatur enim:ttibus specialiter,siecit recta semita, sicut recta regula,& sicut recta linea. Est autem itistitia seue recta semita.Nam sicut illa est tectissima hiatum: sie per viam iustitiae citius peruenitur at bravium sempiternum : immo omnis alia via est devium. Nam dieitur in Psalmo: Eri
Ie secit eos in initio & non in via. unde dicitur ibi de
A iustis: Ded iacit eos in viam,vt item in eiultatem habuse lationis.De iniustis veto dicitur alibi: In ei reui tu impii ambulant.Est etiam iustitia sicut tegula.Nam sciat recta regilla est rectissima mensuatum, se iustitia est optima mensuratum,& certissima mensi ira ad bonum operandum. Flae est enim regula diuina, quae diligit opera nostra: Unde dicituri Dominus diligit iustos. Et Psu's ., sapiens ait: Qui sequitur iustitiam diligitiit Domino. Pem . l. Est nihilominus iustitia sicut recta linea: Sicut enim I
cta linea est pulcherrima linearum , ut dieit Philos,plius: sie iustitiae rectitudo facit hominem, in intenti ne,& conuersatione pulcheIrimum & decorum. Nam scut statura humani eorpolis, est pulchrior inter on nes,quia est tecta ad caelum : sic statura cordis est pul-B cherrima, cum per iustitiam est rei ta ad inviii. Vnde sponsae dicitur: Statura tua assimilata est palma. Decis, bac tectitudine dicitur. Solummodo hoc inueni,quod EMI. .. Deus seeit hominem rectum. Item iustitia multum proprie tribus aliis compar Iur.Nota,quod triplex est iustitia : Faeralis, quae dirigit hominem in omni bono a qua dieit ut homo factu bonus:iudicialis,qας corrigit,uel collacet ab omni m Io,de ista corrigit delicta propria vel aliena : caidin iis, vel moralis , quae rediit unicuique proprium bonum. Est itaque iustitia, sicut gemma in serio auteλῖcut stella in polo arctico.& sicut Dea in nostro mici eo sino. Est igitur iustitia sietat gemma in serto aureo. Nam sieut gemma serti aurei est ornamentum,quia I tum istum Ornat, de facit pretiosum: sic etiam sertum
C aureum dicitur grati o quod in illa, di per illam e
Ionantur opera nostra bona. Nam etiam Opera bona, quae fierem extra gratiam, nunquam somnam mer rentur. In hae corona aeutea, vel serto aureo, insertae
sunt quatuor gemmae valde pretiose , vel quatuor virtutes principales, scilicet prudentia, temperantia, sortitudo,& iustitia.Gemma prudentiae ponitur in anteriori parte coronae, quia ad prudentiam pertinet nousolum praesciitia disponere,immo & sutura praeuidere. Gemma temperantiae locatur 1 dextris, quia temperantia iacit hominem iustum, & sobrium in dextera prosperitati LGemma fortitudinis insitit ut a sinistris, quia fottitudo facit hominem robustum in stastra assiuersitatis. Gema vero iustitiae ineastratur in posteri riparte, sicut Episcopus in fine processionis,sicut Rex V in one aciei,sicut nauta vel gubernator in cauda nauis, se ut sententia iusta pioserint in fine caulae, seu tetiam post laborem eertaminis, datur victori eorona
triuphalis. Vnde ab ista, tanqnam principali gemma
denominatur corona.Dicit enim Apostolus:Reposita 1.Πm est mihi eotona iustitiae. Auti sex in euius aurificina sa-bricatur haec pretiosa eorona,est sapientia increat Lin v -- qua dicitur: Sobrietatem & prudentiam docet,& iusti. tiam de virtutem,id est, fortitudinem,quibuε nillil utilius est,in vita honi inibus.Istae quatuor virtutes,ut disctum est,tanauam quatuor gemmae pretiosae,in aureo
serto gratiae simi ineastratae. Est etiam iustitia seut stella Arctiei poli. Nam hirrea ipsam voluitur caelum ,& sicut ipsa non mutat lo-d eum:sie volubilitas vitae nostrae, mira volubilitate verrutir,iustitia veto nullo accidente mutatur. Siquidem vita nostra,tota est volubilis sicut rota: tuns enim homine eleuat ad honore que paulo post humiliando occultat iuxta illud: Ascendunt usque ad caelos,&c.Inter seros. adum c conuerso hominem humilitate deprimit,quem postea ad honores attollit , quia dieitur: Suscitans a NM. ι1., terra inopem.& de stet core, &e. Quandoque hominem , laeua mutat in dexteram, scilicet ab adueisis in prospera : interdum , dextris in laeuam, id est, 1 pro-ssetis in aduersa iuxta illud qnod Abraham dixit ad Loth: Si ad sinistram ieris,sedexteram tenebo: si tu Gon ., dexteram elegeris, ego ad sinistram pergam. Sed vis iustus
342쪽
Iustus in omnibus liis, per manet immobilis. Nam A sum humilitas non depriinit, ipsum honor non am-nu i. a bi ipsum duo sitas non frangit. Vnde dicitui: Qui
facit hare, non movebitur in aeternum. nihilominus iustitia sicut dea noliti inici osmi, id est,minotis,& inferioris mundi Sicut enim Deus in suo megaeosino vel maiori mundo disponit omnia innumero , pondere &mentura, ut dicit ut in libro Sapientiae: ite iustitia in silo microcosmo praesidciis, tanquam Deus fuit, ut in omnibus meritis, de opetibus nostris, sit numerus bonae operationis, pondus sanctae actistionis, demensura intentionis. Vnde isti Maen
De septem donis Spiritus sancti. TITvLI HvIvS CAPIT A.
De dono timoris. klli bolet tractatum de virtutibus sequitur de do. nis Spiritus lancti. Et haei; est quinta diaeta s lutis, scilicet , virtutibus ad dona Spiritus sancti peruenite: quia sicut diximus, virtutes docent recte operari, sed dona expedite. Cum autem sint septem do na Spiritus sancti, quae sellicet enumerantur, scilicet spiritus sapientiae Ed intellectus, consilii & sottitudinis,seientiae di pietatis,& timotis Domini. A sapientia autem non peruenitur ad timorem Domini, ted potius a timore ad sapientiam, tanqui ab inferiori gradu ad superiorem . iuxta illud quod iucitur initium lapie-ua .rora. bitae timor Domini. Ideo de timore Domini,nota special.tet ilia, scilicet quam multipliciter figuratur, quavituraliter operatur. Icquam rationabiliter mereatur.
Ptimo etgo timor Domini habet multiplices figu
ras elegat res,lc comparationes conuenientes. Com
paratur aute specialiter tribus. Est enim timor Domini,sicut ostiatius custodies ingressiim,siciit iustitiarius puniens maleficium,scut terrarius vel speculato leuigilans exercitum. Primo ergo timor Domini est limi bonus ostiarius, qiri diligenter custodit ostium cordis, ne intret inimicus, id est, diabolus. Et sicut ostiarius tendit bacillum, vel gladium ad timor evi intrantium se timor Dei, ne permittamus diabolum ad cor intra. Exe , portat clauem poenae aeternae, gladium ex utraque parte acutum,scili ex aequitatem diuinae sentetiae,qua condemnabit improbos in anima de eorpore.Vnde di-μ-h. io.e eitur: Timete eum,qui potest eorpus. Q animam perdere in gehennam. Sando timor Domini est laeut bonus iustitiarius qui perimit malefieos & suspendit. Nam seut illi,qui tenent iustitiam, ponunt in montibus & locis patentibu patibuliam vel furcas ad expauentaculum latronum : ix timor Domini ponitur ineorde hominis,propter expauentaculum peccatorum. Et sicut iste iustitiatius erucifigit latronem: sic timor Domini nititur ci cissete eat nem,t aquam pessimum antinae latronem. Unde dicitur: Confige timor tuo carnes meas.Teuua timor Domini est sicut bonus te rarius, vel spreulator qui euigilat exercitu. Nam sicuti, culator, tempore selli maxime, non sinit divmi pisse. S. Ponau, Gm,I. milites: sic timor Domin cum sit modo temnis belli de guerrae mortalis contra carnem, mundum, & diabolum,no permittit dormite sipiti tum, per delectati nem vel cons sum. Vnde dicitur: Beatus est homo, 'eu. v . . qui semper est pauidus Non selum autem lepore belli debet homo esse pauidus, immo etiam tempore pacis debet esse timorosus, sicut videmus: quod magni reges, Sc sapientes, quamuis actu non fit guerra,muniunt tamen&custodiunt castra tua. De incautis dicit Apo-stolus:Cum dixelint:Pax & securitas, tun ς tepentinus 'sipet ueniet interitus. Et Ecclasiastes: Qui timet Deum nihil negligit, quia nee bonum, nec malum: quia '
timorem Domini malum euitat, tanquam noctu tim,de
bonum sormidat, de nescit si est gratum. Vnde dieit ιIob: Vetebat omnia opera,sciens quia non parces de linquenti, maxi ne autem tempore suetrae. Iste vigil vel speculator madat custodita portas sensuuin, ouia ibi est quasi totiun peliculum. Sicut ad Itieram illi, qui sunt in inunitioriae. summe custodiunt portas cum vident castitam ab hostibus obsessuin : sie spiritualeaviti, qui habent timorem Dei clii Odiutar portas, sei
licet quinque sea istium , ne i littetit mimici timentes, quod dicitur: Ascendit mors per seiaestras noli ras. Icr. y fItem timor Domini aliis tribus co paratur,est enim scut medicina infitiuorum . sicut disciplina puerotum.& sicut Oiscina rcligiosorum. Primo igitur timor Domini est si t infii monim medicina. Nam sicut medicina bene temperata repellit omnes morbos nocivos,& omnes nocivos humores: sie timor Dei omne peccatum de omnes peceati occasiones exi)ellit, sanguinem luxuriae, fleuinae, Media .ct melancholiam irae, oecholetam Lipeibiae. unde dicitur: Timor Domini ex- ερ pellit peccatum.Secuodo timor Domini est sicut pue- totum disciplina.Nam sieut virga disciplinae castigatur puer, iii struitur,& tu forniatur: sie per timorem Domini omnis motu, sc alis, Sc puerilis, sub istor dagogo ad rationem reducitur, Puctilis extirpatur, iuxta illud, quod dicit Sapiens : Stultitia colligata est PM . . cin corde pueri, N virga disciplinae fugabit eam. Et nota quod secundum Pedaiai quatuor mala sunt propter peccatum nobis iniuncta,& nobis colligata, quae simi omnis mali de peccati male ia, cilicet impotentia,ignorantia,concupiscentiata malitia. Vnde quidam peccant ex impotentia,& isti Datum peccant, ct maximam habent excusationen nisi illa impotentia per culpam eorum sit introducti Alii peccant ex ignorantia , de isti plus peccant, & minorem habent
excusationem , quia ex igitor amia non excusantur . toto, sed a tanto: maxime si sit ignorantia affectata, quae non excusat. ta peccatum aggrava δε aug netat.
Vnde de hoe dicit Ambrosius: Si ignoras, grauissime peccas. Alii sunt, qui peccant ex concupiscentia, de isti plus peccant, & quasi nullam habent excusati nem, maxime si sit deliberata. Alii sum qui peccant et malitia, de certa seientia, & isti maxime peccant. 5: nullam habent excusationem , immo tales dicuuturpeccate in Spiritum saucium : quia Spiritui sancto
bonitas, quae est malitiae contraria, appropriatur. Sciendum est a item, vel notandum diligenter,quod lex sunt peccata in Spiritum sanctum, scilicet impugnatio veritatis agnita, inuidentia fraterna gratior, p. i ii, Draesumptio de impunitate, obstinatam, de tatio, oc Ss iraium uiannalis immenitentia. Et litae sunt sex blasi hemiae incium. Spiritum sanctum, quae non remit Iunt ut in hoc faculo, nee in futuro. vi dicitur in Matthaeo. A rh. t ... Tettio timot Domini, est sicut ollicina religiosorii, maxime est sicut quoddam capitulum, quod est factu praecipue ad culparum correctionem. Nam sicut in eapitulo increpatiar. de recognoscitur,& punitur culpae ita in hoc capitulo timoris Dei, corriguntur peccata, qui 3 ut dicit ut in Prouet iis:Timor Domini ivit m - risis. s. ι
343쪽
Et trem Miso nulla cita . si eorrectio capituli A sectus. Pripio namque timor Domini eurat hominem
deficeret: sic si timor in capitulo cordis non esset, totum verit tis aedificium deperiret: quia disit ut in E eleuastico: Si non in timore Domini tenueris instanister cito subuertetur domus tua. Et nota,quod in Dei capituloxulpabilis quatuor saeir. Primo genu flectit, iecutido culpam recognoscit , tertio spoliat se & veneni deponit, quarto disciplinam accipit : si timor Domini, facit primo homi m plenitatem humilitet genu flectete, quia dicitur in Ilaia: Mihi eutuabitur omne genu. Secundo facit humiliter culpam propriareeognoscere, sicut David qui dicebat: chioniam iniquitatem meam ego cognosco. Tettio facit hominem veterem , si eut vellem turpem spoliare, sicut Apostolus dicit:Expoliantes vin veterem hominem cum acti- Bbps suis, veterem conuersationem cum vitiis, & con- eupiscentiis,Quarto sacit hominem disciplinam areipere, id elt, cainem lasciuam macerare & castigare, si is cut Apostolus faciebax: Castigo corpus meum, & in ιetuitutem redigo. I tein timor Domini, est speciosus sicut hortus,vita tuosius sicut ventus.& pretiolus sicut thesaurus Ptimo timcitDomini est valde speciosus,instar horti paradisi. Habet enim ammiritatem simi paradisus,du inem,& delectationem. Vnde in Psalmo: am magna mul. titudo dulcedinis tuae Domine , qu im abscondisti timentibus te.Habet fertilitatem,& ubcitatem sicut paradisos,se ut dieit idem Psalmista: Non est inopia ti- culpa perpetiata:est enim sussiciens medietna contra peccata. Et nota, quod sicut medipis sapiens volens purgare aegrotum, primo dat sirupum praepalatiuum, postea potionem vel antidotu purgatiuum: sie timor Domini ii, stat silupi i praeparat peccatorem generando attritionem, iuxta illud Ecclesiastis: Qui timent Eeelli Deum, praeparabunt corda sua. Secundo instat antidoti , purgat omnes peccati iaces, generando pers ctam contritionem, quia dieitur in Ecclesiastieo: mot Domini expellit peccatum. Et est differentia in
ter contritionem, Jc attritionem: quia alti itio est do
tot de peccato, non tamen persectus,quia adhue est in proposito peccandi de suturo. Secundo timor Dei custodit holninem , eulpa futura.Sicut enim sapiens medicus infirmo quem habet
in cura, non solum dat antidotum ad expellendum morbum, seu etiam ministrat eurato aliquod electua. rium contra recidi ium: sic timor Dei instat electu iij eonseruatiui, custodit hominem ab Omni peccato imeidiuo. Vnde dicit ut in Exodo: Ut probaret vos ve-Earratio./nit Dominus, Oe ut timor illius esset in vobis, de non
Tettio timor Domini abiicit temporalia, vel terr na.quae sunt stape peccandi materia. Sicut enim videmus, quod nautae videntes naufragium imminere, metres quae sunt in naui proiiciunt in mare, ut eu dant periculum naufragij : se timor Domini bona mentibus eum. Habet nihilominus securitatem sicut D temporalia facit abiicere,ut possit ab aeterno nauis
paradisus. Vnde dieitur in Eeelesiastico: Qui time; Deum, nihil trepidabit. Et Philosophus: Si timet
Deum omnia timent eum, qui vero non timet Deum,
timet omnia. Vnde Cain perpetrato homicidio statris,statim habuit caput tremulum,& ait: Omnis qui viderit me, occidet me ut dicitiir in Gen. Igitur timoro Domini propter ameenitatem, ubertatem te taurixatem est sicut hortus conclusus, vidicitur in Canticis.
C t. 4. ἡ etiam sicut paradisus, ut dicitur in Ecclesiastieri Timor Domini sieut paradisus benedictionis.
sceundo timor Domini est sicut ventus virtuosus, S: speciat iter sicut ventus aquilonaris. Nam si cur ventus aquilonaris pluuias dissipat,nubes fugat, aerem serenat, reptilia exterioinat, & aquam con ait ita timor Domini dissipat pituitas carnalium delectatio. num, fugat nubes earnalium imaginationum, serenat wmemem per amorem puritaris, exterminat reptilia,id est, mortificat vitia carnis, congelat aquas, id est, re-ιuingit fluxum mundanae prosperitatis: ita ut possit
homo timens Deum ambulate super aquam, sicut Petrus do quo legitur in Mattii. l ste est ventus de quo dieitur in Daniele: Angelus Domini steti medium
fornacis, quasi ventum roris stantem: quia fornax omnium desideriorum earnalium temperaturin restigeratur per Dei timorem.
Tettio timor Domini est pretiosus sicut thesimus. Nam scut thesaurus qui est res pretiosa, facit hominem semper solicitum decustodia:se timor Dei de se,& virtutibus semper est solieitus,& de Dei gratia cum
gio liberate. Et propterea direbat Iob : Semper quasiω.3 tumentes super me fluctus timui Deum , & pondus
eius ferre non potui. Quario timor Domini contemnit, & sustinet tem poralia mala . & euadet aeterna. Nam sicut infiimus sistinet cauterium, de adussionem, ut possit euadere mortem: ita timor Domini tacit sustinere eauterium temporalis vitae, ut possit homo euadere mollem, vel suppilatum moltis aeternae. Vnde in Erelesastico dbmur: Timenti Dominum, non Oeeurrent mala,m.
Quinto timor Domini gratiam Se bona opera introdocit. Si tenim ista introducit filum: sie timor Domini gratiam te omne bonum, iuxta illud:Initium sistin. 4sapientiae timor Domini. Sexto timor Domini super omnia facit sugere, de euadere supplicium gehennae. Vadit enim ad inse num, in dimidio dierum,ut non vadat in fine dierum,
se ut Ezechias,qui dicebax: Ego dixi, in dimidio di
xum meorum vadam ad poruas inseri Facit etiam alas ad melius fugiendum , ut dicit Poeta: Pedibus timor addidit alas Sicut videmus quod lepus fugies leporaria, prae timore videtWt volate, alas habere. Timotetiam saest hominem monus de colles transire, ut
possit diabolum sugerein inferni praecipitium cauere, quia dicitur in IsaiaeTune saliet sicut ceruus elaudus. Septimo timor Domini meretur stipendium vitae aeterirae, hominem namque humiliat, & sie sNundum tegulam Saluatoris,ad gloriam exaltat quia qui se hu- - . . iliat, exaltabitur. Et ideo dieitur in Prouerbiis: Hu- adaabetur:de perdita ut recuperetur:& de re petata ut E milem spiritum suscipiet gloria. , recidiuo consei uetur. Vnde dicit Berna idus supra μ' ἰ Cum adest gratia, time ne indigne in poteris ex ea. Amplius time subtram gratia,quod derelinquat
te custodia tua. Si redierit gratia, multo amplius timendum, ne sorte contingat pati reesdiuum. Reelai, uare enim quam eadere peius est quia dicitur in Ioanne : Ecce iam sanus factus es, noli amplius precare, ne deterius aliquid tibi contingat. I ste igitur thesaurus est pretiosus, & ifleo si in me eustodiendus, unde dieitur ες - Tlinoi Dcmini ipse thesaurus eius.ctasti linorit Secundo timor Domini viri aliter operatur. Vnde Do.nini. nota, quod timor Domini habet septem nobiles es Timor Domini multipliciter variatur. Vnde nota, species quod sunt sex species timoris, siciliret timor natura- tiari ris.lis, mundanus, humanus, seruilis, initialis, & filialis. Primus igitur est naturalis, scilicet qoando homo naturaliter timet mortem, & omne quod est tibi nocivum. Iste timor naturae non est meritorius, nec demeritoritas qVia non subest libero arbitrio Hoc tim re Chlistus timuit mori, sicut dicitiis in Marco: Coe- .Pir lesias pauere, de taedere. Secundus timor dicitur mundanus scilicet quando aliquis nimis timet de rebus transitoriis, vel de rebus mandanis, vel temporalibus perdendis. Isto timore
344쪽
timuerunt Iudaei, qui Melderunt Christum,ne perde- dicta sunt in capitulo de virtute, & specialiter in marent loeum suum,ut dicitur in Ioanner Si dimittimus teria de fortitudine, cap. 7.Tis.1. eum sic, omnes credent in eum,& venient Romani,& tollent locum nostium, de gentem nostram. Tettius timor dicit ut humanus, scilicet eum aliquis plus debito timet de corpore suo. Iste timor prohibe-i tur in Matthaeo: Nolite timere eos qui occidunt codipus, animam autem non possunt Occidere. Iste timor aliquando est veniale peccatum, ut qu*ndo est citra Deum , aliquando mociale peccatum , ut quando est supra Deum,qualis suit in Petto,quido imgauit Chii-stum, ne perderet corpus suum. Quartus timor eii seruilis,eum aliquis timet pecea
Ρ Ost donum sortitudinis, esset direndum de dono consilii: sed pavea de dotio consilii sunt dicenda,
re hoe quia ad donum consili j pertinent sere omnia quae superius in capitulo da virtutibus, di de virtute prudentiae sunt dicta, capit. 7. Tit. I. Nam prudentiati consilium in hoe distetunt, quia consilium dicitia i l utrum aliquid sit agendum. Prudentia vero olienditia eois : itum re, dc abstinet se a peccato timore gehennae, haiat ta. ri quo fine,& quibus circunstantiis adhibitis, ut quo quo differant.
men voluntatem pectandi, si peccatum posset impune o tempore, de qualiter aliquid sit agendum. Sicut alte- fieri, & inquantum in se est, vellet non esse iustitiam, Ilus est scientiae, cognoscere,an expediat aliquem sal. vi posset perpetrare eulpam. Iste timor est quasi ve uari:alterius veto scire qualitet aliquid sit salvandum. Quia primum per sinet ad Theologiam, secundum ad medicinam. Item donum consilij excellentius est, quam virtus prudentiae : quia consilium contra omne praecipitium virtutem prudentiae rectificatine post factum poeniteat: & hie proprie est actus,& opus constis de sacco, cum qua nullus ingreditur regnum cae. lorum, sicut figurat ut in Esther, ut dieitui: Indutum saeco pon intrare aulam Assueti: De hoe timore didit
Apostolus: Non accepistis spiritum seruitutis iterum
Quintus tintist initialis dicitur , de quo in Psalmo: Initium sapientiae timor Dominiaste timcit duo facit, timet enim punii i,in timet a Deo separari: sed principaliter timet separari. Iste licet timeat malum incur. rere, plus timet bonum perdere, & ita quodam modosiis scilicet prohibere praecipitium , 5c cauere. Sicut enim videmus, quod, sienum est colura praecipit iunimui: sie donum confiij contra communem praecipitationem operis boni. Et ideo dicit ut in Ecclesiasti eo Sine consilio nihil fietas, post cuius factum non poeni incipit bonium amare Et ideo dieitur initialis proprie, D tobis. His suppositis,inter illa pauca quae de dono con- quia se ut feta introducit filum, & filo introductis exit silii sunt dicenda, sunt haec consilia notanda.
Sextus timor dicitur filialis. Nam sicut filius super
omnia timet offensam patris,etiam si pater non inten deret eum peremere: sic qui habet timorem Domini filialem instat boni si iij, timet de cauet inta in patris caelestis .etiam si ex ossensa illa,nihil mali deberet sibi
accidere. De hoc etiam timore dicitur in Psal. Timor Domini sanctus pei manet in Leuiu saeculi.Iste timora factis Doctolibus vocatur castus timor qualis simulorum Susinnae qui itiundum Danielem verecundantur specialiter,de timent in turpi secto.Sine hoe ti-Nune de consilio si eialiter nota tria, scilicet quae sunt in consilio necessalia,quae sunt in consilio laudabilia , & quae si eonsiliorum disserentia. Primo ergo dicendum est quae sunt in consilio necessatia. Et nota, Quatuor in quod in consilio quatuor sunt necessario obseruanda, a scilicet expediens , facile, certum, & securum. Con- iratia istorum vitanda,scilicet damnosum, disicile, in certum, de periculosum. Vnde ille qui dat consilium ceteris paribus, debet praeponere expediens dainno , facile dissicili, certum incerto, securum periculoso. Propter omnia illa, dicit ut in Prouerbiis: Etit salus, P OMM. d
more vereciindiae nihil rectum esse potest nihil honeia Secundo videndum est, quae sunt in consito lauda- tuo: stum. ut dicit Tullius. De hoc timore veteriindo,dicitra bilia. Et nota , quod in consilio quatuor sunt bilia, scilicet gratia consilium requirendi,gratia consilium eligendi, glatia consilium exhibendi,& gratia consilium aequirendi Primo igitur,est valde laudabile , se ilicet consilium in omnibus libenter requirere. Ideo dieitur in Tobia : Consilitum semperii facienti-Dus require. Secundo in consilio, est laudabile, consiliarium bonum eligere Vnde nota, quod sesundum do nam saerae Milpturae, Deus consiliarius est eligendus prae omnibus.Nam in consilio de pro consilio requirendo, primo eligendus est Deus, non diabolus: Vnde dicit ut in eodem Tobia: Omnia consilia tua in ipse, stilicet in Deo maneant. Secundo eligendus est iustus,non impius. Vnde dicitur in Eccles astico: Cor E..t ν ι
Bemar.nairabilia sit per Cantica: Timor, inquit,vere . cundus & castus, est omnium aetatuin ornatus, sed in
iuuenili aetate amplius enitescit .Quid enun amabilius verecundo adoleuente; quam pulchra haee & splendida gemma motum in vultu adolescentis Quam veredi ininime dubia bonae nuncia spei, bonae indolis index, soror continentiae est Nullum aeque manifestum signum columbiliae simplieitatis: testis inciscentiae, lampas pudicae mentis, si cialis gloria considentiae, famae custos, vitae decus,virtutissetis, virtutu primitiae,naturae laus, insigne totius honestatis. Metito igitur iste timor eaeus dicitur, quia qui timorem isti habet instat virginis Maiiae,ante partum suorum operum,de post parium,si irpet manet incorruptus. Et si- n boni eonsilii statue tecum,quia dicitur in Prouet biis: ut mater Dei est virgo, & decor virginum: sic timor iste eastus decor est, & virgo virtutum anim Item post donum timoris dicendum esset de dono
pietatis: sed quia pietas idem est: vel quas idem eum
miscricordia, ideo insta cum dicemus de beatitudinibus in materia de miscit cordia,cap. 4.Titulo. .de pie late dicemus. Item post donum pietatis esset dicen.
dum de dono scientiae, sed quia scientia ad prudentiam potest reduci, ideo illa quae in materia de virtutibus supra dicta sunt de iuud 'a AEap. 3.Titulo. s.amplicari possunt ad ea , quae de dono selemiae sunt di. cenda. Et post donum scientiae, esset dicendum de sortitudine: sed quia sortitudo non tantum est d pum , sed vitius, ideo de sortitudine secticiant qu e Consilia impiotum fraudntenta, quia vix scit aliis G silium dare, qui sibi nescit accipere. Et ideo dieitur in
Genesi r In consilia eorum, inlicet impiorum, non Gen 1'. veniat anima mea. trio eligendus est sapiens consiliarius non saluus, ideo dictum est in Tobia: Consilius peri sapiente require, non a fatuo, quia dicitu in i a Eecles istico: Cum sanais non habeas consilium: non
enim possunt diligere nisi quae eis placent .Quarto eligendus est senex S expotus, ut dicitur in Ecclesiistico: am speciosa veteranis sapientia,&gloriosis in. tellectus, Be e filium. Non est pro consilio eligen- dus iuuenis lasciuus. ideo Roboam pro magna parte amisit regnum suum: quia relino consilio laniorum, adhaesit eoi stio iuuenum,ut dicitur in tertio Regum. 3. Fu -ο
345쪽
Tettio videndum est, quae sit eonsili in disicitia- A Testamento,intelligat ea quae completa fiam in notis.
tia.Et nota quod sicut sponsus i alia consaeuit portate sponsae, cum qua de nouo contraxit: ita Chiillus qui tanquam sponsas de thalamo procedens, nouae sponsae suae Ecclesiae, cum qua naturam nostram cum Lia uniendo in unitate perloriae matrimonium iacta-niemale contraxit,noua localia,id ist,tria Euangeliea consilia apportauit .Psimum consilium est castitas, ta tra concupiscet iam carnis. De hoc consilio habet ut in Matthaeo: Non omnes capiunt verbum istud. sed quibus datum est Tales sunt etiam eunuclii qui se calliant Propter regnum caelorum. Secundum consilium, est
voluntariae paupertatis,eontra concupiscem iam Oculo uita De quo consilio liabetur in Matthaeo i Si vispei sectus elle,vade de vende Omnia quae habes , & da Unie dicitur in Luca:Tune aperuit eis sensum, ut intelligerem scripturas. Alius eli liber creaturae, in quo
intellectus hielis debet Deum quaerere : quia potest
eum inuenire, sicut in magnitudine creaturarum,omnipotentiam Dei: in paentitudine & ordine, sapie tiam: in utilitate de fluctu, bonitarem Des summam: quia dicit ut in libro Sapientiae: A magnitudine spe-- uiciei creaturae, cognoscibiliter potest eorum Creator videri. Hune intellectum non habuerunt Philosophi, quia intellectus eoruni nesciunt ascendere , magnitudine cieaturae ad magnitudinem Dei. Et ideo fuerunt similes puetis,qui cum legut litetas pulchras & deauratas, attente respiciunt, sed quid littera significant,
non intendunt. Item notandum diligenter, quod crearent homines, si lio duo pronomina tollerentur de mundo, iat licit meum, & tuum. Tettium consilium
est obedientiae se humilitatis, contra stuperbiam vita, Ma t..iν.d de quo dicitur in Matthaeo: Qtii vult venire post nu , abneget semetipsum , di tollat crucem suam. & sequatur me. Semetipsum abnegare, est propriam voluntatem relinquere. Immuni consilium.Vnde dieit Bernat dus: Tolle propriam voluntatem, de infernus non exit. Exemplum de fratre orante, ta diabolo insultante. Et quia superius in tractatu de consiliis,plenedictum est de his tribus consiliis: ideo quae dicta sunt de dono consilii modo sussiciant.
pauperibus. Et Seneca dicit, quod quietiuin e vium B inra duplex est, cilicet naturalis, di artifieialis:de ficti simillii
a- omnis cieatura signiscat via Creatorem dupliciter. suum
In creatura est signum naturale,& positiuum .signum naturale dicitur in creari iis quas condidit per se diuina sapientia : signum positiuum dieitur in fabri eis deoperibus sacramentalibus. quae constituit Ecclesia, ut situ formae Ecclesiarum.& vestes ornatus ministroti q- omnia sunt visitura,vt intelligamus Deum; quia in altitudine Ecclesiaruio sublimitatem: in magnitudine, immensitatem vel infinitatem: in quadratura,s liditatem: in lonstitudine aeternitatem:& smiliter de aliis In ministris limilitet ornametis eorum intelligo Deum,ut in veste candida munditiam,& puritaterin veste tu a,Dei elementiam,& chatitatem: in veste
aurea Dei sapientiam,& claritatem, & sic de aliis. Iste intellectus Woprie voeatui donum ini, ut dicit Ap
stolus: Dabit tibi Dominus in omnibus intellectum. Secundo debemus intellige te, quae sunt iuxta nos,
scilicet proximum, iuxta illud quod dicitur in Ecclesiastico : Intellige quae sunt proximi tui ex te ipso.Nain frigore meo, debeo intelligere pauperis nuditatem: in fame S sui pauperis sitim Se esuriem: & in dolore
meo, pauperis infimitatem.& sede aliis Et sicut homines bene intelligemes,consueuerunt ad honores de dignitates promoueri: ita qui intelligunt necessitatem proximi, promouentur& quasi epilcopantur ad beatitudinem paradisi. Unde dicitur in Psalmo: Beatus A. m. qui intelligit super egenum, de pauper .
Mellectus 8: Oli donum consilii diceda sunt pavea de dono in-
deest . Omnia, quae dicta sunt supra i tactatu de viti uteconisilio at- pri cntiae. viae notandum, quod virtus prudentiae,
oue inter se & donum consilii differunt , dono intellictus, de s d lisex x, pientiae, quia conlilium & prudentia pertinent ad vitam activam,& sunt de activis: intellectus de sapientia pertinent ad vitam eo templativam, S sunt de contemplativis.Dissiciunt autem intellectus,& sapientia, quia intellectus est cognitio spe latiua, & quasi emgnitio rer visuin: sapientia vero est cognitio experimentalis,& practica, de quasi eognitio per gustum.Et D Tettio debemus intelligere, quae sunt insta nos, si-
ideo super icit est sapientia quia intellectus tam um di- cut animam nostram,de corpus nostrum. Sicut enim cit cognitionein,vel visionem: sapientia supra cogni- oculus noster dirigit mant in in opere& motu exte-tioinem dicit delectationem. Et nota , quod intelle- tiari: se intellectus legulat affictilin,in omni opere dectus solis liat: sapientia per affectum intrat, de ipse delitia, suggerit. Vnde dicitur in Psalmo: Gustate &videte, quoniam suauis est Dominus. Gustate ad sapientiam pertinet, sed videre ad intellectum; qui quod intellectus acute inuenit, sapientia matute dis ponit, & ad spiritualem delectitionem conuertit,ut G, s h. . dicit Gregorius. Summa huius disserentiae est, quodio . Et reb. donum intellectus est proprie penetrativum: sed donum sapientiae est proprie saporatiuum.
His propositis, de dono intelliatiis notanda sunt
motu imetioli. Vnde intellectus, dicit ut interior le-: quia animam insormat, animam tranquillat &quietat, sicut corpus in licto pausat. Dicitur etiam interior locus quia sicut locus continet de eon seruat locatum : se intellectus stabilitat & contetuat liberum arbitrium, S: omnem in zeriorem motum. Ideo dicit ut in Psal intellectus bonus omnibus sacietibus eum, io. quia si homo non faciat, quod intellectus de conscientia dicunt, nec Deus,iaec Angelus, nec homo, quia ista
ilia habent intellectum, diei meretur, sed potius iu- pauca, & cialiter tria. Debemus enim per donum E mento comparatur. Vnde dicitur in Psalmo: Homo intellectus subtilitet penetrare, de intelligere, quae sui
supra nos,ut inui quae sunt iuxta nos.vt proximum: de quae sunt insta nos, ut corpus nostrum. Primo igiatur debemus intelligere superiora, iuxta illud quias. . i. Apust Ulus: Inuisibilia Dei per ea quae facta sunt
Intellecta conspi iuntur ι sempiterna quoque virtus I up et libet . & Diuinitas. Et nota,quod duplex est liber, in legendus. quo intellectim potest legere. Se intelligete , N addi- scire Deum, sei licet liber Scriptitiae. Et hunc librum dedit Saluator discipulis suis post resurrectionem, ut stilicet in figuris legalibus,&.Canticis Prophetalibus intelligetent mysteria gratiae . qua operatus est Chri-Qus, id est, ut per ea quae facta sunta de dicta in vetericum in holiore esset non intellexit Creatorem tuum: sed iumentis comparatus, ta suntlis factus est illis.
De dono satieuιιa. Post donum intellectus, pauca debemut dicere de
dono sapientiae.qRod multu coni enit cum virtute prudentiae,& aliis rututibus seu donis, quae inso mat cognitiuam :taim quia sapientia non tarum informat cognitivam sed etiam a nec tuam: ideo dicεda sunt de sapientia pavea scilicet tantia tria. unde nota-kum, quod sapientia est donum spledidissimum instat
346쪽
Titulus VII. de Beati tu dinibus. 3 1 Ι
iueis, donum sapidissimum inlita mellis, & donum -- profundissimum instat maris. Primo ergo donii sapientiae, est donum splendidis. simum, non solum sicut sol,led est plus quain sol. Solenim iste non ostendit nobis nisi quae sunt supta tot5,& insta eaelu:sapientia aute Dei iacit nos cognoscere omnia, scilicet infernum ut timeamus, mundum ut Olcinnatuus , caelum ut appetamus, Deum vi laude.mus,& istud est vir imum tibii Sapientiaein ab isto donat ut, scilicet cognitio diuinorum, ut dicit Augustinus,& propterea dicitur in libro Sapientiae: Haec scilicet sapientia.est speciosior sele, de super omnem dispositionem stellarum luci comparata, & inuenitur
os et tractatum de donis Spiritus sancti, diem dum est de beatitudinibus: haee est sexta diaeta salutis. scilicet a dono Spiritus sancti,ad beatitudinem
peruentie.De humilitate enim quas uor lunt praecipue notanda, scilicet typus figurativus, motus incitatiuu , signum demonstrativum. Si stadus distributivus. Habet ergo humilitas,in lacra Sc iptura typum, de similitudinea multiplicem figuram. Nota igitur,quod humilitas est quiba, humi- breuis scala deuotionis, hieris schola perfectionis,&litra fisω a per lucem, visibilia videntur tantum, pet breuis via saluationis. Meliis,inqua istata, si vis aloen- prior: qui sapientiam vero etiam inuisibilia cognoscuntur.
Seeundo capientia est donum sapidissimiliti instat mellis, non solum sicut mel, sed etiam plusquam mel. unde dieit sapientia in Ecclesiastim : Spiritus meus super mel dulcis, de hereditas mea super mel & nou. Mel namque unum habet saporem,& illo gustato desipiunt alia etiam meliora sest vinum: quod post mellis gustum, non apparet sipidum. Sed capienti diuina omnem habet saporem, quia tibi sapiunt omnia vi debent, scilicet tam mala quam bona tem pinalia, ut vilia & insipida bona spiritualia,ut chara: naaeterna ut stumiosa Se summe nobilia. Unde dicit ut
dere: breuis schola,si vis addiscere: Se breuis via, si via incedete. Est igitur humilitas breuis scala.Et nota tria in scala humilitatis,fei licet scalae extremum,imum,&supremum i se alae latera exitum & snistrum : sole spatia, scilicet triplieem gradu. Habet enim seala humilitatis duo extrema,imum,& supremum. Imum vel pes huius fea'ae est timor supplicii: supremum vero est amor praemii. unde Psalmista ait:Si ascendero inc*-6M iit , tum, tu illie es: si descendero ad infernum,&C. Item habet scala duo latera, sciliret dextrum de sinistrum. Dextrum est ecmperantia in ptosperis:sinistril patientia in aduersis. Unde A postolus: Pet arma iustitiae, ,
in Ecclesiastico: Sapientia secundum nomen suum est D dextris & , sinistris. Item hae scala habet tria spatii, scilicet lapida scientia , &ncin multis est manifesta. vel tres gradus,inter quos pramus est eontemptus min
Ideo dieit Bel nardus: inuenisti plene sapientiam , si prioris vitae peccata defleas: si huius saeculi desideria patui pendas : si aeternam beatitudinem toto desid rio concupiseas. Inuenisti sapientiam, s tibi singula horum sapiant prout fiant. Tettio sapientia est donum profandissimum instat malis,non soluin sicut mare,sed etiam plusquam mare : quia male habet landum sapientia diuina nullum habet sundum vi dicit ut in Iob: Longior est terra mesura eius, & latior mali. Et propterea dicit Apostolus: O altidi ido, id est profunditas,diuitiatum sapientiae,descientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt iudicia eius,& inuestigabiles viae eiust quia nimis longe sunt di, seeundus est humilis abiectio sui tertius est humilis amor Dei. Haec est scala Iacob,de qua dicitur in Gene-- t. νύ Item est humilitas breuis schola,est enim compe dium totius iustitiae. unde ipsa dicitur omnis iustitia in Matthaeo: Sic enim deeri nos implere omnem im Mare. 3. dstitiam.glossa,id est, humilitatem.Ideo saluatorAc magister optimus in tua schola prolixitatem totius legis reduxit ad quandam summam, id est, ad methodum tumilitatis dices: Discite a me quia mitis sum Ze humilis ecit M. Humilitas autem sis defetibit Humilia I . ii. btas est,ex intuitu propriae conditionis,vel eonditione voluntaria, mentis inclinatio. Est insuper humilitas sieut breuis via:quia cum humilitas petat cetrum, per sapientiae diuinae iudicia, quibus disposuit omnia in D consequm vetat circulum,& specialem circuitum,&
saeit diametrum,& diametraliter pertransit spatium,& ita tectissim venit ad terminum. Ideo dicit Isaias: D. 1 . . Haec est vi ambulate in ea. Item humilitas se attenuar . vi ametur sponse: letanihilat ut erretur de nouo:& se euacua ut imple tur 1 Deo.Humilitas itaque se attenuat,& se facit s ipsam gracilem, ad domicellae modum. Unde humili tas est gracilitas sponsae, quae sponsum incitat ad eius amorem. Et causa huius est:quia gracilitas significati
uel attestatutineorruptionem,sicut econtrario tumor niseat corruptam elle mulietem, & praegnan em.
Unde nota, quod quidam tument Se instantur de ge- nobilitate,& t's impraegnantur a proprio patre,u inliae Lot vi habetur in Geneli. Quida imuestigabilia , quam guttae maris valeant numerari. Exemplum de patre te filio volennbus haurire totum mare cum cochleari paruo, ut narrat Hieronimus:Ideo dicitui donum,quia nunquam per studium acquiritur,
nisi per inspirationem diuinam habeatur. Et ideo di- est Iacobus: Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Peo, qui dat omnibus asiluenter, de non in IVoperat,& dabitur ei. Et in Sapientia: Da mihi Domine sedium tuarum assistricem sepientiam ut me in sit,&mecum laboret, ut sciam, quid acceptum sit coram te
De Beatitudinibus Euangelicis. TITVLI Hvlvs CAPIT A.
De I fansurudine, vel Mitisauri De Flet . D. Misericordia. Fe Munditia cor ,
De Parismi Cap. I. Cap. II. Cap. II. Cf. IV. p. V. cap. VI. 8antur de subditotum multitudineae potestate,& ra-les impraegnantur 1 toto populo sicut David,qui seeit numerare populum, ut dicitui in secundo Regum. , , Quidam etiam tument di insantur de incomaptione corporis,& per consequens, quod detestabile, impraegnantur 1 virginitate, scutiatnae vi gines, de quiuis diei tui in Matthaeo.Item humilitas se adnihil at,ut de M . nouo cremur. ipsa enim est illud nihilum, super quod Deus findauit terram ut dicit Iob:Qui appendit terram sipet nihilum, id est, animam, super humilitatis fundamenxu Humilitas insuper se euacuat,ut impleatur, id est,uacuam inanem se reputat.Vnde figuratur per altare tabernaculi: de quo dicitur in Exodo, Elia quod erat in eo auum, ut posset recipere ignem ai-gM , & v aias. Sie humilitas est vacu , ut capiat
347쪽
ista ilia, ieilicet ignem dilectionis , ligna coinpassim A impossibilitatem.Nam simi cinis nε potest redite adnis, & victimam deuotionis.
Item nota quod humilitas est, quidquid in valore est pretiosius, quidquid in odore est desitiosius , quidquid in decore est gratiosius. Primo igitiir dico, quod humilitas in valore est summe pretiosi,de pro'
ter hoc c5 paratur auro& balsamo,quae sui duo valia pretiosa: samum super omnes liquores, aurum sise per omnia metalla.Et ticut ista duo sunt ves de tara &ideo pietiosa: si e rarissima est humilitas vel ideo su-itie in ara. Et ii ut autum est valde ponderosum,& n turaliter petit centrum, & balsamu semper petit sumdum isse ueta humilitas instat auri Acbalsami,semper . appetit inferiorem locum. Et propterea de valore hu- V ex e sideratione mortis. Na de peccatore dicitur in statum suae inateriae: sic homo peccator non potest redire ad statum statis, nisi sela Dei virtute, quia dicit
Ecclesiastes : Nemo potest corrigere,quem Deus d - Ere .νῶ spexit. & in Psalmo: Nisi Dominus aedificauerit do- psuri inu, &c.Humilitas insuper se mortificat, ut resurgat: quia humilis quasi semper consderat moriem propriam , ut resurgat ad vitam.
Et nota quod memotia mortis facit in homine pri- - itaeipue sex bona. Primo fuit peccara vel vitia segetet moras sex Nam sicut latrones timεt de sugiunt sule iudieis: si e sacri in
vitia memoria mortis.Et sicut iumentum cum cauda
se defendit , muscis: se homo a tentatione vitiorum militatis dicitur in libro Sapientiae : omne aurum inci paratione illius,arena est exigua. Est etiam humilliatas in odore multum delitiosa.& propter hoc comparatur in scriptura tribus, quae sunt valde odorisera siblicet thuri, quod est granum m idicum,& tamen fragrantissimum. ideo dicit ut in Ecclesiastico: Quasi ilius redolens in diebus aestatis : Comparatur etiam nardo, quae est arbor parua,& valde odorisera. unde dicitur in Canticis: Nardus iuea dedit odorem se .Comparatui etiam et Onamomo, quod est cinerei coloris, de
cum frangit ut, spitat quendam visibilem & seuratio
simiuu odorem, id est, vaporem admodum cineris, sic
Threnis:Sordes eius in pedibus, id est, in affectionibus Et subdit eausam:Quia ta recordatus est finis sui.
Secundo fuit mundum contemnere. Vnde dicit Hie- -- Tonyinus:Facile contemnit omnia, qui se sim per e gitat moriturum. Nam concupiscentia oculorum co- temnitur, quando quis gitat se in tetram reuersu tum i concupiscentia carnis depriinitur, quando quia .D. cogitat, quod eorpus in delitiis nutritum, erit ei bus vermium: superbia vitae eontemnitur,quado quis c
gitat, quod ille qui vult esse super alios, ponetur ubterra,quae est infimu elementorum. Tettio fuit seir sum despicere,& propter resolutionem ad terram, iuverus humilis, quia cinerem se reputatamittit spira- m sui ipsius cognitionem venIre. modus cognoscedi
mina se grantissima virtutis. Et ideo dicitur in Ecele M ieeundum νhilo Ohum. est certissimus inter Omne siastico:Sicut cinnamomum,& Ualsamu aromati ns,
odotem dedi. Est insuper humilitas indecore mentis valde speciosa, & propter hoe eomparatur virori & loti vitidi, qui super omnes colores est proportionabilis oculis,& delectabilis ad videndum. Unde dicitur in Melesiastieo: Gratiam de speciem desiderabit oculus , & super omnes virides sationes, vel rietes satior viridiorque est virtus humilitatis. Item nota,quod humilitas se humiliat ut ascendat,
se inelnerat ut redoleat, se mortificat ut resurgat, H
militas itaque se humiliat & sε per inclinat.Sicut enim ramus in quo pendet fiuctus, de sicut spica plena vano, spicit Se declinat versus textam: lie anima humi
secundum Philosophum, est certissimus inter omnes. Propterea dieitur in Psalmo:Sciant gentes, quoniam Psal. s. ahomines sunt,id est de humo . Quarto facit viti praesentem recte regere. Sicut enim gubernator nauis seponit in cauda, ut reuius gubernet nauem: sic qui inmiti huius mundi vult te hine secure nauigare, nouin ima sua debet enitate vel recordari. Nam dicitur in E in. AEcclesiastieo:Memorare nouissima,S in aeternum non peccabis. Quinto facit recte temperare praesentε laetitiam. Sicut enim salua est esca sne sile: sic praesens
laetitia est inepta sine mortis eonsderatione initar salis Dulcedo istitia temporalis, miscetur amaritudine mortis. unde dicitur in Ecclesiastico ro mors, Ereti. II. cqua amara est memoria tua homini iniusto. Sexto salis, quae instar rami, quae est onusta fructhus bonotu D est recte diuidete praesentem, & suturam vitam. Qui operum, & ad modum spicae granatae est plena granis
virtutu respicit terram,id est, propriam flagilitatem, earnis vel corporis conditionem terrenam. E c; trario ramus erectus monstrat, quod in eo est nullus
Ductus Ze spica erecta, quod est gracilis & vacua: ita homo per luperbiam erectius, est ad modum rami st tilis & infructuos. Et ideo dicit Saluator in Mattheto
A fiuctibus eorum,cognoscetis eos. Humilitas etiam se iocinerat & puluerirat. & sic suauius fragrat,sicut heibae& species aromaticae, plus redolent,quanto sut, minutius tritae & puluetizatae.vnde dicitur in Cantiis
cis: est ista, quae ascendit per desertum, scut vise enim ponit se in articulo mortis, &eam diligenter considerat,quasi in medio pGesentis & suturae vita se collocat, de ideo rem videt, quid spernere & quid eligere debeat. Ideo dieitur in Ecclesiastico : In die Ee eLai.
bonorum, ne immemor sis malorum.
Item humilitas,estgiatiosa instat fiotis speeiosi, luminosa instat sideris radiosi, & virtuosa instat lapidis pretiosi.Est itaque humilitas gratiosa, instar floris speciosi. Comparatur autem inter flores praecipue violae, quie est flos modieus,3e valde pretiosus .Et nota;viol est sermata instat auieulae paruae,lia x enim quoddammm paruum, & quasdam paruulas alas, de quantula nimi ex aromatibus murthae,de thurisaeuniuersi T dam caudam paruulam: ita humilitas, habet ad modu
pulueris pigmentariti Et notandum, quod omnis homo debet se pulvereari de cinerem reputare ex parte carnis, de qua certus est, quod essicitur puluis,ut dicit ut in Genesi: Pulvis es, de in puluerem reuerteris. Ex parte animae, debet se quilibet puluere de cinerem reputare. praecipue propter tria. Primo propter vilita-aem.Siciit enim cinis est vilis,quantum imisuerit de pretiosa materia : sic anima valde vilis est ex ciilpa,
quamuis sit valde nobilis ex nMura, ideo dicit Psalmista: Ad nihilum dedit s est in eon spe eius malisnus. Secundo propter resistendi dissieultatem. Quia sicut cinis statim dispergitur,lensi potest resistere mo- dieo statui se homo non potest res stere modicae tentationi,immo frequenter odit ad sibilii modici verbi. unde dicitur in Psalmo: Non se impii, non se: sed tamquam puluis de cetera. Tertio propter resurgenti
violae ista tria diminutiva per propriam reputatione, habet namque rostrum ad laudandum Deum : habet etiam Mulas vel pennas, ad contemplandum coelum. Habet caudam,ad cogitandum finem propitum. Haec
est viola pretiosa e qua dicitur in Canticis: Ego flos cisis. αc piace. Est etiam humilitas luminosa, instar sidetis radios. Nam sicut sidus vel stella est modica in apparentia, cum tame sidus in veritate ut tradunt Math
macies, sit maior tota terra: sie humilis eum sit paruus in veritate, est apud Deum maximus, ex sua tamen Ae hominum reputatione vult esse qsas nullus. Ideo dicitur in Ecclesiastico: Quanto maior es, humilia te- ricli. . cipsem in omnibus. Ipsa enim est instar lunae; nam simi luna est luminare quod minuitur exeonsummatione,ut dieitur in F eclesiastieo: sie humilis se mi- potare tutitur, cui Deo per gratiam consummatur.
348쪽
Tit. VII. De Beatitudinibus. 32ῖ
Simi virgo Matia, ut habetur in Luca, quia reputa. A militas granum. Superbia demit eligit flores,humili-
ter per Archangelu Gabiielem,&ii filio Dei eliget tur in matrena. Est etiam humilitas instar lapidis pretiosiit tuosa. Na lapides pretiosi sunt,ut plurimum quantitate modici & virtute magni Et nota. quod humilitas comparatur specialiter inproprie quinque lapidibus pretiosis. Primo Amethysto qui teprimit ebrietatem: sic humilitas superbiam, quae se inebriat per ambitionem. Vnde superbia coebria,de no a vino,ut dicit Ioel Ex pergiscimini ebrij, de non , vino,sed , vento, scilicet ui perbiae. Secundo I aspidi qui fugat phantasmata,lic humilitas honores transitorios, qui sui quasi phantasiae vel statuita. Viatas vero fructu iuxta illud: Fructus eius dulcis gut- tuti meo. Superbia eligit montes,humilitas valle Et caera. i. φnota , quod in montibus sunt quatuor mala, scilicet ariditas deuotionis urities incompassionis, lutilitas operationis, praecipitium damnationis. Humilitas vero eligit valles, in quibus sunt quatuor bona, illis malis opposita. Nam sicut vallescia ita ariditatem sui irriguae,contra duritiain sunt molles,contra stetit ita. tem sunt fructi fetae, contra praecipitium sunt securae: sie humiles ad modum vestis, sunt irrieui per deuotionein, de molles per eompassionem , si uctiferi per b
nam operationem, securi per diuinam pi otectionem: quia in instino non oportet timere praecipitium. S
dicitur de superbo Ecclesiastico: Cor tuum phantasias it perbia eligit pulelmim , humilitas bonum. Superbia patitur.Tettio humilitas est scut Sapphirus. Na sicut eligit imaginem, hu
Sapphirus reprimit humores, seu tumores corporales:
ita humilitas iuperbas& ampullosas inflationes. Ipsa enim non instat ut, no est ambitiosi,sicut de charitate dicit Apostolus. Quarto humilitas est sicut onychitimis. Nam sicut onychinus dicitur hominem reddere inii ictum: lie humilitas reddit invictum hominem, desacit de hostibus triumphare. In cuius figura dicitur,
quod Dauid qui dicit ut humilis eum lapidibus fiuidet
Goliam interfecit,ut dicitur in libris Regum Quinto humilitas est sicut Adamas Nam siciu Adamas estia pis,qui rediit hominem gratiosam:sic humilitas hominem Deo& hominibus facit esse placentem & gra C dant sagenam: ite humiles teteod est', tentationes dia .:militas veritatem Superbia eligit
contentionem, id est,iocum superiorem, pro quo coim
tendunt Vibilioli, humilitas paceni, scilicet locu ii
seriorem pro quo nullus contendit. ideo dicit salu tor:Reci imbe in nouissimo loco. Etise in pace factus cst locus eius,ut dicitur in Psalmo. Sapeibia eligit esse 'in ore hominum, & ideo non est mirum si semit ali-q.1 andia mortus detractionis : humilitas vero eligue illa in iudieio λιpet quem solum vult iudicari. licui . dicit Apostolus: .rui autem iudicat me,Dominus est.
Humilitas inserit despicit. Se parvipendit di ibi, uin, eius scilieet laqueos adedo Nam sciat piscicilli eu tum. Vnde dicitur de humilitate in Deuteronomio: sit placens de fratribus suis .Et sicut cota Deo de limininibus est superbia odiosa, ut dicitur in Ecclesiasti cor ita humilitas est Deo de hominibus gratiosa,
item humilitas cum Deo quas de pati contendit, eum diuina liberalitate,eius gratiam semper recipiendo. Superbitari circumuenit, de meliorem partem eligendo. I iabolum delpicit,eius laqueos euadcdo. Humilitas igitur quasi de pati colendit cum diuina liberalitate:quia quato diuina liberalitas animet suta tribui t,tanto ipta ad recipiendii fit capacior;& hoe tri plici arte, scilicet te dilatando per gratiarum actionem . incuruanto per deuotam orationem, & euabolleas.In cuius figura Rex Chaldaeorum transtulit in Babyloniam, & eaptiuauit nobiles de potentes,& dimisit pauperesud est, agricolas 3c vinitores,ut diciturio libris Regum. Humilitas in per habet motum incitatiuum, id est,
causas multas,quae hoini in mouere debent ad se hu- . Reg. 14. miliandum.Vnde nota,quod sunt quinque ea viae prae. Cau qum
cipue.ex quarum consideratione debet homo se ipsum a
humiliate. Si e5sderet,quae sunt insta,quae sunt ii rixa, buti, iliandiunquae sunt iuxta clus sunt contra, quae Sut stupra. Pri- in . tuit.
ma igitur causa humilitatis est consideratio creaturqcorporalis, quae in homine est. Debet igitur creaturas corporales diligenter considerare de ex illis humilita-cuando permodicam sui reputationem. lyramo enim o tem haurire. si enim consideret tetra,videt proprium humilitas cum recipit Dei beneficia gratias agendo se dilatat,& si e recipiendo parat semper locum, ut Deus amplius infundar. Vnde ipsa est vas adluitabile opus excelsi, ut dicitur in Eccletiastico. F tbene humi litas vas admitabile dicitur, quia dum impietur,de impletione capacior escitur. Secundo humilitas per or tione se ineuruat,& sie ad magis hauriendum se praeparat. Nam sicut hydria curuatur,ut hauriat aquam: sie humilitas se in tuat ut hauriat,&hoc O SUO, gratiam diuinam quanto Deus amplius donat, tanto ipsa amplius postulat,immo numquam petere cessata, de ideo in ea impletur, quod dicitur in libro Eccles Deli. is i stici Cu consur auerit homo,tunc incipiet. Tettio humilitas pet ploma reputatione se euacuat δε quo- sepulchrum: si attendat ignem super terrana,videt supplicium peccatorum: si consideret quadrupedia, videt ea fortiora: si volatilia,videt ea leuiora de agiliora: si terrae nascentia, videt meliora, sicut fructus, de pulchriora,sicut flores.vltimo, si consideret promu lubiectum,videt quod in principio est en immudum,
in medio saccus stereor uin, in sine cibus vermium, ut dieit Bernardus. Et iterum vide de veneris, erubesce ubi es,& ingemisce quia vadis,3d c attemisce. e. 1. Et ita O homo diligenter considerat proprias vili a- ant. -ἀtes, tunc humiliter resumit vites. Sicut enim muscus in locis scelentibus recuperat odorem : sic humilitas fragrantior efficituraeum quis coiiderat propriam vilitatein. Et ideo dicebat Abraham: quat ad Domi-- ιdammodo se exinanit, & per conseques ad recipien- E num meum, cum sim puluis de cinis
liorem parte eligit respectu superbiae.
dum capacior fit Tt hoe triplici alte existit, quia dum gratiam Dei in plenitudine recipit, seipsam tamen v cuam recognoscit. Ideo in persona Dei dieitur de humili in Ecclesiastico: Qui bibunt me, adhue sitient.
Item humilitas etiam superbiam circumuenit, me liorem partem eligendo. Et nota specialiter decem oquibus humilitas tesmiis stiperbiae eligit mestorem
partem. Superbia enim eligit quod est extra, humilititas quod est intra. De primo dicitur in Matibaeo:
nia vero opera sua Dei ut ut videantur ab hominibus.
De humilibus vero dicit Apostolus: Gloria nostra hareest , testimonii im eonscientiae nostrae. ςuperbia Eligit sat pillas, humilitas tortillas. Sumibia eligit cotti
cem, humilitas nucleum. Superbia eligit paleam, livi
Secunda causa humilitatis,est eonsideratio status interioris.Omnis autem homo,aut scit se esse peccat rem aut iustum. Si sciat se esse peccatorem, multum debet humiliari: quia q antu ad hocaeterior est cane vel bufone ; quia peccator est debitor temporalis &xternae mortis:illa vero solum temporalis. Et in illis solum est miseria poenae, in peccatoribus vero Pinnae&culpae,& in hoe sunt similes diabolo.Si aute fuerit peccator aliquando, nescit, utrum iustificatus est peccato, quia dicitur in Ecclesiaste: Nescit homo, vir u Ee li. amore an odio dignus,sit,sed omnia in latiuo serua . tur inretia. si autem sciat aliquis se else in gratia. t men se humiliare debet propter quatuor, quae in te dum etia vitis iustiade Perfectis nocenti scilicet Meligenti
349쪽
gentia profieiendi, disiavitas standi vel praeseruandi, Agail, quam eum David vellet ducere in vortorem , Ἀ- facilitas eadendi, etiam ad sibiliuia uniusmodi verbi. spondi Ecce famula tua sit in ancillana,vi lauet pedes ut habetur in libris Regum. I. Reg. 13. dissicultas, vel impossibilitas resurgendi Homo enim poteth per se ire ad eulpam, sed per se non potest re- I. 7 .d dire ad gratiam , quia dicit ut in Psalmo : Spiritus
vadens , & non rediens. Tettia causa humilitatis est eo siderare sepe de proximis nostris. Videmus enim multos de fratribus,&proximis, nostris,in scientia& virtutibus profecisse, te nos in peccato vel ignorantia remansisse, unde M. Minus ervirescere.Videinus etia mulos fratres&proximos caecos,mendicos,& diuersas miseriis assilistos: 3e
ideo debemus compati timere, & Deo grati & humiles esse,& laudare eum,qui nobis potuit, & potest si seruorum domini mei, Quintum signum est,ti mer obedire:exemplo Christi, qui hinniliauit semetipsui factus obediens usque P. ι, ad mortem, ut ait Apostolus. Habet etiam humilitas multiplicem gradum distri. Humilitatis butivum. Unde nota,quod tres sunt grdus humilitatis sicut diei tui in glossia super Matthaeum.Primus est uisebesse maiori,nee praeferte se aequali,& haec est susti-cies & necessaria.Secudus gradus est subesse pati, nee se praeset re minori,nec velle praeserri, Nest humilitas copiosa. Tertius gradus est subeste minori,& nemini praeserti,& haee est humilitas,excellens & petiecta Et milia ex sua aequitate instigere, & nos ex sua pietate H ideo humilitas cum his gradibus, eleganter figur
custodire,Se propter hanc causam humilitatis dicitur in Iob: vilitans finiem tuam non peccabis.Visitans speeiem tuam, scilicet proximum, qui in species
Quarta causa humilitatis,este sideratio hostis adueciantis, cui sineDei adiutorio ni, possumus resistere: immo si eo arati fuerimus et pse quasi gigas,3enos Num. rs. a quasi locutar ve dicitur in Numeris.Cuius etiam ista est erudelitas, quod nos omni hora tam lutiret,nisi etiam diuina protectio nos custodirent quia dicitur in Thren. 3. r Threnis: Miseriecitdiae Domini, quia non sumus consumptueui debemus totam virtutem ascribere..inta causa humilitatis, est consideratio diuinitur per altare tabernaculi. quod habebat tres cubitos in altitudine, ut dieitur in Exodo. yxoLL . a Item secundum alios, gradus humilitatis sunt quatuor. Ptimus est spernere mundum. Secundus spernere nullum. Tertius est spernere seipsum. Quartus est contemnere se semper,vel non curare sui contemptu. Ideo humilitas per istum quadruplicem gradum figuratur satis aperte per rationale, in quo erant quatuor versus,vel ordines gemmarum, ut habet ut in Exodo
De Mansuetudine, vel militate. magna tudinuauitenem uti militer subtile, propter E mansuetudine vel militare. quae est secundai. a beneficium creationis, iuxta illud Psalmi: Ipse feeit
nos, & non ipsi nos. Et propter beneficiu redempti nis, iuxta illud Eeelesiastici: Gratia fideiulsoris tui, ne obliuiseatis. Humiliare etia debemus nos Deo,cuius potentiam euadere non possumus, cuius sapientiam latere non possimus, cuius iustitiam corrumpere non possumus Inde notandum iuxta hoc, quod itibus de eausis debet se quis inclinarede demittere.Primo qua do videt eapiti suo gladium imminete: sic nos debemus humiliari, & timere, quod videmus super caput nostrum gladium diuinae sententiae vibrari. Vnde di-- ei tutis Apostolo Petro:Huivilia tu sub potet imanu Dei. Secundo inclinat se aliquis, quando oportet ipsum transire pet ostium basium:sie nos debemus hu- beatitudo, specialiter sunt tria notanda. Habet enim mansuetudo, vel militas pacem de secietatem eum proximo, gratiam de familiaritatem cum Deo, lexegnum, & haereditatem in coelo. Habet namque homo mitis de mansuetus cum proximo pacem & secietatem, te cu his qui oderunt ρο- rem,scit esse pacificus Sicut enim cotta lapidem majehinae opponitur aliquid molle, per quod tangitur impetus violentiae suae: sic divit mitis fetangit itam, de impetum indignationis , opponendo mollitiem. I sponsionis, ut in Prouerbiis patet: Responsio mollis P -- s astangit iram. Habet etiam homo mitis cum Deonmiliaritatem, signum tri- Et nota, quod signum triplex est, quod homo mitis plς bomini miliari, qui ad vitam transit uti sumus per ostium bas D Deo sit familiaris. Primum est,quod Deus mites liben- . missi sum & humile quod est Christus quia dieitur in Ioam nanu. t . b ne: Ego sum ostium:per me si quis introierit, luabitur. Tettio eons inuit quis inclinare se, quando videt sentiorein se. in institoti loco sedere. Non enim est decens militem sedere in somno, si Rex sederet in pauimento: ite nos hvmiliari est necessarium,cum vi- .deamus regem gloriae propter nos in tantum humi-M Me. to. e. - .unde dicitur in Matthaeo: Sufficit seruo,si luuit Dominus eius. . Item habet humilitas multiplex signum demonstra. ν ὰ i 'I xivum. Et nota,quod quinque sunt signa,int et alia honis humilia militatu demonstrativa.Ptimum est humilem amare, exemplo creaturarum, quae diligunt sbi similes; quia
tet exaudit,sicut videmus,quod , rege obtinend quod miliati Memvolunt, qui ei familiares existunt. Vnde dicit ut in li- habentia. bro Iudith:Hiumliu & mansuetorum tibi semper pla--' - - .euit deprecatio. Secundum fgnum est, quod Deus in anima miti libenter pausat & dormit. Mansuetudo enim est si, ut euieitra mollis in lecto florido coiit nenitae, de quo dicitur in Canticis: Lectulus noste assoridus. Tettium signum est, quod Deus ad vide dum,& loquendum, se ostendit mitem, vel exhibet, Sicut videmus quod illi,qui sunt familiares praelatia, quando volunt, ad eos intrant, le loquuntur, pro voluntate, meis: sic homo mitis loquitur eum Deo,ut in Exodo legitur de Moyse. Qui loquebatur cum Deo n. dieitur inEcclesiastico:Omne animal diligit sibi simi-K laete ad faciem, sicut solet loqui amicus ad amicum
le. Secundum est, honores de laudes fugete, sciit mel
venenatum,& sicut sagulas limatas& venenatas eriplo Chiisti,qui sugit et i turbae vellent eum facere rotiis e . zς ,Vt dicitias in Ioanne.Tertium sigirum est,oppro. - '' ' bria & eontiimelias aequanimiter tolerare: exemplo David, qui cum Semei malediceret ei, dixit Abila i gem vindicate volenti:Dimitte eum,ut maledicat mi-
x. hi, x in libris Reeu reueitur. Et exemplo Apostol rum, de quibus dicitur in Actibus:quod ibant gaudε-tes, conspectu eoucilii, quonia digni habiti sunt pro nomine lesu contumeliam pati. Ideo dicitur de hu- . is inThtem Saturabutit opprobriis.Quartum 'sanuin est, vilia ossicia non rςcusare . exemplo M suum. Causa inter alias etat, quia homo mitissimus
erat, ut dicitur in Numeris. Num. I L. a
Hibet insuper homo mitis haereditatem in coelo,ut dicit ut in Matthaeo: Beati mites,quoniam ipsi possi--.debunt tetram, scilicet viventium. Et nota quod triplex est ratio,quare mites possident GelunLPrima est.
quia ipsi possidentur a Deo,& ideo lege uicissitudinis possidebum Deum in coelo. Quia dicit Augustinus: Nullius erit Dei possessio, nisi esus, quem ipse posse-
detit. Meunda ratio est . quia mites possident cordana,&dominantur sbupsis, quod non sarium iracun-ῆi,immo ita dominatur eis. Ideo dicit Sapiens: Me- ω est qui . cuni uir mmo,expugnatore urbium. Prau. I .e
350쪽
Tit. VII. De Beatitudinibus. 3 a s
Tertiatatio est,quia mites possident hic bonasea Mis A patiebatur anima mea pauperi. res auteni scitiint hic ' a Ipiritualia optime posside- Tettius fletus,scilicet devotionis est sicut balneum re, quia nulla aduersitas potest eis ipsa a rete, quod uacundi facere neleiunt: immo bona spiritualia si quet habent, per impatientiam perdunt,ut dicitur in Pr uerbiis: N impatiens est,sustinebit damnum, Ericet non selum boni exterioris,quod perdit in via, Es Ni iam boni inteliotis,quod ipse effundit. Mites etiam bona temporalia possidere sciunt, qui sibi non pet-
mittunt dominari:quodnestiunt facere atiari de eo
di.quia diuitiatu suarum nesciunt esse domini, Ss p tius fetuLQuia dicitur in Psumo viti diuitiariim,non
dele stativum.Vnde anima,in qua sunt lacrymae deuotionis. natat in deuotione. de laerymis,sicut piscis in ιflumine. Nam distur in Prouerbiis: Cor quod nouit amaritudinem animae suae,in gaudio illius non mise
Item nota,quod Θς sunt fietus incitamenta, de sex Sex incitant fletus impedimenta, & sex fletus emolumenta. actum. Fletus igitur incitamenta sunt sex. Primum est recognitio propriae eulpae.Nam dicitur in Psilmo: Exitu, es t aquarum deduxerunt oculi mei. Seeundum est inco- . diuitiae virorum Quia igitur mites, ut dictum est,se,de - latus praesetis vitae,ut dicitur similiter in Psalmo:Heu sua possidere seiunt, metito teriam viventium possi- M mihi quia incolarus meus prologatus est. Tertium est rari . i. a timor gehennae.Nam dicitur in libro Threnotu:Pl rans plorauit in nocte,id est,in peccato. Quartum est Ps. 4 . . recordatio passionis Dominicae, ut legi tui in Psalmo: Fuerunt milii lacrymae meae panes dis,ae nocte. in- ς
tum est e6passio humanae mi iratae,ut dicit Apostolus, Flete cum flentibus. Sextum est desiderium caelestis 'palliae .ut dicitur in Psalmo: Super flumina Babylonis, id est,ealeando delectationem transitoliam : sedimus
per quietam meditationem:& fleuimus propter coelestis patriae delectationem. unde inuitur: Deum recordaremur tui sion. flaut interdum peregrinus lacry- mari eostitur, eum suae patriae recordatur. Sex runt etiam fletus impedimenta.Primum est smre In omnisquidem animalis speeie,figura corporis D perbiae elatio.Sicut videmus,quod mores & alta loca exterioris signum est naturae interioris.Sicut enim vi- consumerunt esse arida: se mons elationis & supe deum, quod ungues magis sortes & acuti,& magna hiae est acidus. Unde dieitur in Iosue:Tetram arentem di ampla labia signifieant rabie Ze erudelitatem leonis dedisti mihi iunge& imguam : sectonuerso humiles abundant lacryniis, sic videmus, quod valles abum dant aquis. Nam humilitas est vallis lacrymarum. Secundum impedimentum est terrenorum assectio: sicut videmus, quod terra nspissat aquam, di turbat& redigit in ea. Vnde dieitur in figura huius in libro Genesis. quod Cain interfecit A . Cain interpret tur possessio, Abel luctus. Cain itur Abel interseest, qualido possessio & aftatio terrenorum, lactymarumi trigilum interficit, di interrumpit. Ideo dicitur in fi- .guta huius in Genesi, quod omnes puteos quos lac
debunt. Et nota,quod militatem vel mansuetudine homi nis natura ministrataeot potis figura demonstrat,de canonis seriptura eomendat Mitatas igitur , natura ministratur.& cum homine a natura eopulatur,vel comcreatur-dicit Philosophus,quod homo est animal
natura mansuetum.Sicut leoni a natura inest erudeliatas:ia homini mansuetudo vel militas Masuritistenim
dicit ut quasi manu assuetus: de ideo homo qui relicta
mansuetudine regitur crudeliter, no est homo,sed bestia sylvestris. Militas etiam figura humana dem6str ruri Figura enim hominis exterior quandam dulcedinem de affabilitatein demonstrat, & militato interi di canis:sie naturaliter homo habens saetem venustati carnem mollemae cutem leuem ungues bimae α modicit rem oris,de gratiam in oculis, masuetudinem signifieatin multa alia testimonia militatis, quae possent dati. Eleetiuerso videmus,quod homo iratus nabet tortam,de hirsutam faciem,& exuit humanam naturamin induit furiam;de quod1modo exterior effigies monstrat quod homo iratus iam non est homo,
sed incipit esse bestiaduxta illud Psalmi: Coparatus esthimentis,&e Mansuetudo insupet vel militas in seti-PIura valde comendatur. Dicitur enim de mediatore Isaae, obstruxerint Philistim,implentes te
nostro in Ieremia: Ego sicut agnus mansuetus qui por. latur ad victima Et iterum dicitur in psalmo:Propter
veritatem & mansuetudinem, & iustitiam, Unde nota tria, quae reω hominem deducunt, qua sunt mansuetudo cordis,veritas oris,& iustitia operis.
De Fletu. DE fletu,quae est tertia beatitudo,nota specialitet tria, stiliret quod est fletus compunctionis, fi
tus compassioni ,& fletus deuotionis. Primus fletus, ieilicet eompunctionis, est sicut es-lytium medicat tuom.Undein Apocalypli legit unCollyrio inunge oculos tuos Siem enim collyrium Dur- ngando oculos,ruibat visun & in turbando purifieat: Usic fietus compunctionis animam turbat per p*nitentiam. Et medieat per gratiam. De hoe fletu diebore in Psalmo: Exitus aquarum deduxerunt, &c. Secundus fiet ux est coinpassionis. Et est sicut umguentrum lanifieatiuum. Nam siem unguentum vi pendo sanat membra paralytica: se humor compas
si missanat cupidos , paralysi, id est, xb auaritia. Et
nota,quod ad ungendum de sanandum membra infirma praecipue tria sunt necessiaria, cilicet ignis,ungutatum & confricario manuum: sic ad opus milesieoidiae requiritur ignis dilectionis,unguentum compassionis,& manus inbuentionis. De hoc fieta dieitur in Iob: Flebam quondam supere', qui inlictus αμ, se con HOpuse. S. Bomis. Tem. I. renorum assectione puteos deuotionis. Tertium impedimentum est e is ineompassio, simi videmus. quod de rupe non staturit aqua.nisi miraculose.vnde
dicitur in libro Genesis, quod putetis grandi lapide 'claudebatur. Per os putei irriguum deuotionis inteluligitur,& tune grandi lapide es auditur, qnando fletus proptet eurdis duritiam impeditur. inartum impedimentum est nimia occupatio , sicut videmus quod in aestate, quando est tempus occupatum valde, somtes & putei exsictantur, Contra hoe dieitur in Isaia: sext. a
Recedite a me, amare sebo. Quintum impedimentum est ignorantiaeerseus,tio. Sicut videmus, quod phreneticus & saluus non potest flete , sed ridere, quia non cognoscit morbum suum. Hoc impedi- - ,
mentum tangit Dominus dicens : Siennouisses& 'tu, fletes, &c. Sextum impedimentum est peccati multitudo. Sicut enim videmus,quod nimium frigus congelat aquas : ita magnum gelu peccati impedit lacrymas. Ideo dicitur in Matthaeo: Quoniam ' bundabit iniquitas, res rigescet eliaritas multorum, Be pet e sequens , celsabit irriguum lacrumarum. Quia vi dieit Gregorius in Moralibus t Vis amoris per lacrymas emanat, & ideo ubi amor non est,ia.
eryma cessat. Sex sunt etiam fletus emolumeta vel utilitates.Un. mn 'de nota,quod lacryma spiritum contritum lauat ipsis tu deuotum leuat,spiritum malignum necat. Iram eo
dic irrigat sitim talat,orando inieaciter impetra .Pri .rno ergo lacrIma spiritum e testum lauat. Vnde a figuratur