장음표시 사용
81쪽
De Gula. Cute ditatii. Equuu videre de gula quantum ad quatuor, scilii io. i et quantum ad dissi nitionem, oppolitionem, di f. serentiam,& filias. Distinitur atriem gida quantum ad excessum in ea se : Gula est immoderatus amor edendi. Quantum vero ad excellum in potu diciturta, ebrietas,quam dissinit Seneca iter Nihil alii id definio
ebrietatem, quam insaniam voluntariam. Quantum
vero ad exoenum cibi & potus, te potest distiniti Gula est immodetatus amot alimenti. Item sc: Gula est immoderatus amor delectationis, eius, quae est circa, vel secundum gustum.
quium: postea transii ut adeontactum: deinde prorumpitur ad osculum: postea consevimmatus pers
Di fleremiae luxutiet sunt sex, ilicet fornieatio,adul. Differenti .
terium, stuprum, sacrilegium,incaestus, peccatu incontra naturam. Fornicatio est luxu ita, qua solutus eois
gnoscit soluta naturali v .Et intelligitur.& solutiis.&solii ta a vinculo coniiugii, consanguinitatis, assini tatis,Ordinis,& religionis vel voti coiit inemve.Adulterium est lux utia, qua conii lgalis torus violatur: Stuptu est luxuria , qua virginalis incorruptio violatur .seu defloratur.Sacrilegiu hic appellatur sacrae pet-sonae laesio, per vitili luxuriae: de melius luxuria saetilega diceretur.Haec est luxuria,qua votum continentiae
violatur, hoc in se. vel quando in saetis oldinibus, Secundum hoc gula potest sumi stricte pro immo. D costitutus uel Religiosus aliquis sornieatur,cu aliqua derantia in cibo, dc sic opponitur ei parsinaonia. Ucllarge potest aeeipi pro immoderantia in cibo & potu pariter. Et sic opponitur ei sobrietas,quae modum str
Isia seu . N. Disterentiae siue eonditiones glilae , secundum Isid rum, sunt quatuor, scilicet, quid, quantum, quando, quo modo. Quid,ad ipsam rem pertinet: quado, si ante legitimum tempus appetat. quantum, ad immode rantiam refertur:quomodo,si nimis ardenter appetat.
G Q. m. 1ο. Secundum beaIum Gregorium , sunt quinque disse.
. e. . Pentiae, hoc versu comprehensae.
Praepropere , latite. mmis, ardemre,studisse. Praepropere,pertinet ad sumptionem cibi ante tem
soliua,vel soluta aliqua elim Religioso,vel Sacerdote.
Incaestus est eoitus contra consanguinitatem , assinitatem, vel compaternitatem commissus. Peccatum contra naturam est luxuria, qua naturalis usus coeundi maris, Sc sceminae dissipatur. Filiae hixuriae secundum Gregorium, sunt octo , sci- ωV. lib. II.
licet caecitas mentis,inconsideratio,inconstanti praeia Mor. x 'cipitatiO,amor sui,odium Dei, affectiis praesentis saeculi, horror, siue desperatio suturi saeculi. Caecitas mentis est voluntas fallidiens superiora spiritualia
Ineonsideratio est voluntas,praeuidere renuens agen da inferiora. Ine istantia est voluntas libidine earnis confracta,statum suum tenere non valens. Praecipita pusu aute pertiner ad cibi substantiam,i um scilicet ex C tio est volutas ad aggredi quaelibet impetuose, Amor se pretiosus, de delicatus est: nimis. ad cibi quantitate m:ardenter. attenditur ex parte a fictiliae: studiose, ex parte cognitiuae. Duas istas ultimas differentias seis Iabis , i. cundum Beatam Gregorium, sub illa, quae est quatio
Mor. e. 7. modo apprehendit Ilidorus.
Quinque sunt filiae gulae secundum Gregorium, scilicet inepta laetitia, currilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo mentis, vel sensus circa intelligentiam. Inepta laetitia est voluntas per extetiores lusus extitans libidinem in gustu,& ex ipsa postmodum ex- ci tata.Seurrilitas est voluntas per verba carnalia libidinem gustus commouens , ex ipsa postmodum commota. Immunditia est voluntas per nimiam cibi
sui-voluntas assectione carnis imbuta ,sbi propter se supet omnia adhaerens. Odium Dei cst voluntas, Deum tamquam impedimentum propriae voluntatis carnalis, vel voluptatis detestans. Affectus praesentissaeeuli est voluntas praesens saeculum semper manere desiderans propter fruitionem voluptatis carnis. De speratio siue horror fututi saeculi , est voluntas voluptate praesenti caecata, de aeterna iocunditate desperans Secundu Isidorum quatuor sunt filiae fornicati. IN M.tanis, stilicet turpiloquia, scurrilia,ludicra,stultiloquia. Sapiet tae in sermone opponutur stultiloquiaebonitati in sermone opponutur alia tria. Nam cum triplex sit bonitas, scilicet utilitas,delectatio licita,& honestas sumptionem, libidinem in gustu continuate desde- - sermoni utili opponunt ut ludicra: sermoni delectabilirans. Multiloquium est volutas per multiplicationem licito opponuntur scutrilia: sermoni honesto oppo- verborum, intendens in gustu conseruare libidinem. nuntur turpiloquia. Hebetudo mentis est volutitas libidinis conseruandae Isid. Lb. is propriae carnis ablbrpta , intelligere spiritualia fasti
D. M. e. t ε. diens Secundum Isidorum,duae sunt filiae gulae.kilicet eomelsitio, & ebrietas,quarum vira in cibo attenditur, alia in potu.
SEquitur videre de l uxuri a quantum ad dissinitio
nem, Upositionem, tentationem, differentias,&filias. Dignitur se: Luxuria est libidinosae volt pla- Luxuriae din
De peccato ex infirmitate, or ignorantia, se industria. SEquitur videre de diuisione peceati trimembri.
quae est. Peccatum aliud ex infirmitate, aliud ex ignoratia, aliud ex certa malitia siue industria perpetratur.Quod aliis verbis dicitur in Evangelio:Est pe catum in Patrem , peccatum in Filium, peccatum in Spiritum sanctum. In Patrem, cui attriiantur potentia, peccare dicitiar, qiuando quis peccat ex infirmitatis appetitus.Item sie: Luxuria est concupiscentia ni- E te : in Filium, cui attribuitur sapientia,qui peccat exmia experiendae voluptatis.Item sic : Luxuria est ordinatus appetitus illius delectationis,quae est secun
opponitur autem luxuria continentiae:euius tripi ex est differentia.Est enim continentia coniugalis,vidualis,& virginalis, Quintuplex aurem tentatio est luxuriae, secundum quod in hoc versu continetur si oe a Miuium coni. Iim, uia , factum. Hoc quippe ordine tentatio luxuriae constituma tur. Primo enim inchoatur in visu exteriori, siue in- te Iiori, ut in cogitatione: deinde venitur ad allo- ignorantia: in Spiritum sanctum ,cui ami it ut bonitas,qui recat ex industria, sue ex certa malitia. Primo videndum est de peccato ex infirmitate, quod est aversio voluntatis male humiliatae, vel male ac cenis ab infirma creatura, a Deo omnipotente. Duae sunt differentiae huius peccati effectivae, timor male humilians, & amor male accendens. Tripliciter a
tem distinguitui amor, scilicet amor gratuitu : libi- Amor triplex dinosus,& naturalis.Gratuitus habet finem principalem summum bonum, se ilicet mcomutabilem Deum: libidinosus habet finem voluntatem, siue delectationem in ereatura: naturalis habet finem necessitatem, siue
82쪽
taecati in Spiritum cinctum sex fre
siue utilitatem propriam. Primus est laudabilis , quia
virtus: secundus vituperabilis, quia Necatum: tertius nec laudabilis,nee vituperabilis quia naturalis est. Similiter distinguitur triplex timor, iei licet naturalis,
grauit tus,libidinosus. Naturalis est passio, id est primus motus, de in testimonium humanitatis vetat fuit
in Domino usu Christo: gratuitus multiplicatur inseruilem, initialem, de filialem , de quibus alibi di tur,scilicet in libro de donis: libidinosus, diuidit iit inhumanum, quo quis eligit peccare, ne laedat ut in corpore,& mundanum quo quis eligit peccare, ne laedatur in pollessione. Timore libidinolo homo male humiliatiit: timore gratuito bene: timore naturali nec laudabiliter, nec vituperabiliter. Item amore libidinoso homo male accenditur: amore gratuito bene: amore naturali, indit serenter. Peccatu ex ignorantia est aversio voluntatis ignorantis,3c perpetiantis,quod malum est ab omni icien tia Dei. Nota tamen, quod aliud est peccatum ex ignorantia, aliud peccatu igna aliae Peccatu ignorantiae est omissio debitae selemiae: Gatu ex ignotantia, peceat. m, quod committitur ignoranter. Et ignora iiii a iuris,3c ignorantia facti.Ignoratia lacti duplex, aut allubita debita diligentia, de hoc excusata totor aut non adhibita debita diligentia , i e lioc excitiat itanto,&non a toto. Igmiramia iuris , quaedam ei hvinei bilis, qu*est culpam aec alite aut est ex vero consensi, ut ignorantia assectata; & ista lic ex una parte extusat, Ne alia magis aggravat aut cilexi iegligentia,&ignauia, sicut ignorantia cra: sa, Sc suptiis x illa ,etli aliquo modo excusat, non tamen sic excusat , quin aeterno tene ardeat, sicut dicit Augustinus. Sie de iga tantia tutis inuincibilis poteste se duplex: aut enim est introdiicta per praevi bulam culpam, aut praeter
pliciter priuat cognitione iuris, fleui in infamibus Jesuriosis qui omnino carent usa rationis, de haec exea- sit a toto: unde dicit Bernardus,quia paruit lis. ii. santibus,& dormientibus nihil impluat ut quos faciunt: aut non tollit omnino viii ira rationis, sed seduplentim, & tunc non ex sat a toto, sed ii tanto, licut in
his, q.:i non plene sunt Litiosi, sed liabent aliquo modo aliqua interualla lucida, in pueris, qui sunt aliquo hiodo capaces praecepti, licet non plene. Si autem ignorantia est introduct.i per praeambulairi culpam, licut in ebrio, de surioso, quoium uterque praecipitauit se in hoe per culpam suam te non excusat a toto, sed ut dicit Pallosophiis: Ebrias habet duplices maledictiones una pro culpa pri cedenti .alia proculpa
sequenti. Non tamen proprie loquendo est dicendum, quod ebrius aliquid perpetians noua n culpam committat, sed ex consequenti culpa, aggratiatur ptima. ut videtur magis peritis, quamuis aliqui dixerimi, quod praeter milpam primam in ebrietate eo uae iuim L ndo committat nouam. luctatum ex industria. sue in spitii iura canctum,' est attersio vobiutatis metti antis a summo es emente Deo. Cuius sum sex diisetentiae . ilicet desperatio. praesimptio, impugnatio veritatis agnitae, in riden ia laternae gratiae. obstinatio mentis, finali similonite
tia Uadiim Alsiesentia accipit ut sic Istud peccatum impugnat gratiam poenitensialem, per quam fit remissio peccati a Deo inita Ecclesiasticam unitatem. Poteli ergo impugnare peruitentiam in se,& se sunt duae species, quia paenitentia saeti testite , commis
si ,contra quod est tibi linatio menti : facit etiam prς cauere a committendis . contra quod est finalis imp nitentia, id est pro sitiim mimquam finaliter pecti i- tendi. Si alitem impugnat gratiam scenitentialeni in comparatione ad Deum a quo datur se est duplex species. Nam uniuersis viae Domini, misericordia, dc ve-
A litas, siue iustitia. Mileticordiam impugnat desperitio: iustitiam impugnat praesimptio. Si autem impugnat gratiam poenitentialem in comparatione ad unitatem Ecclesiae, in qua recipitur, sic est duplex peccatum. Nam unitas Ecclesiae maxime cosistit in duobuς, scilicet in fide . sive veritate, conira quam est impugnatio veritatis agnitae: de in gratia siue Eliaritate, contra quam est inuidentia staternae gratiae.
De idololatria, h-s.' SEquitur videre de diuisione peccati , quae est peecatum aliud in Deum,aliud in proximum, aliud in se ipsum. Peccatum in Delina dicitur impii ras: peccara tum in proximuin,iniquitas:peceatum in seipsum, impurit M. Primo videndum est de peceatis, quibus inhonoratur diuinae maiestatis Omnipotentia.superstitione colendi,quae sent idololatria, ritus Iudaicus, ritus Sal cenicus,apoitalia,schismaiaetess. idolol attia eth sal- Idololatria. fa,& superstitiosa protestatio maiestatis diu in in id Io.Idololatriae duae sunt species.Vna in rebus naturalibus, alia est in rebus artificalibus. sicut Oitendit ut in libro Sapientiae. Committitur autem tripliciter, sci--I 3. alicet protestatione cordis, ut ere Iere de cieatura,quod si omnipotens, qnod est propriuiri creatoris 2 confessione oris, ut est non solum credere, sed etiam vet. bis exprimere : exhibitione operis,ut sit in reuerelitia,C Fe sacrifieiis. Triplex est apostasia, scilicet perfidiae, cum quis Ametata.
recedit , fide . vi Iulianus apostata: inobedientiae, eum quis recedit a praeceptis Eeclesiae, & se: Initium ει uio. superbiae hominis est apostatate , Deo: ittegularita- . iis, cum quis recedit 1 religione claustrali, vel eleri-
eali. Apostas a sic potest desetibi: Apostasia est temerarius a statu fidei, vel obedientiae, vel religionis
Seliisua est illieita distensio eorumant et quos uni- Sio sim tas ella debet vel illicitus ab unitate dissensus.Οmnis haeresis est 1ehisina, sed non conuertitur: haeresis est recessus a fidei vetitate.Item differunt se hisma. & haer sis: nam haeresis addit prauum dogma. hisma in fineu, confingit aliquam haeresim. Post teeesssum enim ab se unitate Eeelesi.e, sequitur inobelientia in mandatis Ecclesiae , in sine vero sequitur alIettio, quod non est obediendum Ecclesiae. Haetes s idem est,quod diuisio, Se se dieitur haeresis Haeresis. propitissime recessus a fide: proprie, salsa interpretatio
Scripturarii mimis proprie excommunicatio. Secudum hoc haeretieus dieis ut multipliciter: vno modo secundum Augustinum lixteticus est, qui alicuius teporalis lueti.& maxime gloriae pet incipatusque sui gratia, falsaς opiniones de fide, ac nouas gig ut, aut sequitur, ro. c. Gignit ut haeresarchae,Sabellius,&Αrtius: sequitur ut Sabelliani, de Arriani decepti per tales.Secuiuii Hie-- n E ronymi im potest haeretieus aopellari, licti ab Eeclesia 2 ' non decesserit, qui aliter intelligit Seripturam , quam E. sensus Spiritus sancti expostillat.Tertio dicitur haereticus qitieumque a Sacramentis Eeelesiae,vel communione fidelium est diuisus, ut exeommunicatu , seu subuerset Eeelesiae. seu sibrisor Sacramentorum,undesmoniaciis haereticus reputatur.
S quitur de haeres. quae est exeommunieatio,diss
.ius videre in specis lude primo de interdicto, quod. in exeommvilicationis initium. Ad quod notandum quod
83쪽
quoel nomine eensime Ecclesiasticae intelligitur sen- violeras .excommimicarus est .H essehit in v amori Casus ab etentia interdicti,exeommunicationis,& sul rentionis. Propris autem excommunicat ut persona, a communione Sacramelorum,& fideliu separata Suspenditur etiam persona quadoque ab ostieto,quandoque a beneficio,quandoque ab utroquαInterdicitur locus,vt- puta ei uitas, villa vel castruin In generali interdicto debent ista eonserti ab Ee-elesiae Baptismus paruulorum, cientibus poenit im ia, peregrinis crucem accipientibus, ob reiactentiam crucifixi, non est poenitentia deneganda. Potest Episcopus baptizatos paruulos confirmare, semel in mE- se, vel septimanainopulum interdictum causa praedicationis ad Eccleuam conuocate. Item morientibus,
decim e libusa rimus eluia alos ata perculio,qui ricus ignoratur: secundus eli In apostata admonito, non corrigenteriertius est in eo, qui gerit procurati. e. Lube. nem,& iaministrationem tacularium personarum: quartus est in eo qui ex ioco iniicit manus in clericii: quintus in magistro, qui causa disciplinae verberai clericum: lextus in eo,qui vim sibi illatam a clerico vi repellit : septimus in eo, qui clericum deprehendit cum xor matre,vel sorore,aut filia commisceri: octauus in eo, qui auctoritate suae praelationis, vel de mandato praelati,nianus iniicit in clericum iis in seniori- bus Ecclesiae: decimus in dominos: undecimus in patribus familias: duodecimus in propinquis:tertiusd si digne poeniteant,potest Eucharistia mi mitrati.Cle- in cimus in eo.qui manus in clericum iniicit depositu
rici decedentes; sine pulsatione campanaram, cessantibus solemnitatib. cum silentio in coemeterio sepeliri pollunt, si bene seruauerunt interdictum. In conuentu alibus Ecclesiis,bini, vel tres simul horas Canonicas possunt legere,non cantare,ianuis clati iis,& interdictis exclusis: δe hoeit ad ille , quod exterius non possim audiri Ex quo colligitur quod interdicti, de multo sortius excommunitati, non debent horas extra Eeelesiam auscultate. Plerisque tamen religi sis indultio est,ut ianuis clausis, de interdictis exclusis, possint simul celebrate diuina , quod hodie ad Episcopos extenditur , nisi specialiter eis prohi
Excommunicatio vero est animaduersione gladij decuriae tradit uni: quattus declinus,ciam clericus transiit se ad vitam clericatui prorsus contrariam, ut quando fit miles, vel contrahit bigamiam. secunda tegula est haec: Quieumqtie est excommi nicatus propter manus iniectas in clericum vitactas, pto absolutione ad sedein Apostolieam est mittendus. Hoc autem fallit in quindecim easbus. Primus est, quando percussor est in mortis articulo constitu. tus:secundus casus est in eo, qui iustain excusationem habet, ut inimicitias eapitales: tertius est in inutio, i qui necessitate officii sui aliquem clericum non enor- et .. naiter percolit: quartus in infirmo: quintus in paupere: sextus in senectute depressio: septimus in claustrali, qui enormem non intulit laesionem: octauus in spiritualis Ecclesiae a communione Sacranaemotum, C muli et euronus in eis,qui sibi iuris non sunt: decimus& fidelium separatio. Exeoinni unicationis duae sunt species: una, q raedicitur maior,excludens a sacramentis, de luit imis actibus fidelium, hoc ver sieuloe prehenna:
Alia, quae dicit ut minor, separans a Sacramentis. Item excommunicatio, quaedam infligitur a iure, &haee est conseruatiua: quia licet videatur esse ad libemtatem Ecclesiae conseruandam, principalius tamen est ad culpam praecauendam: quatilam instigitur , iudice,&haec est curatiua: nam licet videatur esse propter emendam saciendam, principalius tamen est propter contumaciam confringendam. Poena sustinentis excommunicationem est multiplex: quae in hoc versu
9ratia subtrahitur agis e magis obice rupto. De vitio otitit in vutum eam perdit.
Ecclesias rana vexandvi tradita r εῖ. propriis anatheminis vitio culpis. Circumstantia vero praeseruans persoriam participante cum excommunicato, ne excommunicationis vinculo inuoluaturaest multiplex,ut his versibus continetur :νηιλ - L. -υ, rese inina, necesse.
Hata Mathema quidem faciunt ne possit ob e. Utilitas communieantis,ut quando petit quia sibi debetur: excommunicati,ut quando m tractat de in his, qui sunt magnae potentiae;& nimium ἡelicati, ita ut laborem in eundo ad curiam non possint sustinere : undecimus in his, qui non grauem laesionem , sed leuem, vel modicam iniuriam in seiunt clericis: duodecimus in impubere,siue ante pubertatem, siue post postulet se absolui:tettiusdecimus,in seruo de cuius absentia dominus nimium grauaretur, vel cum ipse seruus verberat et clericum, ut materiam habeat euadendi: quartusdecimus de monialibus:quintus&cimus in omitibus communiter vi uentibus.
De diuinatione. SEquitur videre de peccatis, quibus inhonoratur diuinet sapentiae altitudo, superstitione sciendi,quq sint sertilegium,de diuinatio.Αd euius mali notitiam. est videndum,quid sit diuinatio,quae sint eius species, utrum omnis diuinatio sit prohibita. Divinatio sie defeti tutitauinatio est superstitiosa inuestigatio praescientiae futurorum. Cuius quinque Diuinatio sint species,Gicet mantia,malefietum, sottilegium, pridi & qu 'augurium,praestigium. Mantia dicti est, Mante quae in ea praeualuiti& liri habra quinque species,scilicet
Meromantiam, quae est diuinatio facti in eadauerita mortu umo meron,quod est mortuus,& mantia,diuinatio: geomantiam,quq est diuinatio facta in terra, correctione.tax matrimonii,quae ligat virum,& v x -Gea, quod est terra ut in circulo:hyiromanti amssu: remi umile,ut filii non emaei pati, serui, ancillae, ria - α An - .. - mei ancipiis,de aliis obnoxiis astricti, Res ignoratavi quando nescitur esse exeommunicatus, cum quo participaturi Necesse,ut peregrini, & pauperes, ac cae teri viatores.
De duabus regulis generalibus circa excommunicationem. Crea excommunicationem nota duas regulas generales. Prima est haee: quieumque in clericum,
vel in personam Ecclesiasti eam, manus imicit temere est duinatio sina in aqua, ab hydor,quod est aqua,ut
in aqua pluuiali:aeromantiam.quod est diuinatio facta in aere,ut in cotemplativis circulis: pyroniantiam,
quae est diuinatio facta in igne, pyr, quod est ignis. I, sint speetes mantiae.Miusiciu est peritia,per qua
mulieres faciunt aliquas ligaturas indamnum,uel inis commodum alicuius,ut de christa galli,& de rana, lede imagine cum eis. Sortilegium est ratio disinandi per sortes. Vsis huius diuinationis fuit in veteri Tostamento:Sorte etiam us sunt Apostoli, ante Spiritus sancti plenitudine Aligurium est ratio diuinandi per '- garritus auium vel gestus, ut per volatum. Pr aestigiuest,per quod diabolicis illusionibus oeuli hominum
84쪽
mrstringuntur,ne possint cernere,quod verum est, sed secunda, simulatio de bono occulto: tertia: exeusatio
phantastiea figmenta,vificiunt incantatores. Praeter . - - . az T l-.I- a- -
hos mo dos, sunt alii multi,in plures qui quotidie ine
Est etiam diuinatio facta in vatia inspectione plauterit,de Euangelii. Est&diuinatio, quae futura piae- dicit in fatis, de constellationibus dicta mathesis dia producta. Est&diuinatio facti per aurarum, vel astrorum inspectionem , dies,& lioras custodistis in agendis,& dieitur auruspicium. Est quae exta, vel intestin x pecudum inspicit. Est quae in alis idolorum
daemonibus responta accipit. Dicitur autem Ariolus diuinator in aris. Est qliae somnia obseruat. Conie-cbitator,dieitur obseruator in somniis. Augur in garritu aut lim. Maleficus immolans daemonibus Pue- ros,vel saltem lustralis,magus alio nomme dictus. lneantator est praestigio ius fallens oculos intuentium . Phyto est ventiloquus per spiritum malignum i quens a Pitytone, vel Phytio, id est, Apolline dictu 1. Diuinus, id est,auruspex, id est . inspector astrorum.
Auspex, qui volatum auium aspiuit.Augur, qui voces audit auium. Extispex,qui exta, id est, intestina pecu. dum inspicit. Asilologus qui in albis auguratur. Genethliacus, qui moles liominu praedicere conatur seiacundum signa sub quib. homines nascuntur: hic vul so mathematicus vocatur,cuius superstitio eon stella. tio dicitur a Latinis. Horoscopus,qui per horas naiiuitatem hominum speculat ut diuello, se dissimili facto. Sortilegus est, qui sub nomine religionis, diuinationis scientiam profitetur, vel ex inlimctione Caliquarum lctipturarum praedicit sutura. Saliator, qui dum quaecumque pars membrorum ei salierit,exinde aliquid prosperum vel triste significari praedicit. Elt autem omnis diuinatio deceptio, & delusio diabolica, ideo maledicta imo,& ab Eeclesia interdicta.
Nec potest ea ex voluntario commercio qui ldam uti
sine peccato. Aiu enim est ibi peccatum iiiii delitatis, dum Mi qu id diuiniim diabolo attri buitur, quod Dei est: aut est peccatu idololatriae, ut pote in oblationibus,& factinctis: aut est peccatum inobedientiae.qula fit contra prohibitionem Dei, be Ecclesiae. Talis autem prohibitio est sancta,quia talis peceat in seipsum, diun discrimini se committit: peccat in maiestatem de malo manifesto: quarta dissimulatio de malo oe-
simonia, est studiosa voluntas emendi vel venden Shnonia. di aliquod spirituale, vel spirituali annexum.Haec auia tum contrahit ut tripliciter, secundu Gregotium, set licet, munere a manu , quod est pecuma : munere ab obsequio, quod est seruitus indebite impensa: mune te a lingua, quod est fauor.Tres autem sunt distere tiae materiales simoniae. Prima est, quando venditur spirituale, licui sunt Ecclesiae Sacramenta: secunda est, quando venditur annexum spirituali, ut est praebenda,qtie ratione consanguinitatis, siue pretis, vel num ris datui, & obtinetur indigne : tertia est, quando
vendit ut spiti tuale,& annexum spirituali, ut est praedicatio. ' sis; Sacrilegium est laerae rei violatio,vel eiusdem viat 'Ppati O,quasi facillae lium. Committitur autem sacrile
gium aliquando ratione personae , ut cum religiosus, vel clericus verberatur. Quandoque ratione loci , ut quando Ecclesiae, vel coemeterii in numitas violatur inrandoque ratione rei,ut quando res sacra, vel sacro vivi deputata , usurpatur. Circa quod est distingitendum quia sacrilegium committit ut, aut auferendo sa-erum de saeto,aut sacrum de non sacro, aut non lacrum de saero.
De rapina, furto, Uura homicidio o
SEquitur videre de peceatis, quae committuntur in Triplicitet in proximum,quorum tria sunt genera. Qiibus imp 0 λ in enim laeditur proximus in possessione, quae fiunt rapi-r 'na,furtum,usura Rapina est manifesta in violeta alienae tei eontrectatio.Furtum est oeculta, & ignorante Domino, & inuito alienae rei contrectatio. Vsuta est
sub specie negotiationis, domino siciente, alienae rei contrectatio. Quibusdam etiam laeditur in persona,vt in homicidio. ed in bello. Est autem homicidium hominis occiso ab homine facta. Duplex est autem homicidium, ilicet spiri- I tua te,de corporale. Spirituale est, quo quis occiditutdiiiiiiam,gum ieeurrit ad diabolum, quasi non sit om- D spiritualiter qliod fit duobus modis, scilicet, odiendo:
rario 'me in s. ν, me ri Ne C Aristi moriam' nam qui sese attem suum, homicida est: de detrahe- '' i'
nipotens,oinni sciens benignus Deus Christianorum: peceat in Ecclesiam, cum commercium habeat eum
illo,qui omnino piaecisus est ab Ecclesia,& eidem ad
quitur videre de peccatis , quibus vilipenditur, sanctitas bonitatis diuinae peruersitate victi. quod fit tripliciter, scilicet apparentis factitatis simulatione,ut in hypoetis: abusione doni statuiti,ut in s m do, lingua enim detractoris est gladius acutus. Cotia porale vero homicidium est,quo quis corporaliter ocellitur,quod etiam stidii obus modis, scilicet, lingua, ct opere.Lingua tripliciter, scilicet praecipiendo, considendo , de non defendendo. Opere quadruplieiter, scilicet iustitia casu, cessitate,& voluntate. uibu Ddain vero laeditur in metue ploximus,ut sunt scadala. Est autem scandalum,dictum, vel factum minus rectum,praebens aliis occasionem ruinae. Scandalo grae-' ce latine obex. Sicut ad obieem in via positu laediturpes euntis: sic dictum vel factu minus rectum est obex infirmis in via motum. Scandalum aliquando dicinia : violatione loci sacri ,ut in sacrilegio.
Piimo, de hypocii si sunt videndae notificationes, & E tur obex , stilicet dictum, vel sactum, minus rectum, differentiae.Hypoetilis sie distinitur , Rabano: Hypo. Aliquando dicit ut actio siue impactio illius,qui scan-erita est, qui vult videli,quod non est, scilicet bonus, quasi alterius personae repraesent .ator. Item aliter diis finitur: Hypocrita est,qui vult videri bonus, eum non sit. Item alitet:Hypocrisi est vitium clausum, simulatione virtutis palliatum. Potest etiam hoc modo
diis niti: Hypoetisis est vitium, quo quis vult videtibonus inordinate. Species hypocti sis secundum Richariatim sunt quatitor, scilicet assectatio dignitatis, assectatio libertatis , assectatio auctoritatis, a sectatio potestatis. Secundum Gregorium,Pardus in Daniele habens quatuor alas, hypocrita habens quatuor species. Prima est iachinita de bono manifesto: datietat. Aliquando dicitur ea sus, de ruina illius, qui
Est autem duplex diffitentia scandali. Est enim standa him activum, de passivum. Actiuum, quo quis alii dat occasionem tuinae spiritualis: passivum est ipsa
ruina secta ad obicem niali exempli alterius, ut cum fornicatur quis exemplo alterius. Ad sciendum autem,quae sunt propter scandalum omittenda, duae reis gulae sunt notandae. una est Bernardi,alia Hieronymi. Regula Bemardi est haec: Peceamus ex infirmitate vel tenorantia, ex certa etia interdum malitia,eauendum est
85쪽
est ne quid sietamus, quod sit ita scandalum alicuius. A. De talibus dicit DominusPetro:Ne autem scandali et mus eos, di caetera. In tertio vero casu, cum standaluprocedit ex certa malitia , non propterea est Oinit te
Mau. it., dum opus, vel ab opere desistendι,m. Vnde dicit Do minus de Pharisaeis,scadali Eatis ex malitia:Sittite eos, caeci sunt,de cςtera. Regilla Hieronymi est talis: omne quod potest fiet i,vel non fieri salua triplici veritate, Omittendum est propter scandalum. Non est autem ommittet a veritas vitet doctrinς,iustitiae,propter sca-dalum euitandum. Uetitas vitae pertinet ad omnes, comprehendcs praecepta, prohibita,& consilia .veritas docti inae pertinet ad praedicatores,& Magi Mos. Veritas iustitia pertinet ad Praelatos,comprehendens
Depasionibus,sive proprietatibus peccatorum. AD clariorem expeditionem praedictoria, postie
mo videndum est de passi bilibus, liue p. oprii t tibus peccatorum. Sciendum est ergo, quod ad rcccatum quadam sum aluccecientia , quaedam circumstantia, &q taedam sub se a lentia: Antecedentia quaedatri sunt ex patre aversionis, qxuelam ex r i te conuelsionis.Ex patie aueisionis a Deo, sun colue pilis, omissio, ingratitudo, inobedientia, ct praeuaricatio. Ex parte conueti ionis ad creaturam, sunt libido, conclipiscentia, deiccstatio, consensus in pecca- duas partes iustitiae, scilicet, scueritatem inpi niendo o tulit,& praua intentio. Subi quemla sunt macula,de malos,& reos, S: liberalitatem, in sustinendo iustos. reatus. Circumitimi alunt illa , quae circumstantias
nominamus. Aia et fioncm a Deo comitantur contem
non vult, S hoc d. bet fieri. Tum quia voluntas Dei superiore th simpliciter, voluntas rationalis creaturae inferior :& ileo teliet ut sequi superiorem di quod si non facit, dieitiir contemnere. Tum quia dignum ethfacere, quidquid Deus vult fieri: & ideo cum auertimur. dicimur omittet eaum quia i ultum est propteraecepta benefitia, obsequium impendere: unde cum auertimur a Deo, dicimur ingrati. Tum quia ipse ei
CEquitur videre de peccatis, quibus peceat quis in . , quae sunt duo, scilia et peccatum luxuriae deordinans generativam.& peccatum gulς de ordinas
nutritiuam. Peccata, quae accidunt ex deordinatione generatiuae, sui illa,scilicet pollutio noctuina, luxuria in propria uxore,fornicatio simplex, increti iciun ,raptus, adulterium,ineestus, vitium csit Ia naturam. Peccata ex deordinatione nutritiuae dupliciter conami
tuntur,manducando. &se dicitur gulositas:&biben- Dominus, S: nos serui: ideo tenemur facere quidquid do, & sie dicit ut ebrietas. χiod lit quinque differen- nouimus ipsum velle quod cum non sacimus,dicimurtiis, ut supta dictum est, hoc versu comprehensis.
Supponto,quod coitus coniugalis pollit este peceatum videndum est per distinctionem.quis coitus con-- fia i Tec tum,& qui noli, & quis venialis, de quis mortalis.NOta ergo,quod coitus coniugalis alius est licitus, alius eth stagilis, aliu est impetuosus. Licitus est triplex. Quidam fit causa prolis generandae ad cultum diuinum.& hie cst theolebiae virtutis,quae dicitur pietas. clidam cauta ieddelidi d bitum, hic est iustitiae.Quidam ea uia Minicationis vitandae , δίhie est eautelae:de quoApostolus: Unusquiique habeat
inobedientes,& piae uaricatores: sed inobedientes, quia avertimur a voluntate Dei:praeuaricatores, quia transgredimur legem eius. Et nota, quod in volunt a te auertente se a Deo eontemptus, omissio ingratitudo, inobedientia,& praeuatie aiio , idem sent sectin- dum rem, differunt autem secundum rationem. Nam contemptus respicit Dei potentiam : omissio sapie tiam : ingratitudo beneficium ; inobedientia, piaeceptum: praeuaricati O,legem.Et sie secundum ista,recensis est in stequenti auelsione , Deo: elongatio veIO est in obduratione. Conuersione autem voluntatis ad creaturam C - Que peceaseam uxorem, propter tirnicatio item vitandam fur mitatui libido , quae est improbitas voluntatis, s ple. Fragilis ex stagilitate proueniens, cu quis in uxore quaerit coniugalem delectationem, non causa prolis habendae nee debiti reddendi,nec sol nicationis vitantiae , sed causa delectationis in conilige. Et distinis guttur, aut illa delectatio amatur citia Deum,& tunc culpa est venialis: vel amatur plusquam Deus, vel ae livi Deus, & tunc peccatum est mortale. Impetuosus est,qui ex libidine sola proueniens,inetas honestatis.& tationis excedit. Primo quando fit ploptet satiandam libidinem , per blanditias meretricias : secundo quando fit praeter na ualem modum tertio, quando fit in tempore prohibito:quarto, eum fit in loco prohibito:quinto cum accedit vir ad plςgnantem mulierem vicinam partui, aut in fluxu.menstruo laboram
Simplex sornicatio e Muxuria qua solutus eum soluta naturali usii foemin geommiscetur:ita quod solutus excludit vinculum matrimonii, consanguinitatis, innitatis, ordini voti religionis:&hoc cum mulieresia uta, quae unius, vel paueorum libidini se exponit. Meretricium est eommercium ne satium cum muliere,quae multorum patet libidini. Nam meretrix proprie dicta est mulier, quae multorum libidini se exponit. Adulterium est alterius thori violatio. Incestus est lubricum carnis, contra consanguinitatem, assinis p. sea. 1 . tatem, vocum, commissum, de quibus supra dictum
ereatum praeeligens , & deserens incieatum. Quam sequitui concupiscentia, quae est primus m tus ex somite proueniens in sensualitatem,tendes ad delectationem illicitam. Tunc sequitur delectatio cum inserior pars ratione condelectatur. Tertio est consensi, , cum superior pars rationis non contradicit, sed allentit iste itiplex status designatus est in prima tentatione, per serpentem,mulierem,& virum. Deinde restat operis consummatio , vel adhuc est praua intentiornam intentio est ad opus. Et lic ex parte c6ueIsionis, actuale peetatum antecedit libido, concupiscentia delectatio, consensus in peccatum, & praua
intentio. Citeum stantia vero dicuntur , quae pec Ium ci ' Cite statim L cumllant,quae nos circumstantia et appest alnus. Est autem circumstantia.proprietas personae, vel negoti , ex
se pertinens ad laudem, vel vituperium , vel diminuendo, vel augendo, vel in aliud genus peccati trahendo. Proptietas personae , ut quia pulcher est homo, sapiens. bonus, &c. huiusim odi. Et talis proprietas responget ad qu stionem factam,per qui .Proprietas negotii est, quae pertinet ad opus, & est genus operist ut quia fecit hoci ubi fecit.quare fecit,quo tepore feeit, & quomodo Deit. Quae in hoc vel seu locontinentur: ,qnia, i. 7uibus auxiliis, cur, et ustmodo,quando.
Quae possint inquatuordecim differentias, explicati his versibus comptinentas:
86쪽
Atendo : de ideo in rationali potentia est punitus petignorantiam. Peccauit in concupiscibili, appetendo cibum vetitu: de ideo in concupiscibili est punitus peteasum in malitiam , quae dicitur pronitas ad malum. Pectauit in irascibili, appetendo indebita potestatem. 8e ideo in ita scibili est punitus, eadendo in infimitatem. Ex tribus autem praedictis, concupiscentia est conflata.Haec autem quadruplex poena,vulnerans animam, per originale peccatu ad posteros est transmissa
conditio, numerus, mora, 'AE. causa.
Et modis in culpa, stativi altus, tacta pusilla. Ex his autem, quinque respiciunt personam, scilicet sciemia,aetas,conditio, ordo,& status. Tres rejiciunt et imen,lcilicet copia,eausaducta pusilla.Duae sunt adiacentes, scilicet locus & tempus. Ad pectatum vero sequentia sunt m acula,& reatus.
Anima enim, cum ad creaturam conuertitur, secundum Augustinum,obtenebratur, peioratur, & destruitur. Ista autem Obtenebratio, peioratio,&destructio, idem sui quod deformitas imaginis Dei, siue diminutio naturalis boni,siue macilla,quia ex contracta *irituali inseriolum,qui est per amorem mordinatu. for- QEquitur videre de spoliatione gratuitoru, qua pu didatur imago Dei in nobis, re oestititur. Reatus veto B i nixu L anima propter peccatum. Est autem spoliatio
sequitur peceatum .ratione aversionis:quia talum bonum est Deus,sicut dicit Augustinus, ut nulli bene sit, qui ab eo recedit: siciat ergo ex conuellione ad creaturam est maculaute ex aversione a Deo est reatus,qui est obligatio ad peenam. Peccatum quippe pertransit actu ea remanet reatu: peceatum scilicet actuale.
De vulneratione naturatium. ΟWMAM visum est de malo, prout tenet rationem culpae, videndum e It de malo, tu quantuin tenet rationem mcnae. Est ergo notandum,quod malum, siue peccatum, punitur poena multiplici in prae lenti,& etiam in fututo. In praesenti autem punitur, quantum ad animam , & quantum ad corpus. Quantum ad animam, punitur in vulneratione naturalium, & expoliatione gratuitorum. ratuitoru,siabit actio gratiae gratum facientis. mortiscatio meriti praecedetis, frontatio sanguinis redimε-tis,iniuria angeli proninuetis, inimi. itia Domini praesidentis, deformatio diuinae imaginis , honoratio daemonis, seruitus peccati, reatus aeterni supplici j. debilitatio liberi aibit iij elongatio superni benefici j,& prouocatio omnis creatutae Dei in ultionem inimicorum creatoris sui. Et quia teste Augustino,numquam est dede eus eulupae,sine decore iustitiae,nec est culpa coimga sile poena permixta: ideo nota.quod quaedam iunt sic peccata, quod etiam sunt poena peceati. Speciali modos ut illa peccata, & poena peccati .quae habent adiunctam moe C stitiam, & dolorem, sicut sunt inuidia ira,gula, & aci dixMinus specialiter di utur illa peccata, e 'Tna peccati, qnae habent adiunctam mera deprauatione naturae vel ignominiam sicut sue illa peccata, propici quae βρ ' dicitur homo, tradi in reprobum sensum. Generaliter vero peccata, & poena peccati dici polliunt omnia peccata,quae sunt inter primam apostasiam, S: vita magehennae poenam. cit enim Beatus Gregorius. quod i lib. I s. crimina criminibus vindicatur. Et peccatumquod pel i enitentiam non diluitur, mox suo pondete ad aliud trahit.Licet aute idam dicatur peccatu,& poena peccati,nota tamen, quod omnis poena inquatum poena, iusta est,&, Deo eit.Nulla autem culpa iusta est, nec a Deo est, sed tantum 1 liberae voluntatis arbitrio. Poena Uulnera quibus vultierata est anima propter peccatum, sunt quatuor is undum Bedam. Dicit enim quod D veto,quae me te poena est, a Deo est inflicta quae vero
culpa est,uel ad eulpam inclinas est cotta ista, vel 5: sie collige breuiter , quod triplex est pinna, scilicet acta inflicta,& c5tracta. Acta est,quae sequitur ad peccatum actuale: nam qui culpam mortalem committit, prenam damni faeit sibi quia gratia Dei perdit. Poena inflicta est,quam Deus non statuendo,sed iudieando, vel vindicando peccatori infligit. Poena contracta est, quae sequitur ad peccatum originale .
De flamis corporali lin. SEquitur videre de poenis quantum ad corpus, quas
luatuor sunt nobis inflicta propter peccatum Adae, elliret infirmitas,ignorantia, malitia, e conci piscentia ex his contracta,re conflata. Quorum suffieientia se aecipitur. Anima sicut dicit Augustinus,est media
iniec Deum,le cieaturas. Deus autem est omnipotens, omniiciens, summe boni is essentia indiuisus. Poteiuia
attribuit ut Patri: sipientia, Filio bonitas, Spiritui sanctoandiuisio ad Patris,de Filij,3e Spiritus sancti pertinet unitate. Auettens ergo se a Deo anima,& ad cre turas transiens per amorem,deserendo potentiam,qua
potest, quidquid potest, incurrit infirmitatem: deseia rendo sapiet iam,qua scit.qii idquid scit, ineurrit ignorautiam:deserendό bonitatem, qua valet.quidquid valet .incurrit malitia:deserendo Libstantiam indivisam, Phomines propter peccata patiuntur. Patiuntur au- incurrit concupiscentiam: qua homo diuiditur in se E tem homines propter culpam poenas naturales:de quia ipso,se , seipso, in tantum,ut volutas sensualitatis,voia bus dicit B. Gregorius quod septem sui sagittae, natu insuntati non subiaceat rationu. Non enim quod voluia tam hominu molestantes, scilicet ligus,calor, sames, mus, hoc facimus bonum cum caro aduersus spiritum stis labor morbus,mors. Hae sunt poenae natu ales.&concupiscat Est autem infirmitas ex desertione omni- generales, quae E ptimis parentibus ad posteros sunt potentiae impotentia res stendi malis,vel disia ulta, in transmissae te in ipsis piogenitoribus inchoatae. Nam Idem sup. 3. agendis bonis. Potantia ea desertione sinimae sapi& primi parentes, statim post culpam senserunt poenam' si 'tiae est hebetudo ad cognoscendum ea quae sunt neces rebellionis,le erubescentiae in carne. de post diuino iu- 'saria ad salutem. Malitia ex desertione summae boni- dicio vir inclutit poenam laboris,& mystiae enam taris est pronitas, vel inclinatio ad malum. Concu- famis.& indigentiae poenam mortis, Scincinerationis.
piscentia ex desertione indiuisae substantiae,est eoitu- Mulieri autem duplieata est paena:quia inflicta est eiptio diuidens appetitus, ut appetitus f sualitatis,ab poenalitas multiplicium aerumnatu in conceptu, P appetitu rationis dissentiat. Peeeauit si quidem pet ta- na loloris in partu, poena subiectionis ad vir si in comtionalem primus parens, scientiam indebitam appe- ui Pasi Mureriam poenas personales complures: usi. s. Bona rim. I. G
87쪽
plurimi enim filiorum Atim patiuntur in mebris db A innotestant. Sibilpsis aut E innotescent propria, ut inminutionem, quidam sui ei fluvialcm,quidam init insecam corruptionem, quidam extrinsecam de imitatem,quidam sunt paralytici, quidam epileptici:& alii siit diuersis infici tutatibus,&aegritudininibus,& specialibus morbis oppressi talis leprosi,alii, daemonibus obsessi. I atituatur quoque poenas temporales: nam o,g.,03 tib teste Orosio ab Asamvsque ad nos sunt seculat tan-
I. pras ad facta, nunc bellis grauia, nunc morbis corri apta,nuncis V. AN tri ia,nunc triratum motibus terribilia, nunc inundationibus aquarum intolita,trane eruptionibus
ignium metuenda,nune ictibus sui minum, plagisque '' grandinum saeua,nunc particidiis,flagitiisque misera
De locis pana ibi. SEquitur videte de poena,qua punitor quis post hac
itan .Ad cuilis rei notitiam, sum qua inor atteu-denda scilicet, distinctio locotum. apettio librorum, conflagratio ignitim inunianorum., triplicatio cruciatuum iusti hortat a. Triplex lo- Ttiplex autem locus est , inie recepta tum, post ι , ΤΠ quo hanevitam ad pectata hominum punienda, siccnudum triplex genus peceati. Est enim locus purgat otius,&hie debetur peceato veniali:est limbustae hie dcbetur peccato originali : est infernus,de hic debetur peccato mortali. Eic recitatur esse sub terra gradatim posta ista loca,quae aliter dili ingui polsunt, fecundum dii seren
promptu habeant singuli enitationes accusantes,vel , etiam defendentes. Reducemur etiam ad incinoriam singulorueogitationes,affectior es,& Operationes. &intentiones, ad ostvisionem diuinae iustitiae, secundum statum illum & ad ostensionem diuitiae misericordiae secundum statum transactum, vel Iraeteritum. Ad ostensionem diuinae iustitis retribucdo singulis,ad memoriam reducentur bona,vel inata, in quibus finalitet permanserui:quia illa sola digna sunt retributione aetetua. Ad ostensione diuinae mi Iericordiae se orae crito rememorabut mala bonorum, a quibus lunt mi- seticordit et Liberati:bona malorum, quae eis Dominus Disericorditer operatus est. No solum autem sibiipsis, ver mi etiam lingulis, lingitimum,singula innote icent gesta, Se cogitata bona, ct mala,&ex tunc nota erui,&apiria omnibus. Et hoc ad cet tam librationem meti tostrin. a lae scitur in Omilium a litu bonoru de maloiu recogit ition ,ita vi lingilli de lingulis meritis alio-iu v. ileant iudicare ostensio quippe malorum in bonis. erit ad irrani statione diuinae miserieordiae prius
sibi fictae ostentio autem bonorum in ei dem, erit ad inanifestationem iustiticopia digne a Deo praemiatur. Ostelisio autem bonorum in malis,erit ad manifestatic,nem diuinae mileticoidiae, in hoe laevio sibi tactae. Ostensio velo malorum in eis,etit ad manifestationε. iustitiae . qua digne , Deo condemnantur. Aperietiit nihilominus alius liber, qui est liber vitae. Verbi im scilico incamatum, cuius virtute omnia ista. debitur nisi a bonitan forma humanitatis, ut qua sentetia promulgabit, vi labit tu tam a malis , quam a bonis, licet in eadem soliva appaleat terribilis reprobis,blandus iustis.1 quadrimembre. Poenalis enim locus dicitur ali- C fient qui in solis aDcitatis non vii cui deputatius,aut sieundum poenam damni.& sc est et e 1 . limbus:aut iecundum poenam sensus, & sic est inser
nus. Utrumque aurem membrotaura indito diuiditur:
nam qui poena damni puniunt ut . aut simpliciter. &aeternaliter puniuntur, khi sunt in inferiori palleloci illius,qui dieitur limbus:aut planiuntur non aeternaliter, sed ad tempus:& hi erat in superiori parte eiusdε loci, qui dicebatur Abrahae sinus.Simillier qui pana
puniuntur,aut simplieiter.& aeternaliter puniuntur,&isti sunt in inferno propite dicto: aut ad tempus puniunturae isti sunt in purgatorio. Determinatur autem locus purgatorius secundum p communem, & sic credendum est este in seriusti .cas ubi li. non supcriu S, sicut creditur de limbo : De terminatur
tuta ei iam seeundum dispositionem diuinam,& sie diuersis diuersa eoneessa sunt loca: vel propter eorum celeriorem liberationem,ut possint aliis suam indigentiam reuel ire: vel propter nostram instructionem, ut cogitemus post hanc vitam quam magnum restare peccantibus cruciatu : vel propter alicuius sancti impetrationem , licut legi ut, sanctus Patricus cuidam in quodam loco purgationem a Deo impertasse. I - a sui. ρα Locus vero infernalis absque dubio, est sub terra. .dremia. c.c. deo clam, in quo omnes reprobi aeternaliter affigetur,
tam homines, quim spiritus mali, sub eodcm igne materiali, qui semper affliget damnatos,nee colamet,
secundum exigentiam meritorum excrucians omnes
De igne eon grationis. DE igne conss is grationis iam modo est agendUm. - .
De hoc bieurier est tenendu, quod ignis praece. Mem. ς . dei faeieni iudicis,quo terrae iacies exureturnia quod figura h.1ius mulidi ignium conflagratione peribit,siciat sact Iim est aquarum inundatione diluuium. Si t- enim prius millidus deleuis est per aquam,quae est m-noi, superius, sicut creditur de limbo . De terminatur D gida,& purgatiua,contra ardorem.& foetore luxuriae,
igne,qui calidus est,& consumptiuus, finiti debet,c tra teporem charitatis , & algorem,sive frigus auaritiae:quae maxime regnabit in saeculi sine bite. Et quia tune hominis iniquitas punietur, necelIc erit , terreti corda omnitim peccatorum, qui universorum Dominum cotem puerunt. Et quia habitaculum debet eo r-mati siuo habitatori, iune totus m udus perturbabitur, homine perturbato, sicut stetit cu ipso stante,& quodammodo recidit cum labente. Quia etiam tunc iudicis se litas osteliditur,cum diuinum Mu accipiet Omnis creatura, ut suo eonformetur auctori: de ideo necesse erit. totius Oibis cardines commoueri. Et quia sensus. Nec solus ignis reprobos iit flammabit , sed & nihil est intesius,& velocius, ct horribilius in ageda.
extera elemcta confusa, Se permixta, in reprobos co- u Me monerulo extera elomerata Quam limi et ex omni
uertentur: ita quod erit ibi ignis ardens. aqua congeis las,aer inquietus,& perturbatus,& terrae sator. Viae Gregorius: In inferno erit stigus importabile, ignis inextinguibilis,foetot intolerabilis.
De apertione librorum. Icce μ'. p. v. QEquietur videreale apertione librorum, id est, eon- ΤΘ. 1. Pseientiaraim,quae fiet in iudicio. De qua apertionet ensu est.quod in iudieio singulis aderit vis diuina: qua fict,ut ornuia metit vel dia,erita sibi ipsis,&aliis
& comouendo caetera elementa,quam ignis ex omni parte concurrens:hinc est,quod ipsiis saciem pr cedet Ignis,non ex utraqlic parte tantum,sed ex omni parte mundi: ita quod ibi trit eoncursus ignis clementaris, terrestris, pulsatorii.&infernalis .Et tune per infern lem reprobi adurentur:per purgatorium, iusti purgabuntur: per terrestrem, terrae nascentia consumentur, utpote vegetabilia,& animalia per Elementarem omnia si1btiliabuni ut, & ad inniniationis faciem disponentur: &etiam cum hoc non solum homines, sed etiam daemones turbabuntur, Ee tandem homines reprobi ,& spiritus mali cum infernali igne in barathrum intrudentur.
88쪽
De erueratι- inferorum. SEquitur videte iam septimo , de tribulaIione ciu
clatuum inferorum,Αd cuius rei notitia est tenendum, quod Omnes actualiter peccantes, & in peccatis finaliter perdurantes, 'Tua triplici apud inseros puniuntur , secundum quod multimoda deordinatio est in mortali in actuali peccato. In omni quippe mortalimnnaarorum peccato est deordinata auellio a summa luce,& boni- ω ip ς --hula debetur caletia visionis Dei. Est etia deordinata conuellio ad bonu eommutabile,& hule debe-qvibiu est vitami,ut proereatae: nequaestuuntur,&ca. u utuntur,ut Angeli,& homines. Res quanis est fluctu. y-- . faciunt nos beatos:res,quibus est utendum ad beatitudinem adiuuant viatores: es quae ituuntur,& utuntur, habent Clitii tum Deum c hominem, ut contemplemtiu dele iliter ei ira diuinitatem,& imitentia exemplatitet eius humilitate. Deitas Christi maxim tifica Angelos,& sanctos etiam comprehensores: hu. inanitas vero eius axime laetificatae aedificat homines adhuc viatoress Est aute frui .alicui rei amore in b- . . harere propter seipsam.Vti vero est id,quod in venetit, resitre ad obtinendum illud, quod si uendum
estu: Item fruimur cognitis,in quibus pia volutas de e M libao. lectata conquiescit. Vtimur vero eis,quae ad illud L de . u. . e. tui poena materialis incendi. Est etiam tertio deordi A s. timus, quosli,endu est. Item aliter accipit fixe duo Mnatio voluntatis libetae, cotta dictame sectae lationis. V Audustitius dicens:a vliaest assἰimete aliquid in facul I ' late voluntati tui,est uti cu gaudio, non adhuc ised iam tei.Videndum.est ergo per ordinem de his i i- f. i. diebus. Et primo,de Deo trino,& unorsecundo, de mundo ex creatiira triplici eoiastituto: tertio de Christora tripliei eius beneficio, scilicet doctrina , vel scriptura secta, gratia virtutum, &moficina Sacramentali.& hule debetur vermis intrinsecus.Punietur etia poena aeterna, secundu quod deordinatio inmortali peecato est perpetua.Peccatum enim,quod quis comittit, dide quo nu qua poenitet,perpetuo in anima perdula εc a vita perpetua, scilicet Deo, perpetuo leparat,& , volutate procedit, quae vellet in peccato perpetuo delectati Et licti ill a desectatio transiens,sit mometanea, Mordinatio tamen tenet rationem perpetuitatis: ideoptena deordinationi respondens, dcbet habere carentiain finis,ut stetit homo in suo perpetuo no apposuit finem. a poeeato recedendo : sie Deus in suo perpetuo non desistat a puniendo. Et sicut contra infantiu pe cauit,lic poenam habeat infinitam. Et quia infinitam Cpcenam non potest habete intelione, saltem infinitam poenam habeat duratione. Et licui volantas poli mortem , malo adheret sine susceptione Paenitetitiae : sie Deus semper aflligat line sententiae mutatione .Punie tui nihilominus poena acerba, secundum quod deordinatio in peeexto fuit libidinosa. Deleehatio enim libidinosa puniri debet per poenam afflictiuam.Et quia
peccatores delectabiliter ereaturae adi serunt creatorem contuinaciter eontempleminit ideo praecipitabuntur in loeum iniimu,& maxum a statu gloriae longinquum, scilicet in prosi indit sinum in sernum:vbi e ponetiit a s ligedi infirmae naturae scilicet taribus cor φotum mundanorum .igne sumoso e sulphureo eon.
Gid de Deo tr ino, or uno, credendum es ,
intelligendum, cr exprImendum.
Deci trino, Se uno, sectandiam fidem tectam, ha- , emus credere intelligri ei& exprimete. Credere de pluralitate personarum in unitate naturae, hoe est, quod in diuinis est una natura Se tres t eis ae scilicet, Pater 8e Filius.& Spiritus sanctus: ctuaru prima a nul radio σπ t. la eli: secunda a prima sola est pet aeternam generationea aertia , prima,& s unda est,per communem spirationem: ita quod per narum Trinitas non praeiudicat unitati,necessetiae unitas pia indicat Trinitati Habemus quoque intelligete, quod in diuinis sunt duae
emanationes: una per modum natu lae,quagenelatur
Filius: alia pet modia volutatis, sua spiratur, Ac procedit spiritus factus.Tres hypostasis,una Patri , una FI-o, .lij, una Spiritus S.Quatuot retationes, scilicet paterni tas,filiatio, spiratio,& processio. Quinque notiones, cremandi, in illo igne inseparabiliter alligandi. de ab D scilicet quatuor praedictae relationes, de innascibilitas eodem, siaundum exigentiam meriti aeternaliter cru- est quinta,ita quod innascibilitas priuatiue,depaternitas politiue,sut duae Patris notiones. Filiatio est notiotiandi, mimquam tamen substantialiter consumendi. Et se patet,quod in poenis damnatorum erit varietas:
te eum varietate aeternitas: Se aeternitate acti bitas.
Ic To de malo eulpae. quod est sugiendum, de de malo poenae quod est pertimescendiun,videi duin ei de bono,&li dupliciter Primo sub ratione tueriti in viatoribus: si udo, sub ratione praemii in prehensoribus. Ad meritum viatorum spectat,cognoscere de disterntae triplex bonum,iciliret botiu incre tum,quod est Deus: procreatum,q iod est mundus:comtogatum,quod est Christus: Deus eli creator: mi indus creatura: Christus creator,& ereatura. Deo est sine dum, mundo est utendum. Cluisti Dei selieitate est L stuendum Chilisti hominis conformatione est utendae
Filii: spiratio activa est eommunis notio Patris,de Filis: processio est notio Spiritus sancti.Tres sunt etia piciis prietates personales, quae his vocabulis exprimuntur. Icilicet Pater,de Filius, de Spiritus factus Habemias te tiu mylterium disinitatis beatae rapti inere, secundum duos modos praedicandi scilicet per modum substati , de pet modum telationis. Omnia enim praedicamenta dim de Deo, transitit in substantia, excepta relatinne, quet ratione subiecti,in quo est transit in Lubstantia inefaciat copositione: ratione veto termini, ad quem eth, manet, ut faciat distinctionem. seeundum ues modos
stipponendi ,se ilicet i Mun du modum substatis,noti E nis de per sonaeae quibus datur talis regula. od sum posita essentia non supponitue notio, vel periona: Milipposita notione, non supponitetr pers a, ves essentia:& supposita persona, non supponitur nolimvel eL semia,f-ndum quatuor modos innificandi substam moditiam, sci: icet, nomine essentiae substantiae. hypostasis,p' ri A
dc pellonae. Horum quatuor exempla n Creaturis suta
humanitas.quae essentiam: hoino qui substantiam: ali, is homo.qui signifieat hya statim, siue suppolitum; Petrus,qui dicit personam, secundum quinque modos ricendi, siue quaerendi, per quis, quae, quod, Sc quid Quis ,ratione substantis: qui,ratione hypostasis:quae, ratione notionis: tu ,tatione substantiae: quid,rati essintiae, Secundum tres modos disreMι scilicet
89쪽
retundam disserentem modum existendi,siae einanan- A potens indigere, cum numquam careat aliquo bono.Qοῦ, icut disetc persona, a persona. Seeundum modum
di fiet entem se habendi: sicut difieri persona,& essemtia , quia persona una refertur ad aliam , sed essentia non resertur. Secundum modum intelligendi, sicut differt una proprietas substantialis ab alia, ut bonutas, & sapientia.
Maliter Deus trinus, ct υnin , manifestat
se in escribin creatura. DE Deo trino, de uno secundu fidem ea tholicam,
est tenendum, quod lieet sit incommutabilis, insentibilis, incireum seriptibilis, reddit tame se perciea. rituras diuersas, id est, per effictus multiplices,mani se- Ηstum:ita quod in creaturis omnibus dieitur Deus esse, Potentia veto homitiis in peccando deficit: in patie do sucumbit: in eorpotalibus actionibus indigentiam includit. Est igit ut Deus Omnipotens, ita tamen. quod ei non attribuuntur actus culpabiles: ut posse
mentiri,& malum facere: nee actus poenales,ut posse metuere. & dolete:nee actus materiales, siue corporales,ut posse currete. & ambulare. Est etiam Dei potentia ordinata, ita quod ei non attribuuntur actus incomtenientes, ουν polle facete maiorem se, vel alium Deum aequalem sibi: vel cieatu tam infinitam actu.
iasicut dicit Anielmus . quodlibet inconuenietis, etiam minimum, est impossibile apud Deum.
quantum ad naturam,& hoc tripliai tet,stilicet per es appropriatur veri as, species, alio exemplidi, issentiam,praesentiaim,&potentiam: ita quod extra imia omnis scientia. Haec autem quatuor , dicuntur Iz. .: I appropriati Filio. non quia fiant propria, cum tribus
personis sint eominunia: sed quia ducunt in cognitionem Filii persona. quae est a Patre. ut verbu, quod est Pati i aequale,& ideo summe pulchrum,in quo omnia praevisa, de disposita exemplantura quo tamquam primo,& summo exemplari fluit omne scire. Cognoscit μ'. e. . autem Dei sapientia limpide omnia bona.& mala, de praeterita,praeserta,& sutura, ac ual ia,& possibili admcomprehensibilia a nobis, S insinua.Ita tame quod innei sapisti, se nullo modo diuersificatur, licet diuersa vocabula diuelsimode aequi Ia ἰ incognitiva lucet,ut veritast in effectiva at sortiatur.Nam inquantum ipsa sapiEtia Dei est eren aprum iadet, ut charitas. Dicitur apparere sensibili ire eum exta scitiua omnium possibiliu ,dicitur scientia lue cogni- pressa signineatione. Sicut Spiritus sanctu, in specie Iliquatarum est eognoscit tua oin niu, quae fiunt in
uniuerso,dicitur vilio. In quantu est cognoscitiua omnium quae bene fiunt,dicitur approbatio.inquantum est cognoscurua omniu, quae sutura sunt,dicitur pr scientia, sitae prae uisio. Inquatum est eognoscit tua e
tum , quae ab ipso Deci fienda sunt. dicit ut dispositio.
Inquantum eorum,quae praemianda sunt,dicitur praedestinatio. Inquantam eorum , quaedamnandalum. dieitur reprinatio.Possunt autem ad tria reduci voea.
bula ista septem,scilicet ad notitiam simplicis cognitionis, qua cognoscit Deus bona,& mala,quae senti erunt,Ne futura sunt,S quae possunt esseac numqtinerunt.Ad notitiam visionis, qua cognoscit Deus om- mentitatem diuina ellentiae nihil inanet:propter limpiditate diuinae praeientiae nillil latet: cotta infirmitatem diuinae potentiae nihil valet: re ite esse eompetit beatissimae Trinitati. Dicitur habitate in iustis,quantum ad gratiam . quae est effectus beatissimae Trinitatis,ad Deum reducens. Se faciens nos habere Deum, de Deum haberi a nobis,ae pet hoc DeusTrinitas In nobi, dieitur habitare. Dicitur sedete in beatis,quantum ad gloriam , ratione cuius Deus trinus in beatorum mentibus quietatur, in quorum potestativa sedet, ut
Spiritus sanctus in specie columbae apparuit super Christum:& in linguis igneis super Apostolos.Et quia personae distinctae liuit,disti ctis pollunt signati signis,ita quod tres simul personae,sieut Abraham in tribus Angelis dieitui apparuisse
Trinitas personarum : possunt etiam duae apparere,&quaelibet sigillatim dieitur deseendere de ecblis: Se hoc eam etfictus, tam spiritualis, quam sensibilis inchoatione i qui quamuis in se immutabilis perieueret, tamen de absente dicitur fieri nobis praesens, quando in nobis incipit habitare per donum gratuitum quod non videmus, sicut accidebat frequenter in Eceles aptim it tua. Dicitur mittere, fitae mitti cum aeterna pro
notitiam approbationis, qua cognoscit Deus , quae sunt, uerunt, dc sutura sunt tantum bona. ductione. Pater siquidem mittit Filium, quando in si D nia bona,& mala, quae sunt,saerunt,& sutura sunt Ad W0 λ , quod procedit ab ipso per aetemam generatio C Onem. Pater, de Filius mittunt Spiritum sanctum, cum insinuant,quod procedit ab ambobus per communem spirationem. Paten non mittitur,quia a nullo prooedir. Spiritus sanctus non mittit persona in , sed mittitur quia non producit, sed producitur Filius vero mitti-tiit 3c mittit: quia prodiicitur,de producit. Dicitur incarnati, per commercium diuinae naturae,& humanae, in per nae Vnione: quae unici facta est tantum in persona Piiij, quam tamen est tota Trinitas operata.
De appropriatu Spiritui sancto.
De Appropriatis Patri. DE Deo trino, Se uno, secundum fidem Catholicam, est tenendum,quod Iicet omnia essentialia tribus personis aequaliter,& indesseremer conueniam: tamen Patii dicitur appropriati unitas temitas. rati principiandi, At oinnipotentiae Haec autem quatuox dicuntur appropriari Patri,non quia fiant propria,cii momnibus personis sint communia: sed quia dueunt incognitionc personae Patris quae est origo personarum Vbist r.e . in Trinitate,lion habens principium, sed principians,, qtia etiam fluit omne pollidi. Est autem Dei potentia completa, non posse descere, cum non sit de nihilo: non potens succumbere, cum nos sit de aliquo: non SPiritui sancto appropriatur bonitas ivsus ratio fi--ε. niendi, de voluntas siue beneuolentia. Haee autem quatuor appropriantur Spiritui sancto,non quia fiant propria. miribus personis sint communia: sed quia ducunt in cognitione personae spiritus sancti.quae est, Patre, & Filio, ut amor,&donu summe proficuum,& communicatiuum,omnis nostri desiderii finitiuum,n ad quod bonum , tanquam ad finem summum, tenis dit omne velle tationabiliter ordinatum, de inclinati im.Est autem voluntas Dei sic recta quod nullo modo potest obliquari: sie essi eax,quod nullo modo po test retardari: ite unica, quod tamen quinque sigius αν. habet significari r quae hoe vel seulo continentur. Imperat, ct prohibet, permittἰt,eonstat,implet.
Dicitur autem volutas Dei ratione regulata, prout
dentia:qua omnia tuae in uniuerso fiunt,irrepreMs-biliter gubernantur,euin nihil plaeeipiat,prohibeat,&consulat,nisi re nihil agat nisi ,bene: ni nil permittat fieri nisi iuste.Cum autem voluntas Dei sit rinissima,
nullus potest esse rectus nisi conformetur ei .' dc nemo potest ei eonformati, nisi sibi signis aliquibus iti-
90쪽
potestat tamquam regula ricti trudinis pio equendae. A ci genere causalitatis,scilicetessicientissatione euiu, Est autem duplex rec audo, quaedam necelsitatas, quae
4- 'eonsistit in faciendo boni ,ad quod est praeceptum:' di indeclinando malum , propter quod est prohibitio r quaedam est persectionis in stipere rogando vlara debitum, ad quod est consilium. Est etiam volutitas Dei esseaeissima,ita quod nullus potest aliquid efiice. te,nisi ipsa coefiiciete,desic est impletio in signum vinluntatis eiu cietis.Item nultus poteth dcheere.vel peccare, nisi ipsa iuste,& merito deserente ,& sic est permissio,ut signum volutatis diuinae iustitiae deseremis.
De quat simuἰ creatis, sede me Pris durabilissi Postqvim Vidimus de bono increato
Deus, vidi: suna est de bono creato, quod est muri. dus, Circa productionem autem mundialis .machinae, habemus pii ino explicare creaturae sinimitate. Erit edicit Budar quod quatuor Herunt primo Oeata, quae dictitur tale coaeu i,vel fuisse, scili et natiata Angelica,
Coelii tu empyreum materia quatuor et metuosi m, Se
tempus. orii iussi icti a se aecipitiar: Prinari debileia Ium ciear alitia prima in quo ibet genere crea tirq, scilicet te silectu creaturarum spirituali ut in corporalium activarum,s: corporalium passiuarom, se etiam resim ctu mensurarum.Rt specta ereat rarum spiritua-liu: n,primo ereata est natura Angelim: respectu erea
lis. lumem pyteum, de quo dicit Daimicenus, qiu est est in ereatura unitas,modiis & mensura:exemplaris, ratione euius est in creatura vetita , species.& numerus:fiualis, ratione cuius in cieat lita est bonuas ordo S pondus. Omnis quippe creatura c6stituit ut in elle, ab essiciente: rmatur ad exemplar:ordinatur ad filici ac per noc est una,vera,& bona: modificata, speeiosa, Δ: ordinata: menturata. discreta Ac ponderata. Aliis etiam vocabulis praedicta sicinarius nominatur. Ab Aug.in lib.de anima.& spiriti ,dieitur ei sitia. species,& .sus. A Diony Harmonia pecies, & come lutatio. Itim ab eodem:siibstantia, ut a F,& Dperatio. Ex una ergo parte eadunt unitas, modus,ellentia, subitalitia,
duod Est sp R vutus, ει harmonia. Ex una, inuas,ordo.vsus B pondus . Soperatio. De primo autem ternat1 nota, quod Umim ni minatens clammutabile conumerabile & hoc propter indiuuii nem sui in te: verum ni minat ens cognostibile, & h e patet per indiuilicine sit, a propria specie: boni, ni ta ominarens communicabile εἰ hoc habet pet indiuitione luta Priapita operatione.
De triptici disserentia creatu .
TFrito circa productionem mnndi habemus attendere creatorae triformitate. Produxit enim Deus trimas, d. v niis differemiam triplicem cIeaturae. Nam p dux t creaturam pure corpora .e , ut est mundialist
ni, h ibentis initium. luae finem habeat. sine non. Ad cui tisrci notitiam sti Mum quod tre t tunt meniat Ri surabit hi m. siue diu ab ilium mei sit et principales, ellicet aeternita , xii te inita de tempus proprie diu im. Et emita, est dii iii,arum persori .r .m iurati . quae n5 em principium, neque sinem: c qua dicit Boetius: qim 3 est i 1 crnainabilis virae tota limol, εἰ perfecta polle s.,. R ii ternitas est inen utra eorum, i ae habent
ptinet pium , sed non finem, sie it sint A iget . animae
coelcstis natiarae, D materia quatuor elemento tu. Hςe D mensara aliquando dia i lar aetii m. aliqriando aeterni.' tas creata Sod quia aetcrnilas proprae dicitiis de diui-- nis , aei: um vero aliquando pro tempore invenit ut rideo ex his duobus aeuiternitas riciminat r. Tempus
autem proprie dicto ira est intensura eortim, prae habet principium atque finemsicut sent generabilia. atque corinptibilia, qtiae secundum morum primi mobilis vatiamur , usque ad eOmpletionem numeti quatuor elementorum. Qua ta vero differentia non potest esse,quae careat 'incipio, habens finem.
De veritate exprimenda, cum exclusione erro
ris,eirca traductionem mundi. 3
SEcundo habemus errore extinguerς, & exprimere
veritatem. Propter quod tene um est , quod uni- 'Mι. c. a. inudi dis est producto inesse ex tempore . in quo excluditur error ponentium mundum aeternum.Ex nihilo in qu exeluditur error ponetium I. v.' de aeternitatem ei tea materiale Hiiκipita. Ab uno prin-ῖ - - cipiodn quo excluditus erym Manichaeorum. ponen ... a. 'Plu alitatem principiorum solo usumntio, in Piam a PD quo exeluditur etror ponentiu Deum prodii xille inferiores creatoras per ministerium idtelligentiatu. Incerto pondete munero.& menset Min quo Ostenditur,
quod cri aluta est e stus Trinitatis ereatis sub ttiph-
usc. S. Bonias. Tem I. Angeii a:creaturam ex utraque compositam .v .estn thra humana.Sic enim decuit Deu producere viaria&diuerta. ut multiplicitas creaturae faceret ad perfecti nem uniuersi'i eonsistit m amplitudine ambitus,in
fossicientia ordinis, & influentia bonitatis:ex quibus etiam diuina potentia, lapientia,& bonitas innotetat. Deeuit namque Deum sic res producere, ut ei lent poteti laad manifestationem suae potentiae, quae quidem appa- sapicntia.demit. in productione creaturarum summe distantiti, Neptundem comulictione:vt patet in natura humana, in qua corporeum,de ii corporeum uni utur. Item decuit Deum sie res producere,ut essent in manifestati Dem uiae sapientianquae maxinie ex persectione ordinis decIatatur: qui quide ordo necessatio tria requirit, Lilicet infiimum medium de supremum. Insinum fisit natura eorporalis: supremu natura spiritualis:mediu, natura compotita ex utraque. Item duim inu sic res Producere,ut esset in nranis stationein suς honitatis, deberietiolentiae:quae maxinie consistit in distusone, ει communicatione in alterum Sic ergo diuina bonitas comunieauit actum nobili ismum, qui est vivere, de intelligere, ut non tantum daret alii potentiam via
uendi, di intelligendi, sed etiam porcntiam se communieandi alii : quod factum cit in homine. in quo ititualis vita, de intellecti sa facit corporalem.
De productione machinam dialis,DE his tribus disserentiis videndum est per ordia D
ne fle primo de natura pure corporali,cuiusmo- nu. e. L.
di est machina in uidialis, quae sex diebus Lut in esse
Producti:ita quod in principio ante omne diem ere uit Deus coel fim, Ze tetram. Ptimci vero die formata iest luti secunda factu est ficinametum in medio aquarum : tertia die separatae sunt aquae , tetra de eongi gatae in unum locum:quarta die ornatum est eoelii luminaribus: quinta die aer. de aqua ornati sui piscibos, de avibus: iuxta die ornata est terra animalibus,deli minibus: septima die requievit Deus, niniatum sierum produstione: quoniam Omnia seceras, vel in