장음표시 사용
91쪽
simili sieut illa, quae propagantur:vel In ratione semi- A eundum Ἀeto propriam acceptionem,nominat natu a
Secundum primam acceptionem, septenicali a Rabano distinguutur scilicet coelum aereum, aetllereum, Olympum, igi eum, sidereum, aqueum , empyleum. Quotum suffieietia se semitur. Coelum enim natura perspicua,& contentisa,aut est dativa luminis,aut ceptiva. Si est dativa,est uniformis non mota, & sic est coelum empν reum: aut multiformis At mota e sic est sidereum: aut v ni sol mis, de motaae se est crystaulinum:quarta disterentia non habetur, sei licet multiformis,& non mota.si autem natura perspicua est luminis receptiua,aut est teceptiua se palabiliter aut innali, sicut illa, quae aliis modis introducuntur inesse. operatio Et sic colligitur ex ptaedictis, quod triplex suit ope- tyiplex diuitia, in mundi machina producenda, scilicet erratio, distinctio,&ad natio Prima operatio appropriatur Pacii: secunda. Filio:terii a Spiritui S.Creatio sit ex nihilo: ideo suit in principio ante omnε diem:
.inquam Ierum omnium, Sc temporum tandamentu. Distinctio vero corporum mundanorum suit modo
tripliei:ideo per triduli suit facta.Ita quod prima die,suit sacta distinitio naturae lumitio a perspicua,&opaca,cum lux a tenebris est distincta .Seeunda die est facta distinctionariirae perspicuae IKt spiciis,cii aquet inferiores 1 superioribus siuit diuisae. Tertia die iacta separabiliter. Si inseparabiliter, aut secundum sup est distinctio naturae perspicitae ab opaca. cum diuilae - tioris superficiei circulum, de sic est olympum, quia
sunt aquae a terra. Ornatus aute, qui di itinctioni eor-o monti appropimiuat olympo: si vero separabiliter, potum correspOder, cit etiarii tu triduo cosummatris. ita quod ornatus naturae lumino laeest factus quarta diean formatione stellatim , Se solis,de lunae. matiis natur; perspicuae factus est quinta die,in qua facti sue plices, te aues,in aquae,& aetas ornamentu. Sexta diecst factus ornatus naturae opacae , quando factae sunt
bestiae de terra, facta sunt reptilia, tacta est livinana
natura, ad consummationem omnium praedictorum.
monti appropinquat olympo: aut seeundum superiorem partem , de sic est aethereiiin: aut secundum inferiorem, de si est aeteunti
De consi utia machime corporalis.,. Onsistit autem tota natura corporea,maxime in S di Obias, scilicet, in natura elementari, de coelesti. C in eo nituta uel sectae perspicacitatis,&eilicti uestigia
Si autem dieat ut coelum natura perspicua contemtiua nulli c6ttatia, sic a quibusdam octo orbes disti guuntur, scilicet septem planetatu cu octaua sphaera. A quibus la amplius eruditis,noue. Ab aliis vero vuterius illustratis, Me .Horum autem sussicientia sic potest aceipi. Distinctio enim ecolor in aut est per prima diuelsitate formatu,am est per dispositiones motuum,de luminarium contentorum.Si per diuersitate formatu, sic distinguutur tres coeli aut enim in coelo
viget natura pellio 4 luminos talis in sic est habile ad
statum gloriae,5 quietum sic est ex remn: aut viget N ere. Coelestis disti tiguit ut in tres coelos principales , si ili-lestis triplax. cet.empyreumAristallinum ac sim metientum. In firm mento autem,quod est Eliam,cdtinemur septem o
Nititia ela. bes septem planetarum, qui sunt, Saturnus, Iupiter,matatis qua- Mars, Sol, venus,Mereurius, de Luna. Natura verodropi . Elementatis distinguit ut in quatuor sphaeras, scilicet Ignis, Aeris, Aquae,ee Terrae. Et sic procedendo a lummo coeli cardine , usilue ad centrum terrae, Occurrunt nobis dece Orbes eaelestes, de quatuor sphaerae eleme, lares ex quibus tota mudi sensibilis machina integra-
taria, quantum ad distinctivam signifieationem tem' polum,dieriam,mensum re annotu, dicente Scriptu- ω.. i. . in signa,& tempora,& dies de annos.lnfluunt Detiam quantum ad effectum productionem reru generabilium,de eorruptibilium,3c corporum humano. rum. Sic tamen sunt in signa temporum, ru, de ope
rationum per lucem,calorem,motum,Sc virtutEm,ut n5 sint certa s.:na contingetium suturorum, nec in .ssu im super lis iam larbitrium per vim constellatio- nu,quaim dixerunt aliqui fatum esse. Et sic colligit ut ex praedictis,quod Deus ordinate res condidit, qua tum ad tempus;ordinate disposuit, quatum ad stum; Ordinate gubernat,quantu ad influentiam. InScriptura sacra ordinate n trat, quantum ad doctrinae surae sessieientiam,quae in principio sui insinuat natura luminosam,nomine cccii: naturam opaca nomine Ieseditatis,de sic est aqueum i me crystallinum,quod facit ad c dictualitatum terum corruptibilium .ideo est habile ad motum: aut viget iti eo natura persectae perspicuitatis simul.3e luminositatis, te essectisae calidita ris, de se est sidereum . quod tacit transimulationem inferiorum:ideo est multiforme habile ad motum. Si vero coeli penes contenta luminaria distinguuntur. est olbium distinctio attendenda χut enim orbis eo tinet sideram multitudinem,& fie est ecelum sidereu, siue stellat ut aut continet unitatem,de se septem se netae septem Olbibus sint distincti, quibus regit ut uniuermas temporum dierum septenario dispensata.
De quatuor attributu angelu,cu coditione fui. DE natura pure spiti tuali euiusmodi est angelica,
lex per ordinem iunt vindenda,scilicet conditio angelorum onatuum, praeuaricatio malignorum daemonum, confrinatio beatorum spirituum, dissinitio aliquorum nominum communium, non omnium,diuisio hierarchiatum diuersorum statuum, custoditio commistarum hominum.De conditione sepernorum spirituum est tenendum, quod Angelis , primordioniae eonditionis sint quatuor attrit vita, scilicet simplicitas essentiae: distinctio personalis propter rati nem naturaliter insitam: memoria. intelligentia, Mrae: naturam perspicuam, nomine aquae. Insinuat de e voluntas: εe libertas arbitrii ad eligendum bonum, beatissima Trinitatem, Patrem .in nomineDei erran-u &
tis: Filium, in nomine principit:Spiritum sanctiim,in nomine spiritus Dei.Insinuat etiam nobis appropriata trium personarum scilicet omnipotetiam Patris,in producendo : omniselemiam Filiit, in distinguendo: beneuolentiam Spiritus sancti, in influendo.
De sis scientia eariorum. DE natura coelesti peest latet est videndum. Coeisium quidem secundum communem accepti nem,nominat naturam perspicuam contentium. s respuendi m malum. Haec amem quatuor principalia atrii bilia, alia quatuor coinitantur, sciti virtu
sitas in operado,ossiciositas in ministrando, perspieacitas in eo ostento, & immutabilitas in eligendo. Immutabilitas, inquam. post electionem, siue inb rio , siue in malo. Substantia quippe spiricii alis,de incorporea simplex.& omni earens diuisi ne quantitatas, cuiuimi da est natura Angelica litae ipse, quod est simplex deest virtuos, in operaudo: hoc istis,quod est virtuosa, uec personaliter discreta copetit ei distinctio mei, Da ministiando : Ii ipso quod est simplex &virtuosa, competit ei perspicaeitas in diseemendo rhoc ipso , quod est perspicax, de simpla x o te habens intellectum
92쪽
intellectum deifomem, habet post electionem stabia A me mariamae eloriam in voluntate mincte eo
litatem in electo,siue num suerit, sive malum Susisfielantia horum quatuot illa accipitur. Angelus potesteonliderati quadrupliciter, scilicet in se, de sic essentiae limplicitas: ad alter uin Angelum & se est distinctio pet nati Mad Deum, de se est memoria , intelligentia,& voluntas:m quibus contistit ratio imaginisi
ad ea quae eius regimini silui subiecta, de sic est libe eas liberi arbitrii.
stinati Simul enim tempore non natura , gratiam, de glotiam tonuersionis,& adhaesionis ad Deum metitor erceperunt et ratione cuius suerunt quantum ad voluntatem stabiles, & fulices.In ratione sunt persevi illuminati,secundiam cognitioriam matutinam, re vespertinam. Lux quippe diuina Angelum illuminans ad cogit itionem Dei, Angelum facit lucem. Cognitio autem Dei iti se dieitur dies:quia pute est lux tam-iquam cognitio,& ratio cognoscendi .Lux autem Angelica diuinitus illustrata,habet cognoscere creaturi: quae te pectii Dei tenebra reputaturndeo eius cognitio diei tui vespertina prout cognoscitur in seipsa,DLcitui matutina, prout ex illa cognitione consurgit
De praeuaricarimest rituum malignorum.
E praeuarieatione damnatorum spirituum est di btenendum, quod Lucifer primus inter Angelos in mens Angeliea in laudem Dei cognitionem illam remens de bono priuato, appetiit priuatam excel- se seres ad cognitionem quam habet in vetbo,& virtu- praelumens dlentiam , volens aliis superistri: ideo eum omnibus adhatentibus tibi, perdidit locum summum, scilicet coelum empyccinti descendens in locum imum, scilicet caliginosia in aerem , vel infernum Cecidit autem in eulpam per liberum arbitrium,lapsus veto in post Sinus, fit vo. nam per diuinum iudieium. Cadens autem factas est immutabilis per ruinam ideo statim fuit obstinatus
PQR atrum 4 malo. excaecatus a vero, deordinatus operaIione,
infirmatu in virtute. Voluntas diaboli obstinata habet deformitateira , in qua est continuatio, naturae - . varia io,decisio siue minoratio ratione primae macusaeo euius allissione nullatenus separatur Habet pronitate, in qua est cotinuatio, quantum ad actum po candi: tamen interuenit variatio, qtiantum ad genus Critia. G. peccati. Ratio vexo in diabolo eth exeaerata. Praediete aliqliando stituta,quoci dicit Augustinus fieti quatucit, ct 3. ni is, scilicet sensus vel in uti actimonia : longa Di ream. expetaen ta .doloia cautela, quia propci-xg. mae. nit aliqoando facete, quae praedicit: aliena doctrina,
eum ab Angelis aliquid didicit,iusto Dei iudieio per
Cur ministis Minicterialis diaboli operatio est hominibus inte Du disto dicta, sum propter peccatum inlide uatis, attribu M
Talais diabolo,quini est' eutum propter peccatum id
' lolatriae quia desiderat diabolus aliquid sibi immolari : tum propter peccatum inobedientiae, quia volu tarium commercium cum diabolo praeci luitam a ino; ad cognitionem quam ite.In virtute sunt pei fetie sortificati siue in Ont do, sue in exequendo:de hoc siue assumpto eorpore, siue etiam non assumpto corpore. In operatione sunt persecti ordinati.siue cinitemplativa, siue administrativa. Duplex est enim vis Angelica, contemplativa, qua . .
contemplantur Deum,Sc negotiatiua,litie administra
tiva qua negotiantur circa salutem hominum. Non possunt autem deordinari ascendemio ad contempla tionem Dei, nee descendendo in administiando ho mini quia quocumque mit unlur, simper cutiunt ac militant intra Deum.
De diffsitionibus Angeli, ordinu,
SEquitur videre de diffinitionibus trium vocabulorum, quae iaciunt ad notitiam Angelorum, quae sunt Angelus.ordo,hiet archia. Ex multis nem se Angelis ordo consurgit.Ex pluribus ordiuibus saltem tribus constituitur Aneeliea hierarchia. Angelus dissi-Dam . . . nitur 1 Damal noue: Angelus est sublimitia intelle- mis lib. 1.ctualis, semper mobilis, albittio libera, incorporea, εο- .
Deci ministrans, secundum gratiaminon natuIam immotialitatem suscipiens. Ordo se dimitur , Grum ti6: Est multitudo coelestium spirituum,qui inter se in
aliquo munere gratiae similantiar , sient N in natura- ozrisisse ex
quam ab Ecclesia prohibitur. victus diaboli peeeati Eum datorum munere conueniunt. Triplex autem in- Grex. semis. merito coarctata,quando permittitur,vertitur admi- Uuenitor dissinitio hietatelliae, seeundum quod triplex με v est differentia hierarchiae, scilicti diuina, Angelica, de Eeelesiastiea. Diuina se diffinitur a Dionysio: Hierar Dis . Gere chia est diuina pulchritudo. ut simpla, ut omima, ut ιι - - consummativa. Angeliea sie diis nitur ab eodem: Hierarchia est ordo diuiuas, scietitia, de actio, dei me, quantum est possibile, est similans,de ad inditas ei diuini lux ill uini nationes proportioirabilitet Dei similitudinem ascendens. Ecclesiastica magistra litet sie dissinitiit: Hierarchia est rerum sacratum , Se ratiotiabiliuiu. ordinata potestas, debit iam in subditis obtinens principatam. Haec autem dissi uitio potest etiam conuenire Angelieae hierarchiae. A Damasiano diffinitiat Angelus quantum ad sub- Da se. De stantiam,cum dieit: Angelus est iubstantia incorporea: quantum ad virtutem,eum dicit:Intellectualis per mobilis,albitrio libera.Vbi tangit ut triplex virtus Amgeliea, scilicet cognitiva, cum dicit: intellectualis: operatiua eum dicit:Semper mobilis.quia insatigabilitet
operatur: tulerat tu cum dieit Arbitrio libera. Operatio tangitiataeum distur, Deo seruiem:duratio, mdiciturvicalia non natura immortalitatem suscipiens. Oido noti arvi,quantiam ad fundamentum.cum diei tui:ordo est coelestium spiritua multitudo:& quan-xum ad complementum, eum dicitur: Qi, i inret se io aliquo munere gratiae similantur: & quantiam ad dis p*fgionsio, quae inter haee mmium tenet locum, cum
i,quando permittitur, racula facienda, propter transmutationes repentinas semio mi- circa corporeas creaturas .Pollut discerni diaboli mis malo m. miraculis Dei veris.quatuor miniis,scilicet ex patre principalis agentis:nam in miraculis Dei oper tur virtus potentiae infinitaeon miraculis diaboli vir- tu creaturae,Ex patieministri,quia miracula Dei siue
per publicam iussitiam,scilicet per silem iustifieante, quae publice praedicatur, vel signa publicae iastitiae, ut in peccatoribus, qui per fidem aliquando sunt inita-
eula operati:mitacula diaboli fiunt per priuatos contractusin arcana quaesam: quia sie inuentores artis magicae eum daemonibus pepegerunt. Ex parte finis, quia miracula Dei fiunt ad hominum utilitatem. & pDei gloriam : miraeola daemonum , & migorum ad G deceptionem , de fraudem. Ex parte facti. quia mira,eula Dei sunt exeellentia, ut suscitare morturas, illuminate eaeeos, & similia miracula diaboli sunt vilia , ut
facere muscas bufones.& serpentes.
De confirmationes' trituum bonarum. SEquitui videre de eonfirmatione spirituum M
totum de qui s tenendum est, quod aliis aposta- tantibus , ipsi i nobiliret Domino adhaeserunt: It
quod aliis rei malitiam it ocis, Inex ςkq.insius, h
93쪽
dicitur: Slaut in naturalium donorum participatione A iminibi,s reuelata, stilicet Raphael, qui interpretatur: II h.
conueniunt. Dissaicio Angelicae hi traiciuae notilicat ipsalia egredientem a Deo per citoduin imaginis, cim dici Hierat chia est Ordo diuinus, scintia od actio.Vt ordo. id est ordinata potestis respondeat Patri: scientia, Filimactio.Spiritui sancto secundum memoriam, intelligentiam, devolutitatem. Secundo describitur,
ut egi Aiens per modum similitudinis , cum dicitur: Dei sorine quantum possibile est si ilaus, quatum ad habitum, re inditas Dei diuinitus illuminationes, pro potiionabiliter in Dei similitudinem ascendens quatum ad actum. In diffinitione haerarchiae increatae,
Olleditur esse unitas in Trinitate,cum dicitur: Diuina medicina Dei diue sanans Dominus. qie est missus cu- rare Tobiam a caecitare oculorum, de Sara ab impio- petio de eitione virorum. Et hoc colura duo, quae ex originali contrahimus,quae sunt ignorantia retum agelidaritin,& concupit centia iri, ximi im:per qtim duo reddimur ad malum labiles. Item Gabriel, qui inter-Gabriel. pretatur sortitudo Dei, tua sortificam tu,& consortamur,adobseruantiain praeceptorum Dei, & ad impletionem consiliotaim. In tignum primi missius est an- t. anuutiare ortum Praecur iis de coniugatis In signumseeutidi , missus est annunciate ortum Saluatoris de virgine. Per Ioannis exeniplum. reddimur sortes ad
expugnandum malu :per Christi beneficium & exem-pulcbtitudo. Pulchritudo enim ex pluralitate,&ςqualitate constat. Ut autem Ostenditur, quod pliatalitas ii plut reddimul dispositi,& faciles ad bonum. Item, praeiudicat unitati, dieitat: ut simpla:quod unitas V Miehael, qui interpretatur quis ut Deus, qui dicitur
an animas in coelo Domino praesentate: propter qua ει
manu diaboli et uendas, commisit praelium eum dracone. Fluius duas lolemnitates solemniter Glebramus, scilicet apparitionis,& dedicationis.lia signum, quod ipse pro nobis eli, dum vivimus in hoc saeculo.& dum educimur de exilio. Item Uriel qui interpretatur lucens Deo, siue appa- SEquitur videre de itibus diuisionibus hierarchiae. rens Deo vel igni Dei, aut incendium Dei et qriae d Ptima haec est.Hierarchiatu alia supere estis, id plex interpretatio innuit, q ita per eius ministerium illustiamur in veritate de inflammamur in charitate. Mittuntur enim Angeli, ad illuminandum nostrum intellecti im & instammandum nostrum affectum, et fi non effcctive, saltem dispositive. De hoc nomines. Esdri 4 apluralitati,dicitur: ut optima: quod unitas spectat ad persectione.n pluralitatis, de E conuerso, subiungitur:
De triptici diuisione hierarchia.
Equi tui videre de itibus diuisionibus hierarchiae. Piima haec est.Hierarchiatu alia sit percoelistis, id est,diuina:alia coelestis, id est,Angelica:alia lube clestis,id est, Ecclesiastica, vel liuinalia. Omilia Eccle- si astica,&diuina subdiuiditur secunda diuisione Angelica hierarchia, in supicinam, mediain, N infimam: uue per alia vocabula, in epiphaniam, liyper pliania, C Uriel, legit ut in tertio Esdrae. quia missus est iste An& hypophaniam. Epiplimia est incaleseentis actionis gelus ad consolationem populi Dei, qui ab alienigenis incendio,altioris intellectiis fastigio, iudiciique libera resultatio distii but a. Hyperphania est, diuina illuminatio sui particeps inter scalati reueientia insigniens
usum edocens dotninandi,arcensque contra ium.Hypophania est diuinum participi u legibus naturae
currens, areana reseras pro capacitate discreta. Tertia
diuisio est hete.In suprema hietatellia,quae dicjur Epiphania,sunt seraphin,cherubin, de thioni. In media, siue hypeihania, sunt dominationes, virtute , & P testates. In infima,sive hypophania, sunt Principatus, Angelia: Archangeli. Angrio tuo Aguntur quidem,& agunt Angeli: seeundum ordi-maeva ictio. hierarchicum in eis initiatum, per naturam: ciam premebatnr.
Habent etiam Angeli cirra hominem actum triplicem frequetare. scilicet purgare,illuminare, prificeIe. Primus actus ordinat ut ad amotionem impediment rum: secundas actus ad cognitionem verorum tertius
ad dilectionein bonorum. Habent tertio in hominibus effectum duplicem procreare: unu , scilicet respectu boni, vel consetuandi vel acquirendi,vel augmentandi: alium respectu mali,vel deserendi, vel vitandi, vel minuendi. Habent nihilominus omnes propterministes iam humani eeneris militare. Quidam enim mittuntur ad nos missione exteriori,quidam mittuntur ad Angelos propter uos,missione interiori, sicut summa tuin,het gloriam, quae in eis stabilivit liberi M. Dissa superna agni na,quae praeeminent,qtiae usum exim bittii vettibilitate illustrauit perspicacitatu, robora. uit virtuositatem, Se orcinauit Oinciolitate. Perspicacitas rationis in contemplando,aut respicit bonitatu desiderandamaic sunt seraphin: aut vetitatem intelliis gendam: sic sunt cherubin: aut matellatem venerandam,sie sunt throni. Ad thronos spectat reuerentia: ad eherubin sapientia:ad serasilii beneia Olentia. Ad per sectam virtuositate spectat virtus imperatiua,quae est in dominationibus: virtus executiva, quae est in virtutibus: virtus expeditiua, quae est in potestatibiis, quarum est arcere contrarias potestates. Ad pet secta
ossiciositatem spectat regere, quod faciunt principatus r dirigere, quod faciunt Archangeli: te Iare,quod n tium deputatum. . faciunt Angeli. E
tions Offieis numquam habent,tamen ad nos,vel propter nos mittuntur,s: Indum quod dicit Apostolus: quod omnes sunt administratoris spiritus in miniit Iium missi, propter eos .qui hereditatem eapitam salutis. Habent quoque Angeli ad Ostodiam hominum depurati,abiit ilone animae usque ad egressionem de corpore, conatum diaboli cotra hominem rescenare. Unde dieii Beatus Hieronymus: Magna dignitas animarum,ut unaquaeque habeat ab ortu natiuitatis in m Maorb. e.
eustodiam sui Angelum delegatum. Et beatus Gregorius dieit,quod unusquisque habet unium bonum gelum sibi ad cultodiam , & unum malum ad exerci-
De custodia hominum per Angelos.rΑm sexto,& vltimo,circa naturam Angelicam, det eustodia hominum suo tegimini commissorum, est his videndum. Ad cuius notitiam cst notandum, quod L. m. 1 . in Angeli habent ab omnibuς desectum quadruplicem reuelare. scilicet pronitatem ad malum,diis cultatem ad bonum, longinquitatem a Domino, tepiditatem, mente. Adqirae quatuor designanda, quatuor nomina Angclorum, de non plura sunt in Scriptura ho-
REstat videre de tertia differentia creaturae, quae eomposita est ex spirituali,& corporali,cuiuis
di est humana. Et prinaci,quantum ad animam: secundo, quantum ad corpus : tertio.quantum ad coniunctum. De anima humana duo sunt principaliter videnda, scilicet diis nitio, & potentiatum diuisio. Anima septem diffinitionibus dissiti itur. Prima est in libro de motu cordis. Anima eles ibi antia incorporea , intellectualis,illuiminationum,quae sunt , pri-
94쪽
ma, te vltima relatione pereeptiua,Secunda Rei 1igii. Anima est substatia incorporea,tegens co pax TCrtia Atorari iis est Aristotelis,in libro de anima.An una est actus primus corporis physici,potentia vita habentis. Quarta et L Augustini. Anima est similitudo omnium. Quinta similiter Augustini. Anima est iubstantia quaedam
M 3 rationis particeps, retendo, eorpori accommodata. U. 1. Sexta tumitur ex Genesi. Anima est dei sotine spiraculum vitae. Sentii na est Senecae.Anima est spiritus intellectuali in se, & in eorpore ad beatitudinem ordinatus. Per primam dissinitionem notifieatur anima tationalis, prout est spiritus:pet secundam,& tertiam, prout est anima.Copulatur enim anima,&vnitur corpori, ut motor mobili δε sic est tauda:& ut perfectio pellectibili Iste est lettia. Per alias vero quatuo quq sequuntur, dissinitur ut anima, de spiritus: ita quod quarta est per eomparationem ad creaturas generali- terrilainta per comparationem ad eorpus,quod perficit sexta per comparationem in Deum, tamquam adfiam eausam e Scientem: septima, pereomparatione ad Deum. ut finem ultimi unxitra quem non potest rationalis anima quietari., eem ordinatae. Tres quidem sunt actus animae primi, scilicet, vegetare, sentite, & ratiocinati. Et securusum hoc distin itur triplex animae potentia, scilicet, ve ' getabilis,& sensibilisin ration sis.Nota talneia,quod vegetabilis est anima in plantis. Sensibilis est anima in brutis. Rationalis est anima in liminib.In homi- rum autem non sunt tres animae, sed tres potentiae sunt vi tantundicendae in anima. Vegetabilis appetit esse, sensibili, i -- bene esse, rationalis Optime esse. vegetabilis subdiui. ditur ingerietatiuam, de nutrit tuam. Generativa est ad conseruationem esse uniuersalis, scilicet speeiei. Nutritiua est ad eonseruationem ella siligularis,scilicet indiuidui. Nutrithiae duplex est actus, scilicet nutriteae iste actus semper est necessarius: augmentare, iste solum est necessarius usque ad rei completi nem. Vnde nutriuntur semper animalia, non autem semper augmentantur. Vis sensibilis diuidit ut in adiprehensium, de motivam. Apprehensiva, diuiditur in sensum partieularem, & sensum communem: itaue in sensu mxxteri, item, & interiorem. Sensus particularis, siue ext i ι,r, diuiditur in quinque lensus, talicet, visum, auditum, gustum, odoratam, de
De diuisione potentiarum anima , secundum Magistros in quinque membra.
SEquitur videre divisionem potentiarum animae. Ad quarum notitiam habentim, quadruplex est diuisio pereurrenda. Vna diuisio seeundum Magisticis Cest io quinque membra, sellicet in sensualitatem,sen. M usta . sum, aginationε, rationem intellcctum. sensu litas freundu Magistros est illa potentia, quae sensifieat corpus,dc mouet,& appetit ea, quae sunt delecta-Setis . bilia corpori,de relabi nociva.sensus est illa xis animae, qua homo cognoscit res eoporales praesentes. Imiginitio. Imaginatio est illa vis animae,qος intuetur res eorpo- io. rates absentes. Rario est illa vis animae,qua anima inter bonum de malum,inter verum, te falsiam discernitIntellectus. infra se. Intellectus est illa vis animae,qua anima amprehendit res immateriales,& intelligibiles, ut animana,Angesum, de Deum.
Istorum quinque membrorum sussicientia, te potest ut GH ab sumi: Anima est quasi duo, sicut dieit Augustinus.Est ostis. Fritim. anima,& spiritus. Anima inquantum eorpus perficit, de vivificat: spiritus in quantum sine corpore consideratur Ae separata perdurat. Secundum vero quod est anima comparatur ad corpus,& corpus ad animaide se congruit anima corpori, Se aptatur ei,ut influat es vitam.de sensum. Et haec potentia animae dicitur animae sensialitas. C5gruit etiam eorpus anime de ape tur ei,ut per corpus perficiatur,quantum ad vitam inferiorem.Et haec potentia diei tui sensus. Sensus aut εest duplex,sicit icet interioriqui dieit ut imaginatio, &exterior,qui communiter dicitur is,susvr : visus,qui fit per oenium.& auditus per aurem,& se de aliis Ipsa vero anima , inquantum spiritus,dieitui duplicem habere ajectum. Vnum respeetia inseriorum, & vnu in respectu stiperiorum , secundum quod dieit Augusti-nnus, quod anima duas habet partes,scilicet, unam ad superiora respicientem, de aliam ad inferiora.Insetiorem Magistri appellant rationem , sup tiorem veto intellectum.
De diuisione potentiarum secundum naturales
in tria membra. SEcunda rero diuiso secundum naturales,est in tria
membra. Seeundum enim quod anima compar Lux ad actus,tres sui antinet potantiae, ad aetim tripli, Circa istos quinque sensus,tria necessarior Oituit Tmtur, scillaetavinitas organi,dispositio medis, cx pi sei .
tia obiecti.organum visus,fut pup4iae oculo cini: , ganum odoratus,sunt nares: organum auditus. sunt aures: organum gustusaingua, Ze palatu:organum tactus,sunt nerui totius eorporis.Ista ocgana desceri' iutis interiori patie celebri: In qua quidem est neru S. qui dicitur opticus,& destadit ad pupillas, & ra initicatui in duas partes:alius desaendit ad nares:alius ad aures:quidam alius ad linguam in palatum : quidam multiplieiter tamifieatus est ad organu tactus in toto corpore. Obiecta vcto suum sunt haee: obiectum visus est color,& eius disserentiae: obiectam OdorMus est odor. de eius diffitentiae:obiectum gustus est sapor, & eius differentiaerubiectum auditus est sonus.& e usdi Sienti aer obtestim tactus sunt elemetares qualitates, ut calicium,humidum frigidum, Meum rarum, de detum,letie,& graue,asperum,de lene. Media sensuum sunt haec: aer m aquain quodlibet corpus diaphanu, de tuansparens.Illuminatum est mediu ni visurier exterior , de intelior est medium in auditur auris enim concaua,in concinitate habet aerem intonisum sibi connaturalem. vapor per aetem delatus est medium in odoratu,res enim odorifera quasi fumum in se sibilem evaporar, ex quo immutatur aer deserens odora- tui, oratum. Humot saliualis est medium in sustu. Cato est medium in tactu.
Interior sensus diuiditur in tres partes, secun sum tres partes celebri,quae sunt anterior In qua est imaginatio: media in qua est aestimatiua: postrema, in qua est memoria. Imaginatio aliquando dicitur senuueommunis, aliquando imaginatio, aliquando Phant sa.Sensus communis dicitur inquantum ibi eo vorent sensus particulares quinque, tanquam Iineae ademitum,ibique ligantur.Imaginatio dicitur, inquantum repraesentat cimas prius receptas , particulati sensibus quamuis absentes. Phantasia inquantum p test eomponere formas nouas secundum similitudine eorum,quae pereepit per sensus particulares. .sistimatiua est illa vis, secundum quam dicimus sagacitatem, vel prudentia in brutis: ut in vulpe,siue in aliis, in arpetendis delectationibus, Ac refugiendis noetuis.Memoria est vis illa, quae conseruat, siue retinet Almassensibilium speetenim vis sensibilis motina est mou-uum secundum motum mouens universaliter membra corpotis, ut eapur, brachia,& armos. Motiua
dum dieitur gressibilis, quia sGundum eam mouet ut animal motu progressitio.vis rationis diuulitiir in in pella
95쪽
tellectum speculatiuum qui exercetur in contempla- A eligit,ecce electio, quae est duobus placentibus ait tione veri:& praehicum, qui in operatione boni. Se. cundum hane duplicem radieem intelle um dicuntur vita aetiua,& contemplativa. rum praeoptare:impetum facit, ecce Operatio:agitae Ratio Ratio autem habet quinque actus, duos,per diligit ut in finem veri,quotum unuSPraecedit cogno se is am. seere & dicitur ratiocinatio,quae sic abAugustino dis- e. lao. 3. Ib. finitu Ratiocinatio est rationis inquisitio. Huic t t.
tiocinationi est insitu ingeniti quod diffinitur ab Augustino:Ingenium est illa vis animae, siue intelio, ita
extendit anima,& exercet ad incognitorum criniti
nem. Alius actus est ipsum cognoscere,quod est aspoctus ,eti. Et laeundum hoc distinitur Latio abA gusti jι;ὸ . ino Ratio est animi aspectus luo per se ipsum verum intuetur.Habet etiam ratio tres actus per quos di igi--.tur in sine boni. Ptimus est boni' mali discietio i-
De diuisionepotentiarum secundum natura s, est Theologos. TZrtia diuisio secundum Theologo*, & naturales
est haec: Potentiaru alia eorporalis,id est, corporis regitiva: alia spiritualis. Corporis tegit tua distimguitur in animale, vitalem,& naturalem. Secundu has Vis inimalis anima regit corpus.vis animalis secundum MN dicos est in cerebro,vitalis in corde, naturalis in hepa- -- X
te.vis animalis diuiditur incognitivam,&motiuam. D ue boni,& melioris: secudus est, discretione facta, De cognititia dictu est supra. Motiua diuiditur in irat ni,stiae melicitis electio:tertius esit dilectio: in his tri- scibilem,& eoneupiscibilem.Motus enim animalis auteli a malo nocivo,& dicitur motus fugς qui abest iravi, , Italli. scibili. Aut est ad bonum delectabile,& talis motus esti coeupiscibili. Vis vitalis,est vis motitia aeris in cor pote animalis,per arterias,unde est pulsus. Tati enim eatorix est eor, quod nisi refrigeraretur aere aurae Oper in irationem,&emisso per respirationem nimal moreretur. Haec eadem vis est motiua ad voce Armadam,eo modo, quo format ut vox irrationalis, ut vox naturali . auium, Se animaliuntivis naturalis comprehcdie n L itiuam,&generativam.Sed nutritiua est ad conseruationem naturae sngularis: Derativa est ad eonferuationem naturae uniuersalis. Nuttitiuae virtutibus dieit Augustinus: Ratio est animae aspectus,quo bonum & malum discernit,virtutes eligit,Deu diligit.
De diuisione potentiara, secundum Augustinu IV ri diuisio potentiaru, ponitur ab Auystino
quatuor deseruiunt, scilicet appeti tua,qus appetit nutrimentum:digeli tua, quae separat conueniens,& non conueniens in alimento:tetenti ua,quae transmittit ad
singulas partes corporis,quod conuenies est in nutrimento,ut facta deperditio restauretur: expulsiva,quae expellit,quod in nultimento fuit inconueniens,&no
ivis spiritua- Spititualis autem, id el ,spiti tus regit tua, diuidit
aliquanto secundum naturam intellectruam, & affectivam. Aliquando secundum ossicia,ut eum diuisitat ratio in superiorem, de infelicitem. Aliquando secundum status .et cum diuidit ut .in intellectimn speculati-- lib. 3- uum,3c praeiteum: Speculatiuus intelleistus,extenti
in libro de spititu, & anima,quae facit ad maiorem euidentiain praedictor v. Distinguunt autem vires animae, in rationalem, coeupiscibilem irascibilem.
Per rationalε,est anima habilis ad ci enoscedum ali- quid infla se, di supta se in se& iuxta se.Cognoscit sit aliae C quidem Deum supra se, se in se. Angelum iuxta se,&
quidquid coeli contineriit ambitu,infra EPer cocupi-
seibile,&ita scibilem habilis est assici ad aliquid appotendum, vel sugiendum, amandum velo tendum. De ratiotialitat omnis sensus animet nascitur:de con-eirui scibilitate omnis affectus. Agems quadripertitus esse dinoseitur,dum de eo, quod amamus,iam gaudeo mus, vel gaudendum speramus: vel eum de eo, quod Mimas. iam dolemus,vel dolendum metuimus.Vnde
de coeupiscibilitate gaudium.& spes: de ira stibilitate.
dolor dc metus oriuntur.Qui quide quatuor affectusanianae omni u sunt vitior uiatque vir tu, quasi quaedam principia, eommunis materia. Assictus quidem omni o seri nomen imponit. Notanda vero,quod sem ' ne fit practicus, dum coniungit ut voluntati,& operi. m sus animae virtutes appιehensivae vocatus, siue cogni
Aliquando seeundum aspectus, ut cum diuiditur cognitiua in ratione quae aspieit ad insetius: & intelle-cium,quae aspieit ad par:& intelligentiam,quae aspieital superius Aliquando lectimum actus,ut cum nidiuisio in inuentium,& diiudicatiuam. Inuenire enim,& iudicate. sunt actus potentiae eognitiuae ad inuicem ordinati. Aliquando secundum differentias .ut cum diuiditur intellectus,in agentem,& passibilem nam prima differentia intellectus vli tui anima ad abstrahenodum, secunda vero ad reeipiendum. Aliquando ireundum diuerses modos mouendi. 6c sic est diuisio v Iuntatis,sive a litus in naturalem,&deliberativam. Prima est diuisio principalis in intellectum, & affectum, siue cognitivam,& assectivam, ii ue in rationem,& voluntatem.
Voluntas dicitur potentia,& si edissini tui ab Ansel-Δxue .a ., mp voluntas est i strumentii in per serosium mouens. Aug. lib. ii. Dicitur actus sue motus potentiae,& he dissinit ut ab
sem. l . re 4. Augustino:Voluntas est animi motus .eogente nullo
υ--ad aliquid admittendum, vel non admittendum, vel adipiscendum , vel non adipiseendum. Dicitur etiam volituin vi cu dicit aliquis,haee eli mea voluntas.Sex sunt actus ad voluntatem liberam pertinentes secunt .mato, DR siqnum, scit Icet consilium, iudicium, sen jh. .fid. xx xζntia, lecti O, Operatio.& usus. Liberum arbitrium
vult, ecce voluntas:inquirit, di scrutatur, ecceconlilium: iudicat,ecce iudicium: disponit, ecce sententia: tivae, quae I rationabilitate oriuntur Quinque autem sui progressus ad sapientia : sensus,imaginatio, ratio, , --
intellectus,intelligetia Sesus est ea vis animae quae rerum corporearum orporeas recipit sotmas,states.Imaginatio est ea vis animae,qitae retu POIearueorporeas recipit formas, sed absentes. Sensus namq; formas accipit in materiau maginatio extra materia. Et ea vis exterius socinata sensus dicitur,& eade usq; ad intimum traducta,vocatur imaginatio,quae de se se oritur.Ratio est ea vis anim*,quq teru corpoream formas,naturas,differentias, propria,& accidetia omnia percipit incorporea, sed no extra corpora,nisi r tione existentia. Ablitin t enim in eorporibus, qt fundantur 1 corrotis,nonIactione, sed eonsideratio noE Intelleruis est ea vis animae, quae inuisibilia percipit,
ut Angelos mones,animas,& omnem spiritu creatum. Intelliget ia est ea vis antirix.quae inu late suri ponitur Deo.Cernit quidem ipsum summum verum,& vere immutabile. Sic ergo anima sensu percipitco poreximaginatione,corporum similitudines:tatione, corporu naturas:intelleia, spiritum eteatum Intellia gentia, spiritum increatum. Ad imaginationem,quae dicit ut sensus eommunis, de etiam pliantasia,pertine zea, quae vident in mnis dormientes: de quibus dicit Augustinus quod omnium, quae sibi Videntur Vide ina . dormientes, quinque fiunt geneta, scilicet oraculu, vi- sio binnium,insomnium, & phantasma. Oraculum
96쪽
eii in somnis pares, vel aliqua grauis per na,seu
sacerdos,vel etiam Detus aliquid euentum, aperte,vel non euentutum, faciendum, vel vitandum denunciat.
Vilio eth cum id quis videt,quod eode modo, quo apparuerat,euenit.Somni u est figuris tectum de sine interpretatione intelligi non potest Ilisomniu est, qua-do id,quod vigilatem fatiga ierat, se ingerit dotali tirlieut eli cibi euta,vel potus, vel aliqua studia,vel artes vel infirmitates. iuxta infiimitates enim dixi et si duuetia aecipi ut somnia. Alia enim videt sanguinei,alia coletiei, alia meucholiei, alia stegmatici. Isti enim via dent rubra, e vatia:& illi nigra,& alba. Phalasma, est quando vix dormire coe perit quis,& vigilate se existimat,& videtur aspicere irruetes in se,uApassim vagates formas discrepates, Ie varias, laetas,de turbulctas. In hoc genere est ephialtes,quem opinantur vulgares inuadere dormientes,in opprimere quiescentes, quod non est ni si sumo illas conscendes ad cerebium a stomacho, vel aeorde,vim comprimens animalem.
. n. colligi ea piaedictis, quod anima est ena vi- L 1 uens,intelligens, ac libertate utens. Forma quidem
est anima, non a seipsa nec de ditiina natura, ted a Deo per et eationem de nihilo in esse deducta. Forma autem vivens est non ex natura extrinseca sed ex seipsa: non vita mortali,sed iri r petita.Forma vero ii teli ges, non tantum creata, iud etiam cieatritam cilis tiam. ad
cuius imaginem, S sumlitudinem facta est. imago
autem nominat confornritatcm in quantitate: timilitudo vero,contientcntiam in qualitate. Imago namque,dicit quandam configii ratiotum N illa importat figulam,quae est qua utitas in qii alit ite,& qualitas inquantitate. Similitia di, vero, dicit ut rerum disset enti lin eadem qitalitas Ex hac primaria diiseremia triplex modos distinguetidi inici imaginem N similitu. n. . dinem assignatur, ieeundiim Hugonem. Imago te spicit figuram, similitudo natura: alius eii modus dillin- guttidi. quod ii ago eli in natoralibus . similitudo ingratuitis: tertius modus secundum Auiri stimunest,m a poeti in pt tentia cognosce li, similitudo, in
. r. l. m. s. pote litia diligendi. Haec ultima eli pet appropriati nem .pto do quod in imagine, q ae eit pel creationem,
duae sum potentiae ex parte crignuiuae, scilicet memoria & intelligentia: & una ex parte assectiliae, ilicet voluntas.Econtrario aiue in similitudine,quae est per recrearionem siue iustificationem idus sent virtutes ex parte affectii: ,scilicet charitas:& una ex parte eognitiuae. scilicet fides. Et proptet ea ponitur in ago in potetia cognitiua similitiido in potentia affectiva. Πλα Πι d. Diuinitur autem imago abHilatio in libio de synodis oueae δε ni. sic:Imago est eius rei.ad qua imaginamur, species in- diisetens.Est etiam anima sorma libertate utens quia semper est libera , coactione. Haec autem liberias Icoactione nihil alius est qua sacultas rationis Se v liimatis, quae sunt potentiae animae principales. Haec Liberii albi. amem libertas, consurgit ex deliberatione praeambuttium, qatis, ta Se voluntate adauncia, de communiter liberum arbitrium appellatur. quo libero arbitrio videndum est, quantum adia, diuersam diis altionem.& quantum ad variam deno-b Sem. tib ., minationem Libertim albi trium 1 Philosopho sie dis n e finitiat:o Liberum de voluntate iudicium. Ab Rem ardoc u.L, is libro de libero arbitrio: L: berum albi trium est usas 1 seis . conse .isus ob voluntatis in amissibilem libertatem.&li 2 d L ..rationis indeclinabile iudicium. Abe Augiistino ueria 'ἀ υε a. Liberum arbittium. est sae alias rationiς Si volutatis,
A est potestas smandi rectitudinem propter seipsam.
Potest enim liberum aibitrium conliderari quantum ad actum, re sie diis nitur a flet nardo. Qilamum adactiun,-obiectum,& sie ab Aiaselino. Quantum adactum,in Obiecti in finem vita inuini se ab Augus lino. Denominatur autem illa potenti aMagistro M g. sententiarum, libertas a coactione, siue necessitate, , culpa, de miseria. b A Bernardo veto, libertas arbiti consilii de complaciti. Α Magistro sente tiarum priuati . A Bernat do positive Considerati enim potest libertas ista quantu ad elle, M sie dicitur, Magistro ii
bertas a coactione priuatiue: a flet nardo libertas aibbtrit positive. Item quantum ad bene esse, ad quod requiritui duplex bonum .scilicet bonum tectificans, si- , ue ordita vis. de bonu delcctas, siue quietania biexclu- dit ut duplex malum, scilicet malum deformans, α malum inligens. Respectu mali de tinantis dieitiar, Magistro libertas a eiit papilliatiue. Rei pectu boni tectincretis, dicitur a Bernaido libertas consilii posti-u .Respectu mali assii litis dicit ut a Magistro libet
las a miletia pruiatiue .Respectit botii quietamis, diei tui a Bernaido libcitas complaciti politi ie.
De conditione humanr corporM. SEquit ut videre de natura composita .hoc est huma-
ira natura cluantum ad corpus. Fuit enim corpus
primi hominis de limo rettς conditum,& so m tum, i ιC animae lii biect .im.&Proportionabile tuo modo. Prin Ah, i hii porti otiabile, inquain, fuit,quantiim ad qqualem co- mox Neot Plexionem de quantum ad pulcherrimam d. multi r-poris tropor-mcira organia aliorum.& quantum ad staturae rectitudinem. Quamuis enim corpus de anima multum di stetit. tamen iit fimum spuitus in supremum corporis , sunt vitabilia miro modo.spiti tus enim antinalis diuerationalis liabet potentiam vivificandi,potentiam vegetandi ,& potaui ina sentiendi. Corpus vero habet
complexionis aeqiralitarem, Organo tu multiformitat .m . & spiti tui in iobtilitat cm seciuadam triplicemi dificiei itiati . Habet namque spiritum vitalem, spiritum nauitatem, de spiriti im animalem. Cum parando
igitur complexionis xvii alitatem, ad potentia viiiiii -- cativam , per medium siue vinculum spiritus vitalisi in optimus est nexus Similitet comparando non si lumcomplexionem aequalem,vel unaetiam organizationis persectionem,ad potentia vegetatiuam,& sensitiva in. mediante kitatuitaturali,& animali,optima est proportio, de mirabilis nexus. Vnde sicut tetra& ignis. quamuis multum distent, duplici tamen medio connectuntur: uno, quoa magis communicat cum igne: alio , quod ni is communicat cum terra : sic eii iii
propomo ii, et ingendum. Rursus quoniam anima, tamqtiani ad beati indinem ordinata. de habilis, tendit sursim corpus h ibet staturae tectitudinem, de caput sit istum erectum. ut sie recti read iiii spiritus attestet ruit etiam corpus animae subiicibile de subiectum,itam quod esset obtemperans, sine rebellione e vegetabile,n sine desectione: propagabile, sine libidine. Vnde da- tus est sibi Paradisi teti est tis locus, in tranquillam habitationem : datum est ei lignum vitae, xl continuam vegetationem: sotinata est ei moliet de latere viti, in consortium de adiutorium, ad immaculatam prophgationem.
Et quia homo ex homine, se ut est in caeteris. simi- senil naliter propagatur:de ratione seminali est aliquid ad. Mi:α iungendum. Ad quod notandum est. quod eausa N: causalis ratio communis est ad principium extrins cuin, de inti in i m. auantum est de vi nominis. S me vero de ratio seminalis respicit principium intrin-
in possunt tamen distingui vi causa dc ratio cav
97쪽
prunordi a. Homini iprincipio Δ.
salis accipiatui quantum ad principium inerea: d : se- trem: Ze charitas,spiritim sanctum: unitas vero gramen ta ratio seminalis quantum ad principium creatum. Disserunt ranae causa & ratio causalis:quia causa dicit principium prodamulim .ratio vero causalis dieit regulam diligentem illud Priticipium in opes tione sua. similitet etiam disserunt semen, de ratio ie-minalis. Regula autem agentis increati est forma exemplaris vel ideatis. Regula agetis creati A si forma naturalis. Et ita rationes causales sunt satinae ideales, vel exemplares, rationes vero seminales sunt formae naturale Et secundum hoc patet,quod rationes causales & primordiales, sunt idem te, distentes solum ratione:Primordiales dicuntur per priuationem prioris: s sales, per positionem polierioris .Et primordiariae gratum facientis, repraesentat essentiae unitatein,
Esi re imago doti fleationis, quae eonsistit in tribus dotibus gloriosis, & unitate gloriae: ita quod aperta visio repraesentat Filium : secura tentio repraesentat Patrem: perfecta dilectio, Spiritum sanctum: untiat
Vero gloriae repraesentat unitate essentiae. Prima ima-so est animarum , Deo exeuntium, per creationem: secunda est ad Deum redeuntium, per iustificatiOnu: tertia est ad Deum peruenientium, per glorificati nem. Prima dicitur proprie imago naturae, & est Al gelorum omnium de omnium rationalimn animatu: secunda dieitur similitudo gratiae , & est Angelorum conuel rum de aniniarum tuliarum , non autem dae Iesiespieiunt Deum,& prinitam principium reauiales monum, nec hominum peccatorum : tertia dicitur Q in onum finem, qui est causa cau- dei rivitas gloriae, de eit Angelorum sanctorum , dcres iunt Deum,& vltitnum finem, qui satum,Similiter naturales rationes de seminales, idem sunt te, sed dii ferunt ratione : quia semen diait, ut ex quo nataira, ut a quo .Ratio sinu in alis, attendit ut inquantum dicit potentia naturae, ut ex aliquo aliquid nat.Vel seminalis ratio respicit iii clinationem, Se vit- tutem intrinsecam, quς mouet ad operatur ad effectas productionen Maturalis vero ratio concernit producentis ad ploductum assinulationem, de modi agendia suetudinem.
De toto homine ex eorpore'anima constituto. i TAm tertio est vindendum de toto homine ex animal se eorpore eonstituto. De quo doctrinaliter est te- ne um , quod homini datus est duplex sensus sellicet interior siue mentis, de extetior siue carnis. Datus est ei duplex motus, scilieet imperans in voluntateac exequens in corpore. Datum est ei duplex bonum, unum visibile, alterum inuisibile. Datum est ei duplex praeceptum, scilicet naturae,ic disciplinae. Praeceptum naturae: rescite de multiplicamini. Praeceptum
disciplinae: De ligno scientiae iani & mali ne come-
beatarum animarum Haec autem tria operatur Iribus
vicibus, per singulos hominum beatorum benignitas Saluatoris.
De unione naturarum in Christo. Postquam vidimus de bono incleato, quod est
Deus, & de bono ereato,quod est mundus: videndum est aliquid de bono ex utroque coniugato, quod est Clitis us. De quo breuitet tria sunt videnda,sciliret naturariam sociatio,gratiarum exuberatio, de pinna
C Quantum ad naturarum unionem in Christo, tene--ε ore debemus, quod in fine iaculorum, quando venit plenitudo temporis,post legem naturae, bc Scripturae, poli Patriarchas,di Prophetas,quibus, de per quos fuit incarnatio repromitti dignatus est Filius Dei incarn ri, propter homines redimendos : de tunc angelo nun tiu. t..dciante virgini Mariae inearnationis mysterium permetendu in ipsa,virgo eredidit,appetiit, de consensitile descendit Spiritus sanctus super eam, ad sanctificam dum ,& fite undandum: euius virtute, virgo eoncepst Dei Filium,quem virgo peperit, de post pinum virgo
permansit Concepit non solum carnem,uer etiam aInem animatam de Veibo unitam, de nulli peccatobnoxiam, sed omnino sanctam & immacillatam: radas. Datum est ei quadruplex adiutorium , scilicet scientiae , de conscientiae, synderesis,de gratiae. Et siepotest colligi ex praediinis, quod creatura mundi est in tione euius dieitur mater Dei, de virgo Maria. Hanc quasi quidam liher,in quo relueet. repraesentatur, & M autem incarnationem filii tota Trinitas operata. Perlegitur Trinitas fibricatrix secundum triplicem modum ex pressionis, scilicet per modum vestigij, per modum imaginis, & pet modum similitudinis: Ita quod ratio vestigii inuenitur in creaturis omnibus:ratio imaginis, in solis intellectualibus, siue rationalibus : ratio similitudinis, in solis deformibus. Omnis enim creatura Deum habens ut principium,configuratur ei per unitatem,veritatem,& bonitatem de hoc est vestigium habens Deum ut obiectum, ipsum capit per memoriam intelligentia de voluntatem. e estimo:habens Deum ut donum infusum, e fisuratur ei per fidem, spem, de ebaritatem, siue per visionem, rentionem,de persectam dilectionem, in hoc est similitudo. Et quia imago est expressa similitudo, de lige in ereari tuta rationali, siaundum gradum triplicem, inueniatur, ampliato nomine, potest distingui triplex imago in creatura lationali qua reprςsematur expresse Trinitas . fabricatrix, Est enim imago creationis quae consistit in tribus potentii de in unitate substantiae:ita quod memoria repraesentat Patrem : intelligentia, Filium:& voluntas Spiritum svictum. Substantia vero animae eum sit una,repraesentat diuinae essentiae unitate, Est etiam imago recreationis, quae consistit in tribus virtutibus Theologicis, de unitate gratiae gratum facientis:ita quod fides repraesimat Filium: spes, Pa- quam quidem incarnationem , facta est assumptio carnis a diuinitate, de unio diuinitatis cum earne vivi-fiea spiritu rationali, secundum potentiam vegetandi, sentiendi , 5e intelligendi. In hae autem incarnati ne non est facta unio in unitate naturae, sed personae: non humanae, sed diuinae : non assumptae , sed assi1- mentis: non personae eui usibet, sed personae solius verbi. Haec vero unio tanta fuit, ut faceret Deum hominem, dc hominem Deum: ita quod quidquid dieitur de filio Dei per naturam dicitur de filio hominis per gratiam, dc econtra: exceptis his, in quibus exprimitur unio, de includitur negatio. Non enim potes dici, quod humana natura diuinam naturam assum E pserit vel sibi unierit,ied quod alium pia suerit, de uniata. Similiter non potest diei,quod filius Dei inreperit esse. Hoc enim negatur de assumente, sed vere dieitutde assumpto.
Deperfectione gratiarum in Chraso.
SEquitur videre de persectione gratiarum,quae sueistunt in Domino I Esu Christo:de quibus tenendueit, quod in Christo, sui conceptione fuit plenitudo omnis gratiae,& quantu ad gratia singularis personae, de quantum ad gratiam eapitis de quantum ad grati
98쪽
Triplex M unioni, ita quod per gratia singularis personet habuit I Gundum unum modum, secit per modum alium esse
2 omnis pectati quantum ad actuin,& orram quantum ad polle: quia nee peccauit nec peccare pintuit Quantum ad gratiam unionis dignus est no si tum salicitate gloriae, verumetiam adoratione latriae: qvie est eultus leuetentiae soli Deo debitus. Per gratiam veto capitis anssuit morum,& sens im in uniuersos, qui ad eum accedui per fidem rectam, vel ter fidei saetamenta: siue aduentum eius praecesset int,liue fuerint subseeuti. hi isto enim considerato in se , quantum est singulate , liue individuum , competit gratia ipsum sanctificans,& confirmans:quam vocamus gratiam singularis personae.In comparatione ad Verbivnunitum,competit ei gratia vitionis ratione cuius h
De plenisadine meriti Christi.
QEquitur videre de plenitudine meriti, quam Chri- ostiis habuit in opereae effectu. Et sie est tenendum, quod in Christo Domino fuit omnis meriti persectio,& plenitudo. Primo quantum ad eum qui merebaturi
quia non tantum erat homo, veru metiam Deus. Se
cun io quantii ad tempus. in quo merebatur: quia abi astanti conceptionis,viqite ad horam mortis. Tertio buit supeliorem naturam, re inferiorem:diuina 8e hu- B qtiantum ad id, quo merebatur . propter persectassi manam: adolabilem,& adorantem .in comparatione V mum ti bitium charitati de pei sedissimum exercitiu
veto ad eorpus mystici an, competit ei gratia capitis, hae ratione:quia sicut caput habet in se senisu plenitudinem, & caetetis membris est consor me. eaeteris membris praesidet caeteris praeitat beneficium infitientiae quae ipsi capiti eonnectuntur: ite Chlistus habens in se gratiae seper abundat iam nobis consimilis in natura, pre eςteris sanctis.est sa s,& iustus caeteris,qui ad ipsim aecedunt,praestat beneficium glatiae,& spiritus,pet quem fit senses, e motus in spiritualibus, sensus, inquam, cognitionis, de veritatis: motii dilectionis de diaritatis.
De plenitudine sapientiae in Christo.
Idimus de plenitudine gratiae, qua habuit Christus in asses ut videamus sebsequeter de plenitudine sapientiae quam habuit in intellectu. Et sic tenedum est,quod in Verbo ineat nato suit omnis sapiεtiet plenitudo,non selum ad cognita, ve umetiam quan- Triplax eo tum modos, & differentias cognoscendi Fuit na gnuio in que in Christo eognitio sεpiternalis ex pat te diuinitatis: cognitio sesibilis,ex parte sensualitatu & carnis: cognitio scientialis .ex pure mentis,& spirium. Et esuit triplex, quaedam pet naturam , quaedam pes gratiam.q laesam per gloriam. Unde sapient saliatat, ut Deus de hoino: vi comprehensor,& viator:vt persecte Dilluminatus per gratia .5cut recte iamratus per nat ram. Et ita in uniuerso. Rerunt inChristo quinq;m μ' di selendi, siue cognoscendi. Plinius, secundum diuinam naturam e & secundum his, eognouit omnia actualia & possibilia , finita te infinita, cognitione achiali de comprehens . Secundus, per gloriam: de hoc modo cogniniit omnia actitalia& snita cognitione actualiansnita vero,cognitione liabituali.Tertius, per Matiam:& hoe modo cognouit omnia spectantia ad humani generis redempti item,longe excellentius, de irvitus, amaliquis Prophetatum.& Angelorum. Quartus, lecundu naturam integram, cuiusmodi si itin Adam: de hoe niodo cognoti it . quae spectant ad
mundanam machinam coiis tuendam excellentius ec M. Quimp mdi stiendi christo. virtutis in agendo. orando.& patiendo. arto qua tum ad eum,cui met eoatur: luta non tantum sibi, sed etiam nobis.immo omtub is iustis. Quinto quantum ad id, quod merebat hir nobis : luia non tantum gloriam,ve metiam gratiam, re veniam: Non tantii gloriam spiritus, verumetiam stolam carnis, de apertIO-nem iamiae caelestis. Sexto quantum ad id, quod merebat ut sibi: quia licet non mereretur glorificationem mentis, quam iam hab: bat et ebatur tamen a
celerationem Resui rectionis, de glorifieationem sui nominis, de dignitatem iudiciariae potestatis Septimo quantum ad modum quo merebatur.Cu enim dicatur C triplicitet quis mereri, seil. vel de indebito facere debitum: vel de debito facere magis debitum: vel dedebito uno modo. facere debitum alio micio. Omnibus his modis metuit nobis: tertio tantummodo metuita iri, sibi. faciente ad line plenitudine Spiritus sancti, per nobis Chtiquam Christus simul erat beatus de in statu mererbi. stas. Ita quod supra et iis meritum, omnia nostra merita
habent fundari. Cum in Christo siquide suerit plenitudo gratiae in affectu,de plenitudo sapientiae in intellectu .necti se fuit quod in ipso esset plenitudo,& pe sectio meriti, secundum omnem modum plenitu nis
De tolerantia Dionis Domini nostri
SEquitur videre de tolerantia passionis circa Domi- onuin Saluatorem.Sciendum est, quod Christus as Christus h sampsit no tantum naturam humanam, ita etiam de-
tectus ei rea natura humanam Assumpsit enim Poen δ' , ialitates corporales,ut famam .stim,& lassitudinem. AL AM' aliquoqsimpsit de spirituales ut tristitiam semitum, timore, elaca eam, no& dolorem. Nee tamen omnes eorporales assumpsit, taut sunt desectus aegritudinum multiformium. Nec omnes spitiruale se ut siti ignorantia,& rebellio earnis ad spiritum,& econtra: Nec eas qualiter mi, ac usumpsit: quia se necessitatem patiendi assumptat, veri L nihil pati posset inuite, nee secundum diuinitatis v
meliusquam ipse Adam. iiiiii , siaundum sensibi- E luntatem, nec secundum voluntatem rationis, licet Iemexpetientiam: Sehoemiodo cognouit Omnia, quae veniunt ad organa sensaiam: mmdlim quem modum dicitur quod didicit ex his,quae passus est, edientia . Debuit quidem in Christo esse quintuplex iste m sta res habent esse in aeterna arte, in humanastiendi in mente, e in proprio genere. In arte cognouic res per c naturam diuinitatis. dc per giroiam comprehensionis. In mente per habitum naturalem siue innatum, seuecognouerunt Angeli: per habitum gratuitum, de imsulum sicut cognouerunt sancti Dei per Spiritum sa-ctuin illuminati. In proprici tenere eo qnouit via se sit memoriae, de experientiae,qitae in nobis facit temri incognitam cognos ei: in Christo autem tem cognita' piis. S.Bamin. Tom. I. passio fuerit cotra voluntatem sensualitatis de carnis.
In natura passibit i sie assupta passus est passione generalissima quantum ad naturam huimnam:quiano Didonia tu freundum omnia membra eorporis principalia, sificii iuverit metiam secundum omne animae potentiain. licet nihil pati posset ieeundum naturam diuinam. Palsas est passione Metbissima, tum propter complexionis aequalitatem tum propter sentimin vivacitatem:tum propter iaspendii continuitate: tu quia doluit propter vulnera ut patiens: tu quia liquit propter nostra deliocta ut compatiens. Pastas est passione ignominiosissi ma,propter patibulum macis, quod erat sapplieiu lx- , tronum,de pessimorum:& Propter conseritu iniquo. H tum
99쪽
rsa sud tum latronu,scilicet mam quibus reputatus est. Passus A de incarnatione Veibiae gratia Spiritus s1cti de me. est tandem pallione interemptoria, per separationem
animae corpore, salua inmen unione utriusque cum
diuinitate. Anathema enim est,qiu dieit filiu Dei naturam,quam semel assumpsit,reliquille Peracto autem mysterio passionis,descendit anima Christi ad liberationem eorum, qui inter membra sua decesserant per sdem teistam, vel per fidei Sacrametua:tertia die rediens ab inferis,corpus,quod ptilis vivificauerat, sactum immortale Se impassibile reassumpsit:post quadraginta dies coelos ascendit,interiei his decem diebus, Aa. r. a.b Spiritum sanctum misit. diei na cieramentali, de statu finalis iudicij.Sut speei litet in scriptura quatuor genera praeceptoiu, scilicet
quaeda caerimonialia,ut:Non arabis in bove de asino. xx. Quaedam saerametalia,ut de vitula rusi,de aliis facit - n. s. asciis, circumcluone.Quaedam iudicialia, ut oculum G 3. 7-ι
pro oculo en ena pro de me. Quaedam moralia, vide. η cem praecepta Decalogi.
De ra ScripIura, quantu ad duo Testameta. SEquitur videte de triplici beneficio Christi, D pti.
mo de doctrina sacra, ratione cuius dicit ut plenus veritatis ad homines deseendiise. Docti inani ergo eram, siue Seripi uiam diuinam habemus considerare quantum ad diuersitatem Tel amentorum, quantum ad generalitatem eo tentorum,& quantum ad specialitatem piaeceptor uni. Et sic Scriptura facta in duo diuiditur Testamenta, vetus scilicet& nouunti Vetus vetus Testa. habet multitudinem librorum. Habet enim libros te metuum. gales quinque: scilicet Genesim, Exodum,Leuitieum,
Numeri, Deuteronomiom. Haiat historiales deeem: qui sunt,Iosue,ludicum, libit Regii quatuor,libri Paralipomenon duo, ibit Esdrae tres, libriTobiae, ludit hi PRaecept Decalogi sunt specialiter desuada, quae Saliis homi- dicuntur moralia,quia eum fide sunt ad salute ho ''NV minu necessatia. In fide enim domo tibus est salus ho '' 'minum constituta. Fuerunt autem conscripta digito Dei duabus tabulis lapideis, in signum geminae charitatis diuinae, scilicet& humanae. De quibus breuitet duci sui videnda, scilicet ordinatio,& numeri siue suia ficientiae assignatio.Olli natur autem , Iosepho hiil oh.Anti riographo, secundum ordinem rei gestae quinque in prima tabula,&quinque in secunda. Secundum eunde ordinem,ab Augustino tria in prima tabula,&in secunda. Origenes considerans materiam eorum, quae ordinantur,distingit it primum in duo,scilicetnci habebis deos alienos praeter me: Et no facies tibi tal-ptibile. In quorum primo prohibetur adoratio statuae nihil habentis sinite in naturis: secundo prohibetur Esther,Iob, & libri Machabaeotum duo. Sapientiales C ad oratio statuae habetis similitudinc cum aliqua crea- sunt quilique: Parabolae Ecclesiastes,Cantica,liber Sapientiae , Ecclesiasti eus. Prophetales sunt sex, scilii et Isaias, Hielemias, Ezechiel, Daniel,libet Psalmotu, &libii duodecim Prophetarum : qui sunt Oseae, Ioel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas,Naum, Abacuc,Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias. Nouum Testamentum habet etiam libros multos, scilicet Euangelia quatuor, primum secundum Mat
iliaeum: secundum, secundiim Marcum: Iercium, secun dum Lucam : quartum, secundum Ioannem. Habet
aistus Apostolorum. Habet Epistolas Pauli quatuordecim ad Romanos vita. id Corinthios duas,ad Galatas viri .ad Ephesios unam, ad Philippenses unam,ad Co-tura. Duo vero ultima secundae tabulae non distinguit, reputans ea esse unum,scilicet:Non concupisces v x rem proximi tui: Et no desiderabis rem eius. Augusti ianus veto, considerans finem,ad quem praecepta Decalogi ordinantur,primum non distinguit, quia utrobique secundum intentionem idololatria prohibetur. Et sie ponit tantum tria in prima tabula. Praeceptu veto de concupiscentia uxoris,& possessionis alieoae,dissimguit in duo:quia alio fine concupiscitur uxor ad usim voluptatis, Aio fine concupiscitur possessio ad usum cupiditatis:& sic septem ponit in secunda. Augustinum ergo sequentes,qui tria ponit in ptima
tabula,& septem in seeuda, susticientiam numeri assi-- - .
t Oilentes unam , ad Thel Latonicenses duas, ad Titum D gnemus. In prima tabula ilia fuerunt praecepta ordi- unam ad Philemonem v nam, ad Timotheum duas ad Ilebraeo ς unam. Et septem canonicas,si ilicet una Iacobi, duas Petri, tres Ioannis,unam Iudae. Habet etiam librum Apocalypsis.NouumTestamentum,&maxime quatuor Euangelia, quatuor qualitatibus secundum H er. ρ H. .u Hieronymum contexuntur:quae sunt praecepta, mandata, testimonia,&exempla. Praecepta sunt: ad declinandi ima malis: ma data, ad saetendum bona: testimonia, ad eredendum vera:exempla ad imitandum, & ex. l lendiim honesta.Timor incutitur praeceptis,fides I boratur testimoniis, spes erigitur exemplis, charitas consummatur mandatis.
I Mo- Assignatur autem differentia inter legem Mosaica, ou , at & Euangelicam in hunc moduni: quia lex Moysi dici. stietetitia. figurae, lex poenae lex litteralis,lex occidens,lex timoris,lex seruitutis,lex oneris. x autem Euangeliea,dicitur lex veritatis,lex grati , lex spiti tualis lex vivificans,lex amoris,lex libertatis, lex facilitatis. In lege quippe Euangelica quatuor conditiones nobilissimaeliint adiectae, scilicet documenta instruentia,promissa inciIamia sacramenta adiuuantia,& consilia perficie tia:quae sunt eonsilium paupertatis altissimae castat
iis m dissimae.&obedientiae siue humilitatis subiectissimae.
Rei ει qui .Agitur Cnim de septem in uniuerso insieraScriptu- is Icripturara Iam n Gui.quam vetetis Tettamenti, scilicet de Tti- sacra agit. nitate Dei,& de creatura caudi, de corruptela peccati,
nantia ad Deum,quorum Ecictia potest sumi penes cepto n. subiectum : quod est triplex in nobis, scilicet potentia irascibilis,quae ordinatur per praeceptu de protestaticine veritatis: potet iac5cupisciuilis, quae ordinatur per praeceptum de sabbatizatione mentis: potentia rati natis,quae ordinatur per praeceptu de ordinatione maiestatis. Potest etiam sumi penes obiectum, quod est talplex in diuinis, scilicet summa maiestas reuerenda, respectu euius est primum: summa vetitas profitenda, respectu euius est secundu' summa bonitas diligenda, rei, tu euius est tertiu .Potest sumi nihilominus p
nes actum intermedium,qui est triplex, scilicet actus Operis,qui exercetur in primo mand ato, per actualem adorationem: achis oris,qui exercetur in secundo per sermocinale prolatione:actus cordis,qui exercetur in tertio. per affectualem dilectionem.Non potest bene sabbatu,id est,quietem mentis celebrare,qui per qui tem continuam, non studet omne peccatum morale declinate: In secunda tabula, septem suerunt praecepta
ad proximum ordinantia. Quotu susscientia se acet-pitur. Ad proximum habemus dupIicitet ordinari, scilicit per beneficentiam,& se est primum, scilicet:H
nota patrem de matrem tuam per innocentiam,& sic possumus nocete proximo tripliciter acta operis, actu
oris & a ba cordis. Achii operis, tribus modis stilicet in propria persona , di sic dicitur: Non occides. Inpetibna coniuncta, & sie dicitur:Non moechaberis. In
100쪽
In possessione sua Ac sic dicitur:Non si iraberis. In acta fi liae misericordiae donum,per quod bone voluntatisestser δῖ -
oris, Nisumus nocere proximo salsura Hestificando,&sie dieitui : Non loqueras falsum testimonium contra proximum tuum. In actu cordis, possis mus nocere ei dupliciter, sei licet affectu crinalitatis, Si ite dicitur: Non concupisces uxorem proximi tui : e ast chia eupiditatis,ac lic dicitur:Non desiderabis rem eius. Deeci praecepta per Oidinem his vertibus comitaemul: Sprane deos fato periuria sibista θνua.
Sis tibi patris honor, sit tibi mari s amst . sis occisor, moechm, fur, res M im Imu. Vicistique thorum , reserne caucto suas.
Depraeceptorum summa. AD maiorem notitiam praeeeptorum est attende.
dum, quod est praeceptum naturae, disciplinae.&scripturae. Praeceptum naturae eth duplex, innatum,&datum. Innatum eliduplex, quoddam respectu Dei,
quoddam respectu,proximi. Respectu Dei est illud mutetonomii, videlicet i Diliges Dominum Deum
tuum ex toto corde tuo,& ex tota me te tua, dc ex tota
sortitudine tuα Respectu proximi est duplex, unum per beneficut iam,de quo Saluator: .: aecumque vu,ti vi faciant vobis homines,& vos eade sicite illis. Aliud est de innocentia in Tobia: od ab alio oderis tibi fieri,vide ne alteri aliquando tu ficias. Datum est duplex praeceptum.vnum ad conseruarionem indiuidui in Genesi. Ex omni ligno Paradisi comede. 'liud C tionis:mi sitiae, siue persecutionis:culpae, si e
est ad eon seruationem speeiei, ibidem : Crescite,&multiplicamini. Praeceptum disciplinae eth duplex: quoddam ad probationem obedientiae: De ligno sciε-tiae boni,de mali ne eomedas. Quoddam ad probationem fidei:Tolle filium tuum unigenitum , quein dilia gis,Isaac,& oeetes eum mihi. Plae eptas lipturae sunt in quatuor generibus comis prehenc, si t supra dictum est. 4uatis 1 sunt caerim ni alia,quaedam sacramentalia, quaedam iudicialia,&moralia: Haec quatuor genera praeceptorum,seerut inveteriTestameto,tanto multilificato numero, ut quasi non essent plutes dies in anno,nec ossa in homine, quam praecepta data Dei populo. x autem Euageli-
exitus. Ad seu subiectum,& ile est illa super Psalmos, ivt exhilaret faciem in oleo.Graria est quida nitor minmae, ad cociliandum sinctum amorem. Ad tuum oppositum,& se est.quae datur in Glossa supet Psalmos: Gratia est iustificatio, S: reeisio peccatorum. Ad suum effectum, di sic cit illa Chrysolloini:Gratia eli sanitas mentis , diluctio cordis. Potest quinto comparari ad suum p. mi uiri, sie est illa: Gratia est similitudo gloriae.Secundiim has omnes compararaones, assignaturdissi lilio maeiliralis qliae talis eii Gratia est forma , Decidat i grditis sine meritis,gratum facies habentem,
niscitat. ιν spi litus ad utilitatem spiritus , sumpta ab
U Apostolo. Diuid init etiam gratia multipliciter secundu quod Diuisitio οm driplicitet comparatur. Comparata enim ad suum Paris. priiureiuin i quo est .diuiditim ingratiam praedestinationi ,vocationis, iustificationis.& magnificationis. Primo enim Deus gratiam praeparat, lecundo assert, tertio con ti,quarto complet. Comparata ad satim subicct tin,in q,ιo est, diuiditur in gratiam cogniti nis,voluntatis.& persectio iras, eci .ndum I PIplice potentiam: icilicet intcilicii iam flectinam, & operatitit Et fumitur, set nardo in Lb Ode Libero arbitrio. Ciam Patata ad oppia litum,contra quod est, diuiditur in gratiam protectionis. lib. Lationis,& saluationis, comta quadriit lex malimusti licet pugnae, sue tenta-isectio his:& imi telae, siue damnationis. A primo protegit. 1secudo liberat,a tertio extrahita quarto saluat. Et si mi tui de Ilaia: Proteget Domi iras exercituum Hieru ID. 3 r.esalem, de protegens, & liberans,transens & salvans. Comparata ad effectum. ad quem est diluditur in gratiam praeueniemem. & subsequentem, siue operatem& c parantem:qitae futit duae diiserent in gratiae secundum effectus, quos habet in voluntate. Diei tutenim gratia pranientes Ritia non est a libero arbitrio, sed insunditur ab ipso Deo. Subsequens uero dicitur. vel cooperas, inquantum adiuuat liberum arbitrium, respem boni operis eliciendi. Exprimitur autem gratia di uersis vocabulis, ieeundu Gratiae n casa perueniens tanquam a reuians, de consummis diuersas intentiones nomina ritu. Dicitur enim gratia cael imonialiain sacramentalia euacuauit adimpledo: se gratis data,& glatia gratum facieiadicitur gratia ope- iudieialia temperauit auserendomi oralia consumma. uit, consilia salutifera adiiciendo.Possunt aute omnia
praecepta,quae legimus in scriptura,reduci ad ices di faterentias, siue membra:ut dicamus, quod praeceptum aliud executionis, sicut est illud quod implere tenem ut exDomini volsitate.Aliud probationis, laeue suit piet-oeptum Abrahae, ut immesaret filium in quo requit bat Deus non opus , sed promptitudinem voluntatis. Aliud instructionis, sicut quandoque curabat Dominus aliquos, & mandabat euratis, ne eum in populo diuulgarent. Non enim obligabat Dominus curatos,
ut tacerent: sed instruebat,ut de magnis operibus laudes non capte L
De gratia in se cosederata,quoad dis uisne ,
diuisionem, dr operationem. SEquitur uidere de sistas benefieto Issu
quod est gratia,ratione,cuius plenus gratia dieitur aduenisse. Est autem considerare gratiam in se, & in comparatione ad habitus virtualesIn se habet eonsiderari gratia, quantum ad diuersitatem dissinitionis, divisionis,nominationis,'operationis. Dissinit aute gratia multiplieiter, seriandum quod multipliciter comparatur. Comparatur autem ad suu
principium δε sie dissinit ut ab Isidoto:Gratia est diui.
ras,&cooperans, sitie gratia praeueniens& gratia iub- seque, Accipitur enim gratia largissime,& sie copi hedit dona naturalia.& dona gratuita. Accipitur minus communitet, & sie compreh&it gratia gratis datam,& gratiam giatum facientem. Et se dieit beatu Bernardus.quod quaedam gratia seminat cogitatu,& Γ- a. a haec est gratia pia xv iidens: quaedam perficit bonum, de haec est glatia subseques. Dicit enim in libro deLibero arbitNO.quod Deus operat ut in nobis cogitare velle, 6e perficere. Primu sine nobis,secundum nobiseu, tetiatiu per nos Et nota.quod patia gratis datae6munitet, Theologis dicitur gratia quae bonis, de malis potest esse communis,& plurifieatur in homine secundu mu-E nificentia largilotis:Gratia vero gratum faciem solas iustis conuenit,qui sunt priditi etiaritate:&est in vii homine una sol tu ratione unius principii e tui, cui assimilat: tum ratione unius iubiecti oerceptiui, quod vivificat: tu latione unius finis vltinu completiui,ad quem gradatim ordinat: Nam totam homin acceptum Deo rediit opus , libero albittio egrediens metitolium Deit,& ad unum Gmmu bonum perducit Aeeipitur tertio gratia stticte,& sie comprehendit ν' iam gratum facientem,& gloriam:& tune gratia. praeueniens est ipsa gratia gratia subsequens est oria. δε Et secundum hoe dicit Augustinus: Gratia praeuenit, cout pie vivamus : subsequitur. vi cum illo semper. 31 . . H 1 vivamus