장음표시 사용
141쪽
lint,vitios se. Datum etiam decreto senatius iis,
qui triumphassent, ut,cum eorum corpora CXtra urbem cremata essent, in urbem illain cineres referrentur,humique mandaretur. hoc Pyrrho
nem Lyparaeum scripsiste tradit Plutarchus in
libro Romanaru rerum Sumptum in mortuis lamentationem x II tab sustulerunt quo
utroque in genere stulte nimis despueriliter hodie peccatur caetera, quae scripta sunt in XII. tab. quae ad hoc genus pertinent,quia lib. I. delagibus a Cicerone commemoratur, huc trans ferre non necesse duximus. illa, qui ab aliis scripta obseruauimus, te sepulchrorum ratione adscribemusci ac primit m hoc, in agris sepulchra fuisse, in agri editione, iura tamen sepulchrorum penes eum, qui Venderet, remansisse, Cum
que sibi tantum agri in venditione excepisse, quantum adeundo sepulchro satis esset quod qui non faceret, ei summo probro ac turpitu dini fuisse inde illud in oratione Ciceronis pro Roscio Amerino: Cui de tanto patrimonione iter quidem ad sepulchri patrium relictum cst hac autem ipsa de re Pomponius iurisconsultus ita scripsit Dominis fundorti, in quibus sepulchra fecerint, etiam post venditos fundos adeundorum sepulchroru ius est tum igitur in agris, tum iuxta militares, vel publicas vias vel
cadauera, vel, si cremata essent,cineres codebantur. na S sepeliendi cadaueris,ac cremad con
suetudine fuisse,indicat illud in x II.tab.In urbe i. iiij.
142쪽
ne sepelito,neve vrito. illud,quod in 1 1. de legibus scripsit Cicero P. Cornelium Africanum sepultu esse, L. Cornelium Syllam primum
e Corneliis cremari voluisse. Sepeliri autem antiquius fuisse , quam cremari, Plinius lib. VII. cap. LII cI. declarat his verbis: Ipsum cremari, apud Romanos non fu1t veteris instituti terra Condebantur at, postquam longinquis bellis Obrutos erui cognouere,tunc institutum d tamen multifamilia priscos seruauere ritus: sicut in Cornelia nemo ante Syllam dictatorem traditur crematus,idque voluisse verilsi talionem, cruto C. Mari cadauere haec Plinius: cui,quod ante X LI. tab. In more fuerit, id vetus no videri, mirum est. Cremad consuetudo usque ad Antoninorum imperatorum aetatem perdurauit.
rursus terra condi coeptum est. Illud ex Festo Pompeio scitu dignum, ante,quam cadauer ad I yram deferretur, digitum abscissum esse: ut,re..iquo corpore perusto, ad eum usta fierent. Cadauere pyra imposito, qui propinquitate mortuo deuinctus arctissime fuerat, is auersus rogo facem accensim inferebat. Legimus illud, maiores natu, ad tubasci minores, ad tibias, ad sepulchrum esse delatos inui vero claris maioribus orti essent,liis eorum imagines in funere praelatas addit Seruius Honoratus, ante sepulchrum aram fieri solitam quod DCicero
in epistolis ad Atticum significat tametsi non aram modo, sed fanum filis mortuae cogitabat.
143쪽
Signum hominis sepulti non unum fuit. nami lapis, S tegula, cespes, S tumulus, J cippus
sepulturae locum indicabant. De foenore leges multae fuerunt ad auaritiam coercendam.Vnam Liuius lib. v I I. nominat; quam C. Marcio,Cn. Manlio ciri duo tribuni pl. M. Duilius, L. Menenius de unciario foenore tulerunt. aliquot post annis tulisse ad populum L. Genucium tribunum L ne foenerari liceret, idem Liuius a quibusdam proditum esse tradit sed , ut est hominum genus lucri appetens; cum via fraudis inita esset, ut in socios , qui non tenebantur iis legibus, nomina transcriberentur, M. Sempro nitis tribunus pleb L. Cornelio Qu. Minucio ora legem tulit, ut cum sociis ac nomine latino pecunia creditae ius idem, quod cum ciuibus Romanis,esset. De creditis pecuniis , ob unius foeneratoris libidinem δί crudelitatem, qui nexum debitorem formosum adolescen, tem, de stupro recusantem, verberibus lacera uerat, C. Petilius L. Papilius Mugillanus lege sanxerunt, ne qui , nisi qui noxam meruisesset, donec poenam lueret, incompedibus aut in neruo teneretur: pecuniae credita bona debi toris,non corpus obnoxium esse. Licinia consularis, a L. Licinio Lucullo Asiae pro consule adleuandam aere alieno prouinciam lata, primum sanxit, ne supra centesima iure foenoris solueretur: deinde, ne maiores essent usurae, quam quibus veteri iure pecuniae antea credebantur:
144쪽
postremo,in ovo debitoribus cosultum est a xime, ne creditoribus a debitore foenoris nomia ne plus liceret accipere,quam quanta fructuum creditoris quarta pars esset. Sunt Missae duae leages de iure ciuili Caecilia Didia, Iunia Licinia, utraque consularis . Caeciliam Didiam tulerunt Qu. Gaecilius Metellus Nepos T. Didius C o s.
anno ab urbe condita Di L .Iuniam Liciniam puto a D. Iunio Silano,L. Licinio Murena Cos. anno ab urbe condita DCXC. esse latam non solum , quia Cicero eam consulare videtur agnoscere, cum ad Caeciliam Didiam adiungat verum etiam, quia Ciceronis aetate esse latam,indicant illa verba in oratione v in Antonium:
Ubi poenae recuti lege Iuniae Licinia De Caecilia Didia primum illud pono,quod video minus esse animaduersum , ab his consulibus non unam legem sed duas diuersa sententia esse latas .id ego, cum Ciceronis loca contulissem, diligenterque considerassem, facile potui coniicere nam in oratione pro domo sua ita scripsit: Quae est quasi alia vis,quae sententia Caeciliae legis Midiae nisi haec , ne populo necesse sit in coniunctis rebus compluribus,aut id, quod nolit, accipere; aut id, luod velit, repudiare quibus verbis hanc Caeciliae Didiae sententiam fuisse constat, ne diuersis de rebus ex ferretur a in eadem oratione de alia Caecilia Didia mentionem fieri , ex ea re , qua de Cicero loquitur, intelligo . loquitur autem de trinundino , quod
145쪽
m seruanda lege ferebatur M. Drusi leges, quod in iis ferendis tri nudini habita ratio nonciliet,sublatas a senatu significat.verba sunt haec: Hora fortasse sexta questus sum in iudicio, cum C. Antonium , collegam meum, defenderem, quaedam de Repub quae mihi visa sunt ad illius miseri cauit m pertinere. haec homines maprobi ad quosdam viros fortes loge aliter, atque a medieta erant,detulerunt. hora non illo ipso die tu es adoptatus . si, quod in caeteris legibus trinum nundinum me oportet,id in adoptione fi-tis est trium esse horarum mihil reprehendo sineadem obseruanda sunt,ut decreuit senatus M. Drusi legibus, quae contra legem Caeciliam δίDidiam latae essent, populum non teneri: iam intelligi , omni genere iuris, quod in si cris, quod in auspiciis,quod in legibus sit, te tribu num pl. non fuisse quid illa,quae scripta sunt in oratione V. in Antonium, nonne fit is aperte declarant,legem Liciniam de tempore sanxisse, quod in fere da lege seruari oporteret quae,quores pateat illustrius,placet recitare. Tulerui, inquit, tribuni pl. de prouinciis contra acta Caesi ris,ille bienij, iste sexennij.num etiam hanc lege populus R. accepit quidξ promulgata fuit3quid Z nonne ante lata, quam scriptan nonne ante factam vidimus, quam futuram quisquam est suspicatusῖ ubi lex Caecilia MDidia sub promulgatio trinumdinum ubi poenae recenti lege Iu
nia de Liciniat quo in loco quias cilia Didiam
146쪽
cum Iunia Licinia coniungit, quae iis, qui trinu- dinum non seruassent, poena irrogabant, propterea lib. II. epistolarum ad Atticum, ubi sciliae Didiae paritere Iuniae Liciniae metio simulsit, de hac Caecilia Didia, tua tempus legum latoribus definiebat, non de illa,quae diuersis de rebus legem ferri vetabat, opinor intellige dum. Nunc de Iunia Licinia agamus. haec, non plane Video, quid sanxerit. nam,quod aiunt non nulli, eam, festis diebus cum populo agi, aut legem aliquam promulgari, vetuis te id a quo libro didicerint, non inuenio nemo enun ex iis, quorum
scripta aereis typis diuulgata circumferuntur, id
memoriae mandauit.&,ut aperte meam sentcntiam pronunciem, quam peritiores iudicabunt: Vereor ne,quicunque ille fuit, ex iis verbis, quae sunt in oratione pro Sextio, induetus sit in errorem. sunt autem haec, Iisdem consulibus sedentibus, atque inspectantibus,tata lex est,ne auspicia valerent: ne quis obnunciaret ne quis legi
intercederet ut omnibus fastis diebus legem ferri liceret ut ex Elia,lex Fusia ne valeret. quς non ad Iuniam Liciniam, sed ad Fusiam perti nent. Fusia enim non omnibus diebus fastis, sed iis tantum,qui comitiales essent, leges ferri iubebat quod iam antea in ordine legum de comitiis, demonstratum est. quae fuit igitur, dicet aliqui Juniae Licinia sententiaξ forte hqc,ut iis, qui trinundinum in fere da lege non seruassent,
grauiores , quam ex Caecilia Didia sanxisset,
147쪽
poenae irrogarentur.id,puto, declarat illa verba in Antonium Ruae etsi ante recitauimus, iterare tame, quia postulat locus, non alienum videtur. Ubi, inquit, ex Caeciliavi Didia ibi promulgatio trinundinum ubi poenae recenti lege Iunia Ticinia Fuit alia Licinia non recens consularis sed vetus tribunicia 4 eiusdem generis Ebutia: quibus hoc rogatum ut potestas nulla, curatiove non modo iis, qui de aliqua curatione,aut potestate tulissent,sed nec corti cola legis,cognatis,assinibus mandaretur. Est autem illud animaduertendum, duas fuisse diuersis de rebus Ebutias leges: hanc, de qua meminit Cicero in agraria Ia,quae cum Licinia idem sanxit: Millam, quae XII. tab. correxit, quam Gellius
lib. X, I. cap. X. nominat. Sunt S de iure ciui
li Atinia,Furia,Fufia de quibus meminit Cicero lib. in Verrem II r.&de ciuium iure omnes fuisse, criminum capitalium publicique iudicunihil attigis λ,Pedianus asserit. Atiniam de sit capionibus fuisse, ne furtiua res usu capi posset, sed eius rei perpetua esset auctoritas , tum iurisse consultorum libri, tum Gellius libro XVII, cap. VII. declarat. Furiam eam fuisse puto , quam detestamentis esse latam, supra dixi: ne cui plus, quam . nummum, legari posset: alioquin eius, quod amplius legatum effet,quadruplum restitui debere Fusiae sentetiam nemo significat. De ciuitate, quin vel a primis reip. temporibus latae leges multae sint, dubitare non licet sed earum
148쪽
nomina vetustas deleuit duarum extat mentio apud Liuium . prior sanxit, ut soci ac Latini,qui stirpem ex sese domi relinquerent,ciues Roma ni fieri possient postea,cum ei legi fraudem socij facerent, altera lex,sociarum ciuitatum petentibus legatis, lata est,ne quis quem,ciuitatis mutandae caussa,suum faceret,neve alienaret. Aliae deinde leges,vires, aut hominum voluntas tulit, latae sunt, Seruilia, Licinia Mucia, Plautia Papu ia,Petronia, Papia,Iulia Seruilia fortasse praetoria fuit,aut tribunicia,LC. Seruilio Glaucia lata,qui cum L. Saturnino tribuno pl. in prς- tura occisus est patet enim, hanc legem ante
Muciam Liciniam rogatam esse quod Cicero in ca pro Balbo declarat his verbis, Qus dii, corbis lima lege Seruilia,principes viri, ac grauis sunt 3 sapientissimi ciues hanc Latinis id est foederatis, viam ad ciuitatem populi iussi patere passi sunt neque in his est hoc reprehensum Licinia& Mucia lege; cum praesertim, quae sequuntur. Huius legis haec sententia fuit,ut Latini ciuibus Romanis damnatis, ciues ipsi Romani fierent. Liciniae Mucia consularis fuit, L. Crassi: Qu. Scaeuolae, ut soci Latini,qui ciues Romani antea facti essent, in suarum ciuitatum iura redigerentur qua lege ita alienati sunt Italorum animi, ut Italici belli, quod post triennium exortum est, ea vel maxima caussa fuerit hoc spectauit Cicero , cum dixit in oratione pro Sextio: Nihil acerbi ' Latini soch ferre
149쪽
soliti sunt, quam id, quod perraro accidit, ex
urbe exire a consulibus iuberi. nam tamen haec lex habuit exceptionem, ut non omnes plane in suas ciuitates redirent , sed omnes praeter
eos, qui ciuitatem Romanam lege Seruilia es sent consecuti id mihi demonstrarunt facile illa verba, quae pro Balbo scripsit Cicero Cum, paucis annis post hanc ciuitatis donationem, acerrima de ciuitate quaestio Licini ad Mucialege venisset num quis eorum, qui de foederatis ciuitatibus esset ciuitate donatus , in iudicium est vocatus d in eadem infra AcerbisCsima lege Seruilia principes viri, ac grauissimi sapientissimi ciues hanc Latinis, id est foederatis,uiam ad ciuitatem populi iussu patere a C. si sunt neque in his est hoc reprehensum Licinia Mucia lege Plautia Papiria, quod ego
sciam, a nemine nominatur mihi tamen ea, qua Cicero nominat in oratione pro Archia, cu ait:
Data ciuitas Silani lege, Narbonis Plautia Papiria videtur fuisse, lata a duobus eiusdem anni tribunis pl. M. Plautio Silvano, C. Papirio Carbone, C. Carbonis,eloquentissimi viri, illio, sexennio postquam Crassus Scaeuola legem
eam tulerant, de qua proxime meminimuS. nam Siluanum C. Popeio Strabone, L. Porcio Cato ne cos tribunatu gessisse,Pedianus docet. Carbonem autem eodem anno tribunum pl. iste,
ex eo suspicari licet, quod etsi post M. Livi mortem,qui Philippo dc Caesare Cos.est interfectus,
150쪽
tribunatum administrasse,Cicero in Oratore significat his verbis,Me stante C. Carbo C.F.tribunus pl. in concione dixit: M. Druse,patrem appello tu dicere solebas sacram esse Rep. qui cunque eam violassent, ab omnibus esse ei poenas persolutas patris dictum sapiens temeritas fili comprobauit, praeterea cum a duobus eiussidem anni consulibus non esse latam hac legem, satis liqueat quia Silanus carbo collegae in consulatu nunquam fuerunt necesse est a duobus tribuni pl. lata existimares quod si a tribu nis pl. sequitur,ut ab iis duobus potius,quos nominaui,quam ab aliis ut tame de secundo a bonis tribunatu intelligamus nam primum csi Qu.Vario C. Curione,Qu. Metello, Cn. Pompeio gessit,Caesarea Lupo Cos. ut ex Ciceronis Bruto patet. Eius legis' essentetia fuit,ut ascriptis in scederatas ciuitates ciuitas daretur ita, situm, cum lex ferebatur in Italia domicilium haberent, I sexaginta diebus apud praetorem essent professi. Post hanc legem Petronia, ut opinor,secuta est latam enim ante Papiam, patrum tale,ut peregrini urbe prohiberentur,Cicero de ossicus ostendit Petronius, inquit, apud patres nostros,Papius nuper . Sed Papiam post eam esse latam, quam a Silvano Carbone ro-oatam dixi,idem Cicero in oratione pro Archia significat his verbis, Quid cum caeteri non modo post ciuitatem datam, sed etiam post te, em Papia aliquo modo in eorum municipioru