장음표시 사용
121쪽
implicati Respondeo. Aristoteles, loquitur de necessitate c0ditionata, nil absoluta; quo pacto necessarium ei hominem moueri , quando ambulat, quia posito, quod ambulet, non po-tςst non moueri. Absolute tamen posuset non moueri, quia posset non a bulare. Eodem ergo modo, Voluntas
in quocunque instanti potest velle &non velle indisserenteriat posito,quo actu velit, iam non potest non Vello. ii Dices , Ergo posito, quod actu Vς lit, iam non estit bera pro illo instanti, Respondeo. Adhuc est libera. Quod sic explico. Omnis causa ordine narturae antecedit suum esectum, Ut do cent philosophi. Et ratio est, quia est ctus pendet a sua causa, dc illam sum
ponit, non autem con ' a. Cum ergo actio voluntatis sit eiactus volun . tri, necesse est , ut voluntas ordine naturae sit prior sua actione. Vnde prim st, voluntatem esse in quocunq; in stanti temporis, quam in eodem op .rari. Rursum cum voluntas sit caus
libera, in cuius potest tu est velle
122쪽
DE L1BERO ARBIT. non Velle, necesse est, ut, in quocunq, i. Stemporis instanti existat, in illo priori
naturae , quo antecedit suum actum,
habeat in sua potestate velle & non velle, quia in illopriori nondum se d
terminauit in alteram partem. Hoc ipso vero, quod posterius natura , in alteram se determinat, iam non potest in eodem temporis instanti in contrariam se determinare. Hinc se- quitur, Voluntatem in eo instanti,quo
aliquid vult, posse dici liberam dc non
liberam: libera dicitur , quatenus Ormdine naturae praecedit suum actum et non libera, quatenus posterius nat ra sese iam determinauit ad agendum. Eodem modo, actio v'luntatis, dum praesens est, dicitur libera α no libera: libera , quatenus libere egreditur a Vo- . luntate, quia voluntas ini illo eodem . instanti, quo se determinauit ad agem. dum , poterat se determinare ad non gendum : non libera, quatenus iam egressa esta voluntate , dc posita extra suas causas. Hinc ulterius sequituri dictum Aristotelis dupliciter
123쪽
C Α p v T II Lintelligi posse. Nam id, quod fit, dum
fit,dupliciter spectari potest. Primo secundum se,ut iam est extra suas causas ue& sic ipsum fieri transit in factum esse, nec potest non esse. Secundo, ut dicit ordinem ad sua causam, a qua fluit ;sic potest non esse , quia si causa libera
est, libere fluit a sua causa. Secunda Conclusio. Voluntas non 7 tantum libera est circa actiones pr sentes,ut iam probatum est ; sed etiam circa continuationem actionum praesentium. Est contra Ariminensem. Et probatur , quia si actio necessario deberet fi continuari, & in ipse continuatione noesset libertas,sequeretur hominem per aliquod tempus bene agendo non mereri,& male agendo non peccare, quod absurdum est. Nec obstat ratio contralia. Nam in eodem instantipotest quidem aliquid incipere & desinere, non tamen esse & non esse. Quae mi inripiunt & desinunt in eode instanti, rnifi-piunt in illo intrinsece,&desinua in illo extrinsece.Itaquede illis no recto dicitur,
Haec rei nunc in , rivia incipis es ,
124쪽
II, 1 18 ERO A cis ΙΤ. stti nunc non est, quia desilit esse: sed dicendum csst; Haec res nunc esst, quia incipit esse & immediate post hoc non ςrit, quia desinit esse.
rum grbitrium. a. An Angeli h beant. 3. An homo habuerit inatatu innocentia: & naidrae integra . 4. An iam habeat in statu natura: corruptae, an Vero per peccatum primi par ijs amissum ut debilitatum sit. Poterat etiam quaeri, an Christum habuerit lib*rum arbitrium in acceptanda passionς Rc morte , praesertim cu habuςrit praγceptum de illa acceptanda, ideoquoad eam acceptanda fuerit determin*
125쪽
a QVAESTIO. An Deus habeat liberum arbitrium Z
C Vpra dictum est,ad liberum arbitri
Oum constituendum requiri duplice libertatem: unam a c0actione , alli ram a necessitate. Est ergo quaestio, an Deus, in suis actionibus, utroque modo sit liber 3 id est,an non solum spontα oc volutariε agat quae est libertas a coactione in sed etiam ita agat, ut possit non agere, aut ita velit unum, ut pos sit velle alterum 3 quae est libertas a necessitate ) Hanc posteriorem libertatem aliqui negant in Deo, asserentes eum omnia, quae facit, ex necessitate naturae facere ; nec aliud posse iacere,
Wiam quod iacit. Ita ex philosophis
126쪽
Hitantur sensisse Aristoteles & Aui-cenna: ex Christianis, Petrus Abila dus &Ioannes VViclessapud Thomav Valdesem,lib. i. doctrinalis fidei, cap.
io. Lutherus in assertione articuli 3 Bucerus in lib. de concordia doctrinae cap. de libero arbitrio, Caluinus lib. I. instit. Cap.16 3.3.
Argumenta eorum sunt potissimii 'duo. Vnum, quia volutas Dei est idem cum essentia Dei: sed essentia Dei estres planε necessaria , &nullo modo libera: ergo & voluntas. Alterum, quia libertas arbitrii repugna etcributis diiunis ; quod sic potest explicari. Lubertas arbitrii consistit in his. 1. Vt quis possit eandem rem nunc velle, nunc non velle. 2. Vt possit Vclle bonum remalum;ac proinde benὶ & male agere. x vi possit minus bonii eligere, relicto maiori. .ut sit indifferens ad agendum di non agendu.HAt Deus nihil horum potest.Non l. quia cum sit imutabilis ,
non potest eanderem nunc velle, nucnon velle. Sic n.mutaretur ipsius volu-
127쪽
tas. Nec z. quia cum sit infinitε boni, & impeccabilis, non potest velle bona ec malum,nec bene &male agere.Nec 3 quia nihil potest velle, hisi secundum infinitam suam sapientiam : at infinita sapientia. non iudicat: minus boΑnum eligendum esse , relicto. maiori Nec . quia ab aeterno decreuit oim nia facere, quae facturus est: Ergo non potest iam aliud facere, qua q uod de crevit facere ; alioqui decretum esse: mutabile.Haec argumen infra dilum mus. Nunc Catholicorum sententis explicanda est. Sit ergo il Prima Conclusio. Deus in omni stione sua liber est a coactione. Ita
hoc omnes conueniunt si quotquoqDeum agnoscunt. Nam si Deus: est maiorem aut superioremnon habet, . quo cogi possit: Et certum est, alui creaturis cogi non posse, tum quia potentior illis est ue tum quia nulla Creavi ora potest quicquam facere , nisi Deus
Concurrat. At non concurrit Cum creatura, ut ipsa cogat suum creato rem ad agendum. Rursu si Deus est, miser
128쪽
seresse non potest :-At miser est. ui a balio cogitur : cogi ergo non po-
Secunda Coisclusio. Deusin multis actionibus liber est a necessitate; nonia nen in omnibus. De hac posteriori i rte non est difficultas , quia constat. eum sponte quidem dc voluntarie, ted tamen necessario quaedam facere squo pacto necessario se intelligit & imat , α Deus Pater necessario produ- , cit Filium uel& Pater c Filius necesi lo 'producunt Spiritum sanctum. Prior pars probatur , quia quidquid Deus extra se facit circa productione , 6c gubernationem Creaturarum, hoci, lihere facit, sine ulla necessitate,ita ut post non faceste, si vellet. Hoc tribus modis confirmari potest cotra citatos authores. Rex scripturis. 2. expatribus. 3 rationibus.
Ex scripturis habemus duplicia testimonia. Q uaedam significant Deum verari ex consilio voluntatis , non ex necessitate,& facere, quae vult & pro
ut vult. Ephes a isi aeteri operatur
129쪽
omniafecundum consilium voluntati Et Psalm. IIJ. II. Omnia quacuns voluit, fecit. Et i. Corinth. IE . in me omni peratur unus o idem Spiritus, diuidens sngulis,prout vult. Alia significant, De Rum multa posse facere, chaae non DCit.' Sapient. I i. I 8. Non enim impos uis erat omnipotens moin tua , immittere istis multitudinem urserum ; Quod tamen non fecit. Et Matth. tertio,nono.Potens'
est Deus de lapidibus sis suscitare filios mbrahae ; Quod etiam non fecit. Eo Matth. 26. D. M putass,quia nonpossum rogare Patrem meum exhibebit mihi modo plusiquam duodecim legiones Angelorum Nec hoc fecit.
Patres idem sentiunt. Vt alios omis tam jussiciat Augustinus,qui in Enςhiridio capit. 93. uc ait; Tunc in clarisen ma luce sapientia videbitur , quod nundipiorum fides habet , antequam manife-ὶ sa cognitione videatur, quam certa Φλ-
mutabilis , se efficacissima sit voluntuDei, quam multa posset se non velit: nihil' autem velit, quod non possit. Et libro lue. de Trinitate , capite i ἐ. dicit, Deum
130쪽
Dorbissio essicere, sit voluis et, ut Christus est unde sumet et carnem quam
ex posteris Ata , maluaesita tamen sieneri. Et lib. de natura oc gratia cap. 7 Christum eo:uisse resuscitare Iudam a morte spirituali, sicut resuscitauit Lararum a morte Corporali ; nec tamen fecisse. Et lib. de bono P seu rantiae, Cap 8. dcy. Deum posse prinstare , ut omnesperseuerent usq; in Gnem; quod tamen non fac ita Vide ra apud Belluminum lib. r. de gratia libero arbitrio cap.16 Accedunt hae rationes. Prima; Si Deus nihil libere, sed omnia ex neces state faceret , frustra essent orationes nostrae ad Deum, frustra vota &sus uria. Item , fierent miracula sup vel praeter ordinem naturae. Vtrunmtilliana est: Ergo dc illud,ex quo sequitur. Secunda; Deus eth infinitae virtu-xiS ac po tentiae: ergo plura potest fa-ςQE, quam qua facit: Ergo nonne- cellario facit, quidquid facit. Et con-Hrmatur exemplo. Hic mundus, que Ucus creauit, finitus estin substantia,