장음표시 사용
151쪽
pHILONI si V DAEI LIE ERnam eruditio noli senescit. quapropter nouam uocat eius domum. nam astias res tempus absumiti haec autem etiamsi procedat in tempus longissismum, florem aetatis non amittit, uirenti semper specie hilaris, & agilis assi. dua consiletudine. Aliubi quo* inter praecepta extat hortatio, ut affluente rerum copia, non nobis eam ascribamus, sed memores fimus dei qui largiatur uim &robur ad agendum. hic igitur sinis felicitatis est, illa ueta princiopia. itain si quis obliuiscitur huius finis, ne partis quidem rebus bene frui poterit. Verum isti sponte per amorem sui labuntur,dum grauantur deum, qui solus amari a seipso meretur,ut persediissimus,fateri autorem bonorum omnium. Sunt etiam qui omnem pietatis rudentem mouendo celeri nauigatione conati sunt in portum eius appellere,& iam proximi,iam* sperantes inauehi, repente ex aduerso procella coorta, tum demum a recto cursit repulsi sunt, Histiati tot nauigationis commodis.Horum laetationi quis male pre caretur c quando inuitis quod remoraretur accidit. Quis igitur assimilabis tur his nisi qui magnum,ut uocant,uotum uouic Si quis,inquit, subito cosram eo mortuus silerit, confestim polluetur caput uoti eius,& radetur. Deo inde post pauca subinfert: Dies autem priores irriti sient, quoniam pollustum est caput uoti eius. utram uox subito & confestim, iridicat non uolunotariam mutationem animae. Nam in peccatis uoluntams opus est tempore
consultandi, ubi, quando, quomodo aggredienda sinti Quae autem inuiti admittimus, repente, ex improvise , momento ut ita loquar temporis inagruunt Estent odissicile ceu cursoribus post institutum semel ad pietast cursum in ostense&sine respiratione ad metam redita decurrere, quanodoquidem innumera sunt quae obiacent pedibus mortalium.Caeterum anste omnia, quod sola praestat beneficentia, abstinere a uoluntariis peccatis, prodest ad repellendam etiam inuoluntariorum multitudinem. Deinde a& inuoluntaria nec multa admittantur, nec diu adhaereant. Pulchre autem inuitae mutationes dies dixit irritos, non .lum quia ratione caret peccautum, sed quia horum quae sunt ab imprudentibus non potest reddi ratio. ideo saepe cum talium fidiorum causam reposcimur, negamus nos scire, aut posse dicere: quia nec intercedere potuerimus, nec praescire. Rarum igitur Dei donum est, a carceribus ad metam uis stadium uitae percurrere abis ostensii lapsu*, ita ut naturam utram peccatorum uoluntarioruni inuooluntariorum , liceat celerrimo cursu praeteruolare. Haetenus de principio finew dictum sit per occasionem Noe iusti, qui agri culturae prima rus
dimenta consecutus, ad finem eius peruenire non ualuit. ait enim scriptura, Coepit esse agricola, non extremos eius mentis tominos adeptus est. quae autem . de plantatione eius di mi sunt, resperamus denuo.
152쪽
N primo libro de agriculturae arte in genere quanoi tum tempestiuum erat,diximus: in hoc de eius ipeciet uinitoria pro uirib. dicemus quod reliquu est. Nam: iustus hic non solum agricola, sed &Woprie uinitor
introducitur, dicente sacra scriptura Coepit Noe hoomo agricola esse,&plantauit uineamJ Decet autem
l ut qui de singularibus stirpibus & agriculturis dicturus est, consideret primu stirpes in hoc uniuerso perssectissimas,magnum. illum plantatorem harum praesidem. Scilicet plantator ille maximus,& arte persectissimus, huius rerum uniuersitatis rector est: planta uod mundus hic non unicum stirpis genus in se continens, sed inctonitos ceu palmites ex una radice progerminans. Postquam enim essentiam inordinatam suapte natura confusamin in ordinem ex perturbatione Sc ex confusione in discretionem reducens mundi opifex formare coepit, terram . quidem Sc aquam radicauit in medio, aeris uerd ignis arbores in sublime subduxit a medio.haec autem circumqua muniuit aethere, extimum hunc terminum pro muniitiento custodia y statuens, unde caelum Graecis nomia natum uidetur. interius terram cum sit arida invehi aquis, nec ab eis diluc
mae rei supcrpositam calidissimam, non extingui tamen ignem ab aere t hae sunt illae perseetissimae plantationes huius uniuersi operis: maxima autem re omnium rerum seracissima stirps,mundus hic,cuius ceu rami stini modo dicta germina. Nunc considerandum ubi sint ius radices,&quae basis,in qua consistit more statuae. corpus certe nullum credere debemus extra resis errare, absia mpta in unum dei opus omni materia, perseetissimum estnim oportuit Mngi maximuin opus ab opifice maximo. Non filisset auatem perfecitissimum, ni ex perseetis completum esset partibus. ita estota aqua aere in ignein, ne minima quide exterius relicta eoru particula,mudus hic confectus est.Vnde necessario sequitur, extra aut uacuum e' aut nihil. Si uacuum, quomodo id quod plenum est & solidum & omnium grauiso simum non degrauatur mole sua sustentatum a nihilo ut somnio quiddam simile uideatur, dum cogitatio scinper quaerit basim corpoream, quam roquirit quicquid mouetur, praesertim mundus, quippe maximus omnium corporum,& multitudinem aliorum corporum, ut suarum partiumrin sinu continens. Si quis igitur pudorem huius difficultatis non explicatae uessit emisere ingenue dicat, nihil esse tam sorte in omni materia, ut mundum baiulare ualeati sed aeterni Dei lex aeterna firmissimum ac munitissimum fulcriun
153쪽
falcomest rerum olyniunt. haeςaraediis ad hes,&ab extremis ad se mendens, decumi per longum naturae stadium cursu inuictissimo, in v mim conducenis partes omnes constringens . hanc em pater qui ipsam genuit,uinculum sedit non rumpendum in perpetuum. merito igitur ne tosta terra diluitur a tota aqua,quod in sinitarius accidit, ne ab aere ignis exotinguitur,necp contra igne inflamatur aer,des lege se interponente:sicut elo menta uocalia mutis distinguuntur. ut uniuersum hoc tanquam in literata musa concinat, minaces cotrariarum naturarum concursus hiadela dirimen te interposito suo arbitrio. ita profecto radicatur arbor seracissima,& radio , cata stat firmiteriparticulares autem Sc minores stirpes,partim mouenturdi tmigrant,partim mouendo se nihilominus semel assignatum sibi locum obistinenti quae ambulatoriae sunt, animantes ut nos vocamus, huius uniueragrandioribus inditae sunt partibus:terrae terrestres, aqus natatiles,uolucres acri, ignigenae igni, quarum prouentus manifeste uideri sertur in Macedo,nia, sicut stellae in caeso cernunturistini enim Sc hae animantes intestesu pisditae consensu philosophantium:aliae per se uagae,aliae fixae, quae tamesi vita dem cum mundo rotatae circumactaeu uertigine locum mutare putantui at quae naturam imaginatione carentem habent insita quas proprie platio itas dicimus,migratiuo quo motu carent.duo autem genera in terra Zc a
re fecit opifex. in aere quidem uolucres sensibiles, Sc potestates alias seni haudquaquam perceptibiles. animam sedalicium istud est incorporearum.
non in eosdem digestarum ordines. alias enim assignari serunt mortalibus corporibus, dc post certos temporum circuitus liberari denuo.alias diuiniorem habitum seriitas totam terrenam regionem contemnere.in siimmo a
tem prope ipsum aetherem esse purissimas,quas Graecorum philosophi horoas uocant S genios,Moses ex re nomen racit eis angelis: quod bonarum Herum intestiuileiae sint a summo nege ad subditos, ac rursum pro horum necessitatibus legatione ad illum siluantur. terrae uod animalia terrestria in pessi, alia duo genera attribuit,iussae ut eorum matrem simul ac nutricem
geret. sicut eniim mulieri & omni scemelis sontes lactis sub partu scaturiunt.
ut recentes sectus rigentur alimetitis necessariis & conuenientibus:ita &terrestrium animalium matri terrae omnes stirpium attribuit species.ut cognaatis non alienis cibis partus eius utercturi stirpes tamen deorsum merso secit capite, infixas sertilissimis eius partibus. Brutorum autem capita retraxit a terra, 8c flammae ceruici oblongae aptauit, & pro fulcro pedes anteriores essupposuit. lus homo eximium ornatum sortitus est.Caeterorum enim aninialium ora deorsum flexitiquapropter ad terram prona sitiati homine conatra erexit,ut caelum spectet, cum fit non terrestris planta, sed caelestis, sicut apriscis accipimus. Quorum alii particulam aethereae naturs hanc asstientes. cognatione iungunt aetheri hominem. At magnus ille Moses nulIae cretat rationalis animae speciem facit similem, quam inuisibilis des pronunciaisuit imaginem: hoc ipso probam existimans, quod essentiam formam diuinitus impresiam habeat, cuius character aeternus stimo est. Inspirauit enim ut inquit deus in faciem eius spiritum uitae. ita necessiim est, ut qui eunt
recipi emittentis imaginem reserat. ideo dicitur,ad imagine dei factum h-
154쪽
4 sininein, hon ad creaturae alicuius. Consequens erat igitur, ut quoniam ha mana anima exemplar suum autoris summi sermonem reserebat, corpus estiam erectum ad purissimani partem mundi caelum os attolleret, ut per haec quae in propatulo sunt intelligantur illa inuisibilia. ergo quoniam erat imo possibile ut cogitatio pervcnirct ad aspellium eius Qui est, nisi mentis ab sis pso attradita, sicut sua cui in manifeste testatur conscientia: euidens simula, erit occulti oculi corpus hoc habemus, quod potest ad aethera suspicere. Cuenim hi ex corruptibili materia compadii oculi eouscp ascedant, ut a terrena hac regione prouolent ad caelum remotissimum, pertingant , ad eius terisininos quales existimandi sunt per omnia discurretes animae oculi: qui multo desiderio conspiciendi eius chi est uolucres Bisti,nν solum ad extremuaethera pertinent sed a tergo relicitis totius mundi terminis ad ingenitum iuium properant.Quapropter in oraculis dicuntur sursum uocati,qui sapiensita scientia in nunquam iaciantur. Fas est enim ad deum sursum uocari eos, qui ab ipta inspirati sunt.mirum enim si turbines procellaeq; arbores stirpiistiis rapiunt iis aerem,& nauigia decem milium amphorarum capacia, merci: bus onusta,quasi leuissimum aliquid ex alto mari auserunt & stagna sumi, hacp in sublime abeunt in gremio terrae fluentis deficientibus, quae exhauserunt uentorum lichementes multiplices* uortices: omnipotentis ured dess,iritu intima iis c omnia superante, mens suapte natura leuis non fit leuior,& ad sumitiain altitudinem attollitur, praesertim hominis germanae philosophiae dediti Haec enim non uergit deorsum ad res terrae gratas Sc corpori a quibus quam longissime conatur discedere,sed serium sertur, ut insatiabilistinatrix lacrarunt selicium in naturarum sublimium. Quamobrem Moses praesectus custos in orgiorum eius Qui eshsursum uocabitur.Letitur entiti in libro Leuitico, Surium uocauit Moseni Beseleel quoin secundo honore dignatus sursum uocabitur.Nam 8c hunc sursum Deus euocat ad fabricani& curam sacrorum opirrum.Verum hic secundas huius euocationis partes, Moses uerd sapientissimus primas seret.Naim ille umbras fingit, sicut pictores, quibus non est fas animatum quicquam condere. Beseleel enim in umobris faciens interpretatur. At Moses non umbras, sed naturas archetypas earum rerum quas firmendas sortitus est.&alioquin etiam summus ille autor, aliis clarius manifestius , tanquam in sole puro:aliis obscurius, tanquam in Vmbra solet res suas ostendere. Nunc postquam disseritimus de grandioriis bus mundi plantis, uideamus quomodo & in homine minore mundo sapio eritissimus opifex Deus arbores quasdam condidit.Primum in corpore nostro quasi bono agro, sensuum scrobes praeparauit: in quas unum quem tanquam mitem utilem* arborem indidit, auditum in aures, uisum in ocuisios, iis nares odoratum; δc suis quois locis caeteros. Attestatur autem huic
lineae sententiae fatidicus uates, qiii in suis hymnis sic loquitur. Qui plantat aurem non audit qui fingit oculos non inspiciet quin &aliae, quaeus
crura manuscp ac caeteras corporis partes externas internas V pertinent, Discultates omnes sunt generosae plantia D. sed quae praestantissimos persectis, simos p mictus asserunt penitius insits sunt in uim qua homo regitur. Sunt autem lix:cogitatio perceptio,coniectur meditati memoria, habitus diis
155쪽
146 PHILONIs iv DAEI Liat Rspositio, artium species multi seriae,scientiae confirmatae, uirtutis totius constemplationum coceptus indelebilis. Horum nihil ullus homo plantare scit: sed uniuersorum unus ingenitus est artifex, qui non solum creauit ea semel, sed & singula plantat quotidie. huic nostro sermoni adstipulatur etiam paradisi illius plantatio de quo dicitumPlantauit deus paradisum in Edon Gatra orientem,& collocauit ibi hominem quem finxerati id si accipiatur de uitibus,&olearum malorum punicarum, similium , arboribus, magna & in curabiIis stultitia sileriti quaeri enim posset in quem usum ladius sit. an proopter amoenam habitationem c ergo totus mundus non est aptius deo unomo regi habitaculum c an non & aliae multae res sunt ad excipiendum innotum regem magis idoneaec imo neses est illi summo autori assignari locum aliquem praesertim una non singulis annis sim etiam serant arbores.ad cuius igitur usum Hi tum paradisus hic erit sertilis' hominis certe nullius. nam pa' radisi nemo prorsus inducitur incola: quando & is qui primus e terra fidius fuerat Adam, translatus inde dicitur. Deus certe sicut aliis rebus, ita & cibis non indiget. nam quisquis cibo utitur, necesse est ut primum indigeat eo deinde instrumenta parata habeat, per quae &ingestum recipiat,&digestum
ras egerat. haec auton in summi autoris felicitatem non competunt impia commenta hominum ad tollendam pietatem sanistitatem ψ, uirtutes maxiomas, inducentium deum humana forma &ameelibus humanis praedit uni. Eundum igitur ad allegoriam uiris amicam perspicacibus,quando & oracula sacra occasionem nobis mani sesiissime porriguntinarrant enim in paradi se stirpes esse nostris nequaquam similes, sed uitae, immortalitatis, menti: cognitionis intellectius bonarum rerum,& mabrum imaginationis. hae uesrd cum terrenae non sint, neces larid rationalis animae plantae sunt existimatidae: cuius iter ad uirtutem habet finem uitam immortalitatemh: diuersa uord uia ducens ad uitium, his amissis in mortem desinit. Credendum est mistur benignissimum deum in anima tanquam paradisum uirtutum,& a stio num quae ex harum praescripto fiunt,plantare, qui ad eius perseetam felicitatem conducat: quamobrem locum conuenientissimum assignauit paradita nominatum Edem, quod interpretatur delitiae, qui significat animam rediecemcnt , choreas agentem cum uirtutibus, exultantem prae nimio ga dio unain delectationem innumeris hominum uoluptatibus praeserenter quales solus consectatur sapiens. Hoc mero gaudio exhilaratus unus e Mosis praecipuis sodalibus,in hymno exclamat suam mentem alloquens, Deliariare in domino: hac uoce seipsum ad caeleste diuinumw amorem excitans,& ista quae uulgus hominum pro delici js iactat ostentat* fastidiens, totain mentem afflatu diuini suroris correptus, & in deo solo hilaritatem suam too tam collocans.lllud quoq quod contra orientem paradisus esse narratur declarati a quae modo dicita sentiTenebricosa enim uespertina nocturna* res est insipientia: splendida ueta, fulgida, & ucre orientalis prudentia: & sicut oriens sol totum caelum radiis illustrat, eodem modo etiam uirtutes habent suos radios, quibus in mentem penctrado totam eam reddunt lucidissima. Et homines quidem ad custodiam rerum suarum adhibent seroces bestias quae insidiatores & raptores arceantideus autem suis rebus rationales natu'
156쪽
4 ras p oficit. Posuit, inquit ibi hominem quem finxerat: hoc est in solis rationalibus uirtutibus. harum enim exercitationem usum deus in eximias animas conseri ceu munus honorari v. ideow aperte dicitur, quod eum qui in nobis est uerum hominem id est mentem, posuit in honestatis hortis arbo, ribus*sacratissiniis. Qui autem crite carent,hOS nemo positi excolere, cum non sint ingenio capaci ptarditi. Non est igitur dubitandum, cur in arcam illam ingentem diluuio priae paratam omnes animantium species introdus cantur nulla in paradisum.Nam arca haec corpus significabat, quod necet Iario capit asse stionum uitiorum p immanes pestes & indomitas . paradisus autem ibiarum uirtutum est: quae nihil immansuetum admittiint, aut quod ratione careat. Caute etiam non homi ncm ad imaginem expressum, sed ho,
minem fictum inductium ait in paradisum. nam ille ad imaginem dcliniatus dei spiritu nihil differt ut mihi uidetur, ab arbore qtiae fructum fert uitae immortalitatem. nam utrunci; incoiruptibile, portione honoratissima in meis dio sita dignatum est. dicitur enim iisnum uitae esse in paradisi medio. at ille alter consitan se miscellaneo terrenoin corpore,naturς simplicis S non ficte expers est: cuius exercitator solus scit habitare atrium & domum domini. lacob enim simplex habitans domum inducitur, non eius frater tici situs Ruariis figmentis instructius animum. Conueniebat igitur, ut in paradiso, id est uniuerso hoc mundo medius radicaretur intelles sus,insitas habcias uires
trahentes se in contraria, in discernendis eis ambiguus utrum expetenda an fugienda sequatur: ut si meliora capesseret, immortalitate frueretur ac glos ria: sin deteriora, in turpem mortem incideret. Tales sunt arbores quas illesbius sapiens radicauit in animabus rationalibus. Moses autem miseratus e paradiso uirtutum pulsos suopte arbitrio, potentiam dei clemcntcscp ac mites eius uirtutes precatur, ut unde terrenus intellectus Adam exulat, illuc Plantetur ille acute cernens populus. dicit enim, inductos cos plantabis in montem haereditatis tuae, sessionem in cathedram tuam pcrsecisti domine: sanctuariu in domine, luod collocauerunt manus tus. dominus rcgnabit in
secula in aeternum & ultra. Clarc igitur, si quis alius, didicit, quod deus de/anissis omnium rerum seminibus ac radicibus autor suit ut arbor maxima
germinaret mundus hic: qui Sc nunc uidetur subindicari in modo dicto carmine dum nominatur mons haereditatis: quia factoris nulla haereditas maissis est propria quam opus ipsius. In hoc igitur nos plan tari precatur,non ut irrationales fiamus,&contumaces ingcnio, sed ut sequendo dispensatio alieni illius persectissimi δί imitando eius perpetuam constantiam inoffense uiuamus ac sobrie. nam iuxta naturam uiuere, felicitatis finem esie prisci asseuerant. idcira carmen consonat cum his quae dudum de mundo dicta sunt, cum esse instructissimam dei domum sensibilem, eamq; factam, non increas tam ut quidam existimanti sanctuarium autem, quasi splendorem e sanctis redditum, excmplaris imaginem. Nam quae sensui pulchra sunt, intellectui Pulchrorum imagines sunt. quod autem ait paratum dei manibus, opifices mundi potentias eius signiscat Et ne quis suspicetur eum indigere creatura quacunque, accinit necessarid, Dominus regnabit in secula, in aeternum Sciatra. Rcx autem nullo habet opus, sed sub eius iure sunt omnia. Quidamn a autem
157쪽
ant aiunt haeredita ic dei dici essecli, bonum ipsum cuius usum seu stu Moses
nunc in uotis nuncii peti quasi dicat: quia no tanquam pueros recens ad dissicelidum admotos, introduxisti per sapientiar dccreta Sc contemplationes. nec sine rudimentis es Ie passus cs, planta nos in sublimi sermone caelesti. hse enim est hereditas paratissima,&domus commodissima habitationi quari incliti sanetuariu in .es enim domine se istor bonorum sanetoriim : sicut ediuerso malorum proianorumq; creatura liaec cori uptibilis. Regna per infinita secula in anima supplice, ne momentum quidem cam praesὰ io tuo desti,ttiens.Nam tibi continue seruire, non solum libertati praeserendum est , sed& regno uel maximo. Sed sortas Ie multis in mentem lacnit quaerere, quam rationem habeat illud, In montem haereditatisti ix. haereditatem dare conis
uenit deo,accipere autem eam,fortasse non fuerit rationi cosentaneum cum
omnia iam ante sint ipsius possessio. Quid si hoc dicitur de illis, qui per exiscellcntiam ad cius dominium pertinent quemadmodum reges imperant quidem omnibus subditis, sed maxime domesticis, quorum ad corporis curain & reliquum ui stum quotidianis utuntur ministeri js.lidem quamuis totius restionis pollessionum sunt domini etiam carum que priuati iuris sunt, tamen sola habere putantur quae commiserunt suis procuratoribus, aqui/bus annuos rcclitus exigunt. in eos secessus saepe animi gratia se conserunt, grauissimis regni ac reipublicae curis aliquantisper scpolitis, & hi censentur possessionum regiarum nomine. item argentum aurum , & caetera preciointa quae reconduntur apud subditos, regum magis sunt quam corum a qui bus hahcnturiatiam cia sunt qui proprie dicantur regri thesauri,in quibus or linarii tributorum exaetores totius regionis proiiciatus sol ciat reponere. Ne mireris igitur si & omnipotentis rei una omnium praesidis eximia haere ditas esse dicitur sapientum animarum sodaliti uni, quod acutissime cemen te inculpabili recentiq; semper naciatis oculo praeditum est, nunquam constatuente, sed aperto continue, directeo intuente. propterea sic S in maiore cantico dicitur: Intcrroga patrem tuum, & an nunciabit tibi: maiores tuos,& dicent tibi. Quando diuidebat altissimus gentes quando separabat filios Adami, constituit terminos gentium iuxta numerum angelorum dei. Et fraeia est portio domini populus eius Israel. Ecce iterum portionem & haereadita tem dei dixit eos a quibus germane colitur & aspicituri terrae autem filios quos Adami nominat filios dispersos dispalatos P catcruatim, cum non possent rectae rationis ductum sequi. ita est prosectio societatis coniuna citionisq; causa est uirtus, dis lutionis ured & separationis af eius contra. rius. id satis declarat solene sacrum, quod in diem propitiationis, ut uocant,
incidit. tunc cnim ex praecepto super duos hircosfors mittitur,altera domi no altera hirco emisiario: scilicet super duas rationes,quoriam altera domitu sit, creaturae alicra. ergo qui summum autorem ueneratur, si ipsi honoris haereditatem parabit: qui creaturam, cxulabit, pulsus e regione sacra tissima in profana deuia in baratra. tanta cli Mosis cum deo similiaritas, ut hac ma. xime fretus, uelicinentiora & maiora quam pro aurium nostraruna capiti
proferre soleat dogmata: q ut non modo haercdem facit deum, sed quod inacredibilius est, haereditatem. integram enim tribum quae ad illum supplex
158쪽
tari fugi non agro donauit sicut caeteras undecim: sed ut cicimiam honorari uit iacerdotio caelesti noti terrena possessione. Non erit, inquit, tribui Levi portio nec haereditas inter filios lurael: quia dominus ipse haereditas eorum est ex persona quom dei canitur in eius oraculis in hunc modum, Ego poratio tua & haereditas.nam perfecte purificata mens, quae se abdicauit creatuaris omnibus proculdubio nihil nouit praeter illum ingenitum, ad quem ac cessit & a quo recepta est. Quis enim potest dicere, Ipse mihi solus est deus nisi qui nullam istarum inferiora rerum ample 'itur, quod institutu est Lex uiticum. interpretatur enim haec vox, Ipse mihi, quod apud alios alia sint iii
pretio apud hunc solum ille optimus maximus autor rem omnium. Fertur
quendam e priscis correptum insatio amore sapientiae quasi mulieris sorincisissimae cuni sumptuosae pomps spectaret apparatum copiosissimu uersuro ad quosdam similiares dixi sie: uidete amici Φ multis rebus opus no habeo.& tamen nihil habebat praeter amictum necessariu: ne quis putet eum insaatum diuit as, ut pleriss solent, arroganter contra deum locutu esse eadem logislator sapere docet eos qui non cupiunt creatis rebus ditescere, fastidien
tes quicquid genituni est prs ingeniti familiaritate, quem silum habent pro diuitiam selicitatisin fine persectissinio.Eant hunc&glorientur qui condi
derunt regna imperiaq; maxima ratri quia ciuitatem aut res onem aut genatem una subiugauerunt: ali j quia tractus omnes terric adus cp eius terminos: Graecas barbarascit gente flumina omnia maria*,cb multat magna ianuin potestatem suam redegeruntietiamsi prster ista sublimem illam naturam; quod uel dii ita nefas est, quam solam seritituti non obnoxiam opifex condicit,nbi subiecissent: tamen e plebeiorii numero censendi essent, collati cuniritagnis regibus quorum haereditas deus est. Quato enim possessbr post stare habetur potior,&opifex opere suo tanto magis illi accedunt ad niaiestaatem regiam. certe quod quidam aiunt bonorum uiroru esse omnia,inter pasradoxa resertur ab alii intuentibus externam copiam & inopiam,& nemianem pecuniis possessionibus p carerem inter diuites numerantibus. at Moses adeo suspiciendam expetendamin onini sttidio ducit sapientiam, ut sororem esus non solum uniuerso murido,sed & rerum omnium regi equiparet. Quod dogma nori disputatorum est pro uel contra disserentium, sed hominum firma fide constabilito m. quandoquidem nunc quo* sunt quida piestatis simulatores qui hic dictu * fustu procliuiora calumniantur, negantes uel pium uel tutum dicere deum haereditatem hominis. quibus libenter di,
cerem: non miror,cum non germarid aflectu, sed supposititio adulterino in ad has res contemplandas ueniatis. nihil enim interesse putatis inter posses, sortes uinctorum,oli vetor similium*,ia deum qui sapientum dicitur he,
reditas. nec reputatis quὀd & pictori ars pingendi &sua cui* artifici ars ligreditas ira uecensetur non ut terrena possessio,sed ut olympicum premiu. nam huiusmodi res quamuis hon sint domini j, prosunt tamen habentibus.
ergo Sc eum Qui est, Artem non uulgarib. istis similem intelligite sycophant sed maximii autorem bonoru cultoribus suis utilissimum. Nunc post*de primo plantatore prima , planta quod dicetidum erat diximus, transeas mus deinceps ad disciplinas instar huius fustas. in quarum metione primus
159쪽
succurrit sepies ille Abraha, qui dicitur plantasse agrum ad puteu iurameth&ini locasia nomen aeterni dei domini. nec indicatur plantarum proprietas, sed tantummodo regionis eius spatium.aiunt autem quibus mos est seminari talia quicquid in possessione dei cessit, diligenter descriptum, arborem, locum, seu stum arboris. Arborem ipsum es leagrum,no germinibus terrae similem sed in cari deo uiri mente radicatam. locis, ipsum iuramen puteum: seuehim uero nome domini, pro quo artemus deus sumitur. singulis autem hora sua debetur ratio. ager centu cubitoru in longitudinem, totide in latio tudine si iuxta quadraguli natura multiplicetur, decemiliu solidoru cubito ru cdiiciet numeru: qui est crescentiu ab unitate maximus et perfectissimus: ut principita numeroris sit unitas, quae per primi a copositione in dece milia
desinati qua propter nonnulli haud temere unitalc conso uni cii carceribus, cum meta uero decem milia:caeteros omnes numeros qui sunt in medio spatio, cum cursu certantibus. incipientes enim ab unitate tan* a carceribus in
decem milibus finem statuunt. hinc arrepta occasione quida aiunt per haec significari, deum esse principiu&finem rei u omnium, quae opinio facit ad pictatem. hoc dogma platatum in anima, pulcherrimu & cibo aptissimu si ium parit sani litate. cui plantae locus com odissimus cst puteus, qui uocastur iurametatu, in quo serunt aquam non inuenta. Acccsse uiat, inquit, pueri ad isaac, nunciantes ei de puteo que soderant,& dicentes, Non inuenimus aquam.& uocauit eum iuramentu. hoc quid significet cosideremus. Qui rerum naturas scietitantur, &singulas indisquisitione uocant magna cudilis gentia, similes sunt puteos fodientibus, nam & illi sontes latentes inquiruti utrisin commune desiderium est potus inueniendi, sed alteris quo corpus, alteris quo rccreatur anima. Qiiemadmodum igitur quidam fossores pus reorum quaesitam aquam saepe non inueniunt: ita qui ulterius progrediolantur in scienti js, & diutius in eis inambulant, non possunt finem attingore. certe admodum doctos aiunt accusare suam magnam igitorantiam. Hoc enim tantum sentiunt, quam longe absint a ueritate. ex his unus olimus pad miraculum sapiens dicere solebat homines merito ipsum mirari qui hoc tantum sciret, scire se nihil. elige si libet quamcun* artem maiorem minorem ue,& aliquem in ea laudatissimum: desnde exanima an praeceptis arstis respondeant artificis opera: uidebis haec ab illis non exiguo, sed magno interuallo abesse, quandoquidem scrine impossibile est in quaculam abibis lutum esse, quod hae sontis in morem undabundae uarias contemplationis species ebulliant. ideo iuramentum nominatur aptissime, quod est fidei signum firmissimum, coniunctum cum dei testimonio. Nam cum iurantes in re dubia testem deum invocent, nihil licet iurare certius, quam quod nullius scientiae finis inueniatur apud ullum artificem. idem dicerepos,mus&de aliis nostris potcntins pene omnibus. Sicut enim in dicto puteo neugant aquam inueniri, sic nec in oculis quicquam uisum, nec auditum in auis ribus . nec in naribus odoratum esse contendunt in summa nullum sensiam in ullo instrumento sensitivo. similiter nec in mente intelligentiam. Alio/quin quomodo uisus auditus mens falleretur, si in his cssent firmae uires csia
prehensivae, & non a Deo qui eas indidit confirmarentur: Iam Sc de locin
160쪽
in quo arbor ista floret satis locuti tandem & de fruetia eius disseramus: qui
cuiusnodi fit, ex ipsis uerbis scripturae parebita inuocauit enim nonacia hoc, Dominus deus aeternus: quae appellationes eius Qui est indicant potentias dominus eam qua imperat, deus cam qua est beneficus. Quamobrem S sacer Moses in toto mundi opificio nomen Dei assumit: hoc enim cono ueniebat potentiae,qua laetor suas creaturas produxit ornauit . Ergo quatenus imperat utrumq; potcshriam bene tum male ficere, ad retributionem istorum se attemperans. Quatenus autem beneficus est, alicrum solum uult, uidelicet benefacere. Est autem maximum animae bonum, non dubiotare de utra uis regis potentia, sed con inter metu ab imperii potentia de, penuciate se exolucre,& spem seuere de propensa benignissimi numinis res ga nos uoluntate, re ut aliquando ea uti Mai contingat. iam hae uoces deus aeternus idem ualent ac si dicat, non qui aliquando largitur, aliquando non, sed semper&continue: qui sine interinis sione benefacit, qui dona donis cumulando continuat, cuius gratiae inter se coniunctae ac unitae, semper in orbem redeunt: qui nullam occasionem benefaciendi sinit prstres
fluere cum sit dominus, & laedendi quoq; potestatem habeat. Hoc idem &meditator ille Iacob postulauit in fine precum sacratissimarum, dicens, Et erit Dominus mihi in Deum. ac si dicat: iam non herili potestate libera erga me utetur, sed benefica propitia & usquequaque talutari potentia, sublato
dominationis metu, & anima deuitam benefici js mutuam gratiam concisItantibus. Quis hoc animo concipere ualeat, quod dominus & dux rerum omnium, nihil de natura sua demutans, semper sui similis, continue bonus indesinenter munificus a quo perennis bonarum rerum copia prosmanat, autore perseetionis omnium felicium.huic regi fidere, qui non imo perio suo superbe ad laedendos subditos abutitur, sed comiter cis succurorit suis opibus, prurimum confert ad securitatem at tranquillitatem antomi. atin ita quod promisimus iam se e repraesentavimus, arborem accipi Pro deo rcrum omnium autore optimo, &cius locum in nulla creatura per 1ccstum inueniri, interdum tam cin eis apparere per autoris summi gratiam. Luctum porro esse dei perpetuam beneficentiam, imbris more nunquam non depluentem. Sic & uir sapiens imitatus primi maximio plantatoris aroetem,suam africulturam ostentat. Iubet autem sacra scriptura etiam nos nondum perfectos,qui adhuc in med ins ossicus censenti Rexerceri sic in re rustis . ait cnim, Euando ingressi sucritis terram. quam dominus deus dabit uobis & plutaueritis in ea omne lignum pomiserum, auseretis impuritatem eo ius Ductum eius per trietatum erit impurus,nec edetis ex eo. Quarto autem
anno omnis Ductus eorum sanctificabitur, laudabilis domino. Qitinio austem anno edite seuctum, uobis proficiet quicquid prouenerit. Ego stim dos
minus deus uester. igitur arbores pomiseras prius I in regionem adeo das tam migretur plantare non est possibit dicente uate, Quando ingressi siles mis terram, Sc plantaueritis omne lignum pomi m. itaq; donec extra eam moramur no possumus tales arbores colere,& merito.donec enim in sapies hae uia mes iasi progreditur,sed errabuda uagatur, sylvestres tantum odo curat arborcs,qus uel in torii steriles sunt, uel stuctu serui ad cibos incontodiri