장음표시 사용
161쪽
sed quando ingressa uiam prudentiae per decreta eius ascendit, Sc incipitiis
his omnibus decurrere, tum mites & mitium Mimium seraces colit pro ili, lis sylvesbubus tranquillitatem pro perturbationibus, pro ignorantia tam tiam, pro malis bona. Quoniam igitur is qui in uirtutem introducitur Ionaegea fine abest, merito postquam plantauit iubetur austire a planta impuri tatem.hoc quid sit simul confideremus. ex officiis qua cuncp sunt media,uia dentur mihi eandem rationem habere cum mitibus arboribus. Nam utraqς utilissimos serunt seudius, altera corporibus, animabus altera. sed in mediis
multa ad nascuntur noxia, quae neces Iarid sunt auferenda, ne ossiciant melioribus. An non dicemus mitem arborem animae, redditionem depositi e uorum lisc putatione opus habet,& curiosiore diligentia. Quae nam igitur est ista putatio nimiru hscidepositu quod accepisti a se brio, nec ebrio, nec pro digo , nec surenti reddideris. Nam qui sic sua recipit ab eoru usu excluditur
iniquitate temporis. neci' debitori b. aut seruis reddendii est quibus scene tores insidiantur&domini. Proditio enim est haec non redditio.Ne thoi in paruis fidem serues ut per occasionem maiora capias. Piscatores quidem cum paruis escis demissis, magnos pisces hamo capiunt, nemo criminatur. quia se aiunt hoc modo macelli annonae prospicere. & quotidie mensas in struere talibus copi js. At uilis depositi redditione, fas non ei inescare quin quam, ut ab eo maius auseras, manibus pauca porrigens, multis uero masgnisq; rebus defraudans eum animo. Ergo si ut ab arbore, ita a deposito quicquid impurum est auseras, damna insidia intempestiuitates, & huius modi omnia, mite facies quod alioquin abiturum erat in naturam sylves stilum. in amicitiae quoin planta similes stolones amputandi sunt, ut potio res eius partes conseruentur. Sunt autem hi meretricum praestigiae, quibus in amatores utuntur, & fraudes adulatorum. Videmus enim istas quaesi. ciunt quaestum e flore corporis, magnam erga suos amatores prae se ferro beneuolentiam:quae tamen non illos aman*sed scipsas,"idianis prae dis inhiant. Adulatores quo nonnunquam inestabile odium caelantes a pud eos, quibus obsequuntur, tamen amare lautas coenas &gulosum ostium,qua cupiditate inducuntur, ut colant eos, qui talia suppeditant. Atil
la syncerae & non fucatae amicitiae planta, excussis & dimissis huiusmodi hebus seu stum seret suis cultoribus utilissimum, nempe fidem nullis corium, pendam muneribus. Propositum enirn eius est, amico bene uelle propter ipsum. At scorta Sc adulatores suum agunt ne otium, dum ainatoribus, Scquibus adulantur aliquid boni concilianti Relecandae sint igitur hae praestigiae simulationes* ab amicitiae planta, ut agnatae pestes noxiae. itidem factificia foedera Φ stirpes sunt pulcseminae, sed quibus adnasci solet malum sita
perstitionis, excidendum priusquam coalescat firmius. Sunt enim qui pilotant pietatem in maei dis bubias consistere, qui ex seirio, abnegato deponto, creditore Daudato raptom partis predis portiones altarib. tribuut homines uix expiabiles, putantes se poenas peccatorum sic redimere. Hos sic apae pellare libet non corrupitur istis,d uos quicu* tande estis, dei tribunal se loes male sibi conscios, etiast quotidie centu boues immolet auersatur: in iixes uero,ctita nihil omnino lacrificensiamplectitur. Gaudet enim deus aris
162쪽
namnia quam profanorum accenderunt profana mictimi ira uocantes singidoriungi a peccati admonere sacrificium. Ergo oportet talia cuncta maonum damnum assierentia res care ac tollere,sicut oracultim disserte iubet auζOmpuritatemplantae pomiserae'. At nos ne post disciplinam quidem sumus dociles Ain Uero suopte ingenio docti quicquid bonum est renuroant ali inomas, sicut Iacob ille meditator cognomine. Hic enim uiroas spoliaurinuissimis corticibus quod uirebat detrahens, ut intci raso quod atrum eram Darietate non mia artificiosa, quam naturali, cognatus colo alb, Itiees 'Samobrem & in Ieste de lepra decretum est, cum in quo nondum uarie t coloium extitit, sed alba uitiliginea capite ad pedes occurantiar H
incerium assectum omittentes,ceris ueritatis sumamus colorem simplicem Et arboris quidem pumandae ratio cum lacritate congruit: de fructu iterdnon satis constat. Nam ficus, uuas, &in uniuersum Dulctus acricola nuro
non coinc detis ex eo. Quasi mos fuerit cum semper circumpuroari. re eo igitui, hoc quoci' unum ess e corum quae latcntem habent: intellioenis m,cum uerba ipsa non quadrent adniodum Anceps enim est haec ortio
m Hltero sic huctus eius permen mum critiri circumpur atus ac mox o rs non comedetur. Prior ille sensus talis esse potent, ut triennium ipm tripartito tempore cuius ea natura est tit diuidatur in praetcritum praeaseris,ato suturuin. Proinde eruditio Ductum proseiret, qui durabum
tue ructus autem incircum ina,&m ii ci antinaria riumunt Smenti assici uni uacrementum creant & interitum Altero modo, sicut in disputationibus dialecticorum ad uox indemonstratus dicitur duplicitc uel qui propter dissicultatem eis demonstratur,uel qui propter cuidentiam non habet opus demonstri Tne: ira incir napurgariis Ductiis est uel impurus egens I se purissimus. talis cst cruditionis Ductus oestrioriri; - . Iz' iratus rei toxia nimia clavas critolii bus aulin totum a fisi illis purificati otii bris unquam indiacias. Anno autcm,inquit quarto omnis Ductus crus sanctificabitur, laudabilis domino. uaternariumpis cos maxime in narratione de mundi creatione ma ni facere uidetu in propheticus Nam pretiosam illam lucem sensibilent quae & md am& tera mani sentit sanae indicat parentes p huius solem ac lanam, & stella, rum cho in sacratissimum quae noctem dictaah ,menses annosti: tum ori endo, tum occidendo ic inant, & numeri naturam demonstra fit, in quia biis rebus maxim uua animae bQnum situm est, ait creata quarto die. Nune
163쪽
334 PHi Lo Nis IVDAEI LIBER quoq; hunc honorauit eximie, non alio tempore Midium arborum dediscans deo,quam anno quarto a plantatione: id quod rationem habet naturae moribus , ualde consentaneam. Quoniam totius mundi radices quatuor numerantur, terra, aqua, aer, ignis, & annuae temporum uices sunt totidem, hyem aestas eorum p confines uer & autumnus Antiquissimus etiam quadrangulorum est hic numerus, constans recitis angulis, ut liquet e figura geomctrica. Hi redita rationis sunt significativi. Rccta autem ratio perennis uirtutum sons est. Oportet tamen quadranguli latera esle aequalia. AEqualistas porro mater est iustitiae uirtutum reliquarum ducis ac principis. Ita patet aequalitatis iusticiae omniscpuirtutis, praeter alia, signum esse hunc nus merum.IS uocatur etiam omnis, quia reliquos usin denarium &ipsum dea
narium potentia complectituri de unitate quidem cuiuis est perspicuum. Quod uel δ & caeteros deinceps contineas, ex numerorum supputatione iacile collisitur. Vnum duo tria quatuor si componamus,eximetur omnis dubitatio. Ex uno enim & quatuor constat quinarius, ex duobus & quatuor senarius septenarius e tribus & quatuor, & triplici compositione ex uno tribus quatuor octonarius rursum e duobus tribus quatuor novenarius. deonarius autem ex iam dictis omnibus. nam unum duo tria quatuor confici ut decem, propterea Moses dixit, quod anno quarto crit omnis fructius eius sancitus. parem enim integram plenam, sicut& uniuersa, ut ita loquar, habctrationem propter denarium e quaternario natiani, qui est prima meta numerorum compositorum ex unitatibus. Numerus autem denarius ac quateranarius dicitur omnis, sed denarius actu, quaternarius potentia. Caeterum. eruditionis fructum non modo sanctum, sed & laudabilem ait, non inam csrito, siquidem omnis uirtus sancta est, gratitudo uerὀ sanctissima: quam non legitime Deo exhibent, quotquot putant eum placari aedificηs, donaariis sacrificiis. Nam ne totus quidem mundus ad icmplum in honorem eius suffecerit. sed praestat eum laudibus hymnisin colere, non decantatis uoce sonora & tinnula, uerum modulatis in animo puro, quem solus Deus aspiscit. Fertur certe antiqua fabula, a sapientibus uiris ad posteros per manus tradita, quae ad nostras quo in auidissimas discendi aures perueniti Est autem talis. olim cum totum mundum opifex ab lueret, quendam e prophetis rogauit nunquid desideraret nondum creatum, siue in terra & aqua, siue ita sustinii aere, siue in coeli extremo ambitu. Respondit ille, esse quidem perosecta&plena ubici omnia, unum tamen se requirere, laudatorem horum sermoncm, qui in rebus omnibus, uel quod minimum obscurissimum in uidetur non tam laudet quam enarret. Ipsam enim enarrationem operum dei, laudem esse sufficientissimam, nullo egentem auctario quando ipsa insucataueritas sit pro laude cumulatissima. Hoc resposum patri uniuersoru placuisse sertur,nec multo post exortu genus canoru 8c musicii ex una diuinam potentiarii uirili ne incinoria, qua Mnemosynen quida uocat detorto nomine. Hse est priscorsi fabula ex cuius autoritate dicimus nihil este deo magi spropriui benefacere, nihil ite creaturae in gratias agere,cu prsterea nihil rependere ualeat.Na si quid aliud retribuere uoluerit,id inueniet ia ante no ad creaturg oneretis,sed ad ipsius omiu creatoris possiessione pertinere. Ergo quia didicia
164쪽
Adicimus unum selum opus nobis competere ad honorem Dei laesens, uidelicet gratiarum a monem,eam semper & ubi I meditemur,tum uoce tum bonis literis,nec unquam desinamus uel orationes laudatorias, uel poemadia componere,ut 8c per carme 8c sine carmine,utraq; tam protia, quam uor oratione, SL mundi opificem & mundum ueneremur, illum, ut quidam est,autorem optimum,hunc creaturam persectissimam.Caeterum post coninsecratum anno Sc numero quarto omnem seu stum animae, quinto iam nos utemur eo seuemur . Ait enim, Anno quinto fructum eius edite. Quando squidem naturae lege sancitum est , ut post creatorem dein una ratio creaturio habeatur in rebus omnibus, ut pro magno aestimandum sit, si potiamur uel
secudis partibus. Quin Sc ideo nobis anni quinti seuctum asiignat, quia numerus quinarius est sensui proprius, &,si uerum fatendum est,nnsus alit nosium intellectum aut pcr oculos colom figurarumo qualitates attrectans, aut per aures sonorum proprietates omnigenaS,aut per nares odores, aut sapores per os,aut mollicies cedentes,durities: resistentes, & lenitates, asperitatesq3, frigiditates caliditates , per toto corpore sparsam potentiam, quam tactum uulgo nominant. id ita esse, ut dixi, exemplo manisesto docet Liae filii scilicet uirtutis,non omnes sed quartus quintus p. de quarto enim dicit Moses, quod post eum natum matri interquieuit parere. uocatur ausalem Iudas, qui interpretatur domino confinio. Quintum uerd appellat Ises char, qui merces interpretatur. hunc quamprimum anima peperit, moκ quod sibi accidit elocuta est. Vocavit,inquit, nomen eius Istachar quod est merces. ergo Iudas intellectus benedicens Deum, gratiarum actionis hymnos indesinenter meditans, ipse reuera sanctus&laudabilis fructus erat, non e terrenis enatus arboribus, sed e natura bona rationali. Quamobrem . . natura quae eum peperit dicitur destitisse parere, quando non habebat quo se uerteret, iam ad perfectionis progressa terminum. Nam inter omnia reacte facta nullus partus est praestantiosiquain hymnus in Deum patrem om- nium. Quintus autem filius quinti anni, ex quo fiuctum percipimus est siιntilis.Nam 5c agricola mercedem quandam ab arboribus, anno quinto acoripit, S animae partus is achar est, qui merces u ocatur. 8 merito, quando, post gratum Iudam in lucem est editus. grato enim ipsa gratiarum actio, merces est amplissima. Et arboreorum quidem fiuctuum prouentus do. minorum est. Prudentiae uer3 eruditionis , Ductus non est hominis, sed λlius,ut ait Moses,omnipotentis. Nam post haec uerba, si uctus eius, sub cit. haec: Ego sum dominus Deus uester, euidciatissime docens, solum Deum esse fructus exanima prouenientis dominum. Cum ea sententia &prophestae cuiusdam concinit oraculum hoc: Ex me fiuctus tibi inuentus est. Quis. sapiens intelliget haec quis intelligens cognostet ea non cuiusuis enim sed Glius sapientis est nosse mentis Ductus cuius sit. Hactenus de antiquissimata sacrosancta agricultura, qua summus autor in plantanda hac feracissima planta, scilicet mundo usus est, dc consequenter de ca quam bonus uir exer. cet, Sc de quadruplicibus praemiis, legibus ac praeceptis eodem tendens tibus, pro uirili diximus. Nunc huius iusti Noe vinitoriam artem, quae est
i agriculturae species, considet emus. Dicitur enim, quod coepit Noe homo, agricola
165쪽
agricola esse,& plantauit uineam,& bibit de uino eius &inebriatus est. 3 Ergo ebrietatis plantam arte helentia* iustiis hic excolit quam insipientes sine arte ac modo tractant temere. itam neces le habemus de ebrietate quae dicenda sunt, dicere.mox enim cognoscemus Sc uim platae, unde illa natatur. Verum ea quae de ebrietate narrat legislator, alias inspiciemus accuratius: nune exquiramus & aliorum sententias. Fuerat autem multi philosophi, qui rem hanc considerarunt n5 mediocriter. Quaeritur enim, utrum sapiens inebriabitur.Est igitur duplex ebrietas altera uino madere significat,altera uino delirare. Qui autem hanc quaestionem tractant at 3 negant uel nimio mero usurum sapientem, uel deliraturum ob pocula. Alterum enim horum esse peccatum alterum peccati causam,utrum in alienum a boni uiri ossicio. Alii concedunt bono uiro indulgere poculis,sed delirare prae potu non item. Prudentiam enim eius sussicere ad resistendum si quid nociturum uideatur,ne quid secus quam oportet accidat animae: quandoquidena prudentia tantam uim habet ad asseetias extinguendos siue feruenti amoris Cesti o inflamatos, siue multo uino calentes,ut iis euadat superiori quia et in profundo flumine aut alto mari urinantes, pars pereunt imperiti natandi, pars huius negom gnari sine mora enatanti Sic & nimium merum torrentis modo inudans animam, nunc oppressiam us I imum ignorantis fundum demergit: nunc a salutari Oruditione subleuatam non potest ullo modo laedere.horum alteri non sati opinor, animaduertentes cum quanto malo suum sapientem componant, dsublimi eum tanquam aucupes in terram detrahut, ut in calamitates quibus ipsi laborant inducanti alteri diuerelam temperantiae uirtutem intuentes sateri coguntur,qudd qui haurit uinum immoderatius, impos sui fustus aberrabit facile nec manus solum sicut athletae uita demittet, sed ceruice quo in aecapite defluente, genuin labante,& pessiim eunte toto corpore procidet. de hac re praemonitus non temere in bibacitatis certamen ultro descendet, nisi propter magnam utilitatem aliquam,puta salutem patriae,aut sonorem pasrentum aut liberorum uel alioqui coniumstissimoru securitatem aut iii uitiis uersum ob priuatum aliquod publicisnaue negotium. nunquam enim sumianebit intra se recipere uenenum mortiferum, nisi admodum iniquo tempos re,per quod e uita profligetur tanquam ex patria. nam hoc uenenum, si non mortem certe creat insaniam:& quid uetat etiam insaniam morte dicere, cuisius accessii praecipua nostri pars mens interit c quantum equidem intelligo, separatio corporis ab anima ut leuior, prae grauiore malo alienatione metis,
si qua detur optio, eligenda est proculdubio. Quapropter prisci Graeci aratem uini parandi μουνομνια uocarunt,& occupatas hac bacchas maenadas equandoquidem insaniae desipientiae* causa est uinum immoderate ingura tantibus.&haec quidem huius considerationis sunt taliouam pro conua: pergamus nunc ad reliquam,bifariam,ut uidetur diuisam, altrins sapientem admissurum ebrietatem asseuerantibus, alteris ediuerso id constanter pernegantibus. prior opinio his a mentis niti uideturiante omnia quasdam res
homonymas esse, quasdam synonymas. homonymiam aut & synonymiarii constat esse inter se contrarias. quia homonymia dicitur de multis subicinis commune nomen habentibus: synonymia ueta de uno sit biecto. canis uocii - butuni
166쪽
buliam omnino est homonymum,complectens multa dissimiliavius per id
significanturinam&terrestre latrans animal canis dicitur, A marina bestia,& caeleste sidus,quod antumnale poetae uocant,quod ineunte autumno moriatur,maturandis perscieiidisq; fruetibus.praeterea cynicae sedi e antistiistes Aristippus & Diogenes, aliorumin huius uitae sectatorum inges num eariis.Rursum alia uocabula serit diuersa quidem, unam tamen rem significantia ut sagitta,telum,spiculum. nam id quod arcus neruo ad scopum eiaculaistiir his omnibus nominibus dicitur. item uel palmula,uel remus, quo ad nauigationem pro uesis utuntur. Quoties enim aut nullis uentis aut aduersis impeditur nauigatio,in transtris considentes, quorum est hoc ossici & tanquam alas protendentes,ceu uolucrem nauem cogunt iter ficere.at illa subis limis uolitans percurrit maris,quam sulcat maria, & magna celeritate in stationes tutas allabitur. item lcipio, uirga, baculus: unius subie fili disserentia sunt nomina, uo uerberare, vacillates res Ius confirmare, innit aliis mulus modis uti liceti quae nequaquam ue bosius dicitii sunt, sed ut clarius peris nosceretur id de quo quaeritur.5lerum ut uinum, ita & temetum prisci voarabant quod nomen apud poetas saepe est obuium, ut haec quo* inter syis
nonyma de uno subiecto praedicata censeatur.uinum aloe temetum,& quae hinc derivantur, ut uoce non re discrepent,uini saturitas α temulentia: quae
ut in nimium usum significant,multis de causis bono uiro fiagiendu . Si
fi uino madebit temulentus erit etiam,nec grauius laedetrur temuletia quam
si uino simpliciter expletus sit. haec est una sententia de sapientis ebrietate. altera autem talis est. nostrae tempestatis homines,paucis exceptis nihil cu pristis habent simile sed & uerbis & saetis magnam prae se serunt discrepantia. Nam & stivionem sanum ualidum* ad morbum perniciosum reduxerusiquem exutum uiuida athleticach habitudine serme in nihilum redegerunt, pro solido neruo in praeter naturam facientes prauis humoribus tumida inflatum in inaniter,sed uiribus cassiam, ut cum maxime intenditur tum rumpatur facillime. a mones item seudio dignas,ipsas quo fecerunt e masculis ut ita loquar foemineas,& turpes ex honestis, ut perpauci reperiantur uel dieiis uel saetis antiquorum aemulatores. Quapropter illorum seculo poeotae historici ac reliqui musicae studiosi florebant,qui non aures deliniebat rhythmis oblectabant* sed quicquid in ricte ficierum luxatum fuerat excitabant item quicquid concinnum, adaptabant ad naturs uirtutis* orgia. Nostra ured aetas fert coquos & cupediarios,tinetores & unguetarios mauma curiositate semper nouum aliquem colorem,nouam e forma, aut odorori aut siporem comminiscentes in gratiam senium, ut imperatorem suu oppugnent intellectum. Sed uorsum ista commemoro ut ostendam etiamerum non in eodem nunc qiro olim usu esse. Nunc enim usin ad animi corporisin languorem potant abs p respiratione bibetes,& ultro pincernas urgentes, indignantes* illis cessantibus, dum caldam, quam uocant, frigeseaciunt:& deliramentum illud Homericum stilicet bibendi certamen conuia uis sitis repraesentant, in quo e regie conflictantur,auriculas, nares, manuuextremos digitos,& alias quascun* paries corporis sibi prsrodentes inutrire ,haec sunt,ut videmus,huius nouae,quae nunc introduti uiget, hilaricii Philo. o tis
167쪽
Dis rei gerendae tempus aegre cunctationem pateretur,tame ante omnia cus1 aban Gut uotis rite peracitis litarctur,pro lucro mora hanc reputantes. incosulta enim celeritas nocet cunctatio speratam assert utilitatem. scientes igiσtur,qudd uini usus magna cautela opus habeat, nec astatim nec semper adhibebat merum sed decenter Sc suo tempore. peractis enim uotis,& sacrificijs placato numine,poli Plirificationem corporum & animarum, aquis abluti S imbuti sacrarum legum cognitione, hilares & laeti ad remissiorem uim se uertebant saepe ne domum quidcm repetentes,sed in templis ubi sacra secerant permanentes,ut & sacrifici j memores,& locum reueriti, sacrosanciture uera celebrarent conuiuiu,nec uerbo nec fusto ullo peccantes. hoc more natam alui uocem μεθυειρ,quasi με- γ λ b, quia post sacra demum prisci indulgebant poculis.Talis usus meri cui magis,quam uiris sapientibus conueniat quibus nunc quow debetur ca,quae potationem praecedit sacrorum operatio.Nam nemo pene malus re uera sacrificat,etiamsi perenni sacrificio π Μ boum immolet quotidie. Napraecipua uidiima mens ipsa non est intespra. laesis ured non est ses aras attingere. haec est ratio secunda, qua potatiosnem a bono uiro non esse alienam ostenditur. tertia fit per diueriam etymos
logiam probabilis. sunt enim quidam qui putant huic rei non ideo tantum datum istud nomen quia soleat sequi post sacra sed ἀπὸ δι εἴλως id est a remissione animi.relaxatur autem iniipientium quidem ratio ad peccandu liocentius: recte sapietium uerd ad fruendum tranquillitate hilaritate p. sitem uir sapiens uino maceratus seipso suavior. proinde ne hoc quidem modo errabimus, si es potationem concedemus. huc accedit & illud, quod sapientiano est res dura & tetrica,deuincta cogitationibus tristibus,sed perpetua traquilli tate hilaris, plena gaudio laeticiaq;: unde saepe prorumpit in non insulsos lusus ac di steria coniunctos tame cum grauitate seria: quemadmodum in bene temperata lyra contraret soni in unam melodiam consonanti certe iuxta sacri Mosis opinionem sapientiae finis lusus 8c risus est non iste quo pueri ac insalites delectantur,sed quo homines cani,qui non tam consenuerunt tempore quam bonis consili j s. Non uides quod illum a nemine alio quam a seipse pricceptore scientiam in qua se exerceret edoetiim, no risibilem sed ipsum risum este dicit is est Isaac, qui risus interpretatur,quem conuenit Ius derc cum tolerantia, Rebecca Hebrsis nominata. diuinum autem lusum animo plebeio non est fas uidere soli regi licet, cum quo diu habitauit, etiamsi non omni aeuo sapientia. is appellatur Abimelech. qui prospiciens per senestram per apertum & luci serum mentis oculum Isaac uidit ludentem O Rebecca uxore sita. od enim aliud negocium sapiet decet, quam ludere, gaudere, hilarcscere cum honesta tolerantia. Vnde liquet Q temulentus erit
etiam, temulentia conserente ad bonos mores & incrente coniumstam utilitati relaxationem. uidetur enim merum ea quae cui P a natura indita sunt auxere ac intendere,seu bona seu contraria, quod & aliae res pleraeci; faciunt. Nam 8c pecunia bono uiro autor bonoru est,malo autem,ut quida ait, mastorum. rursum gloria insipientis inalicia reddit illustriorem, sicut iusti uimi
168쪽
tem nobilior .ita & mini insusum malas assectiones temperat,bonas bonigniores ac clementiores essicit,certe nemo est qin nesciat, quod cu e duoubus cotrariis alterum pleris conuenit, etiam alterum necessario coueniet..ut album & nigrum sunt inter se contraria: si album bonis malissim couenit, dc nigrum uti utrisin ex aequo conuertiet,non solis alteris. itidem brieisitas 5c ebrietas lunt contraria.sunt aute abrietatis participes,ut maiores do icensiboni mali ,. ita* utriso conuenit ebrietas, ergo inebriabitur etiam bonus uir absin ullo uirtutis detrimento,q, si tan* pro tribunali no solum aris 'tificiosis probationibus sed etiam inartificiosis quas uocant, utendu est, ex quibus una est quae per testes fit, multos laudatos adducemus medicorum
tilios 5c philo phoru,qui non uerbis modo, sed etiam scriptis attestantur
huic sententiae multos enim reliquerunt comentarios intitulatos de ebrietar in quibus tantum de uino disputant,non attingentes deliratione sed praetermittentes quicquid ad debacchationes insanas pertinet ita hora etiani consessione temuleritia est potatio largiori haurire autem uinum largius no ob erit sapienti cum tempus est. ergo nihil peccabimus si concedemus ei temulentiam. Quoniam auteni nenio sine aduersario certans uidior pronuisciatur, luddsi certebcum umbra pugnare uidebitur,necesse est etiam cotra riam opinion lim daendentium argumenta producere, ut iustum fiat iudiiscium ne altera pars indefensa damnetur, est autem primum Sc efficacissimu, quod latino secretum recte conamittit ebrio . ergo uir bonus no inebriatur.
sed praestiterit fortasse prius quam alia deinceps colligamus,ad singulas obiectiones respondere ne molesti simus prolixitate nimia.Cotradicet aliquis iuxta hanc rationem nec atra bile unquam laboraturum sapientem, nec dorimiturum,nec moriturum denio, cuicu autem nihil horum accidit,aut amina caret,aut numen habet,homo certe no est. & quod de ebrio dictum est, pari modo potest accommodari ad atra bili furentem,aut dormientem, aut mortuum . nam nulli horum secretum recte committitur,quod penes sapie. tem rei te deponiturinon furit igitur,nec dormit,nec moritur sapiens.
Vae ab aliis philosophis de temulentia die a sunt, ut
potuimus in praecedenti libro memorauimus: nunc consideremus quaenani sit maximi sapientissimi* legislatoris super ea re sententia saepe enim in sitis legibus uini Sc producetis id plantae uitis meminiti eius potum at is permittit,aliis nequaquam: imo hisdem aliquando concedit,aliquando non.hi sunt qui maii gnum uolunt uouerunt, quibus iam indicitin uini usus iam interdicitur,sacerdotibus sacra tradiantibus. qui autem uino utuntur in iumeri sulit,& in his pleriss ob virtutem ab ipso propheta laudati.ue' Philo. o a iiiiii
169쪽
PHIGONIS IUDAEI L l a se sorum prius quam de his incipiamus dicere,quaedam ad argumentu hoc spe retantia diligentius consideranda sunt opinor ante omnia quial Moses non
unam rem, sed plures per merum significat delirationem dementiam stuporem oin niuin sensuum, auiditatem insatiabilem non probandam securitat &insipientiam quae caetera huiusmodi comple itur, tum ea quae in his Onanibus extat nuditatem,inquam ebrium Noe deuolutu narrat hos autem uini esse stus dicit esse. Sed innumeri sunt, qui ne gustato quide mero sobrios se putantes implicantur limiliter quos uidere licet alios desipere delirare imalios prorsris captos sensibus alios nunquam expleri sitietes semper ea quae non possunt astequi, eo quod destituantur scientia. alios contragaudentes& hilares alios re ucra nudatos.intcr hec omnia delirationis caula est noxia ruditas non inscitia sed scientiae fastidium stuporis insidiatrix caeca ignoratia: insatiabilitatis molestissima omnium assectionum concupiscentia: sicut Iaetitiae causa eii usus uirtutis simul ac possessio .at nuditatis non una, ignos ratia contrariorum, prauitas morum & rusticitas, ueritas quae secatis rebus detrahit teistoria discernens & separans a uirtute quicquid uitiosum est lipe enim duo nec vestiri simul possunt nec reui.sed si quis reiecerit alterutrum, necessario contrarium eius totum exhauriet. sicut enim uoluptatena & moalestiam natura inici se contrarias pugnantes let,ut est in lictere sabula, in unu deus coaptans fastigium, utrius in sensum nobis iton eodem sed diuerta teis pore indidit, hac lege ut alteri decedenti succederet altera: ad eundem mos dum ab eadem radice, uidelicet intellecti duae stirpes exortae sunt, uirtus atque uitium, nunquam nec germinantes nec seu stum serentes eodem tempore. quoties enim arcscenti alteri solia defluunt, contraria germinare uirereci incipit, ut credibile sit utramcn alterius selicitate offensam contrahere se:qua ob causam ualde naturae consentaneam Iacob exitum, introitum Eseu legi, mus dicente scriptura: Et fictum cst quando exivit lacob, uenit Esaul ter cius. Quantisper enim inambulat in anima prudentia, exic inatur amicus insipientiae.sed quam primum illa migrat,alter reuertitur gaudens obdiscessum inlinicae insensissimae,propter quam exulauerat. Hactenus satis prs fati iam singula quae proposuimus confirmabimus, & a primo auspicabimur. Ruditatem delirandi peccandio causam esse diximus, sicut evulgo inon umeros prae mero delirare. nam ruditas peccatorum animae, si uera laten, da sunt,caput est,a qua tanquam a sonte pro manant actiones omnes huius uitae, nullum omnino praebentes liquorem salubrem ac potabilem, sed sal suginosum, qui morbum atq; perniciem gustantibus aflcrat. Quapropter Iegislator noster in nullos aeque saeuit ac in educatos perperam, ues hoc aroguineiaro. qui sunt quos non tam studium quam natura consociat, sue inister homines, sue inter animantes caeteras nemo etiam insanus alios quatriparentes dixerit. hoc enim natura docet absq; praeceptore, ut nati curae sint genitoribus, ipsorum saluti diuturnitatio prospicientibus. hos tamen naaturales protectores in hostium traducit ordinem, patrem matrem accusastores e patronis seciens ut qui soli servare debuerat, perdant etiam. Si quis, inquit habuerit filium contumacem & proteruum, qui non audierit uocem patris ac matris, dc coercitus obedire contempserit; apprehenderit eum p
170쪽
is iter &mater eius ducetin ad senatum ciuitatis illius,&ad portam iudi :di, cent , ad uiros ciuitatis suae: Filius iste noster proteruus & c5tumax est,monita nostra audire contemnit, conuiuiis uacat & copotationibus: Sc obruet eum lapidibus populus,& auferetis hunc malu de medio uestri. Ergo quas
tuor crimina hic obiiciuntur,contumacia, protervitas, prosusio in conuiuia, & temulenti grauissimum uod ultimum,natum ὸ primo,uidelicet contuomacia at ita per gradus auctum: nam anima cum primum coepit rectorem. contemnere,per protervitatem contentione min ad extremum terminu peruenit temulentiam dementiae causam &desipientiae . sed praestat in singulacrimina ordine inquirere.Omnium contasione constat bonum esse parere inmiti,atin etiam utile:sicut contra non parere, turpe simul ac inutile. iam si accedat protervita malum fit longe grauissimum.inobediens enim minus malus est quisi contentiosus:quia prior tantum iussa negligit, posterior data opera nititur in contrarium .age inspiciamus rem attentius. Fac legein ius bere ut habeatur honor parentibus.qui non sonorat,est cotumax: qui prosbro inicit contentiosus. rursum quia seruare patriam iustum est qui hoc fascere grauatur,contumayc qui eam prodere conatur,proteruus dicendus est. item qui debitam gratiam rependere iussiis tergiue satur, facit cotumaciter. qui aut insit per damnum dat pervicaciter elatus peccatu admittit immedicabile praeterea qui sacrificia & alia ossicia pietatis negligit,inobediens est prς
ceptis quae lex super his rebus praecepi Cproteruus aut in contrarium ad ini etate declinat neetans esse numen:qualis est ille qui dicit: Quis est cui obediemus &rursum Non nouidiam . prioribus uerbis negatur esse ullum numen posteriora aiunt,etiamsi quod sit,ignotum tamen esse:quib. uerbis prouidentia tolliturinam si prouideret rcbus uti. nosceretur. quod aut de cololatione in conuiuia dicitur,si intelligatur de participatione prudeliae rei prgstantissima est utile ac laudabile:sin de imprudentiae deterrim Ainutile ac uituperabile. In rem optimam lige fiunt symbola,desiderium uirtutis honestorum aemulatio,meditationes cottinuae,exercitia laboriosa, indefessi labores. in contrariam uero haec remissio negligentia,deliciae luxus, lascivia. Vides mus certe istos qui quotidie descendunt in certamen temuletiae,& hoc agulselum ut uini plurimu in uentrem ingerant, symbola conferre tanqua in ali/quid utile,mulctari tamen rebus omnibus, pecun is,corpore,anima. na liuoius nodi collationibus & rem familiarem minuunt,& corporis uires per delicatum uictum sangui at* molliunt,& animas hiberni torrctis in morem immodicis deliciis inundatas demergut in baratru. eodem modo qui collastiones iaciunt ad tollenda eruditione praecipuam sui partem intelligentiam Leduhresecantes ab ea restitutares prudentia temperantiao,& sortitudineatin iustitia. Proinde uidetur non temere lex hic uti uocabulo coposito συμμ' - ,sed admodum significant quia qui contra uirtutem suos conastus quasi quaedam symbola conserunt sauciant disiccant, concidunt usque ad extremam perniciem animas audiendi atque discendi auidas. Abraham uidem redire dicitur a concisione Chologomodor& regum cum eo se seratoriun: ediuerso Amalec meditatoris illius extremum agmen c5cidere: tur cynaniraeordineansista sunt enim quae contraria,& perpetuo sibi irii Philo. o a uiceni