장음표시 사용
251쪽
de quo uerissime dici potest,inudum in mundo iactu esse ab opifice,&diis uina eius ornamenta caelestes illae imagines. Et quis indem sensus laetabit se tam longe progressum esse Sed praestat opinor, reli istis ad sua praesepia
cognatis nobis pecudibus cocupiscentias suas saginatibus, examinare uirtutem rationis participe, cui continuit persedium , curriculum assignatuest in isto uicino terris aere: quado procellae uentorii, & murmura tonitru iam per traditam longu cient magnos molestosin sti epitus: oculi uero a terra uno mometo evadunt ad caelum,mundi , fines ortum atin occasiam, septentriones & meridiem collustrantes, ad contemplatione eorum qus uidentur,mentem attrahunt. At illa tali motu attonita non conquiescit, cum sit perpetuo mobilis & semper uigilans: acceptat a uisu occasione cotemplandi res intelligibiles amplius considerat: num ea quae cernuntur,sint ingenita,an generationis habuerint initiu: infinita sint an finita: unus nemu dus an plures utrum quatuor sint elemeta rerum omniti, an caelum & lughoc cotinentur eximia quanda naturii habeant. Quod si faetiis est naudus,
quo factus sit, quis eius opifex, quam expoliuerit materia, in que usum, quid nunc agat,qualem uitam uiuat,& quicquid aliud curiosa mens co istando solet quaerere.Haec enim & similia exercet philosophos. unde fatis constat sapientiam & philosophia nu aliud in nobis habuisse initiu quam
ex uisu sensuum omniu principe, quem solis ex corporea regione seruauit deus,deletis quatuomquὀd hi seruiuerint carni eius* assectibus: ille uero elata ceruice quaesiverit sibi delicias meliores corportis ex contemptat Mne mundi 5c rerum in eo comprehensarum . ita p pereunte hac sensuu ceu pentapoli solum uisum honoris causa creptum, quod n5 tatum uolutetur circa mortalia ut reliqui, sed expatietur etia in naturas incorruptibiles uissendi gratia.ideo recte hanc ciuitate paruam & non partiam uoc1t oracusta,quod de uisu intelligitur.Est enim parua, utpote nostri pars exigua.magna uero, quia res magnas cocupiscit, cstum uniuersum ac mundu specta idi auida. Hactenus de illa celebrata uisione, relata ν cumulate hospitii gratia quam diligeter potuimus, diximus:superest quiddam haudquaquam silendum, quod mihi uidetur inter omnes narrationes pene maximum . iadicetur copendio.Nascitur illi sapienti ex uxore filius legitimus, dilectus.
unicus,clegulissimo corpore,animo optimo.iam enim maturioris aetatis dabat specime,ut a parente non tam ob naturalem assectum,quam ob probatos mores uel cincter diligeretur.Huic repente oraculii insperatum redditur, ut mactaret filium in quodam editissimo tumulo, qui triu dierum itiri ere aberat. Ille quavis maiore quam dici potest, teneretur filii desiderio. nec colorem mutauit, nec animum flexit,sed constantissime perstitit in eadem sententia:quippe qui amore dei subactus, sortiter uincebat omnes cognationis assectus,& omnia nomina:& cu nemine domesticoru csimunia Cato oraculo duos ἡ tam numerose famulicio natu maximos, sibi* fidissimos assumpsit, quasi sacra ex more ficturus, atin ita quartus prosechis est
cum filio. cum in locum destinatu procul cospexis Iet tan* e becula famulis ibi manere iussis igne simul at* ligna sereda dedit filio,aequu cesens,iit ipsi uictima deportaret res quas postulabat sacrificium, leuiuima sarcina.
252쪽
Nihil enim est pietate gnavius. nihil magis industrium. ibi pari gradu, usnoq; cdsensia celeriter peractio qua proximum erat itinere, cuius finis erat salictitas, ad montem oraculo indicatum perueniunt. pater lapides congerit ut aram extruatitum filius uidens caetera parata sacrificio, nullum uero animal, versus ad patrem, Ecce ignis, inquit, & ligna pater. sed ubi uidit,ina Hic alius arcani consili j sibi conscius, ostusa menti caligine ad haec uerba turbatus &lachrymans aperuisset propositum, asse stum continere n5 ualens. At ille nihil mutatus uel corpore uel animo,con inti uultu, ratio. ne constantiore ad interrogatione respondet. Fili, inquit, Deus sibi prouidebit de ui istima, & si nihil praesto sit, quod te sortasse facit anxium. Sed
Deo possibilia sunt omnia, etiam quae non possunt expediri ab hominiabus. Et cum didio celeriter correptum filium arae imponit simul strictum librat gladium. Tum Deus ex aere increpans, facinus impedit, iubens inaiuriam abstinere a puero,& bis patrem inclamans nomine ut auersus & retractus caedem omitteret. At ita puer seruatus est, deo remunerante piestatem,& certante cum amico mutuis ossiciis. Facinus tamen hoc quamuis cistessitu caruit nihilominus pro integro absolutocp, non modo in sacris res
sertur uoluminibus, sed & in lectorum insculptum est mentibus. Vertam maliciosis caluitiatoribus nostia danare potius quam laudare solitis hoc imperatum no uidebitur tam magnum & mirificum quam nobis uideturi Aiunt enim & alios multos suis affectibus deuinctos, & amantes liberos rum immolados exhibuisse filios,uel pro incolumitate patriae, uel ut auerterent bella, siccitates inundationes pestilentias.alios item domesties qua tumuis falsae religionis gratia.Graecorum certe clarissimos, non selum priuatos ciues,sed oc reges non magna ratione ex se natorum habita, his mas ctatis maximas deleuisse hostium copias primo impetu,sbciorum uero seruasse maximos exercitus. Barbaras quo in gentes permultas aetates Iliasa se mactatis filijs, cuius sceleris etiam sacrosanctu Mosem meminisse, dum accusans eos ut pollutos ait, Filios & filias dius suis adolent. Indorum quoque gymnosopbistas & hodie sub initium senectutis morbi longi &incurabilis prius quam inualescat,accenso rogo, scipsos exurere, quamuis possent ad lepus fortasse diuturnu resistere. lind 8c mulierculas eorum deiunactis maritis in rogos earu cu gaudio se mittere, atque ita uiuas concremari cum adamatis cadaueribus. Ularum,inquiui, merito mireris audacia, quae mortem contemnunt tantopere, ut ad eam tanqua ad immortalitatem cursu contendant. Istram uero laudare quorsum attinet quasi nouum aliquod
facinus aggressum, quod n5 sonet rando auditum est, de priuatis ciuibus, de regibus de integris gentibus. Ad hanc invidorum insectationem sic respondeo Qui liberos mactant,partim ex more id faciunt, ut fertur de nonnullis barbaris, partim qui magna mala & aduersus humanam opem contumacia a suis ciuitatibus aliter arcere nequeui. Ex his quidam inuiti suos exhibent, coacti a potentioribus. Alta compulsi metu hominu alij cupidione gloriae famae , in praesens gloriae funae uero ad posteros. Ergo qui ex
more mactant nihil magnum uidentur sacere. Nam inueterata conuietus
do plerunque tantum potest, quantum natura, ita ut grauissima quaeque Philo x 3 redo
253쪽
pu LONIs IvDAEi LiBER reddat toleratu facillia omni terrore semoto. Qui uero cedunt timori, Lusdem nullam merentur.Laudantur enim iacta uoluntaria, inuoluntaria res
feruntur ad necessitatem rerum aut casuli aut temporii. Quod si quis amore gloriae uel filium prodit uel filiam, uituperio magis quam laude dignus est, morte charissimoru parans sibi honorem, quem etiamsi antea habuisa set pro incolumitate filiorum abiicere debuerat. Proinde considerandum' est an ille aliqua modo di ista necessitate coaetus sit mactare filium, uel more, uel honore, uel timore. Mos certe immoladi liberos, nec Babylone, nec in Me potamia,nec a Chaldsis receptus cst , apud quos educatus magna Mitae partein cum eis exegit ne quis putet prae assuetudine leuiorem uitam mali eius imaginatione . Sed neo metus ullus imminebat ab hominibus, ne* oraculi iussum quisquam norat alius. Nulla publica premebat calamitas cui morte probatissimi fili j remediu quaereret. At laudis apud uulgum parandae cupidine ad hoc facinus cocitatus est. At quae laus captabatur insolitudine ubi nemo erat applausurus, data opcra longe a tergo relictis estiam duobus famulis ne se cora testibus ostentare uideretur Quapropter
obturato infreni ore moderentur accusatores suam inuidiam, nec lacerent
honesta uita defunctos quos potius praedicare deberet cum aliqs. Siquide apud omnes qui recte sapiunt, nihil honcstius habetur nihil optabilius,*deo parere, quod hic in primis studuit ita ut nullum unqua mandatum negligeret, quantuuis resertu molestiis &ignomin is, at* etia laboribus ac doloribus. Quamobrem & id quod oraculo iussus est de filio fortiter constater , pertulit. Deinde cum nulla c6suetudo es let in ea regione, sicut fortasse apud quosda, immoladi liberos, ipse primus autor futurus erat noui& inusitati exempli quod mihi uidetur nemo laturus suisse, etiamsi serreuaut adamantinum haberet animii. Cum natura enim,ut quidam ait,puynare est dissicile. pater erat factus unici huius legitimi fili j, que mox singustari
amore prosequebatur, supra modu uulgaris beneuolesiae, im d etiam fama celebratae aderat & aliud uehemens amoris incitam cium,qudd in senecta es puer natus secrat. Nam sero natos impotentius parentes adamant, uel quia diu dcsideratos,uel quia nullam prolem sperat postea, natura iam es forta quippe quae extremit attigit te insi. Siquidem E numerosa soboletinum quempiam offerre deo tan* liberorum primitias, nihil mirandum
fuerit cum praesto sit c superstitibus haud mediocre solatili, Sc doloris oti
mactatum cocepti remediu.Cum uero unicus dilectus offertur,r est ser, mone nullo explicabilis, nullum respectum habens co suetudinis domesticae, sed tota prona ad pietatis ossicium, eximia sane, & uix cuicin alteri tenotata Nam alii tametsi pro salute patriarum aut cxercituum c6cedunt suos mactandos, tamen aut domi manent interea, aut procul absistunt ab altaribus: aut si contingat eos sacris in teresse, auertunt oculos ne spectare qui dem sustinetes uel alienum necis ministeriit. Hic uero tanU facerdos, ipse Pater amatissimus aggreditur mactationem egregi j fili j, qu cm fortassis estiam sacrifico ritu membratim concisurus erat adolendum altaris ignibus. adeo cauerat ne pietate erga filium distraherctur a pietate deo debita,& totum quatus erat animu sanctitati deuouerat, parum curans cognatum san. guinem.
254쪽
guinenti.Quid hora quae diximus cum caeteris c5mune est quid non exisnuum, quod nulla possit aequari facundia' ut merito quod uis ingeniti iactinatum nec inuidum obstupefaciat immenta pietatis miraculo uel uno ex multis,nedum cosertis omnibus. satis enim est uel unius cuiuslibet reputatio ad exprimenda paruam quandam imagine ingentis animi, i uis nutolum sapietis opus est exiguu. Vcru no intra uerba textus aperta cosistuntqus modo diximus:mihi certe uidentur natura quandam obscuriore sub-
indicare, quam agnoscunt quotquot intelligibilibus magis desectatur Osensibilibus et passint ea cernere. est aute talis. qui adducitur pro ui ebina, Chaldaice Isaac Latine ri s uocatur. qui risus no intelligitur nunc pro petulanti uultus habitu sed pro metis bene assedis gaudio.hanc laeticia uir sapiens merito sacrificare deo dicitur per istam figura docens, ludd gaudiui si deo sit propriu. na humanu genus moerori timori est obnoxiis,prospter mala uel praesentia uel imminentia, ut uel hora poeni teat, uel illa metu terreant ac c5cutiant. diuina uero natura expers est moeroris,timoris, passsonu omnisi, felicitatis beatitatis* persestae sola particeps. hac conses.sione quicun* uereco fitctur,ei deus cum sit bonus Sc amator hominu aslienus ab inuidia, coueniens munus reponit quantu homo potest capere, tantu n5 tali alloquens eum oraculo Gaudiu ac laeticia no elue cuiusq; prgier me omni u patre, propria posIessione ibo, qua in ipsa dignis non inuis rico. Quis aut dignus esse potest,nisi qui me mea. uolutate sequi tuae huccin minimu doloris,minimii timoris obucniet, modo incedat per uia qusasseetibus ac uitiis inaccessa pre uirtutes his cotrarias teriturino est tamen cur aliquis putet mera&nullo doloremixta laeticia caelitu n terra descedere,sed teperata est ex utro , ita uide meliore plus admixtu sit: sicut lux in celo sincera semper est & pura a tenebris, in sublunari autem aere miscetur caligine.& hoc est opinor cur & antea uirtutis cognomen habens Sarra, cum risiiset, roganti risus causem, se risisse negauit, uerita ne sorte gaus diu quod nulli creaturs couenit, solius dei re usurpasse uideretur.Quapropter confirmans eam diuinum eloquiu ait: Ne timeas:risisti uere & partia ceps es laeticic. no permisiton pater humanu genus exauitari tristici js,doloribus & molestiis insanabilibus, sed admiscuit eis etia de meliore naturationi hil aequii censens serena interdu ac tranquilla esse anima: prscipue uero sapiciatu maiore uitae parte gaudere laetarim mundi huius conleplationibus uoluit. Hactenus de pietate huius uiri pauca e multis dicta sint, nucscrumda est esus eua erga homines dexteritas. ad eande enim natura persianet pietas & humanitas:& utrum in uno spectari solet canctitas erga de erga homines iustitia. Longum esset narrare tacta eius omnia. Nos consteti duobus uel tribus erimus Cum auro argentoq; & numerosis pecudugre bus diues esset aded,ut cum ditissimo quo Q indigena c5serri possieto pigus & beatior esset Φ pro inquilini conditione. nunqua tamen accusatus est ab his, quom utebatur lio itio, sed cum quibustu nin negotiu hainibuit ab his perpetua laude reportauit. Quod si quado,ut fit per occasione tantilici j comitatuscp suboriebatur contentionis nonihil, mox eam sopire conabatur, quippe qui praegrauitate moru nihil turbulentu, seditiosum,
255쪽
litigiosumin admittebat in suam animam. Nec miradum si erga alienos talis erat, qui potuissent icto inter se foedere uim maiore ui repellere, quado etiam erga genere coniunctos, sed uoluntate disiunctos desertos & los, multo inferiores quod ad opes attinet modestus erat, ultro cedes qui plus iuris usurpare sibi potuerat habebat enim fratris filium, cum quo patriam reliquerat,non satis firmum amicum sed nutantem &suspeelae fidei: a quo interdum salutabatur familiaribus blandit is, interdu cotemnebatur stres nue,propter ipsius iuuenis morum inaequalitatem. Quapropter etiam serui huius contentiosi erant ac morosi,quod castigatorem non haberet,praesertim pastores longius semoti a suo domino. seruitutis immemores prae licentia semper rixabantur cum sapientis nostri magistris pecorinplearunm cedetibus propter sui heri mansuetudine: qua modestia sic auxeruein lentiam & impudentem audaciam aduersariorum, ut accensis mutuis odijs necesse habuerint qui laedebantur iniuriam armis repellere. itain graui rixa coorta uir bonus postquam partes c5citatas cognouit, sciens suos
praeualere numero ac uiribus,non permisit rem ad manus deuenire ne fratris filium cladem suoru aegre laturum contristaret: sed in mediu progresisus paciscis uerbis finiuit controuersiam non in praesens tantum sed & in postem. Scies em discordes fore si cohabitare & una degere pergeret, nec un* lites ac rixas inter eos de re ad tollendas ham occasiolies admonendum exoradumw duxit secium,ut posthac seorsum habitaret, accersito fratris filio liberam optione ei proposuit agri melioris pollicitus se libeno ter acceptum partem,quam ille secerit reliqua.pacem enim sibi quovis luis cro chariore essse. & quis alius potentior infirmiori concessisset uel miniamum de iure suoc quis uinci mallet Quincere,& uti sua potentia solus hie non in uiribus aut opibus summam felicitatis collocabat,ss' in tranquilla uita,& quantu in ipso erat quieta, alip ita existimationem sibi parauit mitificam. His in laudem hominis dieiis non alienu a nostro proposito suerit, a simplici uerborum contexu ad latentem in eis sensum transire quaerendi ratia. Va sunt modi negotiorum,sicut diuesis horum occasiones.Nos
uos modos seligemus, alterum seniorem, iuniorem alterum. Senior est, qui principalem naturae partem honoratiiuniosiqui res subditas,& in exatremis reputandas. Principales enim&seniores lunt, prudentia, tempesrantia,tulticia, sortitudo,&quicquid ad uirtutem attinet, aut ad uirtutis actiones. Iuniores autem, diuitiae, honores, gloria, nobilitas, non illa uesra, sed quam uulgus nominat, &quaecu*praeterea tertium post anima res at corporis ordinem tenent, extremum omnium. Vter* modus seu mos, habet tanquam quosdam greges armenta*.iste qui externa amat,aurus argentum,&reliquu apparatum diuitiarum: item arma, remes,
chinas, equestres pedestres nauales. copias, principatus praesidia, per quae confirmatur potetia. At ille honestatis amator singularum uirtutum Placita,& sapientum contemplationes. Vtrisque gregibus praepositi sunt quidam magistri sicut pastores pecoribus, ternis quide auari, ambitiosi, praefectitrarum cupidi, & quicunque gaudent cum potestate praeesse multitudini.At anims bonis studiosi uirtutis ac honestatis, qui non adul
256쪽
terina germanis,sed germana bona adulterinis praeserunt. Inter hos natu iralis quaedam intercedit contentio,non discem entes quae sua sunt, sed dio gladiantes de pertinentissimo ad uitam negotio.Hoc aute est ueroru bo. norum iudicium. Anima igitur quadiu oppugnabatur huiusmodi seditionibus,nondum purificata in totu, sed adhuc aiseetionibus 8c morbis praeualentibus inferior perturbabaturiex quo aut coepit potetior fieri, dc munitiones aduersariorii expugnare maioribus uiribus,assumptis alis animosior facis,morem externas materias mirantem in seipsa intersepit, S tan*hominem cum alloquens negat ei possibile societatem ac consuetudinem habere cum uirtutis amatore & sapientiae. Abi 8c trasser longe alio domiticilium,cum nihil commune habeas, nec Irussis habere. Quicquid enim tu dextrum putas,ille sinistrum existimat:ediuerso quicquid tibi sinistru, illi' dextrum uidetur. Nec tantum pacificus 3c aequitatis cultor fuit hic uir bonus sed fortis etiam ac bellicosus:non quod bellum appeteret,a rixis alie inissimus: sed ut certam pacem sibi pararet in posteru, qua turbabat aduersarii.argumento sunt ipsius preclara iacinora. Orientalem tradiu quatuor magni reges possidebant, quibus parebant orientis gentes quotquot Euphratem accolunt. hae omnes in officio manebant,& imperata regu lacteabant pendedo sine omni causatione tributum annuu. sola Sodomitarum ditio,prius* conflagraret,coepit pacem turbare, defeetionem dudum meditas.Cum enim esset sortunatissima tenebatur a quin y regibus,qui ciuiritates ayroso inter se diuiseran amplos admodii 8c frugum arbustorii feracissimos.nam Sodomitici agri non magna portio,fertilitate cum alio arum latifundiis certare poterata deo coplures principes amatores habuit miratos eius pulchritudinem. hi temporibus superiorib. per exactores tributoru optimates sitos pendere soliti debitam pecunia prouinciae rectooribus, metu simul & reuerentia: ubi bonis satiati sunt, ut solet e saturitate nasci petulantia, sumpto maiore quam pro uiribus animo,prim3 excus ei runt iugum, deinde more nequa seruom, in dominos coorti sunt,sreti seaditione ac robore.at illi suae nobilitatis memores,ssipati ualida manu, conlcmptim eos aggressi sunt,quasi cocti stu primo profligaturi.ac mox collatis signis alios coegerunt tema uertere, alios in ipsa fuga caedentes magn1 stragem ediderut:abdue am* ingente captiuoru turbam cum caetera prς da inter se diuiseruntan his erat etia illius sapientis nepos,qui iamdudu ad unam pentapolis ciuitatem migrauerat. quod ubi quida fuga seruatus insdicauit,ille grauiter ferens non se c5tinuit moestus & uiuentem magis luis
gens Q si audisset mortui Norat enim uitae fine sicut ex ipta liquet nomiti Gabrumpere omnia,praesertim mala,qus innumera uiuentibus uel inuistis obrepunt. cum p pararet se ad eripiendu fiatris filiu carebat sociis hosmo inquilinus Sc hospes,nemine audente fortissimas tot regum copias uictoria reccii feroces lacessere. inuenit tamen nouum genus auxilii. expeditur enim aliquando in rebus dubiis consili praesertim in causa humanitatis Sc iusti cis .colle stis enim seruis uemaculis,emptichs uero domi manem re iussis,quom timebat transfugium, ex familiaribus confecit aliquot cen
turias, at*ita hoste inuasit tribus agminibvsmon his stetus qui multum cedebant
257쪽
cedebat regibus numero,sed deo propugnatore proteistorei iusticiar. itaque magna contentione Properauit nuncb remittens celeritate,donec potitus occasione noehu superuenit hostibus iam sumpta coena ad soinnus e coponentibus in quos irruens alios trucidauit in cubilibus alios resistere conatos si idit fugauit*.ato ita omnes deuicit, non tam armoru apparatu Q sortitudine animi.Nec prius reuertit quam hostilibus regu copiis det tis,reduxit fratris filixi, adeptus egregiam ut istoria auctu scp ingenti equorum.iumentoru numero, praedaw opulentissima. eum redeunte cdspiscatus ille magnus pontifex dei maximi, reducentein suos omnes ad undincolumes & uictores, attonitus tanti facinoris magnitudine, & id quod uerum erat cogitans,P sentem eis opem diuinam adfuissse, manus ad caelum tendens fausta illi precatus est: mactatis* uictimis,splendidit epulum sochs omnibus dedit gratulabundus nec minus istus quam uictoria proopria.nec enim aliena fuit,si rem uere sim es. amicoru em esse omnia coma
munia, prouerbio credimus, prssertim bonoru uirorum,quib. nihil magis cordi est,* ut deo placeant. Haec sun t quae in sacra scriptura legimus. caristerum qui possiant res nudas corporibus exuras cernere, animo magis uis Dentes Φ corpore, dicci ex illis noue regibus quatuor esse nostrarii quatuor asseditionu potetias,uoluptatis,cocupiscetiae,timoris,doloris. quin reliquos esse sensus totide,uisum,auditu, gustu, odoratu,ractu.regnat cin
uodamodo in nobis & potestate exercent, sed no similiter. nam quin ubiecti sunt illis quatuor, quibus ueetigal pendunt ac tributu necessariua natura impositum. his enim quae videmus, audimus,olfacimus, gustamus,tangimus,dolores, uoluptates timores,co cupiscentiae nascutu cum
nullus atmectus per se subsistere ualeat, ni sensus materia suggerant. in hisem consistunt uires illoru, in figuris & coloribus, in eloqu's, in saporib. ac uaporibus, in subiectis tactui duris uel mollibus calidis uel frigidis,as peris uel leuibus . na haec omnia sensus exhibet affectibus. quς tributa qua diu penduntur,salua manent inter hos reges foedera.alioquin sublata perisione mox bellum exoritur & defectio. ici tum accidit maxim quando senectus odiosa superuenit, & assectibus no senescentibus, aut etia propter
inueterata consuetudine inualescentibus,uisus hebetatur, aures aegre avodiunt, reliqui etiam sensus seipsis deteriores fusti non aeque, ut antea potalent iudicio nec ualent debitu reddere. Non mim igitur si exhausti modis omnibus & iam ante desecti uiribus, sacile ab infestis assectibus subueristuntur. Illud uero ualde naturae consentaneum est, quod dicitur, duos equino regibus incidisse in puteos,reliquos tres sirga seruatos. Tactus em&gumis penetrat intima corporis, quae sua sunt committentes dispensanda uisceribus. Oculi autem, aures & odoratus,plerun* soris obambulat.&sic emigiunt serruitute corporis.Haec uir bonus ex insidiis obseritas ubi indet qui modo foederati fuerant intestino malo laborare, turbata pace et exorto inter noue regna bello, quatuor cotra quin de imperio certanti bus,repente occasione arripiens eos aggreditur, studens populari admi
nistrationi, quae est optima reipublicae ipecies, ut sublatis tyranidib. & dynamis ex animabus & sis uigeat pro iniquitate ac iniusticiaeest aute quoa
258쪽
dicimus no si metuu sabulosum, sed res uerisiima quam in nobis ipsis reperimur. nam saepe sensus cum asse stibus concordes ministiant eis sensibilia, saepe interueniente dissidio nolunt debitu reddere,aut no sunt luenado tione cohibcte: que si quado arma sua corripit,scilicet uirtutes & haru placita, his subnixa uincit egregie.nesas enim est corruptibilia in eadecum incorruptibilibus sede considere atqui noue illi poteritatus quatuor allecituu Sc quinin sensuum, tum corruptibiles sunt,tum corruptionis auratores. at ratio sacra & uere diuina quae locu habet in denario perseeto nua mero, in certam cia descendes,&diuino adiuta praesidio, dictos potentastus uincit egregie. Aliquato post moritur ei c oniux dilectissima εc optiam editis pluribus caritatis erga maritu ex eptis: quae residia sua cognatione, peregrinati dis comes indiuidua, cotinuos errores alios super alios,sames, egenates, expeditiones una cu eo Pertuleratina ubio adsuerat in o omni loco fortuna , uere consors uitae ac negotiorum ad uidissi pertinenatium, prosperae aduerss , fortunae ex aequo Particeps. Nec enim ut qusadam arietininas fugiebat seruans seseliciori tempori, sed utran in seriem,
sicut uxore decet,subibat alacriter.cuius mulieris cum possim multas laudes memorare, una n5 silebo,ut sit caeterarum manifestam specimen.cum enim prole careret,quippe sterili uerita ne tam chara deo domus ideo desertarieret, sic maritum allocuta est Iamdudu una uiuimus in charitate mutua. sed quae praecipu a coniugi j nostri causa sesqpropter quam natura uiarum copulavit mulieri desunt nobis liberi. imd ne in postem quide spes
ulla est reliqua propter state mea iam vergente. non est aequu ut te quo tangant meae sterilitatis incommoda: licet tibi salua nostra charitate pati seri. absit mim a me zelotypia quando a te abest bruta concupiscentia,necessitati naturae satis iacturo. Quaobre no distera noua nupta ornare,quae
quod mihi deest, suppleat. Quod si res pro uoto successerit tui natiui liberi mei adoptiui eruti& ut absit omnis zelotypiae suspicio me si libet,due simula corpore serua, sed inpenio liberali ac generose scemina, iamdudumihi experiam examinatam , ex quo primum siles meas intrauit, genere
quidem AEgyptiam, sed Hebraea religione. Est nobis ampla pos Ieseio, &opes maiores quam pro praesenti sorte: iam enim ne locupletissimis quiodori indigenis cedimus. & adhuc haerede caremus, quamuis parare hunc liceat, modo monitis meis pareas.Ille miratus uxoris crestentem us* charitatem,& de tempore futuro curam ac prouidentiam, ducit causa liberoorum cana quam ipsa commendauera ut serunt qui se aiunt certiora prodere usurus eius conditione, donec mulier grauida fieret. Quod ubi non ita
multo post c5tigit, aiunt abstinuisse ab eius complexibus uel propter inooatam tibi continentiam, uel propter honorem quem uxori habebat mustia lanidia is mox e semula nascitur filius, & aliquanto post alius legitimus nihil tale iam sperantibus, honestatem ac uirtutem eorum benignissimo Deo remunerante,& munus omni spe maius, ultro largiente. Hoc speci men de muliere illa sussiciat. At sapientis illius uiri plures laudes sunt quas rum aliquot paulo ante memoraui Nunc dicam & de uxoris obit quod silenAtim non uidetur. amissa enim tali uitae socia, qualem superius osten dimu
259쪽
dimus, &qualem scriptura depingit, dolori contra se insurgenti, &ani.
mam petenti, tanquam inuict usamleta non succubuit, recolligens se,&confirmas rationis robur, a natura oppositae assectionibus:cuius consiliis pcr totam uitam usus,tunc quo F paruit e regie, ut bene utilitercp monentibus. Erant autem haec, ne se plus equo ami tiret, quasi noua calamitate perculsus, nec tamen quasi nihil molestii passus omnem dolorem pelleret, sed per mediam inter extrema uiam incedes, casum huc moderate ferre conaretur,permittedo naturae seu ius in exigendo debito,& quod acciderat patiendo arq uanimiter.id testantur sacra uolumina,quae nefas est salsitatis arguimbi narratur eum modicis lacrymis prosiisis,celeriter se subduxisse a cadauere:quippe qui prolixiorem ludium alienu putabat a sapientia,a qua didicerat mortem existimare no extinctionem anims, sed separatione dis, iunctionem* a corpore, illa redeunte retro unde uenerat. uenerat autem a deo sicut in opificio mundi declaratu est. Queadmodii autem nemo nisnus aegre fert a se reposci debitu aut depositum, eo de modo natura quod suum est repetete,non arbitrabatur indigne serendii,sed necessitati cosen, tiendum.ubi uero illius regionis optimates couenerunt ad eum os scit gratia,cum nihil uiderent eoru quae apud ipsos ex more fieri solebat in funere luetuw,no complorationes, no lamenta, no planctu uiroru ac mulierum, sed tota familia sobrie moderate. moerete, demirati sunt no mediocriter, sicut ante tota uiri uita miraculo eis silerat mox. attoniti tale uirtutis exocellentia,in qua nihil inerat no eximiinaccedentes uirum in hanc uoco eris perunt: Rex a deo tu es inter nosmerissima dicetes. na alia regna homines
sibi parat,armis expeditionibus, dictu miris ultro citro in illatis cladibus, quas affert potetiae cupiditas,dum se pedestribus, equestribus, naualibus copηs muniunt. sapientis autem regnum a deo porrigitur, quo asAmpto uir bonus male mul stat nemine, sed omnibus subditis usumfructu bona, rum rerum,& iura pace , denunciat. Quin & in sacris literis extat huius uiri elogium, testatum reddito Mosi oraculo, quo diciturqu3d deo credidiLid ut dictu est breuissimu,ita factu maximum. cui enim prster eum Credendum est principatibus ne, an gloriis, honoribus,opibus,diuitiis,no bilitati,sanitati,integritati sensuum robori pulchritudini ue corporis qui principatus omnis est lubricus, innumeris insidiatoribus obnoxius. quod si quado confirmatur, id fit non sine multis acceptis Sc illatis calamitatibus.nihilo stabiliores sunt honores &glorie lacertissima posscssio,pcdens a moribus rumoribus p leuium & improborii hominu.qus si quanido perseuerat, nihil tamen uere bonuin se cotinet.at diuitiae generis. nobili las,etia deterrimis obueniunt.sed fac solis bonis haec contingere,inato' rum 8c fortunae ista laus est,non ipsem qui habentiac ne corporis quide dotibus efferri aequu est,quib.nos alia animalia superatiQuis enim homo fortior aut robustior tauro inter cicures, inter feras leonec quis praeditus acutiore uisu, Φ accipiter aut aquila quis auditu in selix, quam asinus tar dissimus animalium quis odoratu cane sagacior, que aiunt rei uenatoriae periri uestigante longinquos lepusculos improuisum in eos irrucre. nam hoc genus canum uenaticorum utitur oculorum dice naribus. Sanitatem quom
260쪽
quo plurima bruta tuentur egregie. Quod autem ad peschritudinis certamen attinet, etiam inanimata quaedam mihi uidentur uincere posseserismositates uirorum ac mulierum, simulacra, mi tuae, picturie, & in uniuerssum fictoriun pictorum que opera eximia, quae apud Graecos atque barabaros sunt in pretio, & dedicantur inter praecipuos ornatus urbium. Soalum igitur certum firmum que bonum est fide qua deo creditur,uitae seolatium, bonae spei stipplementum, depulsivum calamitatum, felicitatum conciliatiuum, superstitioni s ablegatio,pletans assertio, prosperitatis haea reditas, profectus in bonis omnibus fultus uniuerserum autore, qui poatest omnia, uult tantum optima. Quemadmodum enim per lubricum inacedentes labuntur fillente uestigio: qui uero per uiam siccam gradiunatiar certo gradu iter faciunt: sic qui per cossoris externa que bona ducunt animam, nihil aliud quies cadere illam assuefaciunt. haec enim lubrica re parum firma sunt. Sed qui per uirtutum contem Nationem ad deum proaperant, tutum inconcussum que iter dirigunt, ut nihil uerius dies possit. quam quod quisquis illis rebus credit,deo non credit contra qui deo creadit illis non credit. Nec hane tantu erga eum Qui est fiduciam oracula de uiro illo priodicant,reginam uirtutum caeterarum, uerum et am hune prismum nominant seniorem, quamuis maiores eius triplo & amplius longae Diores fuerint, quorum neminem legimus hac appellatione dignum habiatum.& merito. nam reuera senior,non ex longitudine temporis,sed ex laudata uita spectatur. Siquidem qui multum aetatis in corpore uixerunt sine probitate, longaevi pueri dicendi sint, quia nunquam disciplinas attigearunt dignas canicie. Amator autem prudentiae sapientiae que, hoe est erga deum nduciae, iuste senior siue primas uocari potest. Nam reuera primus insipiens in humano genere, sicut gubernator in naui,magistratus in ciuitate,imperator in exercitu, anima in corpore, mens in anima.Rursum eaealum in mundo,in caelo deus: qui delectatus uiri fiducia, &ipse iureiuranado fidem promisserum eonfirmat non ut deus homine sed ut amicus samiliarem alloquens. Ait enim: Per memetipsum iuro: eum uerbum eius uim iusiurandi habeat, uolens nihilominus persuasionem eius firmiorem stabiliorem faceretisque senior 8c primus uir bonus dicendus est, omisnis autem milus, extremus & nouissimus,ut nouator & tractans res extremi ordinis. De his igitur hactenus dictum si unum modo ceu sis igium addam huius sapientis laudibus sumptum ex diuinis literis,quae testantur eum dei legem &mandata fecisse omnia, non sciapto ullo edoctum, sed alvu tam plura secutum appetitus ingenij siti sanissimos. quae autem deus pollicetur, quomodo possiant homines non credere: Haec est uiata primi conditoris sus genus, quam aliquis diceret Ies, giumam: Uo uero docui quod ipsa leae si es ius non scripum.