장음표시 사용
401쪽
gulas oves pulchre pingueseere,sed preter egregiam corporum habitudinem scecunditate quoin laudari,& pascuis fiui longe saluberrimis. Acci. dit quondam ut dum sed atur loca herbida rigua laetasi, pascuis, in quodanemore uideret uisionem horribilem. bus erat Hilex spinosus & inualidus.is nemine ignem admouente subito incensus est. correptusin totus a radice uso cacumen flamma in morem sontis scatente manebat integer&illaesus quasi non esset incendu materia, sed ipse ab igne aleretur . e medidpromicabat forma quaedam pulcherrima nulli uisibili similis, diuinum si, mulacrum luce fulgens clarissima, ut suspicari posset dei esse imagine. Vocemus eam angelum, quandoquidem futura praenunciauit tanto clarius. quanto magnificentior erat uisio. lanificabat enim ardens rebus oppresssos iniuria,urens uero ignis oppressores. Quod autem n5 exurebatiar materia portendebat noli perituros qui affligebantur inimicorum uiolentia, sed conatum eorum sore irritum,illos uero euasuros incolumes. Porro nucius diuinae prouidentiae faciebat spem tot horrendorum periculorum sere laetum & facilem exitum, ea conteistura excutiatur diligentius. Rubus ut dixi Mitex debilis est & senticosus,ut uel selo conlaetii uulneret. Nec
absumitur ignis voraci natura, dcoseruatur etiam,qualis antea fuit persmanens aded nihil amittens ut nitesceret etiam. Haec omnia designasant exhortationem quandam tantum non inclamatem pressis calamitate: Nolite succumbere.Hs c uestra infirmitas est potentia que punget uulnerabit qu. plurimos.Qui delere cupiunt uos inuiti seruabunt, tot mala illis euadetis,&cum maxime uastari uidebimini tunc maxime enitebit uestra ille ria.Vos quoque crudeles&igni voraci similes ne nimium considatis uostris uiribus cogitate inuietissimas opes aliquado deletas & resipiscite. Ecce flamma suapte natura urens ut lignum uritur lignu uero cremabile urit euidenter ignis in modum. Hoc ol tento mirifico postquam deus Mos de rebus futuris manifeste praemonuit,addit 8c oraculum, ut fine cunei istione ad curam suae gentis reuertatur pollicens se non solum libertatis austorem, sed etiam ducem nouae coloniaepaulo post deducendae, Sc prona pium fluorem osterens ad omnia. Iamdudum inquit me miseret oppressis rum intolerandis iniuriis, quos nemo uel miseratur uel subleuat. & uideo tum singulos tum uniuersos unanimiter supplices implorare sperare que meum auxilium. Sum autem exorabilis & propitius ueniam petentibus exanimo. I regem accede nihil omnino solicitus. Qui tum regnabato prae metu sugeres,destinetiis est,in regnum successit alius, cui nulla tecum simultas intercedit. Eum accedens una cum tuae gentis senioribus, dicos raculo meo iuberi uniuersam gentem, ut extra fines regni progressi trium dierum itinere sacra patrio ritu mihi ficiant. Ille non ignarus tribules suos caeteros que omnes haudquaquam his dictis credituros: Quid si, inquit. Percontabuntur, quod sit nomen eius qui misit me, nec dicere potero.
non ne impostor uidebore Cui deus: Primum die eis, Ego sum qui sonu ut distant differentiam interens&nonens,&nullum nomen de me dici proprie, cui soli esse competit. Quod si ut sent debiliores ingenio requis rent appellationent,indica ess, non tantum esse me deum, sed etiam trium
402쪽
uirorum a uirtute denominatorum deum Abraham,& deum Isaac, S deum Iacob quorum alius doctrina, alius natura alius meditatione quaesitae uirtutis est regula. Quod si etia tunc nolint credere tribus prodigiis docu
sse stentur, quae antea nemo unqua uel uidit uel audiuit . erant autem haec. uirgam qua habebat in terra proincere iussus est ea mox animata reptabat. uem in draconem serpentum principem. ille territus monstro,prae timore fugam parans reuocatur,& a deo confirmatus,iubetur caudam eius prehedere. quo si sto draco adhuc repens ad tactum constitit extensus , in lonogum mox denuo in baculum uelsus est,mirante utram mutationem homine &uix discernente utra esset horribilior, intantum erat ambiguus animo. Sequutum est confestim aliud prodigium. Alteram manum iussus est in sinum mittere,&paulo post eximere. eo laeto manus nive candidior repente apparuit,rursum p condita in sinum ac prolata pristinam speciem colorem , natiuum recepit. Hsc solus a solo discebat tanquam a magistro discipulus habens secum instrumenta prodigiorum,manum & baculum, quibus quasi uiatico instructus est. tertium nec circumserre secum nec praediscere potuit quod Aegypto seruabatur no minus horredu stupenduw. id tale fuit. Sume inquit aqua fluminis,& effunde in terram,erito sanguis cruetissimus cu colore mutatis & caeteris uiribus. uisum est aut hoc quo credibile, no selu propter certa autoris fide, uerumetiam propter praeteriota manus uir Umiracula. nihilominus deprecabatur hanc sunctionem, causatus exilitatem uocis &linguae tarditatem, negans Φ sibi adesse secudiam, praesertim postst deum loquentem audierat. ratus enim muta esse liuomanam eloquentiam cum ueritate collatani, S uerecundo ingenio praeditus subtrahebat se grauiori quam pro uiribus,ut putabat,oneri rogabat que ut alius eligeretur ad exequenda mandata magis idoneus. Deus pudore delectatus respodit: nescis quis os homini dederit, & linguam indiderit, quis guttur crieracp uocis rationalis instrumenta secerit ego senu noli timere. meo nutu articulate disseres omnia, facudia mutata in melius, S uso proficiente nec aliter abs* impedimeto fluete & cogitationes pro mente, quam fontes manat limpidissimi. quod si opus fuerit interprete,s atrem habebis sermonis ministrum ac uicarium, qui ad populum tua dicta
Perserat nuncius: tu uero illum des mandata docebis. His auditis,quia periculosum erat amplius eoiradicere, prosectus una cum uxore ac liberis iterficiebat in Aegyptum: inuento* fratre qui uenerat obuiam, adiunxit eu sibi comitem, communicatis oraculis. Is iam ante habebat praeparatam dio uinitus animam ad obsequium ut incuctanter assentiret sequeretur . Sic ingressi Aegyptum unanimiter, primum senioribus gentis clam conuocatis indicant oraculum Dei miseratione instiire libertatem & migrationem
ad sedes meliorestid* ipsum Deum polliceri, offerrein se ducem itineris.
Post haec regem ipsum audent appellare, ut populum extra fines regni e mittat ad sacrificium. Aiebant enim solitudine opus esse ad peragendos ritus patrios,diuersos ab aliorum ceremoniis,& ideo secessiim requirentes, ne uel offendant alios, uel profanentur exterorum oculis parum faue iumlpectaculo. It reo ab incunabulis innutritus maiorum suorum fastui, nςς
403쪽
credens ullum deum praeter ista uisibilia,contumaciter res,odit: Quis est
cui me obedire iubetis non noui istium quem predicatis nouum domin non dimitto gentem praetextu celebritatis sacrorum cupientem iugum excutere. Deinde homo iracundus & inclemens ignominia norat praesese os operiam qui sinerent otio lasciuire populum, alioqui non desideraturum festa Sc lacrificia.Haec enim non esse intentorum operi necessariosea suauiter delicatem uiuentium. Ergo cum populus grauius quam ante premeretur,& Mosi sociis indignaretur ut impostoribus eis clamo palamsi
impietatem obiiciens ac ementita oracula, tandem propheta aggreditur exerere miracula quae didicerat,quo spectatoribus incredulitatem exim ret.intersitit & rex cum cohorte purpuratorum. Ita confluente ad re a multitudine, rater Mosis baculum,elatum prius ut esset omnibus conspiscuus,in terram proincit, qui mox in draconem mutaturaum circulus spes
statoru prae metu stupore* solutus distugit. Sophiste uero magi* quot quot aderant, quid uos terrehinquiunt. Nec nos sumus rudes talium aroliv.& nos talia patrare possiimus.Deinde cum quisin suam uirgam prolescisset, multi dracones circa primum illum uoluebantur sinuosis orbibuso ille uero arrecta ceruice immani hiatu non aliter quam obiectos pisces cirscum quain petitos absorbuit: atin ita deglutitis in pristinam uirgae naturii redint. id tam magnificum spe iaculum etiam iniquis animis omnem suspicionem exemit, ne putarent haec agi humanis uaframentis aut artib. cospitatis ad ludibrium sed diuina potentia, qua nihil no facile perscitur.Ato tamen cum ne tam manifesta quidcm efficacia posset eis exprimi ut uictos se faterentur,sed nihilominus pertinaci audacia resisteren addicti obstinate inhumanitati impietati* tanqua laudatis uirtutibus, nec miserantes oppressos iniquo seruitio, nec diuina mandata exequi inducentes in animi tum manifestis oraculis declarata, tum ostentis subsecutis at* prodi js: opus filii grauiore censura, ut amictionibus agminatim ingruentibus casstigarentur stolidi,qui dedignabantur erudiri bonis rationibus. Dece PCenae regioni inflicts sunt, ut qui in peccando nihil sibi reliquum fecerant ad
summam maliciam,punirentur modis omnibus ferirentur persecto p narum numero. ne genera quidem poenae fuerunt uulgaria. Nam elemensia mundi, terra,aqua,ae ignis,conspirarunt in impios deo uindice, ad des clarandam eius potentiam,ea quibus ad creationem salutem* rerum ustis
est,uertentis quando libet in impiorum perniciem. Hae poenae trifariam distributae sunt: tres pertinentes ad crassiora elementa, terra &aqua, ex quibus constant corpora cum suis qualitatibus fratri Mosis commistis: totio dem soli Mosi quas inflixit per ignem & aerem, unde animam origo 'sscipua: una utri c5munis,ordine septima. tres reliquae ad complendu de/narium deo seruatae sunt.ab aqua sitit initium. hac quoniam honorat Aogyptii prae caeteris, tanqua rem omni u principiu prima adhibuit deus ad
tenedos castigados. noxios. Quid igitur mox accidit Mosis fratre iusis su Dei percutiente uirga fluuiu, in sanguinem uertitur quilin logus est ad mare us p ab Aethiopia.ide in stagni fossis,puteis,sontibus, & omnibus Aegypti aquis euenitivi deficitie aqua potabili ripas nemo peteret, & no
404쪽
uas uertas aperietibus pro limpido liquore sanguis emicaret tanta e uultiere. piscium quo genera extinctia sunt cuneis, uitali facultate uersa in pestiferam,ut scitore compleretur omnia, putrescetibus simul tot corporibus. hominum quo insiti enectoru magnus numerus aceruatim iacebat in trisuris non sufficientibus domesticis ad sepulturs officia.nam per septe dies hoc malum durauit, donec Agrpths suppliciter Moseminuocatibus,&illo deprecante,deus misertus est pereunti u.is cum sit exorabilis, mutauit sanguinem in aquam dulce, redditis amni fluens salubribus, qualia prius fuerant. sed non multo postremisiam mulcta scelerati ad eandem crudeli tatem redierunt quasi omnino e terris migrasset iusticia aut quasi elapsi in una poena non possen t aliam incurrere. itaΤ more puerorum per artatem nondum sapientium suo malo didicerunt non contenere. nam uindicia secuta euestigio, ut illis cessantibus tardaverat,ita ad iniquitatem properanstes prsuertit.rursus enim Mosis stater iussus ad fossas & stagna paludes
uirgam porrexit. uix manum ex ted erat, cum ranarum tanta uis prorepsit, ut non tantum sora compleret ac loca subdiualia, uerum etiam domos uillas ..& cundia aedificia tam sacra quam profana, tam priuata quam publica, haud secus ac si hoc genus aquatilium missum esset in diuersi elementi
coloniam,natura mutante rerum uicissitudines. Nam terra est aquae conatraria. Itach cum nec soras progredi possent homines u 3s oppletis,nec intus manere,resertis etiam intimis penetralibus, & ad summas quo p conis tignationes ranis obrepentibus, ad extremam desperationem redaeis, rursum ad eosdem ut ante confugiunt, rege pollicitante permissurum se Heis braeos abire impune ac libere. Sic exorato deo populi sui precibus, ranae partim receperunt se in fluuium, partim mortuae cumulabantur in triuiis, etiam e domibus eodem cogestae propter intolerabilem graveolentia ex halantem e cadaueribus bestiolarum, quae uiuae quoin molestae sunt sensibus. Postquam autem ab hac poena respirami modicum sicut athleis colaleetis uiribus quo uehementius urgerent, ad consuetam reuersi maliciam,obIiti sunt eorum quae pertulerant. At Deus aquis cesssare iussis, terrea sitiem poenam induxit eodem usus castigatore: qui ubi terra uirga percus sit, tot senipes cxea profusi sunt, ut uelut extorsa nubes totam obtineret Agyptum. id animal est molestissimum, quamuis minutum admodum. Nam non solum superficie cutis Iaedit pruritu noxio, uerum etia intcriora per aures narcso penetrat.inuolat &in oculos, nisi quis caueat. sed qui caueri poterant tot dira examina Quaeret fortasse aliquis,cur deus tam uilisbus animalibus ad uindictam uti maluerit quam ursis pardis,leonibus, terisq; seris carniuoris aut si hae non placebant saltem similiaribus Aera, pto aspidibus,quaru morsus sane mora enecatiIs si nescit, discat, deum uos luisse incolas castigare non tollere. Nam si eos omnino delere uoluisset, non opus erat animalium opera sed diuinitus immissa sanie ac pestilentia.
Praeterea discat& illud in omni uita prolaturum. Quid nam Homines quando bella gerunt, auxilia sibi ascistere potentissima, quibus suam inis
firmitatem suppleant. Deum uero omnipotentem,& nullius egentem Oapera, si quando uult tanqua instrumentis quibusda uti ad exigenda suppli uo L cia, non
405쪽
cia, non ualida eligere, quorum robur curat minime. sed uilia paruabit inistruere inuid is uiribus,at ita noxios pleetere, quod nunc quoq; accidit. Quid enim senipe uilius tainen tantu effecit, ut tota Aegyptiis deficiens exclamaretur, hunc esse dei di tum. manum enim ne a tota quidem terra quanta est sustineri posse, imo nec a mundo uniuer . Haec sunt ilicti per fratris ministerium. Nunc uideamus quas poenas ipse Moses sumpstarit,& ex quibus naturae partibus. Acrac caeluin mundi portiones purissi,mae,aquis & terrae successierunt in Aegyptiorum castigatione, cuius adininistrator Moses eleetus sitit. Aer prior turbari coepit. Nam Aegyptus pone sola inter regiones in meridiano trassitustas,unam ex quatuor anni temporibus ignorat hyemem: uel quia ut sertur non longe abest a zona torarida, cuius occulto astatu calescunt finitima: uel quia circa aestiuum ibististium inundans fluuius nubes absumit. Incipit enim crescere aestatis initio.& sub eius finem desinit: quo tempore etesiae quo* impingunt ex adueraso in Nili hostia impediturin aquarum cxitus,mari tumescente per uentorum uiolentiam,& fluetibus, quasi pro muro se opponentibus, i in ut amanis fluenta retro agantur. Ita fit ut aquis sibi inuicem occurretibus tum his quae superne a sonte descendunqtum his quae repelluntur ab hostiis δε dilatari nequeuntibus propter ripas eminentiores exaggeratas , tande nescessarid supereffundatur. Est & alia causa cur hyems Aegypto sit superuacanea.Na quod imbres alibi,hic res tignationes fluminis cinctu arua De. cundantes ad prouentus frugum annuos. Natura autem non selet ita in Manum operari, ut pluuias terrae non indigenti largiatur, simul , gaudet uarietate sui artifici j concentum e contrariis qualitatibus temperans. & io deo ali js superne e caelo, alijs in me e sontibus ac fluuius prebet aquarum commoda. In hoc statu regionis uernantis alienis mensibus quae circa brumam irroratur paruis raris hue pluu's duntaxat in locis maritimis, supra Memphim autem regiam nullas omnino sentit, repente aer noua sumpsit faciem,uthybernis regionibus consuete tempestates simul ingruerent imbres,grandines, procellae atq; turbines, collisiones nubium, continua suis gura Oc tonitrua prodigiosa specie. Grado enim intermixta nec ipsa liqueaicebat,nec extinguebat fillimina sed utracp uno eodem V deserebantur impetu.Nec solum inclementia caeli contristabat incolas uerum etiam rei nouitas.Credebant enim,nec salso ab irato deo mutari omnia,tempcstatibus insolitis arbusta segetes* uastantibus pereuntibiis simul non paucis aris inalibus partim frigore absumptis, partim elisis grandine ruente more laspidum non trullis etiam ictis fulmine, ex quibus si quae supererant ambus sta circumserebant uulnera ad terrorem itidentium. Post finem autem holus cladis rege cum suis reuerso ad contumaciam, Moses iubente deo uir. pam extendit in aerem. Moxo auster incubuit uiolentissimus, per totam diem no istem p inualescens malum uel per se ualde noxium. Est enim arisdus inuehes dolorem capitis Sc grauedine, languoris P tedium, prssertim
in Aegypto regione ad austrii opposita.& exposita solibus, ut quaprimuis uentus mouetur aestu exurat omnia. I unc uero intulit etiam locust ruagmina in stirpium perniciςm, quae indes nent crassiuentes absumpserunt qui ca
406쪽
quicquid post tepestates superfuerat ut in alniplissima regione nihil relinis
queretur uiride. ad has extremas calamitates redacti uix resipuerat regi oeclamates: Quous* no permittis his uiris exitu an nondu sentis Agyptii perdita ille ut tu uidebatur,aslensiti relaxata , clade ad Mosis deprecatione uentus a mari exortus locustas dispulit. Verum hoc quoin malo destinetis. quia rex manebat ut ante dissicilis, peruenit calamitas maior. J ulla hae fienus. Sereno etsi die repente ossiisae sunt tenebra siue ob desessitu seulis maiorem solito, siue cotinuis densisΦ nubibus caelii subtexentibus, &nimia constipatione interclusis radiis ut dies inihil diNrret a nodiurna cais
lisinc.qua per triduis cotinuata, uidebatur una perpetua nox longissima. tuc at ut eos aut no ausos e cubili surgere: aut si necessitates naturales urgererit more caecorum palpando parietes, S si quid erat prae manibus, adgrepo tulisse progredi. Nam i nis quo utimur quotidi uel aere turbato extinguebatur,uel uincebatura crassissimis tenebris, ita ut salvis oculis summe necessarium uidendi sensum ceu exoculati requirerent:quo adempto csterorum nullus usus erat. Nam nec loqui, nec audire, nec cibis frui licebat, sed per silentium fame cruciabantur, nulli uacantes sensui, praesenti malo praegrauante, donec Moses miseratione motus deum exorauit. Tum demum successit lux tenebris, Sc nocti dies serenissima.His plagis percussos ferunt a Mose, mixta fulminibus gradine,&locustis,& tenebris lumenia Ullum admittentibus. Unam de communi sententia fratres ambo inflixeriant in hunc mundu. Deo iubente cinerem e sornace hauserunt manibus,
quem selus Moses iactauit in aerem .Mox* puluis excitatus, & longe lastrip dispersus, hominibus brutis. dira per totam cutem inussit ulcera, caroibus simul ilitum escentibus & foedis pustulis scatentibus, ac si succensae
clam esti ruescerent. Quo cruciat sicut par erat in exulceratione ac inflammatione, oppressi, non minus animo laborabant quam corpore, misere Dexati doloribus.Videbatur enim unum ulcus a uertice usque ad imos pectes his quae umbratim sparsa erant, continua serpione in unum coeuntis bus: donec rursum legislatore supplicate pro assectis morbus leuatus est. Caeterum haec castigatio commis Ia est ambobus: propter puluerem fratri Penes quem erat cura poenam e terra prouenientiu , Mosi propter acrem mutatum ad amigendos incolas. nam hic erat minister calamitatu ex aere
caelo', nascenti uinciu persunt tria genera inflietii ab ipso deo sine ullo humano ministerio quae singula indicabo quantum potero,primum per animal omnium audacissimum cynomyiam, cui uera appellatione impossiesrunt periti nominum, ut erant sapientissimi, compositam e duobus impus
dentissimis animantibus,musca et cane altera uincente omnes uolucres temeritate, altero omnes terrestres quadrupedes. Accurrunt enim intrepis. cle, & si quis arceat, non cedunt pervicacia,donec satientur carnibus et sanguine. At cynomyia particeps amborum audaciae mordax 8c insidiosum est animal. Nam e longinquo cum stridore iri teli morem magno impetu aduolat infixain cuti haeret pertinaciteria unc uero diris exagitatς, multo molestiores erant, ultra nativa sitim sanguinis armatae ad ultionem diuinitus contra homines impios. Post hac poena successit alia,nemine tuc quo
407쪽
queministro irati nummis,uid licet interitus pecudv. na armenta 3c gres
ges ovium caprarum ,Praeterea iumenta omnis generis, una die tanqua
ex composito gregatim moriebantur, portendetia paulo post secutura pestem hominu: quenaadmodu aiunt publicas pestiletias lere primum in bruta tauire animalia.Tandem accessit extrema poena decima superiorib. omnibus atrocior,ipsis Aegyptiis morientibus, no tame omnib. nolebat
enim deus regione desertam reddere,quam castigatam tantum uoluit. itaque parcens maxunae turbae omnis aetatis uiroru atq; mulierit, morti adis
dixit solos primogenitos, exorsus a maximo natu regio filio, Scinmae ancille pistrinaris filiu desines.Nam circiter nocite mediam quotquot primi patris matris* appellatione iucundissimam attulerunt parentibus,5 uicissim ab ipsis primi nominati sunt fili),sani ualentes , nullo praeco dente morbo repente interieriat ad uiau,ut nulla familia sine domestico luctu tunc inuenta sit.Prima uero luce cum quiscp suos charissimos inopinata nece sublatos uideret,cum quibus superiore die suauiter us p uesperam couixerat,ut in publico luctu grauissimo,coploratione impleuerut omia.
cum em nemo esset exors eius calamitatis, unus erat clamor omniu, uno
luctu obtinente tota regionem quacun* patebat:qui tantisper dum intra priuatos parietes se continebat, singulis aliena mala ignoratibus,priuatus, etiam tum uidebatur. Vbi uero alii didicerunt ex aliis geminabatur coploratio, accedente grauate , dolore publico, ut ne consolator quide existe. ret. quis enim solaretur alterii, ipse cosolatione indigens caeterum ut in tali casu let fieri,putantes haec esse maiora malorum initia, & soliciti de interitu superstitum, flentes couolabat in regiam, scissisin suis uestibus regi causam calamitatis imputabat, dicetes nihil mali se pas ros fuisse, si Mooses impetras et quae petierat.Nuc habere se obstinals pervicaciae cotcntionis* intepestiuae praemia.deinde pro sequisV certatim hortabatur populum,ut propere tota regione decederent. uel una diem horam ue dis Telongum rati et periculosum insuper.ad hunc modu expulsi protrusi*,memores ingenuitatis pristi ias,ausi sunt facinus quo iniurias acceptas repederent, multu enim praedae nacti sarcinas partim suis humeris, partim iumetis,imposueru rio prae auaricia ut obtrectatores diceret aut alienarii fortunaru concupiscentia quae em es e poterat: sed primu ut diuturni laboaris necessaria mercede reciperet : deinde ut pro acceptis tempore quo sese uterat iniuriis, si no pro merito,aliquid tame damni reponeret. Nec enim est par iaetura libertatis S pecuniae,cu nemo sanus no malit uitar* liberotatis adire periculinita utru* fassim iure tueri possunt, siue ut in pace mercede receperui qua tam diu fraudati fuerant: siue ut bello uictores uisctos bonis spoliauerat. ab illis em orta fuerat iniuria, qui hospites supplicesin suos ut ante dixi quasi captitios in scruitute redcgerat.Tandem ubi se obtulit occasio melioru temporu, populus inermis illatam sibi uim illotus est,protegete ipsa iusticia.Tot plagis Aegyptus castigata cs quam tamen nulla Hebraeos attigit. qua uis cohabitantes in cisdem oppidis,uicis,
domibus,terra,aqua,aere, igne,praecipuis naturae partib. conspirantibus,
ut impossibile esset effiigere id quod maxime miru fuit, ab eisdem rebus
408쪽
uno eo dccp loco ac tempore,alios seruari,alios interimi. Rutilus uersus eis rat in sanguinem at non Hebrsis:his em haurientibus fiebat potabilis. Ranar ex aquis in terra subrepentes sora,uillas, domos impleuerat,solos Heu braeos deuitabant, ac si scirent discernere qui puniedi essent, qui nequast. No scinipes, iasi cynomyiae, non locuste,quae arboribus,satis animalibus,
hominibus uastitate intulerant, ad hos aduolauerunt. non imbrium,grandinum fulminum continuata uis ad hos uso peruenit. exulceratione mos
testissimam ne in somnis quidem senserunt. cum densissime tenebre ossim demur atris ipsi in diurna puracp luce degebati cum interirent Aegyptiorum primogeniti, nemo Hcbreus periit. & merito,quado ne pecudia quis dem pestis ad horii greges ulla uenerunt contagia. Nec aliud uideri pote, rant illo tempore Φ spe statores calamitatum alienarii, ex quibus utilissi imam doctrinam pietatis perciperent. nuncb enim tam manifestum bonoortam &matorii iudicium extitit, alteris exitium,alteris salute asseres. Erant autem uiri demigrantes supra D c M. relique turbe senum pueroru mulieorum iniri non poterat numerus. huc accedebat seruitiorii multitudo proa
miscua & quasi suppositicia. hos Hebraei susceperat e foeminis Aegyptiis,
contributos paterno generi, quida etiam pietatis amore se adiunxerat, erant qui tot continuis castigationib. profecerant in melius. Horu omniuprinceps Moses electus est: quam potestate accepit no ut alid sectus armis Ec machinis aut equestribus, pedestrib. naualibus , copiis: sed uirtutis erus honoratus 8c charitatis qua uniuersos prosequebatur indesineter, deo quoq; se uente honori uiri optimi. Nam quia regnu Aegypti dereliquerat cum esset nepos regius, S ostensus incolaru superbia uiolentiaq; adoptastores suos abdicauerat, simul* spes illas abiecerat prae generosa magnanimitate S amore iust itiae, uisum est omnipoteti rem gubernatori, Dequens rioris mcliorisin gentis regnu ei reponere, qus una omnium erat furi quora sacerdotio, S uota tactura pro uniuerso humano genere, quibus S mala auerterentur,ct impetrarentur prospera. Assumpto aut principatu non hoc egit, sicut nonnulli selent, ut augeret sitam familia,& filios quos duos habebat, extolleret socios ac mox successores habiturus. sed ubici' incorrupte se geres in rebus minimis eque ac maximis, superauit naturale a tacitu ga liberos, males rationis obtemperare iudicio. Unicurri enim habebat propolitum neces Iariu,iuuare subditos, et dictis facitisw utilitati eoru constitere, nullam occasione praetermittendo in promouendis eoru negociis. Solus hic omniu qui unquam principatu gesserunt, non aurum, non ars pentum in thesauros condidit, non tributa exegit, non palatia,no latifun dia, non greges, no famulicia, no reditus,no alias opes sibi parauit, quamouis posset habere omnium haru rerum copiam: sed existimans animae pauperis indicium esse mirari materiales diuitias has quid cui caecas contems psit,illas uerd naturales perspicacescphonorauit &amauit si quis unqua
alius, in uestitu uictu' quotidiano nihil prae se seres sestus tragici sed simplicitatem seu galitate. exerces priuati hominis. Regem autem in his solis
agebat qus uere sunt regia:ut simi cotinentia,fortitudo,sobrietas, tertia, prudentia,scientia industria, tolerantia, iusticia,uoluptatis conleptus, ad
409쪽
Dirtutini exhortatio, obiurgationes castigationes V peccantiu legitims et recte facientium laudes at* praemia. Itam quonia auariciae renunciauerat& diuit is honoratis apud honaines, perfectas inaximasin diuitias pro his ei deus reddidit:hoc est, ut tan tunde posset quantu terra & mare ac flumiona clementaῬ cstera, & quae ex his sunt condita.fecit enim eum sus potentiae participem,totum mundum es subdens tanquam haereditarii; quanis obre singula elemeta obediebant ut domino,ad iusmum eius suas uires mutantia. Nec mirum, quandoquide iuxta prouerbi uni, Amicorum omnia sunt comuni amicus aut dei propheta dicitur: unde consecuitur ut diuianae possessionis usum habeat.na deus nullius eget, cum possideat omnia
Bonus aut uir nihil proprie possidet, nec seipsum quidem, uerum de theosauris des quatum potest, accipit.& merito cum mudi ciuis sit: ideo nulla priuatim in orbe habet patriam: quippe qui haereditate habet non unam
quampiam regionem,sed mundum uniuersum. Quid quod maiore etiam cum omnipotente rerum patre conditore , societate adeptus, comuni appellatione dignatus est no ininatur em totius gentis deus atly rex,& caliginem ubi deus erat intrasse dicitur hoc est in illam inuisibile, incorporea. ecie Arma* carentem exemplare essentiam, abstrusas a mortali natura
contemplationes considerans. Seipsum quo sua , uitam quasi tabulam elegatissime pieitam proposuit spectandam, diuinum opus imitandum
posteris. Felices qui has figuras suis animis imprimu .aut certe mident exprimere.Optandum est enim, ut menti contingat absoluta modis omni b. virtutis species:sin minus saltem certum acquirendar huius desiderau. Ne illud quidem ignotu est, qudd claros uiros imitatur obscuri & ignobiles.sua sponte sequedo quocunm uiderint illos cotendere. Ita* siquado princeps se totum dans uoluptatio us,primus ad uitam delicata defleetit, uitrio uersa propemodu subditorum multitudo ad uentrem & ea quae sub uetre n*proclinat pricter appetitum necessarium, nisi qui naturae benis itate animam sortiti sunt no insidiatricem sed propitiam. quod si honestiore seueriorem p seditam ille praetulerit, intemperates quo* mutantur ad continentiam, uel metu, uel reueretia, ut habeantur aemulatores studioru similium.nec em sic insaniunt, ut se prsstantiori b. anteferant.Et fortasse quia legislator futurus erat, multo ante ipse lex animata rationalis que sectus est per dei prouidentiam, que nesciente destinabat huic muneri.Ergo postode comuni consensu accepit impertu non sine numine, decreuit colona amin Phoeniceia,Coelesyriam, Palaestinamin, tuc comuni nomine Chanans deducere, cuius fines disterminabatur ab Aegypto trium diem itinere.duxit autem per uiam minime compendiariam: tum quia uerebatur ne regionum earum incolae metu amittendam una cum libertate sedium armati occurrerent, ipsi uero ab hostibus resecti ad hostes reuerti cogeretur,a nouis ad ueteres prster ludibriu passuri grauiora quam antea: tum quia uolebat per uastiis solitudines ducendo experiri horum obedientia instructorum non amplis comeatibus,sed paulatim deficictibus. Quamobrem derecta Dia decedens inuenit obliquia tramitem: eum ingressus est, ratus ad rubrumare ducere. Fertur illo tempore accidisse ingens naturae miraculu, quale
410쪽
nunquam auditum lia erat post hominu memoria. praecedebat populum nubes in magne columiac speciemsolari splendore lucens interdiu nocitu uero flammeo, ut eius ductu abs periculo erroris incederet. Credi tamepotest aliquem e summi regis praesectis angelu, nube inuolutum eos dux xisse,quem nefas sit aspici mortalibus oculis. At rex AEgyptius postqua a nimaduertit hos ferri per deuia sicut putabat, ingressos desertu a nullis tritu uiatoribus, gaudebat eos aberrasse a re sto itinere, uidelicet ratus no inuenturos exitum: iamin missionis poenites,statuit cos persequi auimetu retracturus in seruitutem, aut internecione deleturus gentem profugam.
deinde assumpto omni equitatu, iaculatoribus, funditoribus, sagittarijs, uelitibus, & uniuersis leuis armaturae militibus, sexcentisin lalcatis currisbus praesediis huic expeditioni pur ratis quo alacrius sequeretur ceteri sine detrectatione militia excurrit summa celeritate, properas ut fugientes improuisos opprimeret. Solent em insultus repentini terrere grauius, ει securi facilius intercipiuntur et soliciti. idtuc quo*sperans ille sequeo batur,quasi ad primum clamore uidior euasurus. Et iam populus in littos re castra posuerat: quibus prandium parantibus primu exaudiebatur strepitus,ut propinquante tanta uirorum equoru* multitudine certatim pro Derantium: mox progressi extra tabernacula circumspectabant arrectis actribus. paulo post cos pectus est in tumulis hostilis exercitus instructus ad
Protum explicata acie. Hoc tam inexpectato casu perterriti, cum nec arma
illis ad defensionem suppeterent non em ad bellum, sed ad quaerendas sescies exiverant nec ipsi fugam expedirem, a tergo mari claudente, a fronte imminentibus hostibus, ab utro latere obiacentibus uastis inuri sin solitudinibus, trepidabant desperantes, ut fit, in tantis calamitatibus, incusas Bantin principe occlamantes:Num deerant sepulcreta in Aegypto,ut nos huc adductos necatos , sepelires in solitudinὰn6nne quae uis seruitus es morte leuiorein escasti plebeculam spe libertatis, ut adiret uitae periculum. abusus es nosti a simplicitate, quasi nocires Aegyptiorum maliciam & iracundiam.Non uidcs nultu patere nobis e tot malis instantibus estugium Quid agimus inermes armatis occurremus at fugiemus. quomodo,cum
simus cincti ceu cassibus infestissimis hostibus locis inu's, & mari carens te nauigins si tame est nauigabile. His ille auditis ignoscebat, memor diuisiti oraculi: diuisis , mentis & sermonis ossiciis eodem tempore, altera de
precabatur deum tacitus ut cos c desperatis rebus eriperet: altero confiromabat solabatur* tuinultuantes: Nolite animo concidcre.aliud est humanum aliud diuinum auxilium. cur tantu credibilibus sermonibus fidem ae commodatis noster adiutor nullis opus habet apparatibus .exitu inveniare in rebus dubqs est deo propriis. solus ille plus quam uniuersa creatura potes L His illos etia tum sui compos hortabatur. paulo ucrd post iam as flatus semilari numine haec cecinit: Exercitus is e instructissimus ut uideatis armis uiris F,no terrebit uos postea. internecione totus delebitur sub amergetur*, ut ne reliquiae quide eius in terra maneat, id in no post longutempus, sed nocte proxima. Hoc ille tum responsium edidit post solis austent occasum exortus est auster usaemetissimus,qui mare tunc solitu cuna